Զազրութեամբ լցեալ. զազրալի. աղտեղի. փիծ. գարշելի.
Զազրալիցն ճենճերոց. (Անան. եկեղ։)
Խառնակէին զազրալից պղծութեամբ ընդ կանայսն. (Ղեւոնդ. ՟Բ։)
Զի ծածկեսցեն զգործս իւրեանց զազրալիցս, որք էին գերեզմանք լցեալք ապականութեամբ. (Իգն.։)
Զիւր հաւատացեալսն փրկեաց ի զազրալից կերակրոցն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Է.։)
Յուլիանոս պեղծն զազրալից։ Մաքրեա՛ զչարեաց գործսըն զազրալից. (Գանձ.։)
Թախծալի եւ տրտմականն (կիրք) ի նինուէացւոցն ի մարգարէն շրջեցաւ. (Փիլ. յովն.։)
Առնէ զսա թախծալից. (Եզնիկ.։)
Կացեալ ի վերայ ծնկաց իւրոց՝ թախծալից զղջմամբ, եւ արտասուօք դնէր աղերս ամենահաստիչ փրկչին. (Կաղանկտ.։)
Ուրախանային զառժամանակեայ թաղծալից ուրախութիւն կենցաղոյս. (Փարպ.։)
Լա՛ց ընդ լալիս ամենայնի. (Շ. եդես.։)
Ընդ երեկոյս հանգիցեն լալիք. (Սղ. ՟Ի՟Թ. 6.)
Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)
Ջանայ խափանել ի մեռելոյն ըզմոլեկան լալիսն. (Կաղանկտ.։)
Լուալիք. այսինքն բաղանիք. համմամ.
Շինէ ըստ պիտոյից ի միջոցաց քաղաքին լուանալիս (եւ կամ լուալիս). (Խոր. ՟Ա. 15։)
մտեալ ի լուանալիսն. (Ճ. ՟Գ.։)
Ծաղկալից դաշտքն դառնային ի հոսանս արեանց բազմաց. (Եղիշ. ՟Զ։)
Առաւել քան զդաշտս ծաղկալիցս պայծառագոյնք են. (Եղիշ. յառաքեալս.։)
Անդաստան ծաղկալից եւ պտղալից. (Փարպ.։ եւ Խոսր.։)
Ծաղկալից պտղալից դրախտ, կամ ծառ. (Ոսկ. մտթ.։)
Ծաղկալից քարոզութիւն. (Նախ. թղթ. պաւղ.։)
Ծաղկալից համապայծառք թեւք (սիրամարգի). (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
that gives or is given abundantly.
· Calfa
Զամենալից շնորհս բազմապարգեւ քո ողորմութեան. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
that abounds in fruit, that produces much, fruitful.
· Calfa
πολύκαρπος fructuosus, faecundus Որ բերէ պտուղ բազում. բերրի. պտղալից. պտուղը շատ.
painful, fatiguing;
laborious, busy, diligent, careful;
diligently.
· Calfa
Ուր լինիցի բազում ջան եւ վաստակ. բազմաշխատ. յոյժ աշխատալի.
very deplorable, pitiable, miserable.
· Calfa
Աւաղելի յոյժ եւ աւաղական. շատ խեղճ, խղճալի.
that has many fine sculptures;
well engraved;
well worked.
· Calfa
γραφικός insculptus, γραφικώτερος optime excavatus Ունօղ զբազում քանդակս ճարտարահիւսս պանծալի յօրինուածով, իբր փորագրութեամբ.
altar or resting-place;
chair, seat;
mattress;
couch, sofa.
· Calfa
Ապա զորդիսն տասնեսին (զյոբայ), սպան յապարանս ի բազմոցին։ Ո՞ւր մեծամեծքն ի բազմոցի, կամ ո՞ւր սեղանն ամենալի. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. եդես.։)
day-break, dawn, sun rise.
· Calfa
Առաւօտին աղօթքն, զոր ընդ տրեւագալն կատարեն։ Եւ այսպէս ապա զարեւագալոյն զսաղմոս կատարեն։ Զարեւագալին սաղմոս. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. կան.։)
Յարեւագալիս՝ պաշտաման ամիս. (Գանձ.։)
justly demanded;
that demands worthily.
· Calfa
Սիրալիր սրտիւ զարժանահայց խնդիրն ընկալեալ. (Յհ. կթ.։)
credible, wo thy of being believed, faithful, worthy to be trusted or believed.
· Calfa
Սոքա յոյժ արժանահաւատալիք են։ Վկայ արժանահաւատալի։ Արժանահաւատալի առնել զբանն. (Ոսկ. յհ.։)
Ի նոյն ինքն յամենեցունց Աստուծոյ գործոցն, որ արժանահաւատալին է. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ.)
Զնոյն ինքն զքարոզին զարժանահաւատալին. (Նիւս. կազմ.։)
worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.
· Calfa
Յարժանի կրեմ եղկելիս զանզովանալի զկիզումն. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)
bloody, dyed, stained with blood.
· Calfa
Գանալից եւ արիւնաթաթաւ առնեն. (Վրք. ոսկ.։)
adj. s. sanguinary;
murderous, bloodshedder.
· Calfa
Այդպիսի ողբովք, եւ զազրալի խայտառականօք արիւնահան եւ արիւնահեղ լինիք։ Հալածեցէ՛ք զարիւնահանսն. (Մանդ. ՟Ի՟Գ։)
responsible for blood shed.
· Calfa
Արիւնալից արիւնապարտ մարմինն. (Արծր. ՟Դ 8։)
bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.
· Calfa
Իբր յառապարի փշալից եւ արիւնռուշտ շրջիմ. (Ի գիրս խոսր.։)
rekindling.
· Calfa
Ընդ զգալի խնկոյս, եւ զհոգւոյս ծուխ արծարծման նուիրեմ քեզ. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Բազմագունակ.
· Calfa
Բազմագուեան գործ հրաշալին, այն որ ի քղանցըս հանդերձին. (Շ. եդես.։)
that has many children.
· Calfa
Ուրա՛խ լեր դշխոյ՝ հարսն պանծալի, բազմազաւակ կուսութեամբ բերկրեալ. (Նար. գանձ եկեղ.։)
full of pleasures, very amusing.
· Calfa
Յոյժ զուարճալի եւ հանդիսական. զուարթագին. խնդալից.
to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.
· Calfa
Աղաղակեցին բերկրալիր բարբառով։ Անձայն աղաղակեն։ Սոյն գիր իմովս ձայնիւ իբրեւ զիս ընդ իմ աղաղակեսցէ. (Նար.։)
to grind;
to pound, to reduce to powder.
· Calfa
Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Աղայր ի մի երկանս։ Եթէ եղիցին երկու՝ աղալ ի միասին. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դտ. ՟Ժ՟Զ. 21։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։ Ղկ. ՟Ժ՟Է. 35։)
ἁλέω, ἁλήθω molo Մանրել զցորեան, եւ յալիւր դարձուցանել՝ յաղօրիս կամ յերկանի. լեսուլ. էօկիւթմէք. իւյիւթմէք. դահն էթմէք.
s. pl. supplication, prayer, orison, entreaty, humble request;
— or նամակ աղաչանաց, petition.
· Calfa
Ըղձալի՛ են քեզ բարերար՝ աղաչանք մեղաւորաց քան զխնդրուածս արդարոց. (Նար. ՟Ծ՟Թ։)
s. pl. sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.
· Calfa
Յաթոռոյ թագաւորութեան իջոյց, եւ յաղբիսն նստոյց։ Որդնալից եղեալ՝ յաղբիս անկեալ կայցէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ. ՟Դ։)
bow;
arc of a circle, arch;
— երկնից, rainbow;
այր աղեղան, archer.
· Calfa
Ա՛ռ դու զգործի քո՝ զաղեղն եւ զկապարճս։ Սրով իմով եւ աղեղամբ։ Փշրեցան զօրութեամբ աղեղունք իւրեանց։ Իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ. եւ այլն։
Լարեալ աղեղն թիւր՝ պատրաստական ի ձգել զնետս։ Լայնալիճ աղեղամբք արս քաջակորովս. (Յհ. կթ.։)
cf. Աղէտական.
· Calfa
Ուր իցէ աղէտ եւ կոծ. ցաւագին. ողբալի.
Սկսանի ասել այսպիսի ինչ տաղս գորովալի, եւ երգս աղետակոծս. (Պտմ. աղեքս.։)
Աւա՛ղ անզերծ եւ վտանգալի աղետակոծ տարակուսանացս. (Կեչառ.։)
grey-haired;
cf. Աղէթափ.
· Calfa
ԱՂԷԲԵԿ կամ ԱՂԵԲԵԿ. իբր Ալեբեկ. ալեխառն. ալիք ի մօրուսն կամ ի հերս անկեալ. ճերմակ ընկած. ճերմակ ընկած. գըռ.
cf. Աղէտաւոր.
· Calfa
ԱՂԷՏԱԲԵՐ որ եւ ԱՂԻՏԱԲԵՐ. Որ բերէ աղէտս այլոց, կամ յանձին իւրում. պատճառ աղետից. ցաւալի.
fatal, calamitous, bringing evil, disastrous, grievous, mournful;
full of misery, piteous, exciting pity.
· Calfa
ԱՂԷՏԱՒՈՐ կամ ԱՂԵՏԱՒՈՐ. Ցաւալի. ցաւագին.
miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.
· Calfa
ԱՂԻՈՂՈՐՄ որ եւ ԱՂԻ ԵՒ ՈՂՈՐՄ. Որ ինչ յողորմ շարժէ զաղիս. ցաւալի յոյժ. աղէտաւոր. ողբալի. ցաւագին. խղճալի, խեղճ, ողորմուկ. մուսիպէթլի.
the employment, the art of making bricks.
· Calfa
Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)
s. pl. bitterness, grief, trouble;
crime.
· Calfa
ԱՂՈՒՆ որ եւ ԱՂՕՆ. Նիւթ աղալի յաղօրիս.
darkness, obscurity.
· Calfa
Զիմանալի նոցա աչս ի բաց մաքրել յանգիտութեան աղջամղջէն, որ շուրջ զնոքօքն կայ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)
salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.
· Calfa
Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)
soiled, dirtied, spotted, befouled, stained;
impure, filthy, obscene;
greasy, muddy, mucky, nasty, dirty.
· Calfa
Եւ ամօթալի. անհամեստ. անվայել. պիղծ. անարժան. αἱσχρός turpis, foedus այըպ.
greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.
· Calfa
ῤυπαρία, ῤύπος, ἁκαθαρσία sordes, immunditia, impuritas, ἁσχημοσύνη turpitudo աղտոտութիւն, մնտռութիւն. քիր. փիսլիք. մուրտարլըգ. Աղտ. աղտութիւն. արատ. եւ աղտեղի եւ ամօթալի իրք, որք պղծեն զմարմին կամ զհոգի. աղբ. աղբեւք. անսրբութիւն. պղծութիւն.
to grow, to get poor, to render one's self poor, to become impoverished.
· Calfa
Որքան է գորովալիր, աղքատանամք տալ օրինակ. (Խոսր.։)
to obscure, to cloud, to diminish the splendour of any thing or person, to eclipse, to extinguish;
to tarnish, to sully, to take away the polish from any thing;
to slander;
to enfeeble, to debilitate, to diminish.
· Calfa
Ստուերք հակառակասիրութեանն աղօտացոյց զիմանալի լոյս մտաց մեր. (Լմբ. պտրգ.։)
obscureness, darkness.
· Calfa
Ըստ յետին աղօտութեան հնչման քանակաբար զգալի. (Մաքս. ի Դիոն.։)
cf. Աճական.
· Calfa
Զզարգալին եւ զերիտասարդականն հասակ (հրեշտակաց՝ իմա՛) զմեղս աճողականին կենդանական զօրութիւնն։ Իսկ զգօտիսն՝ զաճողականացն նոցա զօրութեանց պահպանութիւնն։ Հուր՝ զանխլաբար աճողական իւր՝ առ ընդունօղսն նիւթսն յայտնելով զիւր մեծութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։ յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)
to provide, to store;
cf. Համբարեմ.
· Calfa
Ի ցնծալի կայանն օդագնաց լինելով ամբարեցաւ (Եղիա). (Պիտ.։)
cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
· Calfa
ԱՄԲԾՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԲԾՈՒԹԻՒՆ. ἁκακία, ὀσιότης. innocentia, probitas, sanitas Անարատութիւն. անմեղութիւն. սրբութիւն. անկեղծութիւն. պարզութիւն. սուլսուզլուգ. սալիհլիք.
to crowd;
to embroil, to put in confusion, to disturb;
to stir up or excite to sedition.
· Calfa
Ծովն դադարեաց յամբոխելոյ զալիսն. (Վրք. եպիփ.։)
to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.
· Calfa
cf. Ամենագեղեցիկ.
· Calfa
ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος. pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.
very pretty, very handsome, charming, very genteel;
extremely agreeable, most beautiful.
· Calfa
ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.
omniscient, most wise, all-wise.
· Calfa
Զմարդոյ ասի՝ իբր իմաստուն ամենայնիւ. բազմահմուտ. ալիմ.
most praise-worthy, very laudable, most commendable.
· Calfa
Ամենագով հայրդ բաղձալի։ Ամենագով սուրբն։ Ամենագով այր ցանկալի՝ մայրդ ընդ որդւոյդ նահատակի։ Յամենագովն՝ յանկոխն ի թշնամեաց ի Կոստանդինուպօլիս. (Գանձ.։ Ոսկիփոր.։ ՃՃ.։)