cf. Յախճապակի.
• , ի-ա հլ. «մոզայիկ, մանր քարերով բանուածք» Բրս. ընչեղ. Ածաբ. աղք. Ճառընտ. Պտմ. առ. լեհ. գրուած ախ։ ճապակ Շնորհ. տաղ. որից յախճապակեայ Ոսկ. մ. բ. 25. յախճապակապատ Փիլ. տես. յախճապակել Գնձ. Անան. եկեղ. նոր գրակա-նում յախճապակի նշանակում է «porcelai-ne»։
• ՀՀԲ ապակի բառից։ ՆՀԲ խիճ և ա-պակի բառերից, իսկ յա-դնում է իբր թրք. այագ և հյ. աք «ոտք», որ գըտ-նում է նաև յախնթոր, յաղթել և յատակ բառերի մէջ։
ՅԱԽՃԱՊԱԿ կամ ԱԽՃԱՊԱԿ. ψηπός, ψηφίς lapillus, calculus, scrupis. Խիճ ապակւոյ եւ ընտիր ընտիր քարանց ի յատակս կամ յորմս յեռեալ ի զարդ. որ եւ ՄԱՆՐԱԽԻՃ. մանրամասն. միւսիոն. լայնաբար՝ Ո՛ր եւ է յօրինուած ապակեղէն կամ կճեայ եւ ոսկեզօծ. խիճ, կիճ։
Յատակք յախճապակօք ծաղկեալ։ Որք զյախճապակսն դնեն կենդանագրացն. (Բրս. ընչեղ.։)
Ոմանք արտաքոյ յարկաց թշուառանայցեն. իսկ մեք բնակիցեմք ի տունս ոսկւով եւ արծաթով փայլեալս, եւ մանր յախճապակօք յեղեալս. (Ածաբ. աղք.։)
Կազմեցին զայրն (մանկանցն Եփեսոսի), եւ գեղեցկացուցին՝ յախճապակ արարեալ. (Ճ. ՟Ժ.։)
Երեւեալ ախճապակք քո բիւրեղ սառնագոյն. (Շ. տաղ եկեղ.։)
Եւ ստորակայ՝ ախճապակք, յարեալ (կամ յեռեալ) ի նա կճեայք. (Տաղ յհ. եղբ. հեթմոյ արքայի.։)
Զյատակս տանն յախճապակաւ կճոյ ծեփեաց. (Պտմ. առ լեհ.։)
Յախճապակ, կճեայատակ։)
porcelain, china, china-ware.
china.
Յօրինեալ ի յախճապակէ.
Զյատակսն յախճապակեայ զարդարես. յն. լոկ՝ գեղեցկազարդես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)
Զյօրինմունս երանգոցն, եւ կամ զյախճապակեայ հարթարդակն յատակացն. (Պիտ.։)
to cover or ornament with porcelain;
—եալ յատակ, tessellated pavement;
—եալ յօրինուած, tessellation;
mosaic.
Յախճապակօք ընդելուզանել. մանրամասամբք քարանց յօրինել.
(Զեկեղեցի) լուսով քո լցեր, յախճապակեցեր, սեղան զքեզ եդեր. (Գանձ.։)
Կճեայարկ տաճարացն լուսափայլն ձեղուն, եւ յատակք յախճապակեալք. (Անան. եկեղ։)
Թողում ասել զոսկիազօծ ձեղուանց, եւ զյախճապակեալ յօրինուածոց. (Ի գիրս խոսր.։)
cf. Յախնթորագոյն.
ՅԱԽՆԹՈՐ եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԳՈՅՆ. եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԿԱԳՈՅՆ, ἁνδράποδον , ἁνδραποδώδης, ἁνδραποδωδέστατος mancipium, servus, servilis. գրի եւ ԱԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԸՆԹՈՐ. (ի ձայնիցս, այագ, աք. որ է ոտն. եւ աթուր. կամ ենթ, ընդ որպէս եւ յն. անտրա՛բօտօն, է՝ այր ընդ ոտիւք կամ յոտին. լծ. եւ աղախին) Ստորին որպէս ստրուկ եւ ծառայ. ծառայական, ռամկական. ցած. թանձր. խոշոր. վարի, հաստ. գապա.
Էղի էղի, եւ ոչ էլի էլի. զի այս թանձր է, եւ յախնթոր. (Արիստակ. գրչ.)
Կենդանագոյնք եւ յաղխնթորագոյնք հնգիցն երեք զգայութիւնք են. ճաշակելիք, հոտոտելիք, եւ շօշափելիք։ Թմբրեալք (ի գինւոյ) եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք, ոչինչ ոչ դիտելով, եւ ոչ լսելով, իբրեւ մի միայն ունելով զգայութիւն զաղնթորակագոյնն ճաշակաւորութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)
Յորոց երկուքն իմաստասիրականք են, եւ երկուքն յախընթորագոյնք. (Երզն. մտթ.։)
Ախնթորագոյնք, որոց օրինակեմք զէշսն՝ են, եւ այլն. (Վանակ. յոբ.։)
rude, rough, common, vile, low, vulgar, trivial;
servile.
ՅԱԽՆԹՈՐ եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԳՈՅՆ. եւ ՅԱԽՆԹՈՐԱԿԱԳՈՅՆ, ἁνδράποδον , ἁνδραποδώδης, ἁνδραποδωδέστατος mancipium, servus, servilis. գրի եւ ԱԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԽՆԹՈՐ, ՅԱՂԸՆԹՈՐ. (ի ձայնիցս, այագ, աք. որ է ոտն. եւ աթուր. կամ ենթ, ընդ որպէս եւ յն. անտրա՛բօտօն, է՝ այր ընդ ոտիւք կամ յոտին. լծ. եւ աղախին) Ստորին որպէս ստրուկ եւ ծառայ. ծառայական, ռամկական. ցած. թանձր. խոշոր. վարի, հաստ. գապա.
Էղի էղի, եւ ոչ էլի էլի. զի այս թանձր է, եւ յախնթոր. (Արիստակ. գրչ.)
Կենդանագոյնք եւ յաղխնթորագոյնք հնգիցն երեք զգայութիւնք են. ճաշակելիք, հոտոտելիք, եւ շօշափելիք։ Թմբրեալք (ի գինւոյ) եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք, ոչինչ ոչ դիտելով, եւ ոչ լսելով, իբրեւ մի միայն ունելով զգայութիւն զաղնթորակագոյնն ճաշակաւորութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)
Յորոց երկուքն իմաստասիրականք են, եւ երկուքն յախընթորագոյնք. (Երզն. մտթ.։)
Ախնթորագոյնք, որոց օրինակեմք զէշսն՝ են, եւ այլն. (Վանակ. յոբ.։)
bold, audacious;
audacity, boldness;
cf. Խուժդն.
• տե՛ս Յոխորտ։
ՅԱԽՈՐՏ τολμητής audax, arrogans. որ գրի եւ ՅԱԽՈՒՐԴ. իբր Յոխորտ. խրոխտ. յահուր, անահ. անվեհեր.
Յորժամ տեսից, զորս այժմ երկչոտս, յանկարծակի յախորտս եւ համարձակս եղեալս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30. տպ. յախօրտս.)
Յանդգունք, յախուրդք, ամբարհաւաճք. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
Եւ գ. τόλμα, τόλμημα audacia, arrogantia, temeritas. որպէս Յախորտանք. խրոխտումն. յանդգնութիւն.
Ապա եթէ ի կարի ինչ ի խժդան եւ յախորտի կայցեն (հերձուածողք), լուիցե՛ն Պօղոսի՝ որ ասէ. (Սեբեր. ՟Ե։)
audacious, venturesome, overhasty, inconsiderate, imprudent;
precipitately, headlong, furiously, impetuously, rashly, at a venture, or random, audaciously, insolently;
indiscreetly, without discretion or consideration;
— քաջութիւն, impetuous courage;
— խիզախել, to venture headlong, to expose oneself to great peril.
• «անխորհուրդ, յանդուգն» Եփր. ծն. քս. Լմբ. Սարգ. «անխորհրդաբար, յան-ռրգնութեամբ» Ոսկ. ես. եփես. եբր. և փիլ. Սեբեր. որ և յախուր կամ յախուրն Ոսկ. հռ. և բ. տիմ. յահուր Ոսկ. ա. կոր. Փիլ. Նիւս. ախուռն Ոսկ. փիլիպ. 360. ահուր Կանոն, էջ 257. որոնցից յախուռնախօս «պոռոտախօս» Հին բռ. յահռնաբար Արծր. յախրապէս Ոսկ բ. կոր. յահրութիւն Պտմ. աղէքս. յահրիլ «յանդգնիլ» Մագ. թղ. 237. յահրանալ «ան-դըգնիլ, անկարգանալ» ԱԲ. զրայահուր Թէօդ. մայրագ.։
• ՆՀԲ և ՋԲ առանձին յիշում են նաև ահուր (իբր արմատակա՞ն ձև). բայց հանում են խուռն և ահ բառերից։ Karst, Յուշարձան 416 մոնգոլ. axur, uxur, oxor, բուր. okor, կալմ. axor, oxor «կարճ»։
ՅԱԽՈՒՌՆ προπετής praeceps, temerarius. որ եւ ՅԱԽՈՒՐ, ՅԱՀՈՒՐ. Խո՛ւռն եւ յանդուգն. համարձակ. անխորհուրդ. հարեւանցի. պարզ. անշուք. խառնակ.
Թո՛ղ զայդպիսի յախուռն եւ յանդուգն բանս։ Յախուռն յարձակմամբ յարեան ի վերայ նորա. (ՃՃ.։)
Ոչ առնել զյանդիմանութիւնն յանդգնութեամբ եւ յախուռն բանիւ. (Լմբ. առակ.։)
Ոչ եթէ յախուռն եւ վայրապար սիրով սիրէր, եւ ոչ ըստ հանդիպման. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)
Միթէ պակասի արդեօք անուն թագաւորին ի նորա յախուռն (կամ շաղփաղփ) բանից. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
ՅԱԽՈՒՌՆ. մ. ἀπλῶς simpliciter, temere, obiter, inconsulto, utcumque, generatim, absolute. Յախրապէս. յանդգնաբար, խառնիխուռն, անխորհրդաբար. պարզապէս. վարկպարազի. վայրապար. ի հարեւանցի. վեր ի վերոյ.
Ոչ եթէ յախուռն եւ յայտնի պատերազմին, այլ հնարիւք։ Ոչ յախուռն ընդ օտարոտիսն հաւատոց խառնիլ։ Ոչ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք, այլ ընդ լկտի մտացն։ Մի՛ վասն մեռելոց ինչ սուգ ունիցիմք վայրապար, եւ մի՛ կենդանեացս ուրախ լինիցիմք յախուռն. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. Ոսկ. փիլիպ.։)
Եթէ յախուռն ի բանսն (այսինքն ի բառսն) ոք եւեթ հայիցի, յոյժ եւ անհնարին դժուարին են առ իմանալ։ Մանաւանդ զիւր վիշտ յառաջագոյն կամի գիտել՝ զի մի՛ յախուռն անկանիցի ի վիշտս. (Ոսկ. ես.։)
Մի՛ յախուռն միապէս զամենեսեան սիրել. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)
Յախո՞ւռն արդեօք զաւանդութիւնս այսպիսի ընկալաւ եկեղեցի. (Սարկ. հանգ.։)
Որ զամենայն յախուռն յանդգնեսցին. (Սեբեր. ՟Թ։)
Զիմաստն արտաքնոցն ո՛չ եթէ յախուռն ի մի հաւաքեալ զչարս եւ զբարիս՝ ժողովէին. (Վրք. ածաբ.։)
իսկ զի մի՛ յախուռն նախատող քեզ երեւեցայց, զայս եւ ի սրբոց աւետարանացն եւ ի քոց իսկ պատմութեանց յայտնի՛ քեզ արարից. (Ղեւոնդ.։)
cf. Յախուռն.
Ո՛չ յախուրն ինչ անձկամ տեսանել զձեզ։ Այնպէս յախուր տանէ ի տուն որսալով. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
Մի՛ ոք զառաքելոյ բանս վարկպարազի յախրապէս պարծանս համարի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
cf. Յախուռն.
Ո՛չ յախուրն ինչ անձկամ տեսանել զձեզ։ Այնպէս յախուր տանէ ի տուն որսալով. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
Մի՛ ոք զառաքելոյ բանս վարկպարազի յախրապէս պարծանս համարի. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
to fall sick.
ՅԱԽՏԻԼ. Անստոյգ գրչութիւն ռամկական, որպէս Յաղթիլ, կամ յախորտիլ, եւ այլն.
Որք ի գազանս եւ յանասունս յանդգնին, նման են այնոցիկ՝ որ ընդ դեւս յախտին. (Կանոն.։)
frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.
• . ի-ա հլ. «շատ, բազմաթիւ» Ոսկ. ա. կոր. «յաճախութիւն, ամէն օր շարունա-կելը» Բ. մակ. ա. 8, ժ. 3. «ստէպ, միշտ. ամէն անգամ» ՍԳր. որից յաճախել «շա-տացնել, աւելացնել» ՍԳր. Ազն. (տարբեր իմաստ ունի Եփր. յոբ. ՀԱ 1912, 670, տող 197), յաճախութիւն ՍԳր. յաճախաբար Ոսկ. ես. յաճախագոյն Ագաթ. Կորիւն. Եւս. քր. յաճախագունդ Եւս. քր. Ոսկ. ես. յաճախա-գութ Ոսկ. ես. և մտթ. Սեբեր. յաճախորդ (նոր բառ)։
• ՆՀԲ լժ. հյ. ճոխ, աճեցուն, թրք. čon «շատ», səq «խիտ»։ Հիւնք. յաչաղել բայից։ Lidén IF 18, 503, Arm. Stud. 76, Pedersen Հայ. դր. լեզ. 62 և Meil-let, Altarm. Elementarb. 198 հանում են աճել բայից յնախդիրով (բայց ա-ռանց մեկնութեան է մնում -ախջ։
συνεχής continuus, frequens, creber, adsiduus. (լծ. հյ. ճոխ, եւ աճեցուն. եւ թ. չօգ, սը՛գ ). Բազում. յոլով. խիտ. հոծ. հանապազորդեան. անընդհատ. շատ, շարունակ.
Բազմաց եւ յաճախ վշտաց համբերեցաք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Ի ճանապարհ չբուսանի ինչ, եւ ո՛չ ի միտս կոխեալս ի յաճախ խորհրդոց. (Վրք. հց. ձ։)
Այդչափ յաճախ քննութիւնդ ձեր զի՞նչ իցէ. մի թէ եւ դո՞ւք կամիք նմա աշակերտիլ. (Նանայ.։)
Ետ հրաման՝ ժողովել փայտ յաճախ, եւ բոց մեծ առնել. (Ճ. ՟Ա.։)
Առ յաճախ սիրոյդ որ յիս. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)
Եհաս համբաւ գիտութեան նորա եւ յաճախ իմաստութեանն։ Յաճախ քարամբք զբարի պտուղն կթէին. (Հ. օգոստ. ՟Ժ՟Գ.։ Հ. դեկտ. ՟Ի՟Զ.։)
ՅԱՃԱԽ. գ. Իբր Յաճախութիւն. հանապազորդութիւն.
Եդաք մեք զհացն յաճախաց առաջի։ Դնել զնուէրս հանապազորդս յաճախաց հացին. յն. զհացս, կամ զառաջադրութիւն հացի. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 8։ եւ ՟Ժ. 3։)
Աստուածն՝ զոր դուն պաշտես յաճախ, կամ յաճախ պաշտէիր։ Մեք եւ փարիսեցիքն պահեմք յաճախ։ Ի խօսելն Պօղոսի յաճախ.եւ այլն։
Այրելով, եւ յաճախ այրելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Յաճախ դիմէր ի հայր, սակայն ի մէջ դնէր եւ զիւր մեծութիւնն։ Յաճախ զդատաստանէ՝ զկենաց եւ զյարութենէ շրջեցուցանէ զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Յաճախ կոչել, կամ անուանել, առնել, գործել, վարդապետել. (Խոր. ՟Ա. 21։ Խոսր.։ Նանայ.։)
cf. Յաճախ.
cf. ՅԱՃԱԽ. մ. Երկիր յաճախաբար՝ երկնչելով յերեսաց տեառն՝ շարժի ի ներքոյ մեր. (Ճ. ՟Ժ.։)
Զայս յաճախաբար իմն ասէ. (Ոսկ. ես.։)
cf. Յաճախագոյնս.
πλείον, συνεχέστερος frequentior. Յոլովագոյն. ճոխագոյն. առաւելագոյն.
Անհամար եւ յաճախագոյն տեսիլս արարեալ։ Սկսեալ երանելոյն Գրիգորի ի ճառս յաճախագոյնս՝ դժուարապատումս. (Ագաթ. յորմէ եւ Կորիւն.։)
Յաճախագոյն վարդապետութիւն, կամ թիւ ժամանակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։ Եւս. քր. ՟Ա։)
Քան զչափաւորն ի ձեռն անյագութեան յոյժ վարիմք յաճախագունիւն. (Պղատ. տիմ.։)
Կամ մ. συνεχέστερον frequentius, crebrius. Կարի յաճախապէս. ստէպ. առաւելապէս. եւս քան զեւս.
Յաճախագոյն ասեմ զբանս սիրոյն. վասն զի այս է բարի. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Առաւել յաճախագոյն հինքն զայսոսիկ ասեն յիշատակօք. (Խոր. ՟Ա. 5։)
Յաճախագոյն եւս յեղյեղէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)
Յաճախագոյնս ելանեն արտաքոյ քաղաքի. (Փիլ. իմաստն.։)
Ընկալեալ զշնորհդ յաճախագոյնս ընդ մեծագունիցս պարտեաց։ Դոյզն ինչ գթեցին, եւ յաճախագոյնս հաստատեցան. (Նար. ՟Թ. ՟Հ՟Ա։)
Յաճախագոյնս խօսեցան մարգարէքն եւ վասն բանին հաւատոյ. (Իգն.։)
Թուով աւուրցն յաճախագոյնս կարօտանայցէ. (Երզն. մտթ.։)
very often, several times.
cf. Բազմագութ.
Եւ այս խնամածի եւ յաճախագութ հօր է՝ սակաւ ինչ տանջել։ Որ քան զամենայն հարս յաճախագութ հայրն է. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)
Զքաղցրն եւ զյաճախագութ հայր եւ զմարդասէր տէրն. (Սեբեր. ՟Ը։)
Կալցուք երաշխաւոր առ յաճախագութն Աստուած. (Տօնակ.։)
Յաճախագութ գրգանօք գիրկս արկեալ. (Անան. եկեղ։)
powerful, very numerous;
— ճամբար, numerous army, innumerable throng.
Բազմագունդ. բազմախումբ. բազում.
Առաքեաց յաճախագունդ զօրօք՝ բազմատարած բանակօք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ոչ զօրաց (եւ զօրավարաց) յաճախագունդ գումարութիւնք. (Ոսկ. ես.։)
frequentative.
Յաճախ. ճոխ. բազում. եւ նշանակ յաճախութեան.
Զհայր մեր որ յերկինսն՝ Նիւսացին Սուրբ Գրիգոր, եւ Սուրբն Ոսկիբերան Յովհան յաճախական բանիւք մեկնեալ են. (Խոսր. պտրգ.։)
Յաճախական (ձեւ բանի). (օրհնեցից զտէր յամենայն ժամ. Երզն. քեր.։)
cf. Յաճախ.
Դարձեալ նախանձ, դարձեալ յաչաղանք յաճախակի. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Յաճախապաշտօն.
Ուր իցէ յաճախութիւն պաշտաման կամ զոհից.
Անուանեալ ըստ յաճախապաշտ պաշտաման տեղեացն յԱշտիշատ. (Ագաթ. (կամ գրելի էր ըստ վերնոյն՝ Յաճախաշատ)։)
where religious ceremonies frequently take place.
narrating many things;
dogmatical;
Stromata.
որ եւ ՅԱՃԱԽԱԲԱՆ. Ուր իցեն յաճախ պատմութիւնք՝ այսինքն ճառք եւ մեկնութիւնք վարդապետականք, որպիսի է մատեան Լուսաւորչին.
Յաճախապատում վարդապետութիւն Սրբոյն Գրիգորի Լուսաւորչի։ Գիրքս՝ որ կոչի Յաճախապատում. (Յճխ. վերնագր. եւ յիշատակ։)
Զկնի ամենայն գրեաց եւ զճառս զայսոսիկ յաճախապատումս։ Առնէ ճառս յաճախապատումս. (ՃՃ. գով. լուս.։)
cf. Յաճախ.
Տօնս առնեն եբրայեցւոցն ազգն յաճախապէս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Յաճախապէս յեղյեղուլ, կամ շրջեցուցանել զբան, կամ ճառել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1. եւ Ոսկ. ի մելիտ.։)
Սրբեցաւ յայսոյն պղծոյ, որ յաճախապէս լլկէր զնա. (Ճ. ՟Գ.։)
Յաղօթս կայր յաճախապէս. (Աթ. անտ.)
Յաճախապէս եւ խորհրդովք մերովք մարտնչի եւ կռուի ընդ մեզ. (Խոսր.։)
Յաճախապէս լուաք. (Իգն.։)
Ոչ եթէ բանիւք միայն զայս ցուցանէր, այլեւ իրօք յաճախապէս. յն. բազմօք առաւել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
Յաճախապէս ուղղագոյն յարմատոյն եղեգնաձեւ ի վեր ընթանալով ցօղուն շուշանին. այսինքն իբր ի բազումս, սովորաբար. (Նիւս. երգ.։)
to appear in public frequently.
Նեքտանիբէ ոչ կամեցեալ յաճախատես լինել տեսարանին՝ այլափոխէ զինքն. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Յաճախ.
Յաճախական. բազմապատիկ. ճոխ.
Յաճախաւոր բանիւք եւ թանձրախիտ մտօք զսիրոյն ճառ ի ներքս մուծանէ։ Սուղ բանիւք, սակայն յաճախաւոր (մտօք), եւ լի իմաստութեամբ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Սարգ. յուդ. ՟Գ։)
to do often or frequently;
to redouble, to multiply, to augment, to increase, to enlarge;
to frequent, to haunt, to visit often;
to augment, to increase, to grow;
to abound, to be plentiful, to superabound, to redound;
to continue, to endure, to last, to remain.
Յաճախէ ի նա լոյսն. (զկնի ասի, աճէ) (Եզնիկ.։)
Բերան քո յաճախէր զչարութիւն։ Յաճախեցէ՛ք յոյժ զվարձանս եւ զօժիտս, եւ տաց ո՛րչափ եւ ասիցէք։ Յաճախեցից զնշանս իմ եւ զարուեստս յերկրիդ եգիպտացւոց։ Ոչ յաճախեցին որդիս.եւ այլն։
Զարմ ամպարշտաց ոչ յաճախեսցէ ոստս. (Սիրաք հին. ՟Խ. 15։)
Որ սիրէ զորդի, յաճախեսցէ ի վերայ նորա գան. (Սիրաք նոր. ՟Լ. 1։)
Յաճախեմ քեզ նեղութիւնս։ Յաճախես ինձ զպատրաստեալ ուրախութիւնն Քրիստոսի։ Զամենայն թշնամանս յաճախեցեր. (Ագաթ.։)
Յաճախեաց զգթութիւն ողորմութեան իւրոյ առ նա, եւ ողջացոյց զնա. (Մծբ. ՟Բ։)
Յաճախեցեր ի զօրութիւնս քո։ Եթէ ամսօրեայ յաճախիցէ ամպն։ Խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Յաճախէ սէր իւրաքանչիւր ձեր ամենեցուն առ միմեանս։ Աղաղակ սոդոմացւոց եւ գոմորացւոց յաճախեաց։ Մի՛ յաճախեր առ օտարս։ Մի՛ կարի յաճախեր ոտիւք քովք առ բարեկամ։ Ի բազմանալ ամպարշտաց յաճախեն մեղք։ Զի՞նչ ասիցեմք. յաճախեսցո՞ւք ի մեղսն, զի շնորհքն բազմասցին. եւ այլն։
Յաճախեն ստացուածք քո ի սըփռելն քան ի ճշդելն. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
cf. Յաճախեմ.
cf. ՅԱՃԱԽԵՄ. ն. կամ տալ յաճախել.
Որ յաւէտ յաճախեցուցանէ տեսողացն զհիացումն։ Յաճախեցուցանէ զմերձակայ իւրեանցն զուրախութիւն. (Նիւս. երգ.։)
Մի՛ գոնէ յաճախեցուսցես զխռովայոյզ հաւանութիւնս նոցա. (Մծբ. ՟Ժ՟Ը։)
Յաճախեցոյց զփայլատակունս բարկութեան։ Յաճախեցոյց արկ նմա սպառնալիս, զի երկիցէ. (Եփր. թագ. եւ Եփր. համաբ.։)
Գիտութեանն յաճախութիւնն ցաւս յաճախեցոյց ինձ. (Լմբ. ժղ.։)
Յաճախեցուցանէ զերկիւղն, աճեցուցանէ զահն։ Յաճախեցուցանեմ զահն, զի պատրաստեցից զփրկութիւնն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. ղկ.։)
cf. Յաճախեմ.
cf. ՅԱՃԱԽԵՄ. չ. Պէսպէս անօրէնութիւնք յաճախին ի յերկրի. Յճխ. ՟Ը։
Յամի անդ՝ յորում ծնան զՄովսէս, յաճախեցան նեղութիւնք չարչարանաց նոցա։ Յաճախեցաւ, եւ այլն. (Եփր. ծն. եւ Եփր. թագ.։)
frequenter;
customer.
cf. Յաճախող.
custom, business.
frequency, abundance, great quantity or number, heap, redundance, affluence;
frequenting, haunting.
Պտուղ յաճախութեան։ Խունկս յաճախութեան հանապազորդ. (Ել. ՟Ի՟Թ. 38. 42։ ՟Լ. 8։)
Իմաստունք իմասցին ի ժամանակի փոփոխմանն յաճախութեան. (Դան. ՟Ժ՟Բ. 11։)
Երկուս գառինս առ օր ի վերայ սեղանոյն յաճախութեամբ. այսինքն անընդհատ. (Ել. ՟Ի՟Թ. 38։)
Եւ ետ Տէր կրկին՝ քան որչափ ինչ էրն յառաջագոյն՝ յոբայ ի յաճախութիւն. (Յոբ. ՟Խ՟Բ. 10։)
Ի յաճախութիւն պաշտաման զանգէտսն համարձակեաց. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 18։)
Յաճախութիւն կերակրոց ոչ միայն զհիւանդաց, այլեւ զողջոց մարմինս ապականէ։ Աշխարհական հոգոց բազմութիւնք, եւ չար ցանկութեանցն յաճախութիւնք։ Ո՛չ թէ ընչիցն (հարսին) յաճախութիւն, այլ ազնուութիւնն գանձէ (առն) զմեծութիւն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)
Յաճախութիւն անձրեւաց, կամ բազում ամաց. կամ չարեաց, չարութեան, մեղաց. (Եւս. քր. ՟Ա։ Սեբեր. ՟Ը։ Ածաբ. ՟Ժ՟Զ։ Խոր. ՟Ա. 32։)
Յաճախութեամբ արեանն հուրն շիջանէր. (Ճ. ՟Ա.։)
Չասաց լոկ՝ ահիւ, այլ թէ՝ եւ դողութեամբ, որ յաճախութիւն է երկիւղին. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Առնել յաճախութեամբ քան զոր խնդրեմքն եւ իմանամք. այսինքն աւելի քան. (Եփես. ՟Գ. 20։)
cf. Յաճախութիւն.
Յաճախելն. յաճախութիւն.
Ոչ զուարճանայ ընդ յաճախումն ընչիցն. (Կիր. ՟ը. խհ.։)
Ի յաճախութիւն գթոյ. յաճախումն (այն լինի) ստրջանաց եւ երկիւղի պատճառք. (Սարգ. յուդ. ՟Գ։)
Զոր փութային առնել ի նենգութիւն փառաց փրկչին, այս լինէր առ ի յաճախումն եւ յայտնութիւն նորա. (Իսիւք.։)
cf. Ծանրալեզու.
Յամր ի խօսս. ծանրախօս.
Կէսք յամրախօսք, եւ այլք շուտափոյթ ի խօսելն. (Լմբ. առակ.։)
Գիր անբարբառ է, եւ ճարտասան. երգաբան, եւ յամրախօս. (Ճ. ՟Ը.։)
blamed in public or publicly reproved;
— առնել, to reprove openly;
— լինել, to be publicly insulted.
ՅԱՅՏԱՆԱԽԱՏ որ եւ ՅԱՅՏՆԱՆԱԽԱՏ. Յայտնի եւ հրապարակաւ նախատելով, թշնամանելով, կամ նախատեալ. հրապարակագոյժ. խայտառակ.
Խրատէր, սպառնայր, եղուկ կոչէր, բայց ոչ յայտնանախատ ինչ (յն. յայտնապէս), այլ ի ծածուկ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 27։)
Յայտանախատ արարի, թէ ո՞ւր իցեն աստուածքն՝ որոց նուէրս նուիրէիք, կամ զոհս մատուցանէիք. (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)
cf. Յայտանախատ.
Առաջի այնչափ զօրաց յայտնանախատ լինել. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
speaking audaciously.
Որ յանդուգն է ի խօսս. յանդուգն բանիւք.
Անզգամս կոչէ զյանդգնախօսս ի մարդկանէ, որք լիրբ եւ անկարգ բանս բերեն արտաքս ի յաւելուածոյ սրտից իւրեանց. (Լմբ. առակ.։)
saying to a person's face, in the presence of;
contradicting, opposing.
Որ դէմ յանդիման կամ դէմ ընդդէմ խօսի.
Յանդիմանախօս ընդ Աստուծոյ Մովսէս ճանաչիւր. (Ագաթ.։)
Լեզու յանդիմանախօս եւ ժանտ զառատութիւն ձեռաց արհամարհել տայ. (Սիրաք. վերջ։)
speaking face to face, dialogue, confabulation.
Դէմ յանդիման խօսակցութիւն.
Ոչ հաճեցաւ Աստուած՝ իւր յանդիմանախօսութեամբ առանց մարմնոյ առ ժողովուրդս մարդկան՝ խրատել զնոսա, բայց մարգարէս ի նոցունց ընտրեաց. (Ղեւոնդ.։)
cf. Անխնայ.
cf. Անխտիր.
gushing forth unexpectedly.
improvisator;
extemporary speaker or poet.
to extemporise;
to speak extemporally;
to get up at a moment's notice.
extemporising;
extempore speaking;
improvisation.
cf. Որովայնակոչ.
Որպէս զօձակոչսն եւ զորովայնախօսս. (Փարպ.։)
to charge the hunting-field, or the fishing-place.
ՈՐՍԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. Փոխել զորսն կամ զտեղի որսոյ.
Զուռկանս առեալ փութային երթալ յայնկոյս ծովուն՝ որսափոխ լինելով. (Ճ. ՟Ա.։)
deceiving a hunter or angler.
Կաքաւ նենգաւոր է, եւ խորամանկ, եւ նախանձոտ, եւ հնարագէտ, եւ որսորդախաբ է. (Վեցօր. ՟Ը. (յն. նենգաւ գործակից որսորդաց յորսս))
dicer;
cockle-layer.
cf. Ուղխ.
• «թակ, թօխմախ». ունի միայն Բառ երեմ. յաւել. Գէորգ դպրէ, էջ 556։ Արդեօք վրիպակաւ փոխանակ ո՞ւռն, որ սակայն քիչ յետոյ յիշում է։
to do well, good.
ԲԱՐԵԳՈՐԾԵԼ. εὑεργεσέω benefacio Բարերարել. եւ երախտագործել. խնամել. աղէկութիւն ընել.
Փառաւորեսցէ միշտ զբարեգործօղն. ((այսինքն զբարերարն) Յճխ. ՟Դ։)
Որք ի ճանապարհի յիշեն զմեզ, ամենայնիւ բարեգործեա. այսինքն խնամարկեա՛. (Ճ. ՟Ա.։)
Որ միանգամայն զամենայն աշխարհս բարեգործեցին։ Զազգս հայրապետաբար բարեգործեցեր. (Ճ. ՟Ա. Բ։)
Բարեգործել զնզովեալսն (իբր օրհնել, կամ ի լաւն փոխել)։ Բարեգործեսցին դատակնիքն (այսինքն ի լաւ անդր շրջեսցին). (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Ղ՟Դ։)
Հրաշափառապէս բարեգործեսցես բանդ կենդանի՝ ինձ խօսողութիւն անսայթաքելի. (իբր շնորհեսցես)։ Բարեգործեա՛ ի յանձին ... զամենալից շնորհս բազմապարգեւ քո ողորմութեան. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Լ՟Դ։)
Զի մի՛ ցաւելն անմխիթար իցէ, եւ մի՛ բարեգործելն անդաստիարակ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)
bounty, beneficence;
good works.
Առաջինքն ուրախ լինին ի վերջնոցն բարեգործութիւն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)
Ծաղկեսցի նովաւ՝ որ ի յիս բարեգործութեան կենսատունկ դրախտ. (Նար. ՟Լ՟Է։)
Կամ Գովելի աշխատասիրութիւն. աշխարհաշինութիւն. բարեկարգութիւն.
Յետ դադարելոյ պատերազմաց՝ սկիզբն առնէ բարեգործութեանց պարթեւն քաջ։ Յետ բազում գործոց արութեան՝ ձեռնամուխ լինի ի բարեգործութիւնս, շինուածս բազումս առնելով. (Խոր. ՟Բ. 3. 24։)
Զի թէ հաւանեսցի խրատուցն, Աստուծոյ բարեգործութեանցն արժանի լինի. (Փիլ. այլաբ.։)
Աւազակն՝ որպէս ունայն էր ի բարեգործութենէ, այնպէս անտես եւ անլուր էր յամենայն բարեգործութեանցն տեառն մերոյ. (իմա՛ ըստ ամենայն նշանակութեան) (Եղիշ. ի խաչել.։)
Զմախանս բարեգործութիւնն, իսկ զթշուառութիւնն ողորմութիւն հաստատէ. (Առ որս. ՟Ժ՟Ա։)
benign, humane, merciful, compassionate, tender, charitable, flexible.
Քրիստոս որդի Աստուծոյ՝ անոխակալ եւ բարեգութ։ Նաւապե՛տ բարեգութ՝ առ քեզ ապաւինիմ. (Ժմ.։)
Հարք՝ բարեսէրք եւ բարեգութք լիցին. (Յճխ. ՟Ի՟Զ։)
Բարեգութն Պօղոս գրէր, հաստատեցէ՛ք զսէրն, եւ մխիթարեցէ՛ք. (Լմբ. սղ.։)
ungtaful.
Ուխտադրուժք, բարեդրուժք առ երախտաւորս։ Աննուէրք, բարեդրուժք, անգութք, անսէրք. (Ոսկ. հռ. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
embellishment, ornament, finery;
reformation, reform.
Բաշխէ ըստ իւրաքանչիւր բարեզարդութեան աստուածատեսականին չափաւորութեան. (Դիոն. երկն.։)
Վասն բարզարդութեան անախտականացն. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)
of good family, noble.
Զայս ասացեալ վայելուչն այն եւ բարեզարմն՝ ննջեաց խաղաղութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
Մեծազարմ իշխօղս մեր՝ հանդերձ բարեզարմ ժառանգօք եւ ժառանգակցօք. (Սկեւռ. յար.։)
very good, very useful.
Ճանաչել զշահս ճշմարիտ բարելաւ կենդանեացս։ Բարելաւ կատարումն կենաց։ Բարելաւ ունակութիւն, կամ ախորժակ. (Պիտ.։)
great goodness, good-nature, nobleness, gentility.
Տեսեալ զբարելաւութիւն աշխարհին՝ հաճեցաւ ի նմա լինել. (Կաղանկտ.։)
friend;
familiar, dear;
մտերիմ՝ անկեղծ՝ ճշմարիտ՝ անձնանուէր՝ սիրելի սուտ —, intimate, sincere, true, devoted, dear, false friend.
Խօսէր տէր ընդ Մովսիսի դէմ յանդիման, որպէս ոք՝ զի խօսիցի ընդ բարեկամի իւրում։ Ղազարոս բարեկամ մեր ննջեաց։ Դուք բարեկամք էք իմ։ Եղբայր քո, կամ բարեկամ հանգոյն անձին քո։ Լուեալ երից բարեկամացն զչարիսն ամենայն։ Բարեկամք իմ եւ մերձաւորք իմ։ Հեռի արարեր յինէն զբարեկամս իմ եւ զծանօթս իմ։ Եւ եղէն բարեկամք. քանզի յառաջ թշնամիք էին միմեանց. եւ այլն։
ԲԱՐԵԿԱՄ ԱՐՔԱՅԻ. որպէս Ներքին եւ առաջին խորհրդական եւ ընկեր թագաւորի. կոմս. ... յն. ἐταῖρος socius, sodalis, comes եւ ἁρχιεταῖρος, πρῶτος φίλος praecipuus կամ arachites amicus Ուստի նոյն է ասել՝
Զյոպոպ եւ զշիղջ գիշերոյ համարիմ բարեկամ գոլ զնոսա, եւ խնդալ ի խաւարի. (Մէկն. Ղեւտ.։)
Քաղաքն ազատ գոլ պարտ է, եւ խոհեմական, եւ ինքեան բարեկամ. յն. φίλη amica (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
to be friendly, familiar, to make one's self familiar.
Բազում զօրագլուխք յունաց ընդ իս բարեկամացան ուխտիւ եւ երդմամբ. (Փարպ.։)
friendship, familiarity, attachment;
սերտ —, intimacy;
անկեղծ —, cordiality.
φιλία amicitia Փոխադարձ սիրելութիւն երկուց կամ բազմաց. բարեկամն լինել. սերտ ընտանութիւն. եւ Դաշնաւորութիւն.
Պահել զհաւատ բարեկամութեան առ մեզ։ Նորոգել զբարեկամութիւն։ Որ ծածկէ զյանցանս, խնդրէ զբարեկամութիւն. իսկ որ ատեայ զծածկելն, քակէ զբարեկամս եւ զընտանիս։ Որով՝ որք վարեցանն, առ Աստուած առաքեցին զբարեկամութիւն։ Եւ ի բարեկամութեան նորա՝ վայելչութիւն բարեաց. եւ այլն։
Ընդելական բարեկամութեամբ ի զբօսանս որսոց, ի խաղս. (Փարպ.։)
Որոյ ի կամակորութենէ ախորժելի եղեւ՝ բանսարկուին գալ ի բարեկամութիւն. (Յհ. իմ.։)
friend.
Յաղագս խրախճանութեանցն՝ զբարեկամս եւ զբարեկամուհիս ոչ յոլովագոյնս հնգից՝ երկաքանչիւրոցն ի միասին կոչիլ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
to order properly, to dispose, to put in order;
to amend, to reform.
Քաղաքական օրինօք բարեկարգել։ Յանապատս նոքօք բարեկարգին. (Մխ. դտ.։)
good order, organization;
reform, reformation;
discipline;
policy.
Հետեւեալ լինի ողջախոհութեան՝ բարեկարգութիւն, պարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
Վասն սուրբ տեղւոյս շինութեան, եւ բարեկարգութեան (ուխտիս). (ըստ Խոսր. ժմ.։)
Չիք ինչ հոգեւոր գործառնութիւն կամ բարեկարգութիւն, թէ առանց գրոց լինիցի։ Եթէ ի բարեկարգութենէն սխալեսցին (քահանայք), զբոլոր ժողովուրդն կորուսանեն. (Խոսր.։)
Ամենայն գիրք սուրբք բարեկարգութիւն ունին ընդ ստուգութեանն խառնեալ։ Իմա՛ փոքր ինչ զաշտիճանացս (սաղմոսաց) բարեկարգութիւն. (Լմբ. սղ.։)
Զսրբոցն իշխանութեանց՝ զհամակարգ աստուածայնոցն տէրութեանց եւ զօրութեանց ... զբարեկարգութիւնն. (Դիոն. երկն.։)
cf. Բարեկեցիկ.
εὕζωος bene vivens Որ բարւոք կեայ ըստ աշխարհի. եւ այն ինչ՝ որով լինի հանգստեամբ կեալ ի կենցաղումս. աղէկ ապրօղ կամ ապրելու.
Մանաւանդ՝ τρυφών, τρυφήλος delicatus, deliciis deditus, εὑημέρων, εὑθηνούμενος, εὑπαθών bene agens եւ այլն. փափկակեաց. հեշտակեաց. հեշտասուն. զեղխեալ բարօրութեամբ.
Զբակեկեցին զտրտմութիւնն նախ ասասցուք։ Զբարեկեցացն ակնարէ աստ։ Մի՛ բարեկեցացն երանի տացուք, այլ՝ վշտահանացն. զի սոքա յերկինս փութան, եւ նոքա ի գեհեն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. թես.։)
carnival, holy day time;
բուն —, the day before lent, shrovetuesday, shrovetide.
ռմկ. բարկենտանք. ուստի եւ պ. պէրգէտան. τὸ βακχεύματα bacchanalia իտ. carnevale ուստ թ. էթ փէսմէլէրի. Օր եւ ժամանակ բարիոք կենդանութեան, կամ բարեկեցութեան եւ ուրախութեան. որ սեպհականեալ է աւուրց յառաջելոց քան զերեւելի քան շաբաթապահս, մանաւանդ քան զմեծ պահս. վասն որոյ կոչի սա՝ ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ.
Առաջին կիւրակէն, որ բարեկենդանն է։ Բարեկենդանին կիւրակէն զփափկութիւն դրախտին եւ զբարեկենդանութիւնն օրինակէ. (Կամրջ.։)
happiness, felicity, prosperity, rejoicing.
εὑζωή bona et beata vita որ եւ εὑημερία, εὑθυμία կամ εὑθηνία, εὑφροσύνη laetitia, εὑωχία deliciae եւ այլն. Բարիոք կենդանութիւն. քաջողջութիւն. եւ Բարեկեցութիւն. բարօրութիւն. յաջողութիւն. զուարթութիւն. ուրախութիւն.
Նախ առաջին անձին բարեկենդանութեամբն. (Պիտ.։)
Միոյ տան եւ քաղաքի բարեկենդանութիւն՝ ամենայնի առատութեամբ տեսեալք, զնախախնամութիւնն ասեմք (գոլ անդ). (յաղթութեամբ պսակեալ՝ ի բարեկենդաննութեան կատարէր զաւուրս. Խոր. ՟Գ. 32։)
Զյաւիտենական եւ զանասելի բարեկենդանութիւնն ընդ ապականացուիս այսմիկ փոխանակեն. (Իգն.։)
Աննիազ բարեկենդանութեան հասումն բաշխեալ ... Եւ ինքն ամենայն բարութեանց պատճառն Աստուած արբենալ ասի՝ վասն գերալրին եւ գերագոյն քան զմիտս բարեկենդանութեանն. (Դիոն. թղթ.։)
happy, prosperous, in good circumstances, rich.
Բարեգործքն բարեկեցի՛կք են ի բարութեան նորա. (Յճխ. ՟Է։)
Բարեկեցիկ եւ խրախճան կեանք։ Բարեկեցիկ փարթամութիւն անձանց. (Փիլ.։ Պիտ.։)
happiness, felicity, ease, contentment, comfort.
Բախիցուք ի բարեկեցութենէ, եւ դարման տարցուք անձանց չափուքն։ Մի ի բազմացն բարեկեցութիւնս հայել, այլ ի սակաւուցն վաստակս։ Ընդ բարեկեցութեանն մեծամեծ տանջանք կան։ Բարեկեցութիւնն զամենայն անդամսն առհասարակ ապականէ. (Ոսկ. մտթ.։)
good, honest, virtuous;
բարեկիր առնել, cf. Հաճեմ, cf. Բերկրեցուցանեմ, cf. Հեշտացուցանեմ.
εὑπαθῶν, εὑημέρων bene affectus, laetus որ եւ ԲԱՐԵԿՐԵԱԼ. Կրօղ յինքեան զբարութիւն՝ յո՛ր եւ է կարգի. բարեօք ճոխացեալ. բարեկեցիկ. եւ Զուարթ, բերկրամիտ.
well instructed, civil.
Զայսպէս նուրբ, եւ ոչ բարեկիրթ խնդրոյս՝ ոչ է պարտ օրինադրական վճիռ հատանել. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)
of good morals, pious, virtuous, honest, religious.
tasteful, savoury.
εὕχυμος sapidus Համեղ. քաղցրահամ, ախորժաճաշակ. անուշ, համով.
to celebrate, to publish with praise.
Զաշխարհս մեր բարեհամբաւեսցուք. (Խոր. հռիփս.։)
Կին գեղեցիկ՝ փոյթ եւ ժրագլուխ՝ բարեհամբաւի եկեղեցի սուրբ. (Համամ առակ.։)
Եւ այս (օրէնք) բարեհամբաւեսցի. այսինքն՝ իբրեւ բարի հրատարակեսցի. (Մխ. դտ.։)
good name, renown, reputation, fame, praise.
Մախացեալ ընդ պատուական արանցն բարեհամբաւութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
that demands good things.
Հայցօղ զբարին. որոյ խնդրուածն է բարի.
obedient, submissive.
Հարք բարեսէրք, եւ որդիք բարեհաւանք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
cf. Բարեհամբաւ.
Աճեցուցեալ զտարփանս նոցա խանդաղատանօք բարեհռչակ բարբառոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
of a good shape, well made, genteel;
graceful.
Ուր գեղեցիկ ոչ է, եւ ոչ բարեձեւ (է գործն). (Արիստ. աշխ.։)
Կացին մնացին օրինադրեալ պահսն՝ ամենայն բարեձեւ կարգօք։ Բարեձեւ կարգօք վարեն զաշխարհ. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ։)
Բարեձե՛ւ շրջեսցուք, եւ զվերինն խորհեսցուք. (Լծ. կոչ.։)
fine figure, gracefulness, decorum.
Իրաւանց եւ արդարութեան հնազանդել յաղագս բարեձեւութեան։ Կործանել զհակառակամարտսն բարեձեւութեան կարգաց եւ կրօնի. (Յճխ. ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)
Եւ ոչ մի իւրիք բարեձեւութեամբ խաբէութիւն զամրութիւն միաբանութեան եղբայրութեանն քակել. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Անբարի բարեձեւութեանն, եւ խորամանկ խաբէութեանն. (Մագ. ՟Ա։)
cf. Առատաձիր.
Խրախ լեալ ընդ բարեձիր պարգեւս նորա, եւ ընկալեալ մեծաւ շնորհակալութեամբ. (Յհ. կթ.։)
good fortune, happiness, participation of good;
goodness, perfection.
Զի զյաղթանակ բարեմասնութեանն՝ որ առ քեզ եղեն, անարգել լեզուով խօսեսցի. (Նար. ՟Խ՟Զ։)
Ձի զարդարեալ խիտ եւ հրաշալի բարշին բարեմասնութեամբ. (Պիտ.։)
flattery, adulation, complaisance.
Եւ այլք զբարեմարդութիւնն ի բաց ձգլով՝ գլխովին (այսինքն մերկագլուխ) վարին ի չարիս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.
ἁθῷος innocens, εὑγνώμων proba mente praeditus, fidelis Ոյր միտք են բարի եւ անկեղծ. ողջամիտ. առողջախորհուրդ. անխարդախ. միամիտ. հաւատարիմ. բարէմիտ ու բարէսիրտ.
Եւ ո՛չ ազատիլն յայնպիսի ախտէ՝ բարեմիտս արար զնոսա. (Իգն.։)
Բարեմիտ իցէ բնութեամբ, եւ սիրելւոյ ումեք կամ ընտանւոյ տուրս տացէ արտաքոյ վաստակոց եւ երախտեաց։ Երբեմն բարեմիտ գոլով տամք, եւ երբեմն յեղափոխեալ յայնց բարուց՝ զղջանամք զտալն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Բարեմիտ խորհրդոց է՝ ոչ հեռանալն, եւ այլն. (Բրս. յուդիտ.։)
peaceable, flexible, good-natured, good-humoured.
Սիրտ ուրախ՝ բարեմոյն առնէ. ( կամ սիրտ բերկրեալ՝ բարեմոյն առնէ) առն հոդածի՝ ցամաքեն ոսկերք. (Առակ. ՟Ժ՟Է. 22. յն. առնէ բարւոք ունել։)
Բարեմոյն կայ, այսինքն ի բարի մտածութիւն, եւ առանց հոգոց եւ ամբոխման, զօրըստօրէն բաւական համարելով։ (Ուր Լմբ. մեկնէ այսպէս.)
unthankful, ungrateful.
Մոռացօղ բարեաց. երախտամոռաց.
Ժողովուրդ ապերախտ եւ բարեմոռաց. (Ճ. ՟Գ.։)
Մի՛ ապերախտք եւ բարեմոռացք գտցուք. (Նանայ.։)
ingenuously, frankly, naively.
Իսկ յասելն ի գործսն (բռնաւորին) խորամանկէր. յն. բարեմտեալ. իմա՛ կուսակից կամ անձնատուր լեալ։
Ես՝ որք բարեմտաբար առ իսն լինին, զշնորհս հոգւոյն սրբոյն բաշխեմ։ (Եփր. աւետար.)
sincerity, innocence, goodness, indulgence.
εὑγνωμοσύνη, εὕνοια bona mens, aequitas animi, benevolentia, εὑθυμία hilaritas Ունելն զբարի միտս եւ զսիրտ. ողջամտութիւն. անկեղծութիւն. միամտութիւն. պարզամտութիւն. անչարութիւն. բարէհոգիութիւն, բարեսրտութիւն, անխարդախութիւն.
Հաւանի (Աստուած), յորժամ բազմութիւն հանդերձ բարեմտութեամբ աղաչիցէ զնա։ Որք բարեմտութեամբ զսխալանս իւրեանց ասիցեն, ընդունի. (Ոսկ. անոմ.։)
Այսու ամենայնիւ բարեմտութեամբ յուղարկեալք յաշխարհէ. (Եղիշ. ՟Ա։)
Արժան է եւ ընդ մայրն յաղագս բարեմտութեանն խնամոյն զարմանալ. (Փիլ. լին.։)
Հնազանդութիւն եւ գովութիւն ի բարեմտութիւն շարժեն զիշխանն. (Վրդն. ել.։)
well adjusted, well agreed;
symmetrical.
of good or of great hope.
Բարեյոյս արարեր զորդիս քո. զի տաս ի վերայ մեղաց ապաշխարութիւն. (Իմ. ՟Ժ՟Բ. 19։)
Բարեյոյս կամօք սխրացեալ համարձակի հարցանել։ Բարեյոյս ի վերստին դառնալն յաշխարհն հայրենի։ Բարեյո՛յս կաց առ հանդերձեալ կեանսն. (Լմբ. ստիպ.։)
Մնալ նմա արտաքոյ բարեյոյս կենացն։ Բարեյոյս եւ ուրախարար աւետիք. (Շ. յկ. ՟Ժ։ Լծ. կոչ.։)
of good sign;
signalized, remarkable, famous.
εὕσημος bene significans, insignis, clarus, εὑήμερος prosper, felix Ունօղ զնշան բարի. բարւոյ նշանակ. բարեգուշակ. բախտաւոր. նշանաւոր. բարեհռչակ. աջողակ. վայելուչ. պայծառ.
Բարենշան իմն յարմարութեամբ։ Զկազմած խորանացն՝ քրովբէաբնակն յարկաց՝ բարենշան կերպիւ հիմնադրեաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
agreeable, charming.
bounty, goodness;
gracefulness, elegance, charms.
Ի վերնատանն նախանուէր բարեշնորհութեան ... զմարմին եւ զարիւն իւր բաշխաց. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
splendid, magnificent;
superb, graceful, pretty;
venerable;
modest, chaste, bashful;
առնուլ զիւրեաւ ծածկոյթ —, to cover one's self with a veil for modesty.
Որ հոգայ զաշխարհիս, ո՛չ եւս է կոյս, եւ ոչ բարեշուք. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Իսկ զբարեշուք կանանցն խայտառականս զի՞նչ պիտոյ է մեզ ընդ գրով արկանել. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)
exactness, beauty, exact proportion.
Արդարութիւն դարձեալ օրհնաբանի Աստուած, որպէս ամենեցունց ըստ արժանաւորութեան բաշխելով զբարեչափութիւն եւ գեղեցկութիւն եւ բարեկարգութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
pious, religious, devout.
Նմանութիւն Աստուծոյ է բարեպաշտն եւ արդարն գոլ՝ հանդերձ խոհեմութեամբ. (Սահմ. ՟Զ։)
Բարեպաշտ արքային Տրդատայ։ Թէոդոս մեծն՝ բարեպաշտ եւ աստուածասէր։ Վասն բարեպաշտ թագաւորաց, եւ աստուածասէր իշխանաց. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Ժմ.։)
Առն բարեպաշտի։ Նախնոյն քո բարեպաշտի։ Բարեպաշտ կաթողիկոսն։ Բարեպաշտ եպիսկոպոսօք. (Փարպ.։)
ԲԱրեպաշտ կրօնիւք կերպարանին՝ առ ի զպարզամիտսն խաբելոյ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
to be religious, to lead a pious life, to do good works.
Զնախապատուելին բարեպաշտել. (Յհ. իմ. ատ.։)
Քրիստոնէութեանս օրինօք բարեպաշտեալ են. (Մխ. դտ.։)
Այսպէս խորհի բարեպաշտօղն առ Աստուած. (Ճ. ՟Բ.։)
piety, religion;
բարեպաշտութեամբ, cf. Բարեպաշտաբար.
Զհանգամանս բարեպաշտութեան ուսոյց գրովք սրբովք։ Զամենեսին որսալ հոգեւոր ուռկանաւն առ բարեպաշտութիւն։ Աստուածասէր թագաւորն տրդատիոս բարեպաշտութեամբ սպասաւորեալ՝ երկիւղած գտանիւր. (Յճխ.։ Ագաթ.։)
Բարեպաշտութեամբ սորա Քրիստոս խնայեա՛ ի մեզ. (Շար.։)
pious, religious.
Եւ զբարեպաշտուհի կին նորին (իշխանին սիւնեաց). (Յհ. կթ.։)
Եղբայր մօր սորա երջանկի եւ բարեպաշտուհւոյ. (Նար. խչ.։)
cf. Բարեպաշտ.
Այն եղագլխութիւն, ուր կանայք քան զնոսին ի բարեպաշտօն գործառնութեանն. (Վահր. յար.։)