mounplain table-land.
ԼԵՌՆԱԴԱՇՏ ԼԵՌՆԱԴԱՇՏԱԿ. Լեռնային դաշտավայր, հովիտ, ծործորք.
Անուանէ զանուն լեռնադաշտակին՝ հարք. (Խոր. ՟Ա.)
cf. Լեռնադաշտ.
ԼԵՌՆԱԴԱՇՏ ԼԵՌՆԱԴԱՇՏԱԿ. Լեռնային դաշտավայր, հովիտ, ծործորք.
Անուանէ զանուն լեռնադաշտակին՝ հարք. (Խոր. ՟Ա.)
small hill, hillock, eminence.
կային ի ծործորս լեռնակի միոյ. (Յհ. կթ.։)
mountain, mountainous;
mountaineer;
hermit, solitary.
Լեռնականաց եւ դաշտականաց. (Յհ. կթ. Կաղանկտ.։)
mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.
Երանեմ լեռնակեցացն հանապազորդաց որք հրաժարեալ են յաշխարհէ. (Վրք. հց.։)
cf. Լեռնակեաց.
Երանեմ լեռնակեցացն հանապազորդաց որք հրաժարեալ են յաշխարհէ. (Վրք. հց.։)
retired to, or fled in the mountains.
Սպանին զօրքն անտիոքայ ի լեռնամուտ հրէիցն ի շաբաթու. (Նխ. Ա. մկ։)
to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.
Ածական պատգամացն լեռնացելոց (ալեաց). (Յհ. կթ.)
հարթէ եւ զլեռնացեալ թագաւորութիւն սատանայի։ Զի զլեռնացեալ ամբարտաւանութիւնն սատանայի խոնարհեսցուցէ։ Ի ճակատ ելանէ լեռնացեալ ամբարտաւանութեամբ. (Իգն.։ Շ. թղթ.։ Արիստակ.։)
Օրինակաւ լեռնանալ մեզ, եւ բարձրանալ թեւօք հոգւոյն բարձրութեան. (Լաստ. ընթերց.։)
cf. Լեռնաձեւ.
Կոհակք լեռնանմանք. (Յհ. կթ.)
Լեռնանման կոհակն ամեհի ծովուն. (Բենիկ.։)
slab used by painters for grinding and mixing paints.
Յորժամ լեսու ոք զտպազիոնն ի լեսանի, ոչ կարմիր իջուցանէ զջուրն ըստ իւրում գունոյն։ Ի վերայ լեսանի սրբեն զորձաքարն. (Լեհ. իբրեւ ի գրոց Եպիփ. յղ. ականց.։ Առաք. ՟Ծ՟Գ։)
to grind, to pound, to beat, to powder, to bruise, to crush;
to levigate.
Աղային յերկանի, եւ լեսուին յանկանի։ լեսի զնոսա իբրեւ զհող երկրի. (թուոց. ՟Ժ՟Ա. 8։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 43։)
Գտի իժակորիւն մի, արկի զնա ի ծոց իմ, եւ զօրն ամենայն լեսուի զգլուխ նորա. (Վրք. հց. ձ։) (ռմկ. ճզմիլ)։
cf. Լեարդ.
Արամազդ զսա կամեցեալ պատուհասել եդ արծուի ուտել զլերդ նորա. (Նոննոս.։)
to frighten, to dread, to terrify, to scare.
ԼԵՐԴԱԲԵԿԵԼ. Ահաբեկ առնել յոյժ, որպէս թէ եւ զլեարդն եւ զլեղին պատառել. լեղապատառ ընել, խիստ վախցընել.
Շուք հանդերձից թագաւորաց բացուստ ի բաց զչարագործսն լերդաբեկէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
germander.
Լերդախոտ. որ է գետնի կաղնի. հոռոմի խամէտարիոս կամ քամատարիոս. որ է հայէրեն կենարարն. (Բժշկարան.։)
akin, related, consanguinous;
— արիւն, relationship, consanguinity, ties of blood.
արմենակից. արեանառու. հարազատ զաւակ կամմերձաւոր.
Յաղագս լերդակից արեանն եւ նա յանձն իւր հաւասար չարչարի. (Լմբ. սղ.։)
the liver side.
consumption, phthisis, decline;
consumptive.
cf. Լերդաքար.
Առ եզերբ ծովուն առեալ ձկանն քար լերդորակ՝ փոխանակ հացի քար տայր նմա. (Մագ. ՟Ժ։)
hairless, bald;
soft.
δεῖος levis, planus. որ եւ ԼԵՇԿ. Անմազ. մերկ. հարթ.
Ի սուրբ եւ ի լերկ սիրտսն որպէս ի տախտակհոգեւոր գրեսցուք. (Կլիմաք.։)
Լերկ եւ անապատ եղեալք յաստուածային պարգեւացն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Ը։)
ԼԵՐԿ կամ ՂԵՐԿ. ըստ քերեկանաց Նուրբ, բարակ՝ կակուղ ըստ հնչման.
whose body or skin is without hair.
Լերկամարմին փոքր հասակաւն իբր թեւօք իմն թռիչս արձակեն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
to become bald, to peel off, to come off.
cf. Թեւակոխեմ.
cf. Թեւաբուսիմ.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
Ամենայն բանական բնութիւնս թեւաբուսեալ է թեւօք հոգւոյն. (Եւագր. ՟Բ։)
Ոչ կարելն արգելուլ զթեւաբուսեալս թեւօք հոգւոյն՝ ելանել ի վեր. (Լաստ. ընթերց.։)
Թեւաբուսեալք ապաշխարութեամբ եւ պահօք՝ վերանամք. (Տօնակ.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք թռչին. (Շ. հրեշտ.։)
growth of wings.
Կամ թռչնոց մազեղ թեւաբուսութիւն ստեղծեալ. (Դիոն. երկն. Շ. հրեշտ.։)
plucked, without feathers, clipped;
— առնեմ, to pluck, to clip, to crop.
Զմահացան թռչունս թեւաթափ առնեմք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
cf. Թեւասքօղեմ.
Սրբասաց սերովբէքն հրեղէն բերանօքն թեւածածուկ եղեալ փառաւորէին. (Պրոկղ. ներբ. ղկ.։)
Թեւածածուկ ահիւ կային քերոբէքն. (Վրդն. ծն.։)
to flutter, to flap the wing, to beat or flutter the wings;
to fly, to fly about;
to study, to exercise one's self, to apply one's self to;
— մորթօյ, the growing of the hairs.
ԹԵՒԱԾԵԼ. Ածել՝ այսինքն շարժել զթեւս առ ի թռչել. վերաթեւել. եւ Թեւակոխել. կրթիլ. թեկն ածել, բուռն հարկանել.
Ոյց թեւածեալ փութապէս ճախրէին՝ հասանել ի տեղիս լոգարանացն. (Պիտ.։)
Թեւածեալ թռուցար յանմարմին աշխարհի (աշխարհն). (Եղիշ. միանձն.։)
small wing, pinion;
clavicu, lacollar-bone;
skirt, lappet, fringe.
Զապարմանցն թեւակս խառնեալ՝ քան զզօրականացն բանակի, ուր սրահակք ձգիցին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 26։)
of the same party;
allied;
— լինել, to take wing;
առնուլ զոք իւր —, to take aid.
Երթայր այնուհետեւ անհոգս՝ որպէս թեւակից զօրուն պարսից. (Փարպ.։)
Ապա թեւակից եղեալ արմաւն (փիւնիկ հաւ), վերանայր յերկինս. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
ԹԵՒԱԿՈԽԵՄ ԹԵՒԱԿՈԽԻՄ. πτερύσσομαι, πτερύομαι alis latera ferio, gestio πειράζω tento μελετάω exerceo me, curo, sollicitor ἑπιτηδεύω, -ομαι studeo, operam do Իբրու թեւօք կոխել եւ հարկանել զկողս՝ առ փութով յառաջ խաղալոյ. կամ բաբախել զթեւս. այն է Գուն գործել. ջանալ, հնարիլ, ձկտիլ. թեկն ածել. թեւածել. իղձ լինել. կամիլ. բերիլ. դիմել ջանիւ. նկրտիլ. կրթիլ. ընդելանիլ.
Յիմանալի բարձրութիւնն սքանչելի լերանցն յաւիտենից թեւակոխեսջիք. (Յհ. կթ.։)
Յայլ հոլովս ոճով.
Ցորքան զպատուիրանապահութեամբն թեւակոխէր, ի բաց յինքենէ հալածէր զմահն եւ զապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Որք ոչ նախուստ կրթեալք են բոլորովին, ոչ է հնար թեւակոխել զայնպիսի աստուածաբանութիւնս. այսինքն մխիլ կամ յառաջել յայնպիսի եւ այլն. (Մագ. ՟Ի՟Գ։)
Թեւակոխէ զնա յիւրսն ամենաչարս. իմա՛, հնարի ձգել զնա ի չար խորհուրդս իւր, կամ կրթէ։
effort, eagerness, alacrity, earnestness, assiduity;
inclination;
application;
occupation, study.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
Առաջին հրահանգացն թեւակոխութեամբք. (Սարկ. քհ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխութիւն.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
Առաջին հրահանգացն թեւակոխութեամբք. (Սարկ. քհ.։)
Թեւակոխումն է ներշրջանական հանճարոյ խրատուն բազումուսումնութիւն սիրեցեալ։ Որ չարութեանցն է թեւակոխումն կամաց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխեմ.
Լուսաւորեալ, եւ թեւակուռ թեւամուխ եղեալ Աստուածատուր հրամանացն որպիսութեանց. (Ագաթ.։)
cf. Թեւակուռ՞՞՞լինիմ.
Թեւակուռ թեւամուխ եղեալ աստուածատուր հրամանացն որպիսութեանց. (Ագաթ.։)
Թեւամուխ միջամուխ յաստուածատուր հրամանացն հանգամանս. (Կորիւն.։)
to fly.
πτερόομαι, ἁναπτερόομαι plumesco, volo, excitor, efferor Թեւաւոր կամ թեւազգեաց լինել. թռչիլ. եւ Լողիլ. վերաթեւել. բարձրանալ. եւ Փքանալ. վստահիլ. թեւաւորւիլ.
Ոչ անբան թռչունք, այլ բանակք հրեշտակացեալք, եւ թեւացեալք հոգւովն սրբով. (Տօնակ.։)
to stretch wings;
to fly.
Զյարձակումն մտաց մերոց յաշխարհական զբօսանաց յերկինս թեւապարեալ վերացոյց։ Թեւապարի յերկիրն պարգեւաց։ Թեւապարեցայ ի վերինն երուսաղէմ. (Զքր. կթ.։)
Թեւապարեալ ի տեղին, ուր հանդերձեալ է ժողովել զազգս մարդկան. (Ճ. ՟Թ.։)
that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.
Յորմէ ահիւ պակուցեալ թեւապարփակ ծածկութիւ դիմացն. (Սկեւռ. աղ.։)
the commander of one wing of an army, brigadier.
Աջ թեւապետն հիւսիսոյ. (Զենոբ.։)
to shelter with the wings, to cover.
Թեւասքօղեալ զդէմս եւ զոտս իւրեանց։ Ապտակ ածէին լուսափայլ դիմին, այնմ որ սերովբէքն ի յահէն թեւասքօղէին. (Գանձ.։)
Թեւասքօղեալ պաշտի ի հրեղէն անմարմնականացն. (Լմբ. ստիպ.։)
cf. Թեւաթափ.
Ոյր թեւքն են հատեալ.
to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.
Կամ որպէս Թեկն ածել, ձեռներէց լինել, թեւակոխել ի տիրել եւ ի նուաճել. հնարիլ. ճգնիլ. ամբառնալ զանձն.
Խրատէ զամենեսին. առ իւր թեւարկէ, վարդապետէ, զի իւր հանգստեանն արժանաւորեսցէ զամենեսեան. (Ագաթ.։)
Ոչ մերոյ աշխարհիս ժամանէ թեւարկել Վաղերիանոս. (Խոր. ՟Բ. 73։)
Թեւարկեալ պահպանական ամենայաղթ զօրութեամբ. (Զքր. կթ.։)
that protects, that patronizes;
protector;
— լինել՝ հանդիսանալ, to be the protector, to protect, to sustain, to support.
protection, patronage;
cf. Թեւածութիւն.
manner of working or managing a rudder or oar, act of steering or rowing.
Դարձցին ... ղեկացն թեւարկմունք յանքոյթ նաւահանգիստն. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
to beat with the wings.
ԹԵՒԱՑԵԼ եւ ԹԵՒԱՑԵԱԼ ԼԻՆԵԼ. Թեւածել կամ թեւօք աքացել եւ Ընդ հարկանել.
որ ի (Վրք. հց.) գրի,
winged, that has wings.
Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)
Ի խաչ թեւաւոր ըզձեռսդ ահաւոր բեւեռեալ ի խոր. (Գանձ.։)
the being winged or feathered.
Թեւաւորութիւնն ցուցանէ զվերամբարձականն սրութիւն. (Դիոն. եւ Շ. հրեշտ.։)
oar, scull;
fastening har, tringle;
— ի ժամացուցի, appendix.
Ի նաւն ընկալաւ զՅիսուս, եւ թեճակօքն վարելով՝ որպէս ի վեր (ի խորս) զոք համարէր տանել. ոչ գիտելով եթէ տանի եւ կրէ զնա՝ որ զամենայնս կրէ. (Ոսկ. ղկ.։)