Definitions containing the research ալի : 3180 results

Խղճական, ի, աց

adj.

guilty, pricked by conscience;
miserable, pitiful.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս խղճալի. խեղճ.


Խմբագործեմ, եցի

va.

to assemble;
to contain, to enclose.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի խմբագողծ դասակցութեանց հոգեղինաց. (Մաշտ.։)


Խնամակալ, աց

adj. s.

tutelar, tutelary;
guardian;
trustee, administrator;
regent;
prefect;
curator, custodian.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսե՞ր զսիրելութիւն հօրն խնամակալի. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)

Մուրթքէի առն հ՟էի խնամակալի ի տան իմում։ Զիա՞րդ եկեղեցւոյ աստուծոյ խնամակալ լինիցի. (Եսթ. ՟Զ. 10։ ՟Ա. Տիմ. ՟Գ. 5։)


Խնդամիտ

adj.

gay, merry, cheerful, delighted, glad.

· Calfa

NBHL (1)

εὕθυμος alacer, hilaris. Ուրախամիտ. խրախամիտ. ուրախ սրտիւ. զուարթ. եւ Ուրախական. խնդալից.


Խնդամոլի

cf. Խնդամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՆԴԱՄՈԼԻ. ա. Մոլեալ կամ մոլելի խնդութեամբ. խնդաացօղ կամ խնդալի յոյժ.


Խնդամտութիւն, ութեան

s.

gaiety, good hu mour, wantonness.

· Calfa

NBHL (1)

εὑθυμία alacritas, hilaritas φιλοφρόνησις, χαριεντισμός comitas, urbanitas. Խնդամիտն գոլ. խնդամտիլն. խնդութիւն մտաց. ուրախութիւն սրտի. խրախութիւն. հրճուանք. զուարթութիւն. եւ Մարդասիրութիւն. քաղցրաբանութիւն. բան շնորհալի եւ զուարթարար.


Ծնծղայ, ից

s.

cymbal;
cithern.

· Calfa

NBHL (1)

եբր. ծէլծէլիմ, զալիլ. յն. գիմվա՛լօն. լտ. չի՛մպալում (ի ձայնէ պղնձոյ առեալ) κύμβαλον cymbalum եւ sistrum, pandura եւ այլն. Նուագարան պղնձի բախելի՝ պէսպէս ձեւով, կիսագունտ, մեծ կամ փոքր, միակ կամ կրկնակ. Որպէս եւ փանդիռն կամ տաւիղ՝ պղնձի լարիւք. ծնծաղ, ցնծախ, ցնծայ. ... Տե՛ս (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 6։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 5։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Գ. 8։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Գ. 1։)


Ծնկեմ, եցի

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

· Calfa

NBHL (1)

Յազգի ազգի հոգս զառածեալ ծնգիցին։ Չարաց ի արմատականսն ծնգել։ Որ յայնպիսի ցաւս ծնգիցին։ Ո՞ ծնգի. որ խանտայցէ. ընդ այլոց բարիսն, թէ որ ուրախակից լեալ խնդասցէ։ Եւ մեք ի նմին ջերման ծնկիմք։ Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ չմնալիս։ Հալեալ ծնկեալ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)


Ծննդակից, կցի, կցաց

adj.

twin-born, twin;
coeval, of the same age;
innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Մանուկք ցանկալի ի բեթղեհեմի, ծննընդակից՝ եղբարք քրիստոսի. (Գանձ.։)


Ծնօտ, ից

s.

jaw;
cheek;
edge;
frieze;
brim;
cornice;
parapet, breastwork;
ապտակ ածել ի —սն, հարկանել զ—ս ուրուք, to slap the face, to box the ear;
cf. Իջանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՆՕՏ ասի նմանութեամբ եւ Զարդն շուրջանակի իբրեւ գօտի իւրաց. ծիր. եբր. զէր. թ. զէրնիզան. κυμάτιον (որպէս փոքր ալիք, ծածանումն) cymatium կամ -cium, limbus.


Ծովածուփ

adj. fig.

tempestuous, very agitated, stormy, billowy;
tempestuous as the sea;
— նաւ, tempest-tossed ship;
— լինել, to be agitated by waves;
to be harassed or tossed about, to turn on all sides.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովածուփ ալիք. (Յճխ. ՟Թ։ յհ. կթ։ Նար. առաք.։)


Ծովակ, աց

s.

sea-pool, lake, pond;
կաթ մի խելք ինձ մանւանդ եւ ոչ —ս բախտից, a drop of sense rather than a sea of fortune.

· Calfa

NBHL (1)

λίμνη stagnum. Ծով փոքրիկ. ծովալիճ. Տե՛ս (Ղկ. ՟Է. 1։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 19։ Երգ. ՟Է. 4։)


Ծովակալեմ, եցի

vn.

to be master or lord of the sea;
to command a fleet or squadron of ships of war.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛յք եւ ո՛րչափ ժամանակս ծովակալիցին։ Լիդացիք ծովակալեցին, եւ այլն. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Ծովային

adj.

belonging or pertaining to the sea, marine, maritime, naval;
— զօրութիւն, marines, the navy, the naval strength, maritime forces;
— շուն, dog-fish;
— օդաթռիչ երիվար, clipper-vessel.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովային ջուրք, ալիք, ծոց, կղզիք. (Եղիշ. ՟Ը։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։ Նար. խչ.։)


Ծորեմ, եցի

vn. va.

cf. Ծորիմ;
to mow.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈՐԵՄ ԾՈՐԻՄ, եցայ. ձ. ῤύω, ἁπορρυέω fluo, defluo. Թորիլ, թորթորիլ. սորիլ, սորսորիլ. հոսիլ որպէս ջուր կամ ընդ ձոր. լուծանիլ. կաթել. ծիւրիլ, հալիլ. Ջրի պէս վազել, վսթիլ, փուճը երթալ.


Ծրդիմ, եցայ

vn.

to stain, to soil or dirty oneself.

· Calfa

NBHL (1)

κυλίδομαι, κυλίνδομαι volvor, volutor. կամ ըստ եբր. նիքէթթամ. maculosus sum. Իբր ծրտիւք աղտեղեալ. շաղախիլ. թաթաւիլ. նարկանիլ. թաւալիլ յաղտեղութիւնս. (իսկ ռմկ. ծդրիլ, է նեխիլ, հոտիլ).


Ծփեմ, եցի

va. fig.

to excite, create or produce a tempest;
to agitate, to trouble.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգամն ծփէ զմարմինն ի մէջ ալեաց զանազան ախտից։ Ծփէ ընդդէմ ալիքն զմիտս, եւ տատանէ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ծփեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ծփեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգամն ծփէ զմարմինն ի մէջ ալեաց զանազան ախտից։ Ծփէ ընդդէմ ալիքն զմիտս, եւ տատանէ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ծփիմ, եցայ

vn. fig.

to fluctuate, to ebb flow, to undulate;
to foam, to grow rough;
to be troubled, agitated, harassed;
to be undecided in purpose, to fluctuate, to waver.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ յոնանու անձն իմ ծփեալ յալիս մեղաց ծովու. (Շար.։)


Կալաքար

s.

soda;
alkali;
— կայուն, ցնդական, fixed, volatile alkali.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱԼԱՔԱՐ կամ ԿԱԼԷՔԱՐ Մոխիր խոտոյ իրիք՝ քարացեալ որպէս աղ. վարի իբր աճառ, եւ դեռ խածուածոյ օձից. աղ ալքալի, ղալլի, խալիա, կէլէքէր, քարէքար, շիխար։ Բժշկարան.։ լտ. ալքա՛լի, քա՛լի. իտ. սօ՛տա։ Կամ ըստ Լեհ. որպէս կապոյտ ներկ. լտ. կլա՛սդում, իսա՛դիս։


Կալլում

va.

cf. Կալում.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱԼԼՈՒՄ ԿԱԼՆՈՒՄ. cf. ԿԱԼՈՒՄ, կալի. եւ ՈՒՆԻՄ, կալայ։


Կալնում

va.

cf. Կալում.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱԼԼՈՒՄ ԿԱԼՆՈՒՄ. cf. ԿԱԼՈՒՄ, կալի. եւ ՈՒՆԻՄ, կալայ։


Ընդդիմահարութիւն, ութեան

s. phys.

opposition, resistance;
counterblow, rebound;
impenetrability.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ իմանալի է գոյնն (մարմնոյ), իմանալի է եւ դիմահարութիւնն եւ քանիութիւնն։ Գոյնն եւ ձեւն եւ ընդդիմահարութիւն, եւ շատութիւնն եւ ծանրութիւնն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Զ։)


Ընդելանիմ, դելայ

vn.

to grow familiar, to become familiar;
to make acquaintance;
to get used or accustomed to, to habituate one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ տան միտքն եւ զգալին, եւ (ի սոյն) միշտ կրթին եւ ընդելանին. յն. ճգնին. (Փիլ. այլաբ.։)


Ընդելուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ընդելացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զմատաղ մանկունս առ սակաւ սակաւ ընդելուզանեն (յուսումն)։ Մարքն (թռչնոց) զձագսն սակաւ սակաւ ընդելուզեալ՝ ի բարձունս թռուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։) (Լինի անխտիր գրել ց, եւ զ. որպէս փլուցանել եւ փլուզանել. այլ քանզի ընդելուզանել եւ ընդելուցանել են զանազանեալ, վասն որոյ զգուշալի է չգրել նոյնպէս)։


Ընդհարկանեմ, հարի

va.

to knock, to clash, to strike, to heat;
— զերկաթ, to strike fire.

· Calfa


Ընդհարկանիմ, հարայ

vn.

to fight, to smite, to knock, to strike, to thump at;
— ընդ միմեանս, to knock against each other;
to encounter each other;
— գլխոյն ընդ որմն, to knock one's head against a wall;
— ընդ ճանապարհ, to be on the way to ...;
— ի խղճէ մտաց, to have remorse.

· Calfa


Ընդձեռեմ, եցի

va.

to give, to put into ones hands, to grant;
to take away, to appropriate to one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Ըղձալի ընդձեռեցին եկեղեցւոյ հիւր։ Զանլուծանելի կեանս հասարակաց ընդձեռէր։ Լսէր տէրունեան հրամանին, եւ ընդձեռէր զմեռեալն աստուածային հրամանատուութեանն. (Մամբր.։)


Ընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.

· Calfa

NBHL (1)

Շնչոյ զգալի, եւ լսելեաց ընդունելի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Ընդվզիմ, եցայ

vn.

to revolt, to resist, to disobey, to rebel, to throw off the yoke;
to lift up the horn, to become proud, arrogant, haughty, ostentatious;
to turn the back disrespectfully;
to throw one's self headlong, to precipitate;
ընդվզեալ ի բաց վազել յեշխանութենէ, to free from domination, to shake off the yoke.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձ ձեռս ընդդէմ Տեառն, եւ առաջի Տեառն Ամենակալի ընդվզեցաւ. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 25։)


Ընծուիմ, եցայ

vn.

to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναλάμπω resplendeo, reluceo Ծաւալիլ սփռիլ կամ ընծայիլ լուսոյ՝ իբր ընձիւղմամբ. ծագել շառաւիղօք. նշողել. փայլել. պայծառանալ. լուսատու լինել. եւ իբր կր. Լոյս ընդունել.


Ընձեռեմ, եցի

va.

to consign, to place in the hands of some one;
to lend, to give;
to undertake, to prove;
to transmit, to refer, to leave in writing.

· Calfa

NBHL (1)

Առին, եւ մեզ ընձեռեցին։ Իմանալի զօրութիւն նմին ընձեռեաց. (Լմբ. ատ.։)


Ընչու՞

adv.

why ?

· Calfa

NBHL (1)

Դու անմտութեամբ զսպառնալիսն օրէնք ընչո՞ւ ընկալար. (Լմբ. պտրգ.։)


Զգայապէս

adv.

sensibly.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԳԱՅԱՊԷՍ որ եւ ԶԳԱՅԱԲԱՐ. Զգալապէս. զգալի եւ երեւելի օրինակաւ. ըստ զգայութեան.


Զգայասիրութիւն, ութեան

s.

sensuality.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր զգայական կամ զգալի իրաց.


Զգայարան, աց

s.

the five senses or wits, senses, sensorium, seat of sense;
a. sensible;
— երկարիտակ or հայելեաց, the eyes;
— հանճարոյ, մտաց, իմաստից, intellect, mind, understanding;
— սրտի, the heart.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԳԱՅԱՐԱՆ ա. Զգայական. զգալի.


Զգային

adj.

sensitive;
sensible.

· Calfa

NBHL (1)

Արարածք զգայինք եւ իմանալիք. (Միսայէլ խչ.։)


Զգայութիւն, ութեան

s.

sensation;
sense;
reason, understanding;
ի — գալ, to recover, to recover one's senses;
ընդ զգայութեամբ անկանել, to come under the senses;
to stand to reason;
— առնել, տալ, բերել ի-, to inform, to advise;
— առնուլ, ի զգայութեան լինիլ, to perceive, to be sensible of;
—ք, the senses.

· Calfa

NBHL (2)

Երկի՛ր ի սոսկալի բեմբէն, եւ ե՛կ ի զգայութիւն. (Մանդ.։)

Հինգքս զգայութիւնք։ Զգայութեանց աղօտացելոց՝ եւ մարմին ծանրանայ։ Բերէ միտքն պտուղս զիմանալիսն, իսկ զգայութիւն զզգալիսն։ Շարժեալ լինի զգայութիւնն ի ստորակայէն (յառարկայէ), իսկ միտքն ի զգայութենէն. (Փիլ.։)


Զգայուն, այնոց

adj.

sensitive, that has the faculty of feeling;
lively, brisk;
witty, intelligent, judicious;
—ք, the senses.

· Calfa

NBHL (4)

Գայլք զգայունք ... Զգայուն աղաւնի. յն. իմացական, կամ իմանալի. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)

ԶԳԱՅՈՒՆ. αἱσθητός sensibilis Զգայական, որպէս զգալի, երեւելի.

αἱσθητικός sensitivus Զգայական. իբր ունակ զգայութեան. զգացօղ. ըմբռնօղ զզգալիս զգայապէս.

ԶԳԱՅՈՒՆ. ἕμφρονος prudens νοητός intelligens, intelligibilis Զգաստ. զգօն. հանճարեղ. իմացօղ. խելամուտ. մտաւոր. խոհական. եւ Իմանալի.


Զգաստասէր

adj.

sober, honest, moderate;
philosopher.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն զգաստասէր (կամ ժուժկալի եւ զգաստասիրի) յանապատն խնդրէ փութալ։ Փութայ զերծանել զգեստասէրն ի փորձոյ կանանց։ Յարուցանէ (զտեսօղս) զգեստասէրն ի փառաբանութիւն Աստուծոյ. (Նեղոս.։)


Զգուշագոյն

adj.

very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.

· Calfa

NBHL (1)

εὑλαβής, ἁσφαλέστερος cautior, diligentior, tutior Կարի զգոյշ. զգուշաւոր. ուշադիր. երկիւղած. եւ Զգուշալի. ամրապահ. անվտանգ. անքյոթ.


Զգուշական, ի, աց

adj.

hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Զգուշալի՛.


Զգուշանք

s.

cf. Զգուշութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշութիւն. զգուշալի իրք կարեւորք.


Զգուշութիւն, ութեան

s.

sliness, precaution, circumspection, consideration, guard, watch, attention, measure, constraint, preservation, management, heed, admonition, defence;
discretion;
exactitude, accuracy, punctuality;
foresight;
reserve;
diet;
sobriety;
դնել ի զգուշութեան, to heed, to assure;
դնել ծովու —, to set a bar to the sea, to put a dyke;
— տալ, to prohibit, to forbid;
— ի կերակրոց, diet, regime;
յառաջատես —, foresight;
— եղեալ նմա՝ զոր նայն խոկայր, he having divined his thoughts;
զգուշութեամբ, cf. Զգուշաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշութիւն եղեալ Ռոստոմեայ. այսինքն ազդումն զգուշալի. (Մագ. ՟Լ՟Է։)


Զեղում, ղի

va.

to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.

· Calfa

NBHL (1)

Զալիսն ի նաւն զեղոյր. (Մրկ. ՟Դ. 37։)


Զեղում, եղայ

vn.

cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.

· Calfa

NBHL (1)

Զալիսն ի նաւն զեղոյր. (Մրկ. ՟Դ. 37։)


Զեղուցանեմ, ուցի

va.

to heap, to overflow.

· Calfa

NBHL (1)

Նոցին հնձանացն ի ներքոյ ունել զբերանն, որք զհեշտալի գինին առաւել զեղուցանեն. (Նիւս. երգ.։)


Զետեղութիւն, ութեան

s.

cf. Զետեղուած.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշութեամբ զիմանալիսն տրամադրեա՛ տեւողական զետեղութեամբ։ Զայս անզրաւական ի չարիս զետեղութիւնս տեսանելով. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)


Զետեղումն, ման

s.

cf. Զետեղուած.

· Calfa

NBHL (1)

Զգուշութեամբ զիմանալիսն տրամադրեա՛ տեւողական զետեղութեամբ։ Զայս անզրաւական ի չարիս զետեղութիւնս տեսանելով. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)


Խնդրեմ, եցի

va.

to search for, to ask, to solicit, to implore;
to demand, to claim, to require, to run after, to pursue;
to ransack, to rummage;
— զանձն ուրուք, to seek one's life;
զարիւն նորա ի ձեռաց քոց խնդրեցից, I will require his blood at your hands;
զքէնս վրիժուց —, to revenge oneself, to be avenged;
— զերեսս Աստուծոյ, to seek God's face;
զշահս անձին եւեթ —, to have no other aim but self-interest.

· Calfa

NBHL (1)

Լացին, եւ խնդրեցին զիս։ Խնդրեսցես ի տեառնէ աստուծոյ քումմէ վասն մնացելոցս այսոցիկ։ Խնդրեցին յերեսաց տեառն։ Ես խնդրեցից ի տեառնէ։ Խնդրել զերեսս աստուծոյ ամենակալի։ Խնդրեցեր յինէն զբանդ զայդ, եւ ոչ խնդրեցեր քեզ աւուրս բազումս։ Խնդրեցէ՛ք նախ զարքայութիւնն աստուծոյ։ Ամենայն որ խնդրէ առնու։ Խնդրէի յաստուծոյ՝ լինել այսպիսի, որպէս եւ եսս եմ։ Խնդրեմք յաստուծոյ, զի մի ինչ արասցէ ձեզ չար. եւ այլն.