cf. Արագազ.
Երագազիւքն ելեալ ի յորս. (Փարպ.։)
cf. Արագալուր.
cf. Երագայեղ.
Երագափոփոխք ի պատրանսն լինել։ Երագափոփոխ վազիւք. (Պիտ.։)
fanatical, visionary.
ԵՐԱԶԱՅՈՅԶ կամ ԵՐԱԶԱՅՈՅՍ. Որ յուզի զհետ երազոց, կամ յուսայ յերազս. իբր պատիր, սնոտի, սուտ.
զի գրեալն, (Եղիշ. ՟Բ.)
subject to pollution during sleep.
Փորձեալն յերազի գիջութեամբ. կամ Երազափորձութիւն.
pollution which happens during sleep.
ὁνειρωγμός somnium venereum Փորձութիւն մարմնոյ յերազի. գիջութիւն ի քուն. ցայգութեան բղխումն.
musician, composer;
music;
—քն, the Muses.
Զոր օրինակ քերթողքն ասեն զերաժշտացն պար, զի օրհնեսցեն զարարիչն եւ զգործն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 6։)
to eat by companies.
Երախանս ժողովել ասացաւ, ամենեքին՝ յորժամ ի զինուորութեան իցեն, յայնժամ հարկ է առ ի նորին իցէ իսակս պահպանութեանց իւրեանց երախանիլ ընդ այնմիկ ժամանակի. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.
vein;
string, filament, fibre;
metallic vein;
slender thread;
pulse;
պնգել զ—ս, զննել զթնդիւնս —ի, to feel the pulse of;
զարկ, թնդիւն —ի, beating, throbbing;
— առնուլ, հատանել, to breathe a vein, to bleed, to let blood;
զննել զ—, to sound.
Գետ՝ որ բազումս եւ մեծամեծս ոռոգանի երակս. զի նոքա յառնելով առաքեսցեն յայլ ընդունիչ երակս. (Փիլ. լին. ՟Ա. 12։)
bleeder;
lancet.
Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)
herd, flock, cattle;
— ձիոց, stud;
— այծից, ոչխարաց, flock of goats, of sheep;
— խողից, herd of swine.
Երամակ խաշանց, կամ այծից, ուղտուց, խոզից. (Առակ. ՟Ի՟Է. 23։ Երգ. ՟Զ. 4. 5։ Ես. կ. 6։ Մտթ. ՟Ը։ Մրկ. ՟Ե։ Ղկ. ՟Ը։)
that goes in company, sociable.
social, loving its own kind or species.
Սիրօղ զիւր երամ.
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
μακάριος beatus, -a, -um Արժանի երանելոյ, եւ Երանեալ. երջանիկ. երանաւոր, եւ Երանական. ասի զաստուծոյ, զսրբոց, զբարեբախտից, եւ զիրաց՝ որք առիթ են երանութեան կամ երջանկութեան.
to declare happy, to felicitate.
Ամենայն ազինք երանիցեն նմա. (Սղ. ՟Ճ՟Խ՟Գ. 15։)
Երանիցեն ինձ կանայք. (ա՛յլ ձ. երանեսցեն զիս) (Ծն. ՟Լ. 13։)
happy!
cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.
ԵՐԱՆԻ՛ (տր. խնդրով, որ ներգործութեամբ կամ զօրութեամբ) μακάριος, -ιοι beatus, -ti որպէս թէ՝ Երանելի՛ ասելի է, երանութեան է արժանի. երնե՛կ, երնե՛կ անոր՝ որ .... զի որ ի յն. եւ լտ. ասի, երանելի կամ երջանիկ է այն՝ որ. կամ երանեալք են՝ ոյք, եւ այլն. մեք թարգմանեմք եւ ասեմք հասարակօրէն.
Երանի՛ թէ ի դժոխս պահէիր զիս. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 13։)
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
Նաւք յորժամ թափէին զերանութիւնսն, բառնային աւազ, եւ գնային, զի մի՛ տապալիցին. (Եփր. օրին.։)
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
Եդեալ էր զաջ ձեռն նորա ընդ երանօք իւրովք, զի ի մերձաւորէ մարմնոյ նորա ածցէ կին որդւոյ նորա. (Եփր. ծն.։)
Ընդ երանօք իմովք. (այսպէս) յոյոնն պարկեշտագոյն թարգմանեաց. բայց եբրյեցին զառնացի անդամոցն իսկ ասաց, զի ի թլփատութիւնն յաստուծոյ ուխտն երդնուցու. (Կիւրղ. ծն.։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
Զշնորհ երաշխաւորի մի՛ մոռանար, զի ետ զանձն իւր վասն քո. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 20։)
Ես երաշխաւոր մտանեմ ի քրիստոս, զի մի՛ ոք ի ձէնջ ոչ պակասեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
Երաշխաւորեա՛ զիս ամենօրհնեալ սուրբ կոյս. (Ճ. ՟Դ. վրք. մար. եգիպտ.։)
guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.
Զշնորհ երաշխաւորութեան ննորա մի՛ մոռանար, զի նա ետ զանձն փոխանակ քո. (Սիր. նոր. ՟Ի՟Թ. 19։)
dryness, aridity.
Եթէ ոք պասքեալ իցէ, եկեսցէ առ աղբիւրս այս. քանզի զերաշտութիւն լուծանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 45։)
bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.
cf. Երասան.
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Տէր ի վերայ կացոյց նոցա իբր երասանակակալ զմիտսն, որպէս զի զկապակիցն սանձեսցէ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 216։)
garden;
orchard.
to smell, to exhale, to issue;
— զհոտ անոյշ, to embalm, to perfume;
— ժահահոտ, to stink, to have a bad smell.
Քանզի հոտ անուշից բուրեցայք ի Քրիստոս. (Շար.։)
censer.
Առեալ զիւրաքանչիւր բուրուառ՝ եդին ի նոսա հուր, եւ արկին խունկս։ Առցէ լի բուրուառաւ կայծակունս։ Ի բուրուառացն պղնձեաց։ Եւ ի ձեռին իւրում բուրուառն՝ ծխել զխունկս ի տաճարին։ Բուրվառ ոսկի լի խնկով, որ է աղօթք սրբոցն.եւ այլն։
snow-storm;
tribulation
cf. Բնչեմ.
Եզն բչայ եւ սդայ ի վերայ արեան եզին. (Առաք. մոլ.։)
to plaster;
to whitewash;
to roughcast.
Որմ բռեալ՝ զմարմնաւոր փոյթն ասէ, զոր եւ ինքն իսկ Քրիստոս գերեզմանս բռեալս ասէ զնոսա, զի զարտաքինն ասէ սրբէք, եւ այլն. (Ոսկ. գծ.։)
violently, forcibly, tyrannically
Բռնաբար առնուլ զքաղաք, զգանձ, կամ ունել զիշխանութիւն. կամ նեղել, վարել, արգելուլ, ունել եւ պահել, տանել, քարշել. (Եւս. քր. ՟Ա։ Եզնիկ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Մաշկ.։ Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
violent, coercive, troubled, constrained, forced.
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
Մի՛ բռնադատէք մխիթարել զիս։ Զյանձնառութիւն բռնադատէք օրինաց. (Փարպ.։)
Բռնադատեցին զիս ոչ ումեք ասել զայն. այսինքն բուռն արարի անձին. ռմկ. բռնել, զսպել. (Վրք. հց. ՟Է։)
cf. Բռնադատութիւն.
Կամաւ յայնոսիկ խոնարհէր (կիրս) տէրն, եւ ոչ եթէ բռնազբօսութեամբ զփրկչականն զիւրեամբք ածել կամէին զմարմինն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Վասն զի բռնազբօսութեամբ զդէմ չկարէր ունել. (Յհ. կթ.։)
to force, to oppress, to molest;
to fist.
Վայել էր զանապականելին՝ բռնահարել զբնութեան զընդ ապականութեամբ, զի զնա ի բաց փոխեսցէ յապականութենէն. (Պիտառ.։)
died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.
Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Տային զանձինսն իւրեանց ի մարզիչս եւ ի բռնամարտիկս. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 14.) իմա՛ յասպարէզ խաղուց, ըստ յաջորդ նշ։
to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.
Քանզի բռնանային. (Իմ. ՟Ժ՟Ղ. 4։)
Բուսիրոս առ կողմամբքն Նեղոս գետոյ բռնանայր։ Կիփսեղոս կորնթացւոց բռնացաւ։ Պանետիոս նախ ի սիկիզիա բռնացաւ։ Զբռնացելոյն երուսաղեմացւոց զՍողոմոնէ ասեն առաքեալ առակս առ իմովմոս (այսինքն առ քիրամ, ասէ փիւնիկեցի գրիչն). (Եւս. քր.։)
to force;
to tyrannize, to encroach.
Բռնաւորեա՛ փոքր ինչ զմիտսդ։ Բռնաւորեալ զինքն, եւ փոքր ինչ արգելեալ զարտասուսն. (Վրք. հց. ՟Դ։)
stone thrown with the hand.
Մէն մի բռնաքար առ այր հրամայէին, զի բերցեն ընկեսցեն՝ շեղջ կուտել. (Բուզ. ՟Գ. 7։)
cf. Ըմբռնեմ.
Որ ունիցի զնմանէ՝ որպէս որ բռնիցէ զիժ (կամ զկարիճ). (անդ. ՟Ի՟Զ. 10։)
violence, force, concussion, constraint;
usurpation, tyranny;
push, assault, vehemence, vivacity, transport;
fury, phrensy, impetuosity.
Բռնութիւնք զիրաւունս ոչ տան ճանաչել. (Փարպ.։)
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
Գիմն գրովք աստուածային՝ ուսուցանէ խրատել լեզուին։ Գիմըն գանձէ քեզ բիւր բարի, գրելով զիմաստս ի տախտակի. (Շ. այբուբ.։)
embers;
ashes.
ԳԱԶԱՂ գրի եւ ԳԱԶԱԽ. τέφρα, κόνις cinis, pulvis Մոխիր. աճիւն. քիւլ, խէզիյր, գազիր. որպէս եւ քէօզ ՝ է գազաղ ջերմ եւ կայծախառն.
brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.
Չարութիւն իբր զի գազանաբարոյ է, դկլաթայ (որ է տիգրիս, եւ վագր) հաւասարեալ է. (Փիլ. լին.։)
Ահաւոր ցուցանէ զսպառազինութիւնի նոցա, եւ գազանաբարոյս. (Մխ. երեմ.։)
keeper of a menagery.
Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
devoured or torn by a wild beast.
ferocious heart.
Այնժամ գազանասիրտք եղեն, զի ոչ մնացին ժամանակին. (Վանակ. յոբ.։)