Definitions containing the research մարտ : 1581 results

Սեթեւեթ

s. adj.

garb, dress, ornament, attire;
affectation, primness;
paint;
— or —եալ, embellished, adorned, pompous;
finical, affected.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ է կարօտ սեթեւեթ բանից իմոց. (Հ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։)


Սեղանանամ

vn.

to be formed into an altar-table, to become a sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտապէս անմահի ելով սա զենումն, եւ պատարագի զենարան եւ սեղան, ըստ նմին նոյնպէս եւ զխաչանալն եւ զսեղանանալն կալցի. (Անյաղթ բարձր.։)


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

Էր մարտ քառաձիոց ... ընդ միտ ածեալք՝ ընդ շրջանակն մօտ հպեսցի սեռնն. (Փիլ. լիւս.։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Էր մարտ քառաձիոց ... ընդ միտ ածեալք՝ ընդ շրջանակն մօտ հպեսցի սեռնն. (Փիլ. լիւս.։)


Պերճաբանութիւն, ութեան

s.

eloquence.

· Calfa

NBHL (1)

Հասարակաց խօսիւք անցանելով ընդ պատմութիւնս. որպէս զի մի ոք երեւեսցի ի պերճաբանութիւնս գրաւեալ առ փափաքն, այլ ճշմարտութեան բանից մերոց կարոտեալ եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 1։)


Պիտակաբար

adv.

abusively, falsely, improperly;
catachrestically;
— վարիլ, to abuse, to use improperly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պիտակաբար եւ երեւութաբար կրելոց եմ զայն ամենայն վասն աշխարհի փրկութեան, այլ ճշմարտութեամբ. (Նանայ.։)


Պիւռիոն, ի

s.

pyrheum, Persian Fire-altar.

· Calfa

NBHL (1)

Հրով վառեաց զպիւռիոնն պարսից, զոր տաճար հրոյ անուանէին, յորում զհուրն բորբոքէին հրապաշտքն։ Հրամայէր նմա միւսանգամ շինել զպիւռիոնն՝ զոր այրեաց. (Ճ. ՟Բ. եւ Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։ եւ Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Ի՟Դ.) որ գրէ ՊԻՌԻՈՆ, եւ ՊԵՌԻՈՆ։


Պղծանուն

adj.

of an abominable name.

· Calfa

NBHL (1)

Հազիւ եւ այս գիրք զերծան յաստուածամարտ ձեռեց պղծանուն յուլիանոսի. (Յիշատ. ի ցանկ դիոն. ածայ.։)


Պնդակազմ

adj.

strong, robust;
brave, daring, gallant, courageous, manful;
hard, firm, solid, steady.

· Calfa

NBHL (3)

Զիա՞րդ կարասցուք մեք սակաւաձեռն՝ մարտնչել ընդ այնչափ պնդակազմ գնդի. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 17։)

Էր այր պնդակազմ ուժով զօրութեան, եւ վարէր ըմբշական ամենամարտութեամբ. (Ղեւոնդ.։)

Որ ժամանեալ պնդակազմ մարտիւն առին զառաւել յաղթութիւնն յաւիտենական. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Պնդակազմեմ, եցի

va.

to give heart, to encourage, to fortify;
to consolidate, to strengthen.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին սուրբ առաքի առ ձեզ, եւ պնդակազմէ ի ճշմարտութիւն. (Տօնակ.։)


Պնդապէս

adv.

cf. Պնդագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդապէս հաւատով յուսոյն կարծրութեան ընդ քեզ բեւեռել անսայթաքելի։ Զրահեալ պնդապէս սուսերաւ հոգւոյն ... հաստատեսցես կազմել պնդապէս ի կացումն ուղիղ անսասանելի։ Ըմբռնեալ զմարտուցեալն ընդ իւր՝ պնդապէս. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. կուս.։)


Պնդեմ, եցի

va.

to affirm, to fortify, to consolidate, to confirm, to strengthen;
to tighten, to strain, to restrain, to draw closer, to bind faster, to tie tight;
to constrain, to enforce, to press;
to invigorate, to corroborate, to encourage, to inspirit, to remove one's fear;
to persist, to insist, to urge, to be bent upon, to pretend, to maintain;
— զմէջ or գօտի ընդ մէջ, to gird up one's loins;
to arm or prepare oneself;
— զանձն, to refrain oneself, to keep with in bounds, cf. Ժուժկալեմ;
— զանձն ընդդէմ, to provide against;
— զհաւատս, to confirm the faith.

· Calfa

NBHL (2)

(Աղն) պնդէ, եւ չտայ ժողխել։ Աղ անուանեցաւ, եւ զլուծեալ զանդամս մտաց՝ ճշմարտութեամբ պնդեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա 15։ եւ Ոսկ. զատիկ.։)

Պնդեա զմէջ քո ... եւ երթ յռամաթ գաղաադ։ Պնդեա իբր այր զմէջ քո, հարցից զքեզ՝ եւ տուր ինձ պատասխանի։ Որով պնդեալ զմէջս մտաց ձերոց՝ զուարթացեալք, բովանդակ սպասիցէք հասելոց ձեզ շնորհացն։ Եղիցին գօտիք ձեր պնդեալ ընդ մէջս ... եւ դուք նմանողք մարդկան՝ որ ակն ունիցին տեառն իւրեանց։ Պնդեալ զմէջս ձեր ճշմարտութեամբ եւ այլն։ Զմէջս պնդել, ժրանալ, հատանել անցանել զայն ճանապարհն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ 3)


Պուտուկ, տկաց

s.

pot, small pot, saucepan.

· Calfa

NBHL (1)

Խորտկարարքն լուանային սկաւառակս եւ զպուտուկսն. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։)


Պսակ, աց

s.

crown, diadem;
crown, prize, premium, reward;
circle, coping, top, crowning, brim, frame, edge, cornice, parapet, battlement;
coronation, achievement, accomplishment;
nuptials, espousals, marriage, nuptial blessing;
— դպրաց, tonsure, shaven crown;
— ծաղկեայ, wreath, garland, chaplet;
— ի փշոյ, crown of thorns;
սրբոց, halo, gory, nimbus;
— կուսին, chaplet, beads, string of beads;
— արեգական, halo around the sun;
— տարւոյ, the course of the year;
— պարծանաց, փառաց, crown of honour, of glory;
հիւսել —, to weave a garland or chaplet;
— դնել ումեք, to marry.

· Calfa

NBHL (1)

պ. փիսակ։ στέφανος (ստեպանոս). στεφάνη (յորմէ թ. իստիֆան ). corona διάδημα diadema στέμματα serta, infulae. Բոլորշի զարդ գլխոյ ի պէսպէս յօրինուածոց՝ որպէս թագ արքունի. որ եւ Յեզեր. որպէս բրաբիոն յաղթողաց ի մրցանս, կամ մարտիրոսաց, եւ այլն


Պսակազգեաց

adj.

bearing a crown, crowned.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՍԱԿԱԶԳԵԱՑ ԱՌՆԵԼ . ՊՍԱԿԱԶԳԵՍՏ ՑՈՒՑԱՆԵԼ. στεφανόω corono. Պսակաւ զարդարել. պսակել. Պսակազգեաց արար մարտիրոսօք (զեկեղեցի). Ճղ։


Պսակաւոր

adj. s.

crowned;
laureate;
prince, king.

· Calfa


Պսակեմ, եցի

va. fig.

to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պսակի, եթէ ոչ ըստ օրինին մարտիցէ. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 5։)


Պտուտեմ, եցի

va.

cf. Պտուտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուտէր շփոթէր զընդ երկնաւս ի մարտս վկայիցն. (Խոր. հռիփս.։)


Ջախումն, ման

s.

fracture, breakage.

· Calfa

NBHL (1)

Եհար, եւ ցրուեաց զուղեղն. (եւ այսպիսի ջախմամբ վախճանեցաւ։ Ջախմամբ անդամոց) (մարտիրոսաց). (Խոր. ՟Բ. 43։ Շ. տաղ.։)


Ջատագով, աց

s.

apologist, advocate, defender, protector, patron;
— լինել՝ կալ՝ մտանել cf. Ջատագովեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Անդ ո՞վ ջատագով, զի՞նչ պատճառք, ո՞ր սուտ պատասխանի։ Բարի են մեզ ջատագով անդ տնանկքն, որոց արարաք ասա զողորմութիւն։ Առաքեալ մտանէ ջատագով տեառնն իւրոյ։ Զիա՛րդ եղեւ ջատագով քում աստվածութեանդ։ Առ երեսս՝ առաքիութեանն կեղծաւորին լինել ջատագովք։ Յովբայ ջատագովք էին (եւ բանք հակառակորդին)։ Ջատագովս արդարոցն զնոսա ցուցանէ։ Ջատագով լիցին ճշմարտութեանն։ Զերկնաւոր ջատագովն աղաչէ։ Եւ դուք աղօթիւք ջատագո՛վ լերուք. (Ածաբ. կարկտ.։ Ոսկ. համբեր.։ Եղնիկ. Սեբեր.։ Իսիւք. ստէպ։ Շ. թղթ.։)

Պաճուճեալ պատմուճանաւ սրովբէն զվէմն թաւալէր, ջատագով ճշմարտութեանն զաւետիս մարդկան փողէր. (Նար. տաղ.։)


Ջատագովութիւն, ութեան

s.

apology, defence, protection, justification, excuse, pleading.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ չմիաբանցի արդիւնքն բանիցն, ապա ի զուր է ջատագովութիւնս։ Բարի են մեզ ջատագովութիւնքն՝ որոց աստ արարք ողորմութիւն։ Զարմանալի ջատագովութիւն ջատագովութիւն տացէ ի վերայ ճշմարտին ... Զջատագովութիւնդ կեղծաւորելով՝ կարծիս արդարութեան զանձամբ կամիք արկանել. (Սեբեր. ՟Ը։ Ոսկ. ննջ.։ Իսիւք.։)


Ջերմագոյն

adj. adv.

very hot;
impassioned, ardent, fervent;
warmly, eagerly, fervently, passionately.

· Calfa

NBHL (1)

Ջերմագոյն մարտնչին։ Աստուածք զոգւոցն գիւտք ջերմագոյն եւ՛ս գրեն. (Փարպ.։)


Ստուգաբան, աց

adj. s.

truthful, veracious;
true, real, veritable;
etymologist.

· Calfa

NBHL (1)

ἕτυμος, ἕτιμος verax, verus ἁκριβής certus, accuratus. Որ խօսի զճշմարտութիւն, կամ զհաւաստիս. եւ Որ ինչ է հաւաստի՝ ստոյգ կամ անվրէպ.


Ստուգաբանապէս

adv.

truly.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւաստի բանիւ. ճշմարտախօսութեամբ.


Ստուգաբանութիւն, ութեան

s.

truthfulness, veracity;
etymology.

· Calfa

NBHL (1)

ἁλήθεια, ἁκρίβεια veracitas, diligentia. Ճշմարտախօսութիւն. բան անվրէպ. հաւաստի քննութիւն. ճշդութիւն. զգուշաւորութիւն։


Ստուգաբանօրէն

adv.

etymologically.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգաբանօրէն քննութեամբ՝ ընդ ձիթոյն անուան նիւթ ճշմարտագրի. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Ստուգախօս

adj.

truth-speaking, truthful.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտախօս, ստուգաբան. եւ Իրաւամբք բարբառեալ.


Ստուգապատում

adj.

cf. Ճշմարտապատում.

· Calfa


Ստուգեմ, եցի

va.

to certify, to verify, to assure, to affirm, to aver, to prove;
to examine thoroughly, to inform oneself of the truth of, to enquire, to ascertain;
to trace etymologies.

· Calfa

NBHL (2)

Ստուգեաց ճշմարտիւ։ Ստուգեալ հաստատեաց ի վերջին հրեշտակէն. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)

ἁκριβόω diligenter exploro, compertum habeo γινώσκω cognosco ἁφοράω intueor. Զստոյգն գտանել կամ ուսանել քննութեամբ. հետաքննել. ճշմարտել. հաւաստի առնել եւ լինել. տեղեկանալ.


Ստուգութիւն, ութեան

s.

certainty, verity, assurance, verification.

· Calfa

NBHL (1)

ἁλήθεια veritas եւ այլն. Ստոյգն. ճշմարտութիւն. հաւաստիք. եւ Ճշմարտախօսութիւն. արդարութիւն. հաւատարմութիւն.


Ստուեր, աց

s. fig.

shadow;
shadow, figure, sign;
—ք, shade, manes, ghost, spectre, spirit;
սին —, vain shadow;
—ք մահու, shades of death;
the dark grave;
—ք գիշերոյ, the shades of night;
— երեկորին, the evening shades;
— եւ լոյս ի նկարս (լուսաստուեր), light and shade in painting, chiaro-oscuro;
— արկանել ի նկարս, to shade a drawing;
իբրեւ զ— անցանել, to pass away like a shadow;
իբրեւ զ— են կեանք մարդոյ, life is but a fleeting shadow.

· Calfa

NBHL (1)

Զհինն ի նորըս փոխելով զստուերն ի լոյս ճշմարտելով։ Որ ի ստուեր ճշմարտութեան խօսեալ յօրէնս. (եւ այլն. Շար.։)


Ստուերագիր, գրաց

s.

sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջինքն ամենայն՝ ստուերագիր նկարագրութիւն էր՝ մինչ ի գալ ճշմարտութեանն. (Շ. բարձր.։)


Ստուերագրեմ, եցի

va.

to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.

· Calfa

NBHL (3)

Ստուերագրելով ի նմա զճշմարտութեանն պատկեր։ Պատկեր ճշմարտութեանն ստուերագրեալ ի նմա. (Անան. ի յովնան.։)

Զայս երկուս փրկութեան խորհուրդս եւ յառաջագոյն ստուերագրեաց աստուած յիսրայէլ։ Զնոյն խորհուրդ ստուերագրեն (կամ ստուերադրեն)։ Մովսէս ստուերագրէ յինքեան զքրիստոսի փրկութեանն խորհուրդ գործով։ Լեառն սինեայ ստուերագրէր օրինակօքն եւ կարգօքն՝ որ ի նմա եդան, զլեառն սիովն՝ ուր փրկիչն կատարեաց զճշմարտութիւնն. (Արշ.։)

σκιαγραφέω, σκιογραφέω adumbro, delineo, significo. Գրել նկարել ստուերաբար կամ աղօտաբար. օրինակել՝ նշանակել իբրեւ ի ստուերի զնմանութիւն ճշմարտութեան.


Ստուերագրութիւն, ութեան

s.

sketch, delineation, outline;
sciagraphy.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլոր ստուերագրութիւնն (յովնանու) հանել ի ճշմարտութիւն (քրիստոսի)։ Ի ստուերագրութիւն քաջն հովուի (մովսէս հովիւ լինէր)։ Մովսէս սկիզբն առնէ կատարել զըստուերագրութեան փրկչին զխորհուրդն։ Որոյ մովսիսին օրինակէր եւ ստուերագրութիւն առ ի վկայութիւն մտաց մաքրութեան. (Անան. ի յովնան.։ Վրդն. ել.։ Լծ. կոչ.։ Երզն. մտթ.։)


Ստուերակերպ

adj.

shadow-like;
figurative.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զստուերակերպն (զպասեք) այսօր ճշմարտապէս կատարեաց. (Շար.։)


Ստուերապէս

adv.

like a shadow;
darkly, obscurely.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուերապէս զսկզբնատիպն յինքեանս ցուցանել։ Զնմանութիւն նորին ստուերապէս պատկառէ առաջի ճշմարտութեանն բերել. (Սարկ. հանգ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Ստուերատեսակ

adj.

shadow-like, dark, obscure;
fleeting, passing.

· Calfa

NBHL (1)

Որք զամենայն զօրինական ստուերատեսակ զերեւումն վատնեցին։ Փոփոխել զմարդկային կեանս ի ստուերատեսակ երեւութիցն ի ստուգապէս էիցն ճշմարտութիւն. (Նիւս. երգ.։)


Ստութիւն, ութեան

s.

falsehood, untruth, story, fib, falseness, falsity;
ցուցանել զ—, to give the lie to;
to belie.

· Calfa

NBHL (3)

Խնդրէք զստութիւն։ Բորբոքէ զստութիւն վկայ անիրաւ։ Յուսացեալ իցեն զուր ի ստութիւն։ Ուրախ արարին ստութեամբ իւրեանց զիշխանս։ Պաշարեաց զիս ստութեամբ եփրեմ։ Քաղցրացաւ առն հաց ստութեան։ Եթէ ճշմարտութիւնն աստուծոյ յիմում ստութեանն առաւելաւ.եւ այլն։

Ճշմարտութիւն մի է, իսկ ստութիւն ի բազումս պատառեալ. (Առ որս. ՟Ե։)

Ճշմարտութիւն մի է, եւ ստութիւն ի բազումս բաժանի. (Խոսր. պտրգ.։)


Ստրջանամ, ացայ

vn.

to repent, to regret, to rue, to be seized with repentance, touched with contrition.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր ինչ ստրջայցեն (կամ ստրջանայցեն) յանձինս։ Ստրջացաւ իմն, այլ ոչ կատարելապէս գայր ի ճշմարտութիւնն. (Նանայ.։)


Սրբիչ, չի, չաց

adj. med. s.

sanctifying;
purifying, cleaning;
abstergent;
razor;
— ձեռաց, towel;
— բաժակի, the purificatory.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցին նոքա սրբեալք ճշմարտութեամբ. առաջին սրբիչքն օրինակօք էին, եւ ոչ ճշմարտութեամբ. (Խոսր.։)


Սրտապինդ

adj.

re-animated, encouraged;
courageous, intrepid.

· Calfa

NBHL (1)

Յուսով մեծութեամբ յաղթանակին սրտապինդ եւ համբերօղ լիցի ի մարտս։ Այլ միայն սրտապինդ լիցուք ի ճաշակելն։ Որ սրտապինդ լինի ի բազմապատիկ նեղութիւնս թշնամւոյն, փրկի ի տեառնէ. (Լմբ. սղ.։)


Սրտապնդեմ, եցի

va.

to re-animate, to encourage, to inspire with courage, to revive, to put new spirits into, to raise again or restore a person's spirits.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջալերեալ սրտապնդեալ զմի ի նոցանէ՝ մխիթարէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 21.) (յն. լոկ, մխիթարել)։ Զմի մի ի նոցանէ ի ծածուկ քաջալերէր եւ սրտապնդէր։ Դարձեալ քաջալերէ եւ սրտապնդէ։ Յուսով սրտապնդէ զինքն նորոգ զինուորեալն ի մարտս չարին. (Եղիշ. ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)


Սփոփանք, նաց

s.

relief, alleviation, solace, ease, consolation, soothing, comfort, balm;
diversion, recreation.

· Calfa

NBHL (1)

Երեսք զսփոփանս ձեւացուցանէ, եւ արտասուքն զդառնութիւն սրտին ճշմարտէ։ Խառնեցից ընդ տխրութեանս զսփոփանսդ։ Որ ինձ յուսահատութեանն է, քեզ սփոփանաց է. (Նար.։)


Վահանակ, աց

s.

small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.

· Calfa

NBHL (1)

(Բանսարկուն) զթագաւորն անօրէն իբրեւ զվահանակ երեսաց գտեալ, նովաւ մարտուցեալ ընդ աստուածաշէն եկեղեցիս. (Ագաթ.։)


Վահանակից

s.

fellow-soldier.

· Calfa


Վահանակցութիւն, ութեան

s.

battle array.

· Calfa


Վահանաւոր

adj. s.

furnished with a shield;
shield-bearer.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմանութիւն վահանաւոր զօրու ժողովեալ դիւացն՝ մարտնչէին։ Կոփիւնք վահանաւորացն. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Զ։)


Վաղաւեր

adj.

soon ruined.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ բարձրաբերձ եւ վաղաւեր աշտարակին՝ խադն ճշմարտութեան կանգնեցաւ, որոյ զօրութիւն մշտնջենաւոր է. (Ագաթ.։)


Վիշապամարդ

s.

half-dragon-half-man.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ներքին եթովպիա են ասեն վիշապամարտք եւ այծամարդք. (Վրդն. ծն.։)

Երեկորնականք եթոպացիք. (մերկք վիշապամարտք. Խոր.։)


Վիսութիւն, ութեան

s.

cf. Վէսութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Մենամարտիկ ոգորել առ վիսութեան, եւ ընդ գազանս կռուել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)