Ոյր գութն է մեծ. բազմագութ.

Մեծագութ ողորմութեան նորա լինիմք փառաւորիչք. (Վեցօր. ՟Զ։)

Մեծազգի գոլն. մեծատոհմութիւն. ազնուականութիւն.

Կամեցաւ կին առնուլ զսա վասն մեծազգութեան. (Վրք. հց. ՟Ը։ Տէր Իսրայէլ. փետր. ՟Ի՟Ը.։)

μεγαλοπτέρυγος magnas alas habens, magnarum alarum. Որոյ թեւքն են մեծ. մեծամեծ թեւօք ամրացեալ.

Արծուին մեծ՝ մեծաթեւ երկայնատարած. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ե. 3։)

Զնաբուգոդոնոսոր մեկնէ արծուի մեծաթեւ. (Գէ. ես.։)

Բազմաթիւ. յոքնահամար. եւ Մեծ թիւ. յն. զեղումն թուոց.

Հայեցաք մեք ի խուռն մեծաթիւ համարոյ բանիցդ. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 25։)

ՄԵԾԱԽՈՀԵՄՈՒԹԻՒՆ ՄԵԾԱԽՈՀՈՒԹԻՒՆ. μεγαλόνοια . Մեծահոգիութիւն. մեծանձնութիւն. եւ Մեծախորհրդութիւն.

Զմեծախոհեմութեան զբազում մասունսն կորուսանէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

Մեծախոհութեամբ տանին զրկանաց. (Նախ. յոբ.։)

Առաւել եւս ճանաչի հանդէս մեծախոհութեան սորա. (Ոսկ. լուս.։)

Որոյ կաթիլքն կամ շիթքն են մեծ. ջաղբ.

Վասն իջման հոծ եւ մեծակաթիլ անձրեւաց. (Վանակ. յոբ.։)

ՄԵԾԱՀՈԳՈՂՈՒԹԻՒՆ ՄԵԾԱՀՈԳՈՒԹԻՒՆ. μεγαλοψυχία magnanimitas. իբր Մեծահոգիութիւն. մեծանձնութիւն. մեծախրհրդութիւն.

Առաքինութիւն բոլոր անձինն, արդարուըիւն, եւ ազատականութիւնն, եւ մեծահոգողութիւնն։ Մեծահոգողութիւն՝ առաքինութիւն անձինն, ըստ որում կարէ հանդուրժել բարեբախտութեան եւ վատաբախտութեան, եւ պատուոյ եւ անպատուութեան։ Հետեւեալ լինի մեծահոգութեանն՝ պարզութիւն եւ ճշմարտութիւն. (Արիստ. առաք.։ եւ Կիր. ՟ը. խհ.։)

Մեծահոգողութեան եւ ազատամիտ առաքինութեան կա՛լ օրինակ զառաքեալսն սուրբս։ Մեծահոգութեամբ անցասումն լինելով առ անարգօղսն, եւ անյիշաչար. (Ոսկ. գծ.։)

μεγαλόνοια mentis magnitudo, superbia μεγαλαυχία jactantia, ostentatio. Բարձրամտութիւն. ամբարհաւաճութիւն. սնապարծութիւն.

Տեսե՞ր զսորա խոնարհութիւնն. տե՛ս եւ զհրէիցն մեծամտութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)

Զմեծամտութիւն չարին (սատանայի)։ Մեծամտութիւն (յն. բարձրամիտ) է, որ զինքն մեծարէ. (Բրս. հց.։)

Եթէ արդարեւ զղջացար ի մեծամտութենէդ յայդմանէ. (Ճ. ՟Ա.։)

Վարեցեալք ոչ նուազօք առ ի յիմաստասիրութիւնն յարձակմամբք, զմեծամտութիւնն փոխանակ քամահանաց յարգեալ. այսինքն լաւ համարեալ մեծամիտ երեւիլ՝ քան արհամարհ. (Փիլ. տեսական.։)

Եւ եթէ բարձր զերկիրս քան զերկինս ասասցուք, միթէ բա՞ն ինչ մեծամտութեան քան զարժանն զանցուցաք. այսինքն պարծանաց վասն երկրիս մերոյ. (Պետր. սիւն. ի կոյսն.։)

ՄԵԾԱՅԱՂԹ ՄԵԾԱՅԱՂԹՈՂ. Իբր Քաջայաղթ. մեծապէս յաղթօղ.

Զմեծայաղթ զօրութիւնն ի միտ առնուցու. (Ոսկ. ես.։)

Մեծայաղթող լեւոն արին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)

ՄԵԾԱՅԱՂԹ իբր Մեծ եւ յաղթ. մեծամարմին. յաղթամարմին.

Ի բացուստ մեծայաղթ տարերք նոցա (յն. մեծութիւն նոցա) իբրու սակաւիկ ինչ երեւին տեսլեան ական. (Վեցօր. ՟Զ։)

Մեծութիւն անձին, այսինքն հոգւոյ. մեծահոգութիւն. մեծախորհրդութիւն. եւ Վսեմութիւն, ազնուութիւն.

Ժառանգ մեծազգի, որ զնախնեացն զմեծանձնութիւն ոչ նորոգէ. (Սիր. ՟Ի. 28. (որ չիք ի յն։))

Յանլիութիւն աւուրցն հայելով. այլ տեսեալ զհոգւոյն մեծանձնութիւն. (Խոր. ՟Գ. 2։)

Տե՛ս զմեծանձնութիւնն, զի զյոլով մասն ամբոխին զարմացեալս ընդ իւր ունելով՝ ոչ շփանայ, այլ հեզութեամբ ընդ խիստսն բարբառի. (Ոսկ. գծ.։)

Տեսանելով զմեծանձնութիւն, եւ զկորովութիւն բանիցն, եւ զանյաղթ իմաստութիւն նորա։ Զառ ի յաստուածուստ պատուեալ սրբոյ քահանայապետիդ ի մեծանձնութենէ ընկալաք զհրաման։ Զիսկն խաչիս մեծանձնութեան. (Շ. բարձր.։)

Ունիմ ասէ պատմել ինչ քոյոյդ մեծանձնութեանդ. (Ճ. ՟Գ.։)

Եւ որպէս Մեծամարմինն գոլ. ստուարութիւն.

Մեծանձնութիւն հասակի. (Պիտ.։)

Անկշիռ մեծանձնութիւն վիմի կացելոյ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)

μεγαλοδοξία gloria magna, gloriatio. Մեծափառն գոլ. մեծ փառք. պատիւ պանծալի. շքեղութիւն. պարծանք փառաց.

Մեծափառութեան ցանկացեալ՝ յանհպելին մերձենայր փայտ ապարասանարար. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Զժամանակիս զգալով զմեծափառութիւն։ Զմեծափառութեան փողեաց մեզ բան. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)

Հրապարակէր զսորայս մեծափառութիւն. (Արծր. ՟Ա. 14։)

Լեառն սեպուհ՝ գողգոթայի մեծափառութեամբն բարգաւաճեալ. (Երզն. լս.։)

Եկն յերուսաղէմ, եւ այլ եւս բազմութիւն ընդ իւր, որպէս թագուհոյ մեծափառութեամբ եկեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)

Փութաջան. ամենայորդոր.

Մուտ բերսաբէէ մեծափոյթ փութով շտապեալ տագնապեալ. (Եփր. թագ.։)

Ոյր քիթն կամ ունչքն է մեծ.

Մեծաքիթ, եւ խաժակն. (Հ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)

μέγεθιος magnitudo μεγαλείον, -εῖα magnificum, -ca αὑθεντία auctoritas. Մեծն գոլ յո՛ր եւ է կարգի. առաւելութիւն. բարձրութիւն. ճոխութիւն. փառաւորութիւն. իշխանութիւն. եւ այլն։ մենծութիւն.

Բարձրացաւ մեծութեամբ ի մէջ դատաստանաց։ Ոչ խորշի ի մեծութենէ, զի զփոքր եւ զմեծ ինքն արար։ Մեծութեամբ բազկի քո։ Ըստ սրտի քում արարեր զամենայն զմեծութւնդ քո տէր։ Պատմեսջի՛ր զայդչափ մեծութիւն զօրութեանցն աստուծոյ։ Մեզէն եղեալ ականատեսք նորա մեծութեանն.եւ այլն։

Ի մարմինս բարձրաւանդակք, եւ խորագոյնք ինչ, մեծութիւնք եւ փոքրութիւնք. (Ածաբ. աղք.։)

Թէպէտ եւ յաճախ դիմէր ի հայր, սակայն ի մէջ դնէր եւ զիւպ մեծութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)

ՄԵԾՈՒԹԻՒՆ. πλοῦτος divitiae ὔπαρξις, ὅλβος substantia, opes. որպէս Մեծատնութիւն. փարթամութիւն. եւ Ինչք. գոյք. հարստութիւն.

Ամենայն մեծութիւն եւ ճառք՝ մե՛ր եղիցի։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Ի մեծութենէ վատք կարօտեալ լինին։ Լա՛ւ է անուն բարի քան զմեծութիւն բազում։ Մեծութիւն խռկեալ անիրաւութեամբ՝ պակասեսցէ, եւ այլն։ Քրիստոնեայն յաղքատութեանն առաւել պայծառանայ քան ի մեծութեան։ Տեսանե՞ս, զի յաղքատութեան քան ի մեծութեան դիւրին է զառաքինութիւնն կատարել. (Ոսկ. եբր.։)

Նոցա մեծութիւնքն աճէին, եւ սորա ախքատութիւնս յոլովէր։ Զընդունայն մեծութենէս բազմա՛ց է փոյթ. (Իսիւք.։)

Արդարակորով մեծութեամբն ոչ զրկի ի մշտնջենաւոր մեծութենէն. (Յճխ. ՟Է։)

Մեծ է սէրն աստուծոյ քան զամենայն մեծութիւնս երկրաւորս , այսինքն զինչս եւ զփառս. (Եղիշ. ՟Ե։)

ՄԵԾՈՒԹԻՒՆ. որպէս Մեծամտութիւն. ամբարհաւաճութիւն.

Սկիզբն մեծութեան այս է, որ զաստուած ոչ ոք քննէ. այսինքն խնդրէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։ (որ ի Սիրաքշ ՟Ժ. 14. Սկիզբն ամբարտաւանութեան եւ այլն։))

μεγαλοπρέπεια magnificentia, majestas. Մեծավայելուչ շքեղութիւն կամ ահաւորութիւն. մեծափառութիւն. մեծութիւն աստուծոյ եւ աստուածայնոց.

Համբարձաւ աստուած մեծվայելչութիւն քո ի վերոյ քան զերկինս։ Ձայն տեառն մեծվայելչութեամբ։ Զփառս եւ զվեծվայելչութիւն դիցսե ի վերայ նորա.եւ այլն։

Դուն ուրեք ասի զայլոց իրաց. իբր Վայելչազարդութիւն. մեծութիւն.

Զի՞նդ օգուտ է ի մեծվայելչութենէ տան՝ յորմէ կաթիցէ ոսկի, եւ ինքն (տանուտէրն) թաղելոց է ի խոնարտ քան զերիս կանգունս. (Իսիւք.։)

διασάφησις declaratio, explanatio λύσις solutio διάκρισις discretio, distinctio ἐρμηνεία interpretatio ἑξήγησις enarratio. Մեկնելն զմթութիւն բանի. բացատրութիւն. վերլուծութիւն. լուծումն. թարգմանութիւն. իմաստ կամ միտ բանի՝ ըստ ճառին եւ ըստ խորհրդոյ.

Ի ձեռս աստուծոյ իցէ մեկնութիւն սոցա։ Ո՛վ գիտէ զմեկնութիւնս բանից։ Զմեկնութիւնս առակաց. (Իմ. ՟Ը. 8։)

Յովսէփ փառաւորի մեկնութեամբ երազոցն փարաւոնի. (Նախ. ծն.։)

Շա՛տ են եւ սոքա ի մեկնութիւն սոցա. (Պորփ.։)

Ի մեկնութիւն բերեալ զայնս. (Մաքս. ի դիոն.։)

Զմեկնութիւնն առաջի եդեալ մեզ աւետարանիչն՝ ասաց, թէ սելովամ, եւ յաւել՝ որ թարգմանի առաքեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)

Վասն ժողովրդեանս ասէ առնեմ. եւ զմեկնութիւնն ինքն թարգմանէ, զի սոքա հաւատասցեն. (Մամբր.։)

Մի ըստ միոջէ մեկնութիւն ընծայեցուցանէ անուանելոյ կախաղանաւոր բուարաստանին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զգրոյն զօրութիւն ոչ գիտէին, որ է մեկնութիւն. եւ միայն ի բառսն հայէին. (Մեկն. ղկ.։)

Եղեւ հողագործ. իսկ մեկնութեամբ՝ երկիր զմարմինս կոչէ, մշակ զմիտս հոգւոյն.(Մեկն. ծն.։)

Պատմեաց երկուց եղբարցն արտաքոյ ... մեկնութեամբ՝ չար բարքն խնդայ ընդ այլոց գայթանս. (անդ։)

ՄԵԿՆՈՒԹԻՒՆ. ἀπλότης simplicitas. Մեկին գոլն, ըստ որում պարզութիւն, անխառնութիւն.

Ի պարզ բնութեան եւ ի մեկնութեան աստուածութեան. (Նիւս. կազմ.։)

ՄԵԿՆՈՒԹԻՒՆ. χωρισμός, ἁναχώρησις secessio, discessio, segregatio, secessus, recessus, solitudo. Մեկնիլն ի բաց. մեկուսութիւն. անջատումն. հրաժարումն. առանձնութիւն.

Մեկնութիւն առնէին յապստամբացն անօրէնութենէ. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 3։)

Մահ՝ մեկնութիւն է ոգւոյ ի մարմնոյ։ Որոց այսչափ մեկնութիւն եւ որոշումն ի միջի է. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)

Զցանկութիւն թարշամեցուցանէ քաղց եւ վաստակ, եւ մեկնութիւն։ Ի մեկնութենա անդ յառաջադէմ լինել. (Եւագր. ՟Ե. ՟Ժ՟Բ։)

Մեկնութիւն, որ է հեռանալ ի կանանց եւ ի խօսից նոցա. ((մանաւանդ յաշխարհէ) Կիր. ՟ը. խհ.։)

διάστημα, τὸ διάστατον, ἁπόστασις , ἁπουσία distantia, abscessio, absentia, discrepantia, interstitio, spatium, intervallum. Մեկուսի գոլն. մեկուսանալն, եւ հեռաւորութիւն. տարբերութիւն, որոշումն. անջատումն. անջրպետ. միջոց. խտիր.

Մեկուսութիւն եւ ոչ մի է հօր եւ որդւոյ։ Մեկուսութիւնս եւ որոշմունս յաստուածայինն էութիւն ի ներքս բերել անուսումնաբար. (Աթ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։)

Առաքինութեանն մեկուսութիւն առ հակառակն (չարութիւն). (Դիոն. ածայ.։)

Արարեալն առ ոչ արարեալն՝ բազում ունի զմեկուսութիւն. (Պիտառ.։)

Տուընջեան եւ գիշերոյ մեկուսութեանցն։ Զերկոտասանից տանց աստեղաց մեկուսութիւն։ Զերրեակ ձեւս մարմնոց ասէ զեռակի մեկուսութիւնն, խորութիւն, բարձրութիւն, լայնութիւն. (Մաքս. ի դիոն.։)

Աստուծոյ առ մարդիկ միաբանութիւն, որպէս եւ ընդդէմն՝ մեկուսութիւն։ Միշտ մեկուսութեամբ վեհիցն՝ պատուեալ լինի վատթարն, զնոցայն ժառանգելով զդաս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Հաւասար շուրջանակի զմեկուսութիւնն ունի. (Պիսիդ.։)

Սկզբնատիպն ոչ կարացեալ ժուժալ՝ հեռանալ պատկերի իւրոյ, տարամերժիլ մեկուսութեամբ. (Պիտառ.։)

Զրկմամբ, եւ ի բաց մեկուսութեամբ, եւ կործանմամբ ի պատշաճիցն նոցա բարութեանց՝ չարք ասին. (Դիոն. ածայ.։)

Զարդ մեհենից. փոյթ պաշտելոյ զկուռս.

Զմեհենազարդութեանցն զմոլութիւն փայլակնադէտ նետիւն հարեալ շիջոյց. (Անան. եկեղ։)

Մեհենազերծութեան պարտաւոր է՝ զնուիրեալ զաստուծոյ արարածոցն մերկացեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Մեղադրութիւն եդիր զինէն. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 10։)

Տակաւին եւ նոքա գոյ սակաւ ինչ մեղադրութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 6։)

Մի՛ զինէն իցէ մեղադրութիւն, այլ զայնցանղ՝ որք հեղգացանն. (Կոչ. ՟Ժ։)

Մեղադրութիւն մեր այնպիսեացն ի ճահ պատահիցէ. (Խոր. ՟Ա. 1։)

Ազատելով ի մեղադրութեանց. (Կիւրղ. յովէլ.։)

Յինքն ամփոփէ զմեղադրութեան խոշորութիւնն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)

ἑπήρεια injuria եւ այլն. Մեղանչականն գոլ. չարութիւն. անիրաւութիւն. յանցաւորութիւն. յանցանք. վնաս.

Զնոցայն (զանբանից) վնասակարութիւն ... զմարդկան մեղանչականութիւն. (Եզնիկ.։)

Շահելով զմեղանչականութեամբ մոլորեալսն. (Կանոն.։)

Թշնամի այր զնա կոչէ, զի զմեղանչականութիւնն ի մեզ ցուցանէ. եւ սկիզբն մեղանչականութեան, զի ընդ աստուծոյ կամացն իշխեաց կացուցանել թշնամութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)

Ո՛չ ի սրտէն յանդգնութենէ, այլ խորհելով մեղանչականութեամբ ի նոյն կրթեալք էին. (Ոսկ. ես.։)

Յընտանեաց հանելն՝ առաւել գողութիւն է եւ մեղանչականութիւն, քան զոր յօտարացն գողանաս. (Եփր. յղ. գող.։)

Մեղանչականութիւն հակառակութեան, կամ այսպիսի մտաց եւ վարդապետութեան. (Յհ. կթ.։ Պրպմ.։)

Անմեղդ եւ անպարտ՝ զմեղապարտութեան յաղագս մեր ընկալար դատաստան. (Սարկ. աղ.։)

Յանցաւորութիւն. պատժապարտութիւն.

Զկամաւորն կշտամբութիւն մեղապարտութեան անձանցն անարատից. (Նար. ՟Ժ։)

μαλακία mollities. Մեղկ գոլն. մեղկանալն. թուլութիւն. թուլամորթութիւն.

Յաղթեսցէ երկչոտութեանն՝ գութ, աստուծոյ երկիւղն՝ մեղկութեանն. (Ածաբ. աղք.։)

Յօրանջելն եւ ձկտելն՝ լինի ի մեղկութենէ եւ ի թուլութենէ մարմնոյն. (Եզնիկ.։)

Չարին է սկիզբն՝ անգոհացողութիւն զաստուծոյ, յորմէ մեղկութիւն պաշտամանն լինի. (Անյաղթ հց. իմ.։)

Ծուլութեամբ եւ մեղկութեամբ, որ է գտիչ եւ ուսուցիչ մեղաց. (Եփր. խոստ.։)

Զգուշանալ ի ձանձրութեանց դիւէն, որ յոյլվ մեղկութեամբ ի վերայ հասանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Զմեղկութիւնն իբրեւ զպարտութիւն զօրաւորին պնդութեան։ Մեռոյց մեղկութիւնն, թմբրեցոյց ծուլութիւն. (Նար. ՟Խ՟Ե. ՟Խ՟Ը։)

Մեղքն ստուգաբանի մեղկութիւն, եւ հոսումն մտաց ի խոտորնակ հեշտութիւնն։ Յեկեղեցի չաղօթեմք վասն մեղկութեան եւ հեշտութեան. (Լմբ. անառակ. եւ Լմբ. պտրգ.։)

Ի մեղկութենէ մտացս՝ զմուտ կենաց դրախտին փակեցի. (Բենիկ.։)

Բանալ զմուտն երկնից, որ փակեցաւ մեղկութեամբն ադամայ. (Ոսկիփոր.։)

Իսկ մոգքն այսպիսի մեղմեխութեան չէին տեղեակ՝ իւրեանց ազնուական լաւութեամբ։ Տե՛ս որպիսի մեղմեխութեամբ մերձենայր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. 13։)

Որ զմարդիկ կամիցի հաճել, բազոմւ մեղմեխութեամբ գնայ. (Ոսկ. գաղ.։)

Մեղմեխութեանն (ընդդէմ դնել) զռոշնութիւնն, յարատութեանն զհամեստութիւնն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Թատերքն ուսուցանեն զամբարտաւանութիւն, զմեղմեխութիւն, եւ զչարակնութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Լինիցիք իբրեւ աստուածք. տեսանե՞ս զմեղմեղութիւն թշնամւոյն. (Ոսկիփոր.։)

Ի հանդարտութիւն մեղմութեան օդոյն քաղցրութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

Իբր Մեղրագործութիւն. մեղր կազմելն մեղուաց.

Մեղուագործութիւն յառաջ քան զմեղու յարմարապէ՞ս կարգիւն ասացին կատարիլ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Զառօրեայ փուշ ի ծաղկանցն նիւթ մեղուագործութեան փութան մատուցանել. (Եղիշ. դտ.։)

Ծովածաւալ մեղսաթաթաւ աչաց իմոց տեսանի. (Բենիկ.։)

Թաթաւեալ ի մեղս. մեղօք շաղախեալ.

Ի հողաթաւալ մեղսաթաթաւ մեղանչական ի մարդկանէս. (Ագաթ.։)

Մեղսաթաթաւ մարմնովս զազրացեալ. (Մանդ.։)

Սատանայ կոչեցան եւ դեւք. ըստ անուանցն զհակառակ բարւոյ գործս ունին առ ամենայն մեղսասիրութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Յաղագս ծուլութեան եւ մեղսասիրութեան։ Ի պատճառս անդարձութեան մերոյ. եւ ի մեղսասիրութենէ. (Շ. ընդհ.։ Տօնակ.։)

Պատճառես զպատճառս մեղսասիրութեանդ։ Զգարշ մեղսասիրութեանն օրէնս. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. յայտն.։)

Քաւութիւն մեղաց.

Եւ ապա կարգեաց զտօն մեղսաքաւութեանն. (Տօնակ.։)

Որ մեղր կաթեցուցանէ.

Մեղրակաթ իմաստութեամբ տեառն մերոյ յիսուսի քրիստոսի զընդունարան սրտից մերոց լցուսցէ. (Ոսկ. զատիկ.։)

μοναστικόν τῆς ζωῆς vivendi ratio solitaria. Առանձնակեցութիւն. առանձինն բնակութիւն.

Եկն անդստին ընդ նմին ի բնէ գազանութիւն առիւծու, եւ մենակեցութիւն. որ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ տոհմակցի իւրոյ, այլ զվայրենամիտ յեղուզակութիւնն զմենակեցութիւնն սիրէ. (Վեցօր. ՟Թ։)

μονομαχία, -ιον singulare certamen, gladiatorium, duellum. որ եւ ՄԵՆԱՄԱՐՏ ասի. Միամարտութիւն. միոյ ընդ միում մարտ, մրցումն.

Էր այր պնդակազմ ուժով զօրութեան, եւ վարէր ըմբշական մենամարտութեամբ. (Ղեւոնդ.։)

Եօթն մարդոցն՝ որ ի մենամարտութեանն ի զօրուէն վրաց մեռան. (Ասող. ՟Գ. 31։)

Այլեւ մենամարտութեամբն իբրեւ զմարդ մրցեալ ընդ հայրապետին (նահապետին յակոբայ). (Կամրջ.։)

Բառ ռմկ. մինթան. (լծ. յն. իմա՛դիօն ). ἰμάτιον vestimentum. այսինքն Զգեստ. հանդերձ.

Անդ հանդերձք պաճուճեալք, եւ ժամանակ մենթանաց. (մի ձ. մեմենթանաց) (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը.) յն. բազմագին հանդերձից կայ ժամանակ։

ՄԵՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՄԷՆՈՒԹԻՒՆ. μόνωσις solitudo. Մէն միայն գոլն. միայնութիւն. առանձնութիւն. առանձնականութիւն.

Զանապատն տեսանիցես, զմենութիւնն նշմարիցես ... ուր մենութիւնն է. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

Ի միմեանց բաժանեալք (ի բաբելոն) մի մի ի նոցանէ զմէնութիւն (հին տպ. զմեկնութիւն) զկեցութեան յանձինս իւրեանց բերէին. (Ագաթ.։)

Բազում արտասուօք եւ ապաշաւանօք՝ յաղագս փրկութեան այլոց հաւանեսցի (ընդ առաջնորդական պատիւ). (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

μετάνοια. poenitentia. Ապաշխարութիւն. ճշմարիտ ապաշաւ. ցաւ եւ զղջումն սրտի.

Զապաշխարութիւն եւ զապաշաւանս (յն. մի բառ) ի վար արկեալ՝ խոստովանեսցէ զխոտորումն յեղման. (Փիլ. այլաբ.։)

Ստրջանք. ցաւ սրտի առ հարկի. դժկամակութիւն. դժուարութիւն.

Գիրկս արկեալ համբուրէին զծերունին, եւ մեծ ապաշաւանս առնէին, որ յայնպիսի հօրէ զրկեալ լինէին. (Աթ. անտ.)

μετανοέω. poenitet me. Ապաշաւ առնուլ. յապաշաւս լինել. ապաշաւանս կրել. փոխել զմիտս. դառնալ. ցաւիլ. զղջալ. ապաշխարել. լալ. աւաղել. եւ ստրջանալ. փոշիմանել, ափսոսալ. փիւշման օլմագ. աճըմագ. թէօվպէյէ կէլմէք.

Ո՞ գիտէ, ապաշաւեսցէ աստուած, եւ դարձցի ի բարկութենէ. (Յովն. ՟Գ. 9։)

Ապաշաւել զվարս, կամ զառաջին գործ, կամ զանցելոցն զչարիս, կամ զանկանելն ի բարեաց, կամ զաւուրս. (Յհ. կթ.։ Իգն.։ Սարգ.։ Լմբ. պտրգ.։)

Ապաշաւեցէ՛ք. իբր թէ լալ եւ ափսոսել. (Ոսկ. գծ.։)

Ապաշաւէր զայն։ եթէ ընդէ՞ր բնաւ ցանկացաւ ուտել. (Վրք. հց. ՟Ե։)

Ոչ կամեցարուք լսել, ես զձեզ ապաշաւեմ ասէ։ Պատասխանի ետ մուշեղ, դու պարտիս յանձն քո ապաշաւել՝ քան թէ ի մեզ. (Արծր. ՟Բ. 3։)

Ապաշխարել ի գործոց, կամ խորդով եւ մոխրով, կամ զպոռնկութիւն. (Յայտ. ՟Բ. 21. 22։ Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 21։)

Ապաշխարել զվնասս, կամ զյանցանս, կամ զկախարդութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ե։ Եղիշ. ՟Ը.)

Ոյք կան ընդ կանոնաւ ապաշխարութեան։ (Կանոն.։ Ժմ.։ Ճշ.։ Լմբ. պտրգ.։)

ἁχάριστος, ἅγνωμος, ἁγνώμων. ingratus, immemor gratiarum. Անճանչօղ շնորհաց, անշնորհակալու, ապերախտ. աղէկութիւն չիճանչցօղ.

Քաղցր է ի վերայ չարաց եւ ապաշնորհաց. (Ղկ. ՟Զ. 35. (որ ի թղթ. գր. տղ. գրի, ապաշնորհից։))

Վեհերոտ է դանդաղելով եւ ապաշնորհ, զի առեալ լաւ պատճառս՝ ընդդիմանայ գոյացութեանն. (Փիլ. լին.։)

Ի նորա գիտութենէն ապաշնորհ եղեն. այսինքն անճանաչօղ. (Ոսկ. հռ.։)

Անշնորհ, անշահ, անպիտան, խոտան, յոռի, վատթար.

Մի՛ ապաշնորհ առներ զիմ մարդասիրութիւնս. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ե։)

Մի՛ զգեստիւք խենեշասցուք, որոց գեղեցկութիւնն է ապաշնորհ. (Ածաբ. ծն.։)

Օրէնք բարօք (այսինքն բարւոք) եդեալ իցեն. եւ կամ առ ապառնի ժամանակն լինելոց իցեն։ Այսպէս եղեւ առ այնոսիկ՝ որք յայնժամ էին, եւ յայնժամ (կամ այժմ) թերեւս լինի, եւ ի յապառնի ժամանակն ոչ այլաբար պատահիցի. (Պղատ. օրին. ՟Բ. ՟Գ։)

Ապառնին կարծողական։ Ընտրութիւն ապառնի։ Անցից ապառնեաց։ Փառացն ապառնեաց. (Նար.։)

Զապառնեացն եւ զհանդերձելոցն օրհնութեանցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Ոչ միայն ի ներկայումս, այլ եւ յապառնիսն։ Յապառնիսն՝ յաշխարհի թողուլ յիշատակ։ Զապառնեացն օգուտս ցուցանէ. (Պիտ.։)

Պահեալ յապաստանի՝ յանքոյթ վայրի.

Գանձք ապաստանապահք եւ ծածկաթագոյցք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Զկատարած մարտին յաղթութեան ի քեզ տէր յիսուս ապաստանեցի։ Զոլորտս ամենից բոլորից լրութեան յաշտարակ հզօր ապաստանեցին. (Նար. ՟Կ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)

Ի նա ապաստանեալ զգիտութիւն առաւելութեան սիրոյն. (Լմբ. պտրգ.։)

Զամենայն հոգաբարձութիւն իւրոցն ի նա ի հոգին ապաստանեաց. (Սկեւռ. յար.։)

Ի վերին փախուցեալ ապաստանի յօգնականութիւնն աստուծոյ. (Փիլ. իմաստն.։)

Ի բազմութիւն զօրաց իւրոց ապաստանեալ. (Յհ. կթ.։)

Տեսակ լրութեան մեծ լուսաւորացդ տարերականաց ի քոյդ ապաստանեալ տիրական ծագումն՝ միանան. (Նար. խչ.) իմա՛ համարձակեալ յանդիման երեւիլ։

Եօթնօրեայ բղխումն ապարահիտ կանանց. (Գէ. ես.։)

Ապարանք արքունի, իշխանի, կամ դատաւորի. (Եսթ. ՟Զ. 12։ Ես. ՟Ի՟Բ. 9։ ՟Լ՟Բ. 13։ Ամովս. ՟Գ. 15։ Յհ. ՟Ժ՟Ը. 28. եւ այլն։ Կամ Տուն (սիմոնի խաղախորդի). Գծ. ՟Ժ՟Ա. 11։)

Ի բարձրաւանդակ տանիս ապարանից. (Ագաթ.։)

Շինուածս անթիւ ապարանացն. (Փարպ.։)

ԱՊԱՐԱՍԱՆԵՄ ԱՊԱՐԱՍԱՆԻՄ ἁπαυθαδιάζομαι. insolesco. եւ այլն. Ըմբոստանալ. ըմպահկել. անսանձ եւ անսաստ լինել. գլուխ քաշել, թօթվել, խեռութիւն ընել.

Ընդէ՞ր ապարասանես, ընդէ՞ր այդքան զգեցեալ ես զանմարդութիւն. (Ոսկ. պետր. եւ Ոսկ. եղ.։)

ԱՊԱՑՈՅՑ ἁπόδειξις. demonstratio. որ եւ ԱՊԱՑՈՒՑՈՒԹԻՒՆ. որպէս թէ Բացացուցութիւն. յայտնի ցոյց բանաւոր եւ իմաստասիրական. հաւաստիք. փաստ. տարացոյց. հաստատութիւն. ստուգութիւն. ցուցմունք. կէօթէրիշ. իսպաթ. տէլալէթ. պէյյինաթ.

Ցուցանել ի ձեռն այլոց ապացուցից։ Զմայր ապացուցին՝ այսինքն զիմաստասիրութիւն ի ձեռն ապացուցից կամեցան եղծանել։ Ամենայն բանաւոր արհեստք պէտս ունին ապացուցից։ Սկիզբն ապացուցի՝ սահմանականն է. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ սահմ. ՟Բ։)

Այսպիսի յոյզս ի մէջ արկանել տգէտ ապացուցիւք՝ ախմարաց մտաց է. (Լմբ. թղթ.։)

Ցուցակութիւն. գործնական յարացոյց. օրինակ. նմանութիւն.

Ապացոյց առցուք ասացելոցս՝ եւ զոր ի մեզ մարդս։ Բուռն եհար զբազկաց իւրոց. ապացուցաւս յայտ առնէ, թէ մարմին է մարդս, եւ բազուկ՝ եղբայրն հարազատ։ Ճշմարիտ ապացուցիւս երեւելի առնէ զասացեալն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. սղ. եւ այլն։)

Ըստ նախայիշատակեալ հարցդ ապացուցի։ Շինեա՛ զբազումս՝ այց լինելով, եւ օգտեցուցանելով։ Զայս նշան (արիութեան) առանձինն անձինն իւրոյ ապացուցիւ տէրն մեր մեզ առաջի եդ. (Կլիմաք.։)

(Մարգարէքն) տեսանօղ զօրութեամբն ապացոյցք եղեն առ տնտեսութիւն որդւոյ. (Քեր. քերթ.) իմա՛ յայտարարք, քարոզք, ցուցիչք։

ἁποδεικτικός. demonstrativus. Ուր կայցէ ապացոյց իմաստասիրական, կամ տարացոյց եւ յարացոյց յայտարար. իսպաթլը, թէմսիլլի.

Զխորհուրդս մտածութեանս այսորիկ տրամաբանականքն կոչեն ապացուցական բազմօք հինգերորդ. (Փիլ. լիւս.։)

Մակացութեան ապացուցական։ Ապացուցական հնարք։ Յորժամ ի հանրականէն զմասնականսն ցուցանէ եւ հաւատարմացուցանէ, իսկապէս ապացուցական կոչի. (Անյաղթ արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)

Սովոր են իմաստունք զճառս անյայտից իրաց ի ծանօթ եւ յընտանի օրինակաց գիտելի եւ հաւատալի առնել. որ եւ ապացուցական կոչի. (Գէ. ես.։)

Նախ պատուէ նա (նեռն) զաստուած, զի յինքն ապաւինեսցէ (այսինքն ապաւինեցուսցէ) զխաչահաւանսն. (Եփր. ՟բ. թես.։)

Նախ պատուէ նա (նեռն) զաստուած, զի յինքն ապաւինեսցէ (այսինքն ապաւինեցուսցէ) զխաչահաւանսն. (Եփր. ՟բ. թես.։)

πάντως. omnino, prorsus, ἅν, οὗν, μεν. utique, equidem, igitur, enim. Արդարեւ. ամենայնիւ, անշուշտ. արդեօք. արդ. իսկ. ապա ուրեմն. ստո՛յգ, ի հարկէ, հապա. սահիհ, կէրչէք հէլէ, եա, էյ, էլպէթտէ. թող զի երբեմն ոչինչ դնի ի յն. այլ ի մեզ եւեթ իբր թարմատար կամ ի սաստկութիւն բանի.

Ապաքէն ասիցէք առ իս զառակս զայս։ Արդ զի՞նչ լինիցի. ապաքէն լսեն եթէ անկեալ ես։ Ապաքէն մարդիկ՝ որ ինչ ի վեր է քան զինքեանս, յայն երդնուն։ Որ շատ խօսի, ապաքէն ըստ նմին եւ լսիցէ։ Ապաքէն հայեցար ընդ ծառայ իմ յոբ. եւ այլն։ cf. Ո՞Չ ԱՊԱՔԷՆ.

Զի եթէ հայր, ապաքէն որդւոյ հայր. եւ եթէ որդի, ապաքէն հօր որդի. (Կոչ. ՟Է։)

Որ եդ զանձն, ապաքէն սովաւ եդ։ Ասի կառք, եւ ապաքէն ոչ առանց տեառն. (Անյաղթ բարձր.։)

Ապաքէն որ ի բերանոյն լսէր, եւ կերպարանացն ականատես լինէր. (Ագաթ.։)

Քանզի առանց չարչարանաց ծնաւ, ապաքէն որպէս զհայր գութ ունի ընդ սմա. (Եղիշ. ՟Բ։)

Այլ թէ եւ բախտ եւս էր՝ որպէս ասենն՝ զրուանն, ապաքէն ուրուք բախտ էր։ Որոց մտանելն՝ ապաքէն գնալով լինիցի, եւ ոչ առանց գնացից. (Եզնիկ.։)

Եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայնք էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)

Զիրս աշխարհիս ապաքէն ցապաք թողլոց ես. (Կոչ. ՟Ա։)

ԱՊԱՔ ՑԱՊԱՔԷՆ Անստոյգ վերծանութեամբ՝ ըստ Հին բռ. մեկնի, Միանգամայն այսպէ։ Իսկ ԱՊԱՔԷՆ ՑԱՊԱՔ, մեկնի անդ, Թէ՛ այսպէս՝ թէ՛ այնպէս.

Զի ապաքինացուսցէ զբնութիւնն ի ցաւոց. (Սեբեր. ՟Գ։)

ԱՊԱՔԻՆԵՄ որ եւ ԱՒԱՔԵԼ. (լծ. յն. աքէ՛օմէ) ἁκέομαι. sano. Բուժել. բժշկել. փարատել զցաւս, եւ ի ցաւոց. առողջացուցանել. ողջացուցանել. ըռնտցընել. սազալթմագ.

Ապաքինեսցես ի բացուստ. (Շ. թղթ.։)

Ապաքինեա՛ ի լալոյս։ Ապաքինեսցի ամօթն. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Ե։)

Հարիւրապետին ծառայ ապաքինեցաւ յայնպիսի չարաչար հիւանդութենէ. (Ոսկ. ես.։)

Յետ եօթներորդ ժամու աւուրն ապաքինէր յախտէն. այսինքն առողջանայր. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

ἁχάριστος, ἁγνώμων. ingratus, beneficii immemor. Երախտեաց անճանաչօղ. ապաշնորհ. բարիք՝ աղէկութիւն չիճանչցօղ.

Սկսաւ ճառել զերախտիս ծառայութեանն, եւ զապերախտն ի նոցանէ լինել. (Խոր. ՟Գ. 63։)

Վատնեմք զտէրունեանն գանձ, եւ ապերախտ զերախտաւորն գործեմք. (Մագ. ՟Ծ՟Թ.) մա՛րթ է իմանալ՝ եւ աներախտ առնել, կամ կարճել զերախտիս։

Վասն առողջութեան զապիկարն կարդայ։ Վիրաւոր եւ ապիկար փախստեայք ապրեցան. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 18։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 12։)

Զհզօրին ձեռն՝ իբր ապիկար։ Իբր զապիկար հաշմեալ հերքեցայ։ Ոչ ի պատկեր ընտանի զապիկարս երբէք յարգեցից։ Դու իսկութեամբ բարի գովելի, եւ ես համայնիւն չար ապիկար. (Նար.։)

Երակ առնու, կամ ապիկիս արկանէ։ Ապիկի՛ս առ ի թիկնամէջքն ի վերի դեհն, եւ հա՛ն արիւն ըստ ուժոյն, եթէ՛ երակ առնուս, եւ եթէ՛ ապիկիք. (Մխ. բժիշկ. ստէպ։)

Ապականման նիւթ արծնելոյ զխեցեղէնս. (Բժշկարան.։ Վստկ.։)

Կատարիչք անօրէնութեան, ապիրատախօսք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Մեկնիչ քաջ չեղէ, գէթ բանիկ ասէի. (Երզն. քեր.։)

Բանիմաստ խօսարանք. (Ագաթ.։)

Մի՛ ի վերայ վազեսցեն պարզաբար ասացելոցս՝ բանորսակացն դրժողութիւնք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Բանջարաւոր դալարւով, եւ պտղոց ծառոց հեշտ վայելչութեամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

διαβάλλω traduco, defero, calumnior, criminor Բանս ի մէջ արկանել քսութեան. չարախօսել. պարսաւել. մատնել. ընդ վայր հարկանել. զրպարտել. բամբասել. բան խառնել, քաշքշել, անցընել.

Զամենայն ոք բանսարկեցեր, եւ գէթ ի մի այրդ ոչ խնայեցեր. (Ոսկ. ապաշխ.։)

Զոր (զՅոբ) բանսարկէր չար թշնամին. (Յիսուս որդի.։)

Զճշմարտութիւնն բանսարկեն բամբասանօք. (Շ. յուդ.։)

Պատճառ է զտնօրէնութիւն իրիք՝ որ զսուտն (այսինքն ստութեամբ) բանսարկէ. (Կլիմաք.։)

Ոչ բանսարկիս ի բարո՛ւթեանց. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)

Բանսարկեցար, զի զերծուսցեսզմեզ ի մեղաց բանսարկութենէ. (Սարկ. աղ.։)

διάβολος diabolus, delator, calumniator Բանս ի մէջ արկօղ քսութեան. չարախօս. քսու. որոմնացան. հակառակ. որ եւ սեպհականեալ անուն սատանայի. բան խառնօղ.

Եւ եկաց բանսարկու ի մէջ Իսրայէլի։ Զոր բանսարկունքն բամբասէին։ Այր բանսարկու առ ի յուզել զկռիւ։ Եւ եկաց հրեշտակ Աստուծոյ՝ լինել նմա բանսարկու։ Ոչ է արժան առն բանսարկուի ի տան թագաւորի լինել.եւ այլն։

Միթէ բանտակալ կապանաց նա ոք իցէ արձակիչ. (Ագաթ.։)

Որ ոք՝ զի կապեալ եւ ի բանտի կայցէ, եւ առեալ զշղթայսն՝ զայլ զիւր ընկարսն զբանտականսն կոշկոճիցէ. (Ոսկ. ես.։)

Բազում բանտականաց փրկութիւն արարեալ. (Ագաթ.։)

Բազում բանդականաց թողութիւն արարեալ. (Կորիւն.։)

Բանից ընկեր, եւ ճանապարհաց, եւ բանտամուտ կապանաց. (Ագաթ.։)

Մինն ի բանդապանացն եհար զգագաթն Հ=Յ. (նոյ. ՟Ի՟Թ.։)

Ետ նմա շնորհս առաջի բանտապետին։ Եւ ետ բանտապետն զբանտն ի ձեռս Յովսեփայ։ Պատուիրեցին բանտապետին զգուշութեամբ պահել զնոսա, եւ այլն։ Ոչ իշխանքն կարող են ընդդէմ դառնալ, եւ ոչ բանտապետք. (Ճ. ՟Ժ.։)

ԲԱՆՏԱՐԳԵԼ կամ ԲԱՆԴԱՐԳԵԼ (իսկ Բանտարգելոց, ընթերցի՛ր Բանտարկելոց) Արգելեալն ի բանտի. բանտարկեալ. բանտակալ. բանտական.

Երթալ զհիւանդն եւ զբանդարգելն տեսանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. (յն. զկապեալն. որ եւ ասի կա՝անւոր)։)

Նա եւ ի բանտարգելսն եւ ի հիւանդսն, թէ կամիս, բարեգործես. (Խոսր.)

Մատնել ի բանդարգել չարչարանացն նեղութիւն. (Պիտ.։)

Իբրեւ բանդարգել արարեալ պահեցան ի յարութիւն փրկչին։ Իբրեւ ի բանդարգել եղեալ անյիշութեամբ. (Արշ.։)

Առնու զշղթայս յամենայն բանտաւորաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Արդարութիւնն ոչ ուրուք ելով ոսոխ՝ բաշխէ տայ զարժանիսն ըստ իւրաքանչիւր իրի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ամենայն շնորհք հոգւոյն յորդւոյ բաշխին. (Ագաթ.։)

Անծախութեամբ բաշխեցար ի ձեռաց մերոց. (Փարպ.։)

Հաւասարութեամբ բաշխիւր երկրածնաց՝ մանանային զուգամասնութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Զողորմութիւն եւ զշնորհս բիւրուց ազանց բաշխեալ աւետարանէ։ Որք ի բազում տեղիս բաշխեցան, սփռեալ տարածեցան. (Նար. խչ.։)

χορηγία suppeditatio Բաշխք. պարգեւք բաշխելիք. տուրք. մատակարարութիւն.

ἁδολεσχία loquacitas intemopestiva, garrulitas, nugatio որ եւ ԲԱՋԱՂՈՒՄՆ. Պաղատումն ի շատախօսութիւն. աղճատանք. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք. ցնորք. երազաբանութիւն. առասպելք. ցնդածի խօսք.

Բաջաղանք մոլորելոց մտաց ի դիւաց։ Զնոյն բաջաղանս այլովք պատմութեամբք կարկատեցին։ Անմտութեամբ լի են բաջաղանքն. (Եզնիկ.։)

Յայտնութիւնք դիւաց լինէին ի բաջաղանս պատիր խաբէութեան մոլար պաշտաման. (Խոր. առ արծր.։)

Զսրտին բաջաղանս (յերեսաց յայրատ տեսութեան) հրամայէ խափանել Քրիստոս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)

Ցարդ եւս բան ըստ իւրեանց աղխատրոյզ բառին պատմի. (Յհ. կթ.։)

Բառ է մասն դուզնաքեայ՝ ըստ (կամ ի) բաղդասութեան բանի. (Թր. քեր.։)

Յարմարումն եւ բառք որպէս նիւթ են շարագրութեան. (Անյաղթ պորփ.։)

Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն։ Որպիսի ինչ նշանակէ բառն ... այլովք յայտնաբանագունիք բառիւք հաւաստել. (Դիոն. ածայ.։)

Բառս իմն եւ քննութիւնս ընդդէմ միմեանց ուսոյց բաղբաղել. (Լմբ. ատ.։)

աշխարհական բառն է, յորժամ զոք հարկանեն կամ կողոպտեն, պարծին առ այլս՝ եթէ զնա լուացաք. (Կլիմաք.։)

Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս՝ իբրու ինձ իսկ թուի, բառիցս եղանակիս թոյլ տալ. (Պղատ. սոկր.։)

Բառաչ որթոյ ելանէր յորովայնէ նորա ուռուցելոյ. (Վրդն. ել.։)

Նմանութեամբ ասի.

Ոչ յայտնեաց Աբրահամ որդւոյն իւրում, թէ դու ես գառն պատարագի, զի մի՛ բառաչիցէ ի գոլով . (կամ) զի մի՛ բառաչեսցէ ընդդէմ հօրն. (Եփր. ի նինուէ.։)

Դեւն իբրեւ զառիւծ եղեալ, եւ ընդ դէմն բառաչեալ, ոչ կարաց խափանել զնա ի հոգեւոր աղօթիցն. (Լմբ. սղ.։)

(իբր բառից արժանի. լծ. եւ փարթամ. որպէս եւ յն. է՛ւբօրօս) Մեծանուն, եւ մեծատուն. ճոխ. մեծափառ. անուանի. հռչակաւոր. հոյակապ. պանծալի.

Ցոյցք հացտուացն բառացի մեծութեա. յն. մի բառ εὑπορία opulentia։ Փիլ. (տեսական.։)

Եթէ ոչ բարձրասցիս ըստ մարմնոյ բառացի գոլ. (Մագ. լ։)

Բառացի բարբառութեանց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

ԲԱՌԳԻՐՔ որ եւ ասի ԲԱՌԳԻՐ, ԲԱՌԻ ԳԻՐՔ. λεξικόν lexicon, vocabularium, dictionarium Նոյն է եւ ԲԱՌԱԳԻՐՔ, կամ ԲԱՌԱՐԱՆ. Գիրք հաւաքման եւ մեկնութեան բառից՝ յայլեւայլ լեզուս ըստ ազգի. որ երբեմն էր գործ թեթեւ յամենայն ազինս, եւ դարուց ի դարս ճոխացաւ.

διαβολή, αἱτία criminatio, obtrectatio, culpa, accusatio Պարսաւագրութիւն, բամբասանք. բանսարկութիւն. քրթմնջիւն, ստգտանք, թշնամանք. նախատինք.

Զայսքան լսելով ի մեզ մեծաբանութիւնս եւ բասրանս. (Սարկ. հանգ.։)

Զքիլսն չարաբանս ի բասրանս նորա ձգէր. (Յհ. կթ.։)

Վասն անձինն բասրանաց ոչ վրէժ խնդրէր. (Երզն. մտթ.։)

Ոչ հարկանել բասրանովք ինչ զխիղճ ընկերին՝ հալած է զառաքինութիւնս. (Վրք. հց. ձ։)