Definitions containing the research հեթանոս : 437 results

Նախանձ, ու

s. adv.

envy, jealousy;
rancour, hatred;
emulation, rivalry;
zeal, fervour, warmth;
տիրասէր —, attachment, affection;
zeal;
առ —ու, enviously, invidiously;
— կրել յումեքէ, to be envied;
—ու մաշիլ, to pine away with envy, to be eaten up with;
ի —բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
ի — բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
առնուլ, բերել, ի — բերիլ, մտանել, to envy, to be envious of, to grow jealous, to bear envy, cf. Նախանձեմ;
to rival, to vie with;
— արկանել յոք, ի — ածել զոք, to fill with jealousy or envy, cf. Նախանձեցուցանեմ;
to move, excite or provoke to emulation;
ի — գրգռել զոք, to arouse the jealousy of, to create envy;
խնդրել զ—, to revenge, to take vengeance;
վառիլ —ու ընդ, to become jealous;
ի — վառիլ ընդ ումեք, to be jealous of;
— դնել, to emulate, to rival;
ի — նմանութեան ուրուք կրթիլ, to emulate a person, to desire to imitate him;
— առաքինութեան դնել ընդ ումեք, to desire to emulate a person's virtues;
— առնել, to fascinate, to charm, to bewitch, to cast a spell on;
ո՜ անմիտ գաղատացիք, ո՞ — արար զձեզ, o foolish Galatians, who hath bewitched you?.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի հեթանոսս առնէր միշտ զընթացս իւր, այլ այնչափ՝ զի նախանձ արկցէ նոցա. (Երզն. մտթ.։)


Նախանձաբեկ

adj.

dying with envy, full of envy, envious, jealous;
— առնել, to move to envy, to provoke to jealousy, cf. Նախանձեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ընտրեաց աստուած զհեթանոսս, զի նախանձաբեկ արասցէ զհրէայսն. (Իգն.։)

Նախանձաբեկ գոլով նոցին՝ առ փրկութեան հեթանոսին. (Յիսուս որդի.։)


Նախանձարկու

adj.

inspiring, raising or provoking envy.

· Calfa

NBHL (1)

Բարբառեալ կոչէ զհեթանոսս նախանձարկու ժողովրդեանն իսրայէլի. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)


Նախապտուղ

s.

first, fruit, premice.

· Calfa

NBHL (1)

Նախապտուղ աստուածածանօթութեան ցուցան ի հեթանոսաց (մոգք). (Պրոկղ. ի կոյսն.։)


Նախընծայ, ից

adj. s. adv.

offered previously;
preliminary;
premices;
primitively, at first;
— օրինակ, first example.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ պատճառ ինչ լսողացն տացէ, ոչ նախընծայ առ հեթանոսս ճառէ զբանն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)


Յաջողեմ, եցի

va.

to prosper, to make prosperous, to favour, to second, to facilitate;
to direct, to govern;
to do, to operate, to act;
—եաց մեզ ըստ բաղդի տեսանել, we were so fortunate as to see.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յաջողէ (կամ աջողէ) զամենայն յամենայնի։ Աջողեաց ի ձեզ զզօրութիւնս։ Որ յաջողեացն Պետրոսի յառաքելութիւն թլփատութեանն, յաջողեաց եւ ինձ ի հեթանոսս։ Հաւատք սիրով աջողեալք.եւ այլն։


Յարաբարդեմ, եցի

va.

to heap up, to agglomerate;
to compound;
to add.

· Calfa

NBHL (1)

Զարթուցեալ ի հրէական կարգացն՝ յարաբարդի առ հեթանոսս. իմա՛, յարի յաւելուածով մոլորութեանց։


Յարձակիմ, եցայ

vn.

to assail, to affront, to attack, to storm the breach;
to dash, rush or fall upon, to pounce upon with violence, to dart or fall on;
— ի ներքս, to enter violently, forcibly, impetuously;
արտաքս —, to make a sortie;
— ի դարանացն, to leap from one's hiding-place;
cf. Զհետ;
— յոք, to attack one;
to affront, to provoke;
յիրեարս —, to attack each other, to fall upon one another.

· Calfa

NBHL (1)

Յարձակեցան դարանամուտքն։ Յարձակեցար դիմել ի վերայ աւարիդ։ Կորիւն առիւծու. եւ յարձակեսցի ի Բասանայ։ Յարձակեցաւ ի վերայ գնդին, յաջ եւ յահեակ կոտորեաց։ Յարձակեցան ի ներքս ի քաղաքն։ Ամենայն հեթանոսաց յարձակելոց ի վերայ Երուսաղէմի. եւ այլն։


Մեկուսանամ, ացայ

vn.

cf. Մեկուսիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ախորժեսդ հեթանոսաբար առ ի մէնջ մեկուսանալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Մեհեան, ենի, նաց

s.

fane, heathen temple;
ara, altar;
idol, image.

· Calfa

NBHL (1)

τέμενος, εἱδωλεῖον, ἰερόν , νάος delubrum, fanum, templum idolorum եւ այլն. (գրի եւ Մեհենք. մեհենաց) լծ. թ. մէքէան, միւքէան, խանէ. Տուն կռոց. տաճար հեթանոսաց. տեղի՝ դից նուիրական. կռատուն.


Մեհենական, ի, աց

adj.

of a heathen temple or belonging to a heathen temple;
hieroglyphical.

· Calfa

NBHL (1)

ἰερός sacer. Որ ինչ հայի ի մեհեանս. նուիրական՝ սրբազան ըստ հեթանոսաց.


Մեհենանի

s. pl. heathen temples.

· Calfa

NBHL (1)

Երթան ի հեթանոսս, եւ խորտակեն զմեհենանին (կամ ըզմեհեանին). (Մագ. ոտ. մանուչ.։)


Մեղադիր

adj.

blamable, blameworthy;
— լինել, cf. Մեղադրեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մեղադիր լիցի մարդ, ինքն ցինքն ասիցէ։ Յառաջագոյն իսկ մեղադիր եղեաք հրէից եւ հեթանոսաց՝ ամենեցուն ընդ մեղօք լինելոյ։ Ո՞վ իցէ՝ որ մեղադիր լինիցի ընտրելոց աստուծոյ, եւ այլն։

Մեղադիր եմք յոյժ, զի ամենայն սրտիւ միտեցեր զհետ հեթանոս թագաւորին ... ե՛ւս առաւել յայսմ մեղադիր եմք, զի եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 57։)


Մեռելոտի, տւոց

adj. s. fig.

dead;
carcass;
idols, image.

· Calfa

NBHL (1)

θνησιμαῖον morticinum. Մեռեալն կենդանւոյն. դի. գէշ. շաղիղ. դիակունք, եւ դիք հեթանոսաց.


Մղեղեմ, եցի

va.

to levigate, to pulverize, to reduce into powder;
to burn to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեթանոսական բոյսն՝ մղեղել, եւ արտաքս ընկենուլ։ Անցեալ ի բաց գնաց մղեղեալ եւ լուծեալ. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. ատ.։)


Մշտնջենանամ, ացայ

vn.

cf. Մշտնջենաւորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկալեալ էր նոցա զաւետարանն եւ հեթանոսք. (Եփր. կողոս.։)


Մոգ, աց, ուց

s.

magician, astrologer;
diviner, enchanter, wizard, sorcerer;
fire-worshipper, follower of Zoroaster;
wise man of the East.

· Calfa

NBHL (2)

Յունացն հեթանոսաց, եւ արանց մոգուց, եւ հերձուածողաց. (Եզնիկ.։)

μάγος magus, praestigiator, incantator. յն. լտ. մա՛ղօս, մակուս. պ. մուզ. յոք. մու՛զան. ար. մէճիւս, մէճիւսի, միւնէճճիմ. վր. մոգու, մոգվի. Մարգարէ հեթանոսաց. սուտ գուշակ. հմայօղ. քաղդեայ. գէտ. աստեղագէտ. օրէնսգէտ ըստ դենից. քուրմ. կրակապաշտ. եւ Դիւթ. կախարդ.


Մոլորակ, աց

s.

planet, wandering star.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթնաստեղն մոլորակացն եւ մոլորեցուցչացն (հեթանոսս). (Մագ. ՟Ե։)


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa


Մուղ

adj.

tamed, tractable;
երիվար —, broken in or trained horse.

· Calfa

NBHL (2)

Էշն օրինակեաց զհրէայսն. քանզի որպէս մուղ ի թամբս եւ ի բեռն եւ ի պախուցս, այսպէս եւ հրէայքն վարժեալ էին օրինօքն եւ մարգարէիւքն եւ օրինացն պահպանութեամբ. եւ եւ զոր օրինակ յաւանակն՝ անմուղ եւ անվարժ է, նոյնպէս եւ հեթանոսք առանց օրինի. (Զքր. կթ.։)

Էշն օրինակեաց զհրէայսն. քանզի որպէս մուղ ի թամբս եւ ի բեռն եւ ի պախուցս, այսպէս եւ հրէայքն վարժեալ էին օրինօքն եւ մարգարէիւքն եւ օրինացն պահպանութեամբ. եւ եւ զոր օրինակ յաւանակն՝ անմուղ եւ անվարժ է, նոյնպէս եւ հեթանոսք առանց օրինի. (Զքր. կթ.։)


Մառախուղ, խղոյ, խլոյ, խղոց, խլոց

s.

fog, haze, mist;
darkness, obscurity;
օր ամպոյ եւ —խղոյ, cloudy and tempestuous or stormy day.

· Calfa

NBHL (1)

Տէր ասաց բնակել ի մառախղի։ Խաւար ծածկեաց զերկիր, եւ մառախուղ զհեթանոսս։ Մէգ եւ մառախուղ։ Խաւար եւ մէգ եւ մառախուղ։ Օր խաւարի եւ միգի, որ ամպոյ եւ մառախղոյ.եւ այլն։


Մատուռն, տրան, տրունք, տրանց

s.

martyr's shrine;
chapel, oratory.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երթեալ ի ժողովարանս եւ ի մատրունս հրէից եւ հեթանոսաց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Մարմնաբանութիւն, ութեան

s.

somatology.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս մարմնաբանութիւնս յաղագս մարդկան կարծել (զերիս անձինս), զի մի՛ բազմաստուածութիւն թստ հեթանոսաց իմանայցեմք. ընթերցի՛ր մարմնաբնութիւնս. զի յն. է մարմնաբնապէս կամ մարմնաբուսապէս. այսինքն ըստ մարմնաւոր բնութեան։


Մարմնակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել հեթանոսաց ժառանգակիցս եւ մարմնակիցս եւ հաղորդս աւետեացն. (Եփես. ՟Գ. 6։)


Մարմնաւոր, ի, աց

adj.

cf. Մարմնաւորական.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հոգեւորացն նոցա հաղորդ եղեն հեթանոսք, պարտին եւ մարմնաւորացն կցորդ լինել։ Զէն զինուորութեան մերոյ ոչ է մարմնաւոր։ Ցանկութիւն մարմնաւոր.եւ այլն։


Համացեղ

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ազգք իր, եւ համացեղքն են։ Իւր ժողովուրդ անուանէ վասն համացեղ լինելոյն ամենայն հեթանոսաց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Հայհոյեմ, եցի

va.

to curse and swear, to blaspheme;
to talk scandal;
to revile, to abuse, to slander, to traduce, to defame, to speak ill of.

· Calfa

NBHL (1)

Հայհոյեցին զիս։ Զո՞ նախատեցեր եւ հայհոյեցեր։ Հայհոյէին զնա, եւ ասէին. վա՛հ եւ այլն։ Վասն ձեր անուն իմ հանապազ հայհոյի ի մէջ հեթանոսաց. եւ այլն։


Հանդարտեմ, եցի

va. vn.

to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շաբաթուն հանդարտեցին վասն պատուիրանին։ Հանդարտեսցես, եւ ոչ ոք իցէ՝ որ պատերազմիցի ընդ քեզ։ Բարիքն հանդարտեն յամենայն ժամ։ Եղիուս հանդարտեաց ի տալոյ պատասխանի յոբայ։ Հանդարտեաց ահն հեթանոսաց։ Հանդարտեաց երկիրն յուդայ ամս տասն։ Ոչ հանդարտէին, այլ ի նմին խռովութեան կային։ Հանդարտելոցն յուսով։ Հանդարտեա՛ եւ մնա՛ դու ի բանակիս քում։ Մինչեւ յե՞րբ ոչ դադարիցես. (հանդարտեա՛, զի եւ մե՛ք խօսեսցուք. եւ այլն։)


Հանդէպ

prep. adv. adj.

before, in face, in presence of, in front, opposite;
against;
ի —, ի —դիպէ, ի —դիպոյ or —պոջ, before, in front;
convenient, fit, proper.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հանդիպէ անտի նորա գտանէին հեթանոսք հանգիստ նաւաց իւրեանց. (Եփր. ել.։)


Հանդուրժեմ, եցի

vn.

to suffer, to support, to sustain;
to last, to endure, to resist;
to be able.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հանդուրժեաց բնակել ի մէջ կռապաշտիցն։ Ըստ հանդուրժելոյ հեթանոսական լսելեաց. (Խոր. ՟Բ. 32։ ՟Գ. 65։)


Ծանրատաղտուկ

adj.

burdensome, tiresome, wearisome, tedious, importunate, vexatious, insupportable.

· Calfa

NBHL (1)

իրաց ընկեցին զծանրատաղտուկ լուծն հեթանոսաց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Ծիրանազգեաց

adj.

clad or arrayed in purple;
royal, imperial, august.

· Calfa

NBHL (1)

այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)


Ծիրանազգեստ

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)


Ծիրանազգեստեալ

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)


Ծիրանազգեցիկ

adj.

cf. Ծիրանազգեաց.

· Calfa

NBHL (1)

այսօր պսակիս արքայ ի հեթանոսաց փշօք՝ ծիրանազգեստ պճնեալ եկեղեցւոյ փեսայ. (Տաղ.։)


Լուծ, լծոց

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

· Calfa

NBHL (1)

լուծեաս զլուծ նորա ի պարանոցե քումմէ։ Բարձցի լուծ նորա ի պարանոցէ քումմէ, եւ խորտակեսցի լուծն յուսոց ձերոց։ Բարձաւ լուծն հեթանոսաց յիսրայէլեան տոհմէ անտի։ Ընկեսցուք ի մէնջ զլուծ նոցա։ Մի միւսանգամ ընդ ծով ծառայութեան մտանէք.եւ այլն։


Լուսնթագ, ի

s. ast. Jupiter, Jove (planet)

· Calfa

NBHL (1)

Ζεύς սեռ. Διός Juppiter սեռ. Jovis. (Որպէս թէ թնգ լուսնի՝ գեր ի վերոյ քան զնա, կամ լուսնովն թագազարդ. ըստ Հին բռ. լուսակիր, կամ լուսաւոր) Մին ի մոլորակաց բարձրագունից՝ լուսանշոյլ յետ արուսեկի. որ եւ ի կարդս դից հեթանոսաց իբր թագաւոր եւ հայր չաստուածոց. այն է արամազդ կամ զեւս.


Լրումն, ման

s.

cf. Լրութիւն

· Calfa

NBHL (1)

Լրումն, որ զամենայն յամենայնի լնու։ Ի նմա հաճաւ ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս։ Լրումն օրինացն սէր է։ Լրումն հեթանոսաց մտցէ։ Եկն լրումն ժմանակին։ Ի լրման ժամանակաց. եւ այլն։


Խոշորագոյն

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

· Calfa

NBHL (1)

Չխուժադուժ կողմանս աշակերտեալ՝ զխոշորագոյն եւ զխեցկեկագոյն զբար հեթանոսութեան. (Ագաթ.։)


Խորհրդածութիւն, ութեան

s.

thought, reflection;
deliberation;
secret;
mystery;
administration of the sacraments;
celebration of mass.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ վասն հեթանոսական արարողութեանց ասի.


Խորհրդատօնք, նից

s.

mysteries;
orgies, drunken revelry, feasts of Bacchus, bacchanals, drinking-bout.

· Calfa


Խուժադուժ, ից

cf. Խուժ.

· Calfa

NBHL (1)

Հայհոյիչ խուժադուժ հեթանոսաց։ Արամբ միով, որ խուժադուժ եւս էր տեսանելով քան զմտօքն թանձրութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 4։ եւ ՟Դ. 40։)


Խուժական, ի, աց

adj.

barbarous, rough.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջին կրօնք՝ խուժականք եւ հեթանոսականք կոչին, մինչեւ եկն աբրահամու աստուածպաշտութիւնն. (Եզնիկ.։)


Թուեմ, եցի

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

· Calfa

NBHL (2)

Որում մեղքն դիւր թուաց։ Սքանչելի թուաց նմա հեթանոսաց կոչումն, եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)

Սրբոցն հարց թուեցեալն, այսինքն արտադրութիւն։ Որպէս ի հիմանէ իւրեանց ի բաց շարժեալք զհեթանոսացն թուեցեալս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կարկեմ, եցի

va.

to disconcert, to dumfound, to dumb, to impose silence on, to put to silence, to hush, to quiet, to still.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեթանոսն ի նոցուն առասպելաց անտի կարեսցուք. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Կարկեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեթանոսն ի նոցուն առասպելաց անտի կարեսցուք. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Կափուցանեմ, ուցի

va.

to cover, to shut, to close;
— զաչս ուրուք, to close the eyes of;
— զաչս ի լոյս, to shut the eyes against conviction.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կատարածի իւրեանց ծառայութեան կափոյց զնոսա ի մէջ հեթանոսաց. (Եփր. համաբ.։)


Համաբոլոր

adj.

universal, all, whole.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնար զարարիչն համաբոլոր բնութեան։ Այլեւ ի հեթանոսս շառաւեղագործեաց համաբոլոր տարածասփիւռ. (Թէոդոր. կուս.։)


Համախոհ, ից

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս կարծիքն արիոսի՝ հեթանոսաց համախոհի. (Շ. խոստ.։)


Համախորհ

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս կարծիքն արիոսի՝ հեթանոսաց համախոհի. (Շ. խոստ.։)