Definitions containing the research տեսական : 287 results

Հոմանունաբար

adv.

equivocally.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանամասնաբարքն՝ եւ միմեանց հոմանունաբար ասին, եւ բոլորումն. իսկ տեսականն եւ գործնականն թէպէտեւ բոլորումն հոմանունաբար ասին, այլ ո՛չ եւ միմեանց. (Սահմ. ՟Ժ՟Թ։)


Հեզ, ոց

adj. adv.

mild, meek, gentle, affable;
calm, tranquil, still;
softly, gently.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդարտագոյն եւ հեզ շաժման գլխոյ. (Փիլ. տեսական.։)


Հետեւակեմ, եցի

vn.

to go on foot, to walk;
կորուսանել զկիրթ —կելոյ, to lose the habit of walking.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ ծովն կարմիր ժողովուրդն հետեւակեաց մինչեւ ցայնկոյս ցամաքն. (Փիլ. տեսական.։)


Ձեռակերտ, աց

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռակերտ աղքատութիւն եւ կարօտութիւն կազմեցին. (Փիլ. տեսական.։)


Ձրձեմ, եցի

va.

to snatch away, to pluck off;
to tear in pieces, to rend, to devour.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլսն լափատեն, եւ ձրձելով կիսակեր թողուն. (Փիլ. տեսական.։)


Մտածօրէն

adv.

considerately.

· Calfa

NBHL (1)

(Գործնականն եւ տեսականն) առ միմեանս առաջնորդելով մտածօրէն՝ իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ զիւրն կատարէ։ Դիտաւորութեամբ մտածօրէն իմն ըստ տնաշինութեան առակի. (Մագ. քեր.։)


Մտաւորական, ի, աց

adj.

intellectual, spiritual;
mental, ideal.

· Calfa

NBHL (1)

νοητικός intellectualis, mentalis. Մտաւոր՝ ըստ ՟Բ նշ. տեսական. իմանալի.


Մօտ

adj. adv.

prep. adv. near, nigh, next, close by, by;
near, next;
cf. Մերձ;
— այսր, near to this place;
— առ —, — ի —, — ի —ոյ, quite near or close, contiguously, thickly;
— ընդ —, — ընդ հուպ, soon, directly, instantly;
ի or ընդ մօտոյ, ի —է, մօտուստ ի —ուստ, near, nearly, close by or to, next;
soon, shortly, soon after;
lately;
ընդ — աւուրս, shortly, soon;
— լինել, to be near or close to, to approach, to draw near;
ի — կալ, to stand near, to be present at, to attend;
— կտրել, to cut quite short;
— անցանել, to pass close to, or hard by;
— է առ քեզ յորժամ կամի ցիս՝ կարող լինել, where there is a will there is a way;
ի մօտոյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մօտ ի մօտ են իբրեւ ի քաղաքս։ Բազում որայս մօտ ի մօտ առ միմեանս կուտեալ թողուցուն. (Փիլ. տեսական.։ Փարպ.։)


Յախնթոր

cf. Յախնթորագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագոյնք եւ յաղխնթորագոյնք հնգիցն երեք զգայութիւնք են. ճաշակելիք, հոտոտելիք, եւ շօշափելիք։ Թմբրեալք (ի գինւոյ) եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք, ոչինչ ոչ դիտելով, եւ ոչ լսելով, իբրեւ մի միայն ունելով զգայութիւն զաղնթորակագոյնն ճաշակաւորութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)


Յախնթորագոյն

adj.

rude, rough, common, vile, low, vulgar, trivial;
servile.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանագոյնք եւ յաղխնթորագոյնք հնգիցն երեք զգայութիւնք են. ճաշակելիք, հոտոտելիք, եւ շօշափելիք։ Թմբրեալք (ի գինւոյ) եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք, ոչինչ ոչ դիտելով, եւ ոչ լսելով, իբրեւ մի միայն ունելով զգայութիւն զաղնթորակագոյնն ճաշակաւորութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. տեսական.։)


Նախատօն

cf. Նախատօնակ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Նախատօնակ

s.

eve of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Նահապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate;
principality;
family house.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիցին պատիւ նահապետութեան վեհքն. (Փիլ. տեսական.։)


Նաւակ, աց

s.

boat, bark, barge;
— գետոյ, wherry, sculler;
— վենետկեան, gondola;
տաճիկ —, caic;
անգղիական —, outrigger;
— նաւու, yawl, skiff, shaloop;
— տափարակ, ferry-boat, lighter;
վարձ, սակ —ի, tariff, rate.

· Calfa

NBHL (1)

Ափսէք, եւ տաշտք, եւ ըմպիկք, եւ պատժականք, եւ բազմաձեւ արուեստականագոյն նաւակք, եւ ճախարակեայք. (Փիլ. տեսական.։)


Յապահով

adj. s.

sure, safe, secure, out of danger, assured;
security, safety;
place of safety, shelter;
—ս լինել, to be in security, safe, sheltered;
— or —ս առնել, to assure, to secure.

· Calfa

NBHL (1)

Յապահով հանդարտութեամբ. (Փիլ. տեսական.։)


Մեծամտութիւն, ութեան

s.

high-mindedness, haughtiness, superciliousness, pride, conceit, presumption.

· Calfa

NBHL (1)

Վարեցեալք ոչ նուազօք առ ի յիմաստասիրութիւնն յարձակմամբք, զմեծամտութիւնն փոխանակ քամահանաց յարգեալ. այսինքն լաւ համարեալ մեծամիտ երեւիլ՝ քան արհամարհ. (Փիլ. տեսական.։)


Մեկնակ

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (1)

Առանձինն իմն եւ մեկնակ եւ զատ պատուոյ արժանի առնեն։ Մեկնակ ընկալաւ սկիզբն լինելութեան (մարդն)։ Զաւ եւ մեկնակ խնամոյ կցորդութիւն տայ այրեաց եւ որբոց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 3։)


Մոլեգնութիւն, ութեան

s.

cf. Մոլեգնուցք.

· Calfa

NBHL (1)

Դժնդակագո՛յն՝ մոլեգնութիւն կատաղութեան խորհրդոյ՝ մոլեգնութեան բնական (այսինքն քան զբնականն). (Փիլ. տեսական.։)


Մատակարարական, ի, աց

adj.

administrative.

· Calfa

NBHL (1)

Սեպհական մատակարարութենան. տնտեսական. տնօրինական.


Մարդակեր, աց

s.

cannibal, anthropophagus, man-eater;
— լինել, to eat human flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Կոկորդիլոսն մարդակեր կենդանին։ Զառիւծն, զկոկորդիլոսն եւ այլն ... թունաբերս եւ մարդակերս. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական.։)


Մարդերեւոյթ

cf. Մարդակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ մարդերեւոյթ զօրութիւնն, այլ աստուծոյ տնտեսականի. (Եղիշ. դտ.։)


Համեմ, եցի

va.

cf. Համեմեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Համեմոցն ամոքանօք. (Փիլ. տեսական.։)


Համեստ, ից

adj.

modest, decent;
reserved, moderate, temperate.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ զարդարելի ձեւով ընդ պարկեշտիւ եւ համեստիւ մտցէ։ Խօսի համեստ հայեցածոք. (Փիլ. քհ. ՟Է։ եւ Փիլ. տեսական.։)


Համոզակեր, աց

adj.

persuading;
persuasive;
— լինել, to persuade, to convince;
cf. Թափիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրէն համոզակեր թովչի. (Փիլ. տեսական.։ Խոր. ՟Գ. 65։)


Հանգրիճաձեւ

adj.

tucked or turned up.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նոցունց պատմուճանաց ի միասին ձեռամբ ընդ գօտեաւն հանգրիճաձեւ ամփոփմանն. (Փիլ. տեսական.։)


Ծալումն, ման

s.

folding;
— ծովու, rippling, undulation;
ծալմունք ամպոց, gathering cloudiness.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ միմեանց ծալմամբ. (Փիլ. տեսական.։)


Խորաքնին

adj.

scrutinizing, investigating;
profound, sublime, past finding out.

· Calfa

NBHL (1)

տեսական իմաստից խորաքնինաստուածաբան. (Երզն. լս.։)


Խուճապ, աւ

s. adv.

fright, terror, alarm, dread, haste, hurry, precipitation;
խուճապաւ, in haste, in a hurry;
—ք, phantom, spectre.

· Calfa

NBHL (1)

Յինքն ամփոփեալ ի զգայութեանցն խուճապոյ։ Երդուլ ի վերայ ստոյ, խուճապիւք խռովութեանց. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. տեսական.։)


Խուճապեմ, եցի

va.

to startle, to alarm, to frighten, to terrify, to appal, to strike with terror;
to frighten away;
to hasten, to precipitate.

· Calfa

NBHL (1)

Խուճապօղ է եւ դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին դրակցութիւնքն. (Փիլ. տեսական.։)


Խուճապեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խուճապեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խուճապօղ է եւ դժուարահաճոյ այնոցիկ՝ որ զյապահով հանդարտութիւնն սիրեցին դրակցութիւնքն. (Փիլ. տեսական.։)


Խռնչեմ, եցի

vn.

to emit a gurgling sound;
— շանց, to howl.

· Calfa

NBHL (1)

Խռնչէին եւ կատաղին զօրետ շանց. (Փիլ. տեսական.։)


Թեւաւոր, աց

adj.

winged, that has wings.

· Calfa

NBHL (1)

Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)


Թիկնանոց, աց

s.

frock, mantle, plaid.

· Calfa

NBHL (1)

Թիկնանոց ամարայնի կտաւի. (Փիլ. տեսական.։)


Թուռ

s.

mouthful;
cf. Թուշ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն որ ի վերայ կիկղոպայ եւ Ոդեւսեայ ընկերացն զառասպելն յայտնի ցուցանիլ ի նոցանէ ճշմարիտ, պատառս եւ թուռս մարդկան ուտելով, որպէս ասէ քերթողն. (Փիլ. տեսական.։)


Թրջեմ, եցի

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

· Calfa

NBHL (1)

Զանապակն ըմպելով՝ թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զըմբրեալք. ( գինովութեան կամ գինիի մէջ թաթղուած) (Փիլ. տեսական.։)


Կաքաւանք

s.

cf. Կաքաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կաքաւանսն եւ յերգսն. (Փիլ. տեսական.։)


Կեանք, կենաց

s.

life;
being, days, existence;
health;
conduct, behaviour, manners, habits;
subsistence, living, nourishment;
means, circumstances, property, substance, goods, patrimony, inheritance, wealth, possessions, fortune;
the world;
ցկեանս, for -;
ի կեանս իմ, in all my -;
երբէք ի կեանս իմ, never in my -;
զամենայն աւուրս կենաց իմոց, formy whole lifetime;
յաւիտենական, հանդերձեալ —, eternal —, the — to come, the next world;
ընթացք՝ վախճան՝ երկարութիւն կենաց, the course, the duration & the end of -;
մեկին or ամփոփ, անշուք or աննշան —, a. retired -;
obscure —, — of obscurity;
խստամբեր դժոխըմբեր՝ վտանգալից՝ բազմավրդով՝ վատ՝ չարակեաց՝ անգործ՝ ունայն —, an austere, frightful or insupportable, perilous or hazardous, checkered, base, wretched, unoccupied or idle, useless -;
— զերծ ի հոգոց եւ ի կրից, a — free from passion, uneasiness or anxieties;
անպաճոյճ՝ սակաւապետ՝ շինական՝ վաստակասէր՝ ժիր՝ զգաստ —, a simple, frugal, rural, laborious, active, sober -;
անարատ՝ բարեկարգ՝ չափաւոր՝ տեսական՝ անհոգ —, a pure, regular, moderate, contemplative, careless —;
անդորրաւէտ՝ խաղաղաւէտ՝ փափկասուն՝ հեշտալի՝ զուարճալից —, a quiet or tranquil, peaceful, delectable, effeminate or luxurious, agreeable —;
սոսկական՝ անզբօս՝ հովուական վարել կեանս, to lead a private, serious, pastoral -;
վարել, անցուցանել զկեանս, to pass one's life;
հասարակաց վարել կեանս, to live in common;
բելրկրալից վարել կեանս, to lead a happy, comfortable —;
դողալ ի վերայ կենաց ուրուք, to tremble for another's — or days;
կեանս պարգեւել, to grant — to;
շահել զկեանս, to gain one's living;
ի վտանգ արկանել զկեանս, to imperil, to hazard or expose one's — to danger;
ազատել կամ կորուսանել զկեանս, to save or lose the —;
ի կենաց արկանել՝ զրաւել՝ կարճել՝ լուծանել՝ բառնալ, to deprive of —, to put to death, to kill;
ընդ մէջ կենաց եւ մահու լինել, to be a question of — or death;
ի կենաց անկանել՝ պակասել, to lose one' s life, to die;
հրաժարել ի կենաց, to renounce -;
փոխիլ ի կենաց աստի, to make one's exit from this world;
ելանել ի կենաց, to depart this -;
սուղ են —, — is short;
ի վտանգի կան — նորա, his — is in danger;
ընդ կեանս եւ ընդ մահ, half alive & half dead;
տալ տաց զկեանս իմ վասն նորա, I would lay down my — for him or her;
ի կեանս եւ ի մահու, in — & — death;
ժամանակն է ոստայն կենաց or որ հինու զկեանս, time is the stuff that — is made of;
ընդ կենաց եւ վախճանն, people die as they live.

· Calfa


Հագագ, աց

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Առոգանութիւնք տեսականք երեք. ոլորակ, ամանակ, հագագ։ Հագագ երկու թաւ, սոսկ. (Թր. քեր.։)


Պատժանակ, աց

s.

glass, calyx, cup.

· Calfa

NBHL (1)

Ափսէք եւ տաշտք, եւ ըմպիկք եւ պատժանակք. ուր յն. ի տեղի վերջնոցս՝ մի բառ. κύλιξ calix. (Փիլ. տեսական.։)


Պատշաճական, ի, աց

adj.

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանի տնօրինականն ի համեստական, ի պատշաճական, ի տնտեսական. զի համեստականն է արգէլուլ զըստ վեհագունին. եւ պատշաճականն՝ չափաւորել ըստ ճոխութեան, եւ այլն. (Տօնակ.։)


Պատուասիրաբար

adv.

ambitiously;
vainly;
honourably, generously, obligingly.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ որդիք հարազատք պատուասիրաբար՝ խնդութեամբ հարց եւ մարց (ըստ մարմնոյ եւ ըստ հոգւոյ՝) պաշտօն մատուցանեն. (Փիլ. տեսական.։)


Պարաւոր, աց

s. adj.

chorus-singer;
chorister;
dancing, appertaining to dancing;
surrounded, encircled.

· Calfa

NBHL (2)

Կատարած մտացն եւ բառիցն եւ պարաւորոցն (եսսեանց՝) բարեպաշտութիւն. (Փիլ. տեսական.։)

Տաղից եռաչափաց, չափականց, կայականաց, պարաւորաց. (Փիլ. տեսական.։)


Պարաւորակ, աց

s.

dancer.

· Calfa

NBHL (1)

Նազելի եւ պարկեշտ (էին) պարաւորակքն. (Փիլ. տեսական.։)


Կայական, ի, աց

adj. s.

firm, solid, stable, stationary;
chant, plain-song.

· Calfa

NBHL (1)

Տաղից, երգոց, չափականաց, կայականաց, պարաւորաց. այսինքն երգոց որ նուագին կալով առ ետեղ առանց պարելոյ. (Փիլ. տեսական.։)


Կայթիւն

s.

clapping of hands;
stamping;
shouting, applause, cheers, acclamations;
caper;
clattering.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստիկ եղեալ լինի ի շարժմանէն կայթիւնք։ Կայթումն յամենեցունց իբրեւ ի միասին խնդութեամբ։ Իրանին կայթմանէ դէ՛պ է պատառել մասին այնմ ամպոյն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 48։)


Կանանոց, ի, աց

s.

gynecaeum;
harem, seraglio;
nunnery, convent.

· Calfa

NBHL (1)

Պարկեշտանոցս այս կրկին գաւիթ է. մին յառնանոնց, եւ միւսն ի կանանոցն զատուցեալ եւ որոշեալ. (Փիլ. տեսական.։)


Կառուցանեմ, ուցի

va.

to construct, to build, to found, to erect, to set up, to raise, to edify;
to establish, to fix;
to place, to put;
to fasten, to attach;
to thicken;
— զաչս յիմն, to fix eyes on, to gaze at, to stare at.

· Calfa

NBHL (2)

Զաչսն ի նմա կառուցանեն. (Փիլ. տեսական.։)

Ջուրք զօրէն պարսպաց կառուցեալ եղեն. յն. մածեալ պնդեալ կամ պաղեալ կացին. (Փիլ. տեսական.։)


Պաճարարօտ

s.

pasture-land.

· Calfa

NBHL (1)

Անաքսագորաս եւ Դիմոկռիտոս՝ իմաստասիրութեանն բաղձանօք բախեալք՝ պաճարարօտ թողին լինել զժառանգութիւնսն. (Փիլ. տեսական.։)


Պաշտօնեայ, էի, ից

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ յաղագս պաշտօնէիցս այսքան. (Փիլ. տեսական.) (վասն եսսեանց)։


Պարիխ, աց

s.

mat, straw-mat or rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)