pottery.
to make hard, coarse, thick or rusty.
cf. Խստերախ.
harshness, asperity, roughness, crudity, aridity;
rusticity, incivility, rudeness, impoliteness, brutality, caprice;
— մարմնոյ, callosity, callus.
stormy;
snowy, full of snow.
cf. Բքաբեր.
that brings sad news, sorrowful;
bearer of unhappy news.
brutally, fiercely, cruelly.
brutal, beastly, fierce, inhuman, savage, wild, rude.
cf. Գազանաբարոյ.
bestiality;
cruelty.
cf. Գազանաբարոյութիւն.
devoured by beasts.
like a wild beast.
devoured or torn by a wild beast.
combat and place to combat with wild beasts;
— ի լնել, to combat with wild beasts.
cf. Գազանամարտ.
combat with wild beasts.
ferocious heart.
parsnip.
• = Պրս. [arabic word] gazar «ստեպղին, գազար». որից փոխառեալ են նաև արաբ. [arabic word] ia-zar. ասոր. [other alphabet] gczārā (Brockelm. 54ա) ն. ասոր. gizara, քրդ. ❇ gizir, չաղաթայ (Խիվայի բարբառով) [arabic word] kešir, գնչ. ge-Ն2r. վերջինիս հետ Paspati համեմատում է սանս. garjara, հինդուստ. [arabic word] gaǰur, աֆ-ղան. gāzara, բոլորն էլ «գաղար» նշանա-կութեամբ։ -Հիւբշ. 273։
• ԳՒՌ.-Տփ. գազար, Երև. Ջղ. գ'ազար, Գոր. Շմ. կ.mզmր, Ղրբ. կէ՛զmր, Ագլ. գէօ. զmր։
sort of aromatic gum.
• «մի տեսակ հնդկական խնկեղեն» Խոր. աշխ. (Սուքրիի հրատ. ունի գոզիբոյեկ), ըստ Նորայր, Բառ. ֆր. 838 кmuscade, մշկընկոյզ», Տիգրանեան. Բառ բժշ. բոյսերի, էջ 13 «nux moschata», ըստ ԳԲ «արու մշկընկոյզ, azerbe. muscat mále»։
• = Պհլ. փոխառութիւն է. բառի վերջին մա-սըն է (-բուակ կամ -բոյեկ) պհլ. boyak, պրս. [arabic word] bōya «հոտ ունեցող, բուրոռ։ (տե՛ս բոյր). հմմտ. նայիբուակ, հրբուակ, գոյիբուակ. իսկ առաջին մասը՝ գազեր-մը-նում է անծանօթ։-Հիւբշ. 123։
• Այս մեկնութիւնը տուաւ Պատկան-եան, Խոր. աշխ. 1877, էջ 81, իսկ Նո-րայր, անդ, որից և Ալիշան, ՀԲուս. §
• 397, համարում է արաբ. [arabic word] lauz, i-bavva «հնդկընկոյզ» (տե՛ս Շթայն-շնայդէրի հաւաքածոյի մէջ՝ WZKM, 11, 329)։
to excel, to surpass, to surmount.
eminence, height, pre-eminence, superiority.
supreme, highest, greatest;
very celebrated, famous, renowned.
to celebrate, to praise publicly, to render famous.
astonishing, surprising, marvellous, very admirable, miraculous.
full of rays, effulgent, brilliant.
increase, advantage.
very clean, very pure, spotless;
very holy.
very elevated, lofty, high.
very honourable, — respectable;
very reverend.
beam, rafter, joist.
• , ի-ա հլ. (յետնաբար ի հւ.։ «մարդակ» ՍԳր., «մի տեսակ օդերևոյթ» Փիլ. նխ. բ. 100, որից՝ բազմագերան Ոսկ. ամ-բակ., բնագերան Ոսկիփ., մայրագերան Ա-սող., գերանալից կամ գերանալիր Շնորհ. ընդհ., գերանակիր Նար. իե. էջ 65. Լմբ., գե-րանաձև, գերանացեալ Խոսր. ժմ. պտրգ.։
• =-Բնիկ հայ բառ՝ հնխ. vernnā-ձևից, որի համազօրները գտնւում են միայն կելտական լեզուներում և ալբաներէնում. այսպէս՝ բրըտ. gwern և մ. բրըտ. guernenn «կայմ. 2. լաստենի. 3. լաստենիների անտառ», կորն. guern «կայմ», gwern-en «լաստենի», կիմր. cмвrn «ւաստենիների անտառ, ճահճոտ տեղ», gwern-en «նաւի կայմ, լաստենի» միռլ. fern, fernog «լաստենի», նոր իռլ. fearn «կայմ, լաստենի» (սրանից փոխա-ռեալ են պիէմոնտ. verna, պրովանս. verna, verno, ֆրանս. verne, vergne «լաստենի»), ալբան. verε «սպիտակ կաղամախի, populus Alba»։ Կելտական բառերի նախաձևն է *yer-nā, որը տալիս է նաև ալբաներէնը։ Ծառի անունը իբրև ընդհանուր «գերան» նշանա-կութեամբ գործածելու համար հմմտ. տճկ. perdu և Ղրբ. փարդու «գերան», որոնք ծագում են հյ. բարտի բառից (տե՛ս անդ), Pokorny, 1, 292։
• Klaproth, Asia polygl. 99 պրս. kiriš, քրդ. karita։ ՆՀԲ (հեծան բառի տակ) լծ. եբր. զօրա։ Հիւնք. պրս. gêran «մեծ» ռառիզ։ Patrubány, SA, 2, 219 լիթ. virszús «վերին»։ Ուղիղ մեկնու-թիւնը տուաւ Lidén, IF, 18, 485 -487, որից անտեղեակ Petersson, KZ, 47, 290-1 հյ. գերանդի բառի հետ հնխ. uer-«ծռել» արմատից. հմմտ. հսլ. vrūvī «չուան», verigy «շղթայ», սնս. vrnta «կոթ, ցողուն»։
• ԳՒՌ.-Տփ. գէրան, Ոզմ. գ'երան, Ալշ. Ախց. Երև. Մշ. Սեբ. գ'էրան, Ղրբ. կէ՛րան, Մկ. Սլմ. Վն. գ'էրան, Խրբ. քէրան, Ագլ. գm՛րmն։ Նոր բառեր են՝ գերանեղբայր, գե-րանական։
• ՓՈԽ.-Թրք. գւռ. Կր. keran «գերան» (Բիւր. 1898, 627), քրդ. [arabic word] kiran «գերան» (ըստ Justi. Dict. kurde), իսկ Պօլիս տպուած քրդերէն Աւետարանը ունի գէրան. այսպէս՝ Չը՞մա տը նէռի գըրշէ նավ ջահվէ պռէյ խօ, ու լը ջահվէ դատու գէրանէ նա պինի... ու վահա լը ջահվէդա գէրան հէյէ... ավուլ ժը ջահվէ խօ գէրանէ պը տէրինը։-Զի՞ տեսա-նես զշիւղ յական եղբօր քո և ի քում ականդ զգերանդ ո՛չ տեսանես... և ահաւադիկ ի քում ականդ գերան կայ... հա՛ն նախ զգերանդ յա-կանէ քումմէ (Մտթ. է. 3-5). ուղղագոյն ձևը թւում է քէրան, ինչպէս ունի Վտակ, 1908, ❇ 141։
full of beams.
that bears, supports a beam.
in the shape of a beam.
to become a beam, to make one's self a beam.
to navigate with the waves.
armed with scythes.
full of or furnished with scythes.
scythe, sickle.
• (-դւոյ, եաւ, եաց) «մեծ ման-գաղ. 2. փոքր մանգաղ, յօտոց» ՍԳր. Փարպ. Յհ. կթ., որից՝ գերանդազէն Բ. մկ. ժգ. 2, դերանդաբեր Պտմ. աղէքս.։
• ՆՀԲ և Հիւնք. գերան բառից։ Pictet, 2, 220 սանս. karanda, քրդ. kerendl։ Petersson, KZ, 47, 290 դնում է հնխ, uer «ծռիլ, կորանալ» արմատից (տե՛ս զերան բառի տակ), ինչպէս որ լն. ἀρπή, հսլ. srupú «մանգաղ» = ռուս. serp, լեթթ. sirpe «մանգաղ» բառերը նշանակում են բուն «կոր»։
• ԳՒՌ.-Ալշ. Ախց. Կր. Մշ. գ'էրընդի, Երև. գէրա՛նդի, Սլմ. Վն. կ.էրընդի, Ղրբ. կէրmն-դիւ՛, Ոզմ. գ'էրընդէ. Մկ. կէրընդը՛, Հմշ, քէրէնդի։ Նոր բառեր են՝ գերանդաւոր, գե-րանդուաքաղ, գերանդկոթ։
• ՓՈԽ.-Քրդ. kirendu, kirendi, kerendi, k'eləndu (քելընդիւ), լազ. քերենդի՝ բոլորն էլ «գերանդի»։
celestial, divine, supernatural, extraordinary;
excellent, rare, peculiar.
cf. Գերաշխարհ.
most illustious;
splendid, brilliant;
*—, — տէր, my Lord, your Lordship.
glorious, illustrious, superb, excellent.
very honourable, most reverend.
reverence.
torrent of tears, bitter tears.
very full of tears, melting into tears;
with tears in the eyes.
very luminous, splendid, brilliant.