Your research : 561 Results for ե

Entries' title containing ե : 10000 Results

Հեծանոց, աց

s.

winnowing-fan;
hay rake.

• , ի-ա հլ. «ատամնաւոր թեաձև գործիք, որով կալում ցորենն են հոսում» Մտթ. գ. 12. Ղկ. գ. 17. Վեցօր. բ. էջ 22 Ոսկ. յհ. ա. 45. «յարդգող, Միր կաթին» (տե՛ս Ալիշան, Հին հաւ. էջ 117)։

• ՆՀԲ «որպէս թէ հոսանոց». յիշում է նաև պրս. հիզէ, հին։ Հիւնք. պրս. [arabic word] hēza «հեծանոց» (որ և [arabic word] hed [arabic word] hē̄da. մեկնութիւնը չունի Horn)։


Հեծեալ, ծելոց

adj. s. fig.

mounted;
horseman, rider;
horse-soldier, trooper;
versifier;
—ք, cavalry, horse.


Հեծելագունդ, գնդի

s.

cavalry.


Հեծելազն

s.

cavalier, gentleman;
cf. Հանդերձ.


Հեծելազօր, ու, աց

s.

cavalry, horse-soldiers, horse;
horseman.


Հեծելախումբ, խմբի

cf. Հեծելագունդ.


Հեծելապետ, աց

s.

master of the horse.


Հեծելութիւն, ութեան

s.

riding;
horsemanship, equitation;
հանդերձ հեծելութեան, riding habit;
կրկէս հեծելութեան, manege;
raceground, course;
hippodrome;
մարզիչ եւ մարզարան հեծելութեան, riding-master, riding-school.


Հեծեծանք

s.

heavy sighs, groaning, complaint.


Հեծեծելի, լւոյ, լեաց

adj.

lamentable, deplorable.

• տե՛ս Հեծ։


Հեծեծեմ, եցի

vn.

to groan, to lament, to sigh for, to fill the air with sighing.


Հեծեծութիւն, ութեան

s.

cf. Հեծեծանք.


Հեծեծումն, ման

s.

cf. Հեծեծանք.


Հեծեմ, եցի

vn.

cf. Հեծեծեմ.


Հեծկամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Հեծկլտամ.


Հեծկլտամ, ացի

vn.

to sob, to hiccup, to have the hiccups.


Հեծկլտանք, նաց

s.

sob, hiccup, hiccough;
— մահուան, death-sob.


եծկլտուք

cf. Հեծկլտանք.


Հեծնում, ծայ

vn.

cf. Հեծանիմ.


Հեծութիւն, ութեան

s.

groaning, lamentation, complaint, woes.


Հեծուկ

s.

the fork, the seat of a horseman.


Հեծուցանեմ, ուցի

va.

to make mount, to put on.


Հեկեկամ, ացի

vn.

to sob, to sigh, to groan.


Հեկեկանք, նաց

s.

sobs crying, mockery.


Հեկեկեմ, եցի

va.

cf. Հեկեկամ;
cf. Հեգնեմ.


Հեղական, ի, աց

adj.

infused;
inspired;
— շնորհք, infused gifts.


Հեղանիմ, հեղայ

vn.

to flow, to be poured out, to spread over;
to be shed.


Հեղանիւթ, ոյ

s.

fluid;
cf. Հոսանուտ.


Հեղգ, աց

adj.

idle, lazy, slothful, sluggish, tardy, dull, slow, lukewarm, cowardly;
listless, careless.

• , ի-ա հլ. «ծոյլ, անհոգ, ծանրա-շարժ, դանդաղ» Ոսկ. յհ. Փիլ. Խոր. որից հեղգալ «ծուլանալ» ՍԳր. Ոսկ. յհ. ա. 7, 17. հեղգացուցանել Ոսկ. յհ. բ. 5. հեղգութիւն Երեմ. խը. 10. Ոսկ. լհ, ա. 44. հեղգասիրա Ղկ. իդ. 25. հեղգանք Սեբեր. հեղգական Ոսկ. ես. հեղգագնաց Վեցօր. 184. հեղգագոյն Ո.և. մ. ա. 25 ևն։

• = Բնիկ հայ բառ, հնխ. selk-«քաշել» ձե-ւից? այս արմատից են յն. ἐλϰω «քաշել, ի-րեն ձգել», όλϰή «քաշողութիւն, ձգում, կը-շիռ», ὄλϰός «ձգում, սանձ, սողուն, ակօս», լտ. sulcus «ակօս», անգսք. sulh «արօր, ա-կօս», ալբան. hel'k', hek' «քաշել, խլել»։ Հնխ. «քաշել» իմաստից ձևացել է «դանդա-ղիլ, ծուլանալ» նշանակութիւնը. հմմտ. յն. ἐλϰω «ժամանակ անցկացնել, ձգձգել, կեան-քը մի կերպ քաշ տալ, պատճառաբանու-թիւններ մէջ բերել՝ գործը յետաձգելու հա-մար», ὄλϰά «սլքտալով, դանդաղօրէն եո-թալով», որոնք այս արմատին են պատկա-նում։ Նշանակութեան նոյնպիսի զարգացում են զոյց տալիս նաև հյ. քաշ գալ, լատ. du-cere temous, գերմ. schleppen, ֆրանս. se trainer ևն (Boisacq 244, 697, Walde 754, Pokorny 2, 507, Ernout-Meillet 958)։

• ՆՀԲ լծ. եղկ և մեղկ։ Müller WZKM 10, 276 լտ. piger «ծոյլ, դանզաղ, կա-մաց» բառի հետ է միացնում՝ իբր բնիկ հայ։ Հիւբշ. 465 ձայնապէս շատ անա-պահով է գտնում այս մեկնութիւնը։ Հիւնք. մախաղ-ի՞ց թէ եղկ-ից (անորոշ է)։ Վերի մեկնութիւնը տուաւ նախ Meil-let (անձնական), որից անկախաբար Li-dén, Arm. Stud. էջ 47։ Թիրեաքեան,

• Բազմ. 1913, 340 տճկ. ələq «գաղջ» և հյ. եղէ, մեղկ բառերի հետ։ Հեղեղ տե՛ս Հեղ։

• ԳՒՌ.-Ալշ. Մշ. հէղեղ, Երև. Կր. հէղէղ, Ոզմ. խեղեղ, Սլմ. խէղեղ, Մկ. խէղէղ, Վն. խղեղ։


Հեղգաբար

adv.

idly, slothfully;
indifferently, coldly.


Հեղգագնաց

adj. adv.

slow, slothful;
slowly, with tardy steps.


Հեղգալուր

adj.

turning a deaf ear, listless, disobedient;
— լինել, to turn a deaf ear, to simulate deafness, to disobey.


Հեղգամ, ացայ

vn.

cf. Հեղգանամ.


Հեղգանամ, ացայ

vn.

to be idle, lazy, indolent, slothful.


Հեղգամիտ

adj.

slow-witted.

• «անգամ», տե՛ս Հաղ։


Հեղգանք

s.

cf. Հեղգութիւն.


Հեղգասիրտ

adj.

heavy-hearted;
— ի հաւատալ, slow of heart, slow to believe.


Հեղգացուցանեմ, ուցի

va.

to make idle, lukewarm, indifferent.


Հեղգութիւն, ութեան

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.


Հեղեղ, աց

s.

torrent, flood, inundation, overflow;
— ջուրց, deluge;
— հրոյ, torrent of flame;
— մարդկան, throng of people, crowd, immense concourse;
—ս արտասուց իջուցանել, to shed a flood of tears;
հոսէին արսուք իբրեւ զ—, tears ran down in torrents.


Հեղեղաբար

adv.

like a torrent, impetuously.


Հեղեղամած

adj.

inundated, overflowed, flooded.


Հեղեղասաստ

adj.

punishing with a deluge.


Հեղեղավայր

s.

dried bed of a torrent.


Հեղեղատ, ից, աց

s.

torrent, ravine.


Հեղեղատեմ, եցի

va.

cf. Հեղեղեմ.


Հեղեղեմ, եցի

va.

to inundate, to submerge, to cover with water;
to overflow, to lay under water;
to hurl or fling down, to precipitate.


Հեղեղումն, ման

s.

effusion.


Հեղինակ, աց

cf. Առաջնորդ;
cf. Գտակ;
cf. Մատենագիր.

• , ի-ա հլ. «առաջնորդ, գլխաւոր, վարիչ» Փիլ. Պիտ. Սարկ. «հիմնադիր» Շար. «պետ, իշխան» Կղնկտ. (տե՛ս իմ Հայ. նոր բառեր հին մատ. էջ 20). որից հեղինական «առաջնորդական» Գնձ. հեղինաւորեալ «կան-խասահմանեալ, կանխաւ որոշուած» ԱԲ. բառս գրուած է նաև հեղանակ, հեղիւնակ, հիւղանակ, հիւղենակ, հիւղական (վերջինը պէտք է համարել զուտ ձեռագրական սխալ)։ Բառիս նոր նշանակութիւնն է «երկասիրող», որից ձևացել են հեղինակել, հեղինակութիւն, հեղինակաւոր, հեղինակաւորութիւն։

• Հիւնք. հելլէն բառից է դնում։ Karst, Յուշարձան 423 ալթայ. il, el, al «ա-ռաջ», թրք. ilk «առաջին», ileri «յա-ռաջ»։


Հեղինակութիւն, ութեան

s.

authority.


Definitions containing the research ե : 5764 Results