evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.
Ծածուկ կամ ծածկոյթ յայտնութիւնք. կոչին անյայտ մատեանքն արտաքոյ սովորական կանոնի Սուրբ Գրոց. այն է ըստ յն. աբօ՛գռիֆա։
cf. Յայտնութիւն.
Ամենայն երկնայնոցն իմացութեանց մականունութիւն՝ յայտնումն ունի իւրաքանչիւրումն աստուածատեսակ առանձնաւորութեան. (Դիոն. երկն.։)
cf. Յայրատահայեաց.
Յայրատատես եւ եղեռնալուր։ Ակնս յայրատատես, ականջս վրիպալուր. (Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Յանկ.
Ոչ ես բաւական յանգ հանել զնոսա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Եւ կամ Հանդարտ. ուշիմ. վայելչական. զուարթ. προσηνής jucundus.
Եթէ ակն յոռի՝ անգայտ եւ բիրտ՝ կարօղ է լինել գեղեցիկ, հանդարտ, եւ մեղմ, եւ զգօն, եւ յանգ։ Զարմատս բարութեանց յանձին ունէին, եւ միտս յանգս, եւ կամս հաճոյականս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9. 20։)
in a proper manner, seasonably, becomingly, befittingly.
ՅԱՆԳԱԳՈՅՆ ՅԱՆԿԱԳՈՅՆ. ἑγγείτερος propior συγκείμενος conveniens, conjunctus եւ այլն. Կարի յանկաւոր. մերձաւորագոյն. յարմարագոյն. կցորդ, վայելչական. վայելչապէս.
cf. Յանգ.
ՅԱՆԳԱՒՈՐ ՅԱՆԿԱՒՈՐ. իբր Յա՛նգ կամ յա՛նկ, ա. Պատկանաւոր. յարմար. ընտանի. հակամիտեալ. եւ Յանգական. ծայրացեալ. հասեալ.
to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.
Ի սաղմոսողոգէն եւ ի հրեշտակական դասուէն սկսեալ՝ տանին յանգել յեպիսկոպոսն եւ ի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)
to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself.
cf. Յանգեցուցանեմ.
Ի սաղմոսողոգէն եւ ի հրեշտակական դասուէն սկսեալ՝ տանին յանգել յեպիսկոպոսն եւ ի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)
relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.
Ձայնիւ երգէին ի տաճարին առաւել եւս յանգութեամբ եւ մարգարէական հոգւով քան զդաւթեան սաղմոսն. (Նար. երգ.։)
end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.
Կատարումն զսա (այսինքն զփոխումն ի կենաց) կոչելով նմա, եւ սրբազան յանգումն։ Աստուածատեսակ յանկումն։ Երանականի յանկմանն։ Պարգեւէ նոցա հատուցումն ըստ յանգման. այն է հանգիստ ննջեցելոց. (Դիոն. եկեղ. ՟Դ։)
Ի յանգմունս անուանց ունելով զնուն եւ զրէ եւ զղատն, զնոյն յանգմունս եւ սեռականին պահեալ. (Երզն. քեր.։)
Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ական ի ձախկոյս, իսկ ձախուն յաջկոյս, եւ ի յանգմանէն նոցա կատարիլ կոնոսն. իմա՛ հանդիպումն. որ եւ ՅԱՆԳՈՒԹԻՒՆ։
to draw on, to win, to attract, to charm, to captivate, to reconcile, to conciliate, to appease, to calm;
to conclude, to terminate, to finish;
յինքն — զսիրտս, to steal hearts, to win, to conciliate;
յինքն — զոք, to win or bring over.
ՅԱՆԳՈՒՑԱՆԵՄ ՅԱՆԿՈՒՑԱՆԵՄ. ἱδιοποιέω proprium facio, vendico, concilo ἑπάγω, προσάγομαι attraho եւ այլն. Յանկեցուցանել. յարեցուցանել. տալ յանկչել. յանգել յինքն կոյս. յինքն ձգել. գրաւել. սեպհականել.
to dare, to be bold enough, to be audacious to do or say any thing, to have the hardihood or boldness to, to arrogate, to presume, to grow insolent or saucy;
to venture, to attempt, to run the risk.
Դէմք գազանի քո թխասցի. իբրու որք զԳրիգորն յանդգնեցան զակռականդացին. (Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
before, in the presence of, in the face or sight of, hard by, against, opposite, over against, in the view of, in the face, publicly, in public;
դէմ —, face to face;
front to front;
— իմ, before me, in my presence;
— եկեղեցւոյ, in face of the church;
— ամենայն աշխարհի, in the face of the whole world;
— ամենեցուն, publicly, before all people;
ասել —, to say to one's face;
— առնել, կացուցանել, ածել, to present, to offer, to introduce, to represent, to exhibit, to set before the eyes to show, to remonstrate;
— առնել, to reprove, to reproach, to blame;
— լինել, կալ, to present oneself, to appear, to make one's appearance before, to show oneself;
— մատչել, կալ, to appear before.
Տիգրիս, նա է՝ որ երթայ յանդիման Ասորեստանի։ Զորոջսն կացուցանէր յանդիման մաքեացն։ Նստէր յանդիման նորա։ Բնակեցոյց յանդիման դրախտին։ Յանդիման արեգական, եւ այլն։
ՅԱՆԴԻՄԱՆ, ի. գ. Որպէս Յանդիմանութիւն. (եթէ չիցէ այսպէս գրելի) Ես բնաւորեալ եմ ի խրատուէ ոչ խուսափել, եւ յանդիմանէ ոչ հրաժարել, մանաւանդ զթագաւորականն, եւ զարքունի. (Մագ. ՟Ե։)
present, assisting, in the presence of;
assistant.
Ակն սպիտականայ այժմ ի յանդիմանակայ սպիտակէն. իսկ յոչն յանդիմանակացէն ոչինչ կիրս կրէ. իսկ միտքն եւ ի վերայ ոչ յանդիմանակացին շարժին. (Փիլ. այլաբ.։)
the being present, assisting, presence;
proof, demonstration.
Պարգեւաց առատութիւն, եւ Աստուծոյ անեզրական գթութեանն յանդիմանակացութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
apparent, plain, visible, evident;
reproachful, reproving.
Յայտնի, հրապարակական. Կշտամբողական.
to reprehend, to reprimand, to blame, to reproach, to cast in one's teeth, to chide, to rebuke sharply, to revile, to rate, to scold;
to present, to represent, to show, to demonstrate, to discover, disclose or unveil;
to prove, to convince.
Զի՞նչ այնմ պատուոյ զուգական կայցէ. ո՞ր բան զայն մեծարանսն յանդիմանել կարիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 24։)
reprehension, reprimand, admonition, correction, reproach;
invective, scolding, chiding;
representation, exposition;
proof, demonstration, manifestation, statement;
ջուր յանդիմանութեան, bitter water;
the waters of bitterness.
Ինքնին թագաւորն ականատես լինէր իրացն յանդիմանութեան։ Հայեցեալ մարդիկ ի յանդիմանութիւն ապականացու տարերցս՝ միայն անապական զկառավարն սոցա իմասցին. (Եղիշ. ՟Բ։)
Յանդիմանութիւն անյայտ իրաց. յանդիմանութիւն այն է, որ աշխարհական բառով դէմ ընդդէմ ասեն. (Ոսկիփոր.։)
Ո՛չ կալցին յոյս, եւ ոչ յաւուրն յանդիմանութեան մխիթարութիւն. յն. ծանօթութիւն, կամ դատողական ընտրութիւն. (Իմ. ՟Գ. 18։)
done suddenly.
Յանկարծ գործեցեալ. նորանշան. անակնունելի. յանկարծական.
happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.
ՅԱՆԿԱՐԾԱԴԷՊ. συντυχίᾳ, ἑκ περιφοράς τινός fortuito casu. Յանկարծ դիպեալ, իբր դիպուածական. ըստ բախտի եւ ըստ հանդիպման. ռաստ կէլէ.
Յանկարծադէպս համարեցաւ զվրիպելն նորա. (Ճ. ՟Ա. (իբր յանկարծական դիպուած )։)
all at once, suddenly, impetuously, precipitately, inconsiderately, rapidly.
Ոչ անդէն եւ անդ յանկարծաթափ՝ ըստ զօրութեան հոգւոյն զնորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանէին. (Ագաթ.։)
happening suddenly or unexpectedly;
momentaneous, of short duration.
Յանկարծ ի դոյզն վայրկենի ծնեալ, ի վեր երեւեալ. սուղ եւ վայրկենական.
dead suddenly;
sudden death;
— լինել, to die a sudden death.
Որ ինչ հայի ի մահ յանկարծական.
moved or moving suddenly.
Յանկարծաշարժ բաղխմամբ զդողի հարեալ երկիր՝ առ ական թօթափել ի վեր բերէ զյաւիտենից մեռեալսն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Յանկարծ.
Կամ ա. իբր Յանկարծական.
cf. Յանկարծական.
presumptuous, arrogant, presuming, self-conceited, confident, consequential.
Խրատեսցին մի՛ յանձնապաստան լինել, այլ զվերին օգնականութիւնն աղաչել՝ ձեռնտու լինել. (Իգն.։)
acceptance, acceptation, consent, engagement, avowal, approbation.
Կամաւոր, կամ կամայական յանձնառութիւն. (Նիւս. խոստ.։ Նար. ՟Հ՟Բ։)
commission, order;
recommendation;
mission;
delegation;
solicitation.
Յանձն առնելն. ապսպարումն. ընծայութիւն. եւ Թուղթ յանձնարարական.
to recommend;
to deliver, to commend, to put or give into the hands of, to deposit;
to resign, to leave;
to intrust, to confide, to trust, to rely on;
to impose, to charge, to order.
Գտանիցիմք եղեալ պարտականք արեան անձանց եւ յանձնեցելոցս. (Յհ. իմ. ատ.։)
cf. Յանցանեմ.
Այսպիսի իմն ի վերայ ոգւոցն ընդ միտ ածեալ՝ ի վայելչականէն ոչ յանցիցէ. այսինքն ոչ վրիպեսցէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
nose-ring or ear-ring.
Բառ յն. ὀρμίσκος monile. Մանեակ՝ որ կախի զքթաց կամ զականջաց որպէս զգինդ.
place full of snares, dangerous place.
Յորժամ ի պոռնկական որոգայթարանին էր, յայնժամ դիւաց էր ծանօթ. (Ոսկ. ղկ.։)
to set or lay snares or traps, to entrap;
to wait in ambush for, to waylay;
to surprise, to deceive.
Որոգայթեաց օձն զեւայ։ Սովոր է որոգայթող թշնամին հպարտութեամբ գայթագղեցուցանել զմեզ։ Իրաւունքն ոչ որոգայթէ զնա վասն հեշտախտութեանն։ Այս որոգայթէ զնա ի պատուհաս քաղաքական օրինացն։ Արդարն յորոգայթելն (այս ինքն որոգայթիլն) ի նոյնն՝ անբերելի բոցով տոչորի. (Լմբ. առակ.։)
Թշնամին պատերազմէր որոգայթել զնոյնն ի բնականսն աւելորդօքն. (Լմբ. յանառակն։)
ruminant, ruminating.
Որոճող, որոճողական (կենդանի).
cf. Որոճ.
Հաւանել, եւ ոչ խուզական որոճան որոճել. (Սեբեր. ՟Թ։)
cf. Որոշումն.
Զխորտկացն որոշութիւնս։ Որոշութիւն ունին ըստ քահանայական պատուոյ. (Փարպ.։)
cf. Որոշումն.
Զխորտկացն որոշութիւնս։ Որոշութիւն ունին ըստ քահանայական պատուոյ. (Փարպ.։)
distinction, division, separation;
decision, definition, determination, resolution;
difference;
segregation;
—ումն յեկեղեցւոյ, excommunication;
չորս որոշմունք տարւոյն, the four seasons of the year;
—ումն առնել, to come to a decision, to make up one's mind.
Ըն ճարտասանութեան կամ քերթողութեան ընդանեգոյն է որոշմունս (այսինքն որոշումնս)։ Որոշումն (յն. կանոն) է տրամաբանական, որ ասէ. (Պերիարմ.։ Սահմ. ՟Ա։)
gastromaniac.
Եւ իբր Որովայնամոլական. անյագ.
since, as, whereas, because.
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Եւ արդ զի՞նչ արարից, որովհետեւ կորացոյց իսրայէլ զպարանոց իւր։ Որովհետեւ եցոյց քեզ աստուած զայդ ամենայն, չիք այր իմաստնագոյն եւ խորհրդական քան զքեզ։ Որովհետեւ արարէք միում յեղբարցս այսւցիկ փոքրկանց, ինձ արարէք։ Իսկ որովհետեւ զայս աւետիս ունիմք սի՛րելիք, արբեսցուք զանձինս մեր։ Արդ որովհետեւ մանկունք հաղորդեցին արեան եւ մարմնոյ.եւ այլն։
thunder;
որոտ ընդ որոտ, cf. Որոտագոչ.
βροντή tonitru. որ եւ ՈՐՈՏՈՒՄՆ. արաբ. րատ. յոքն. րուուտ. Գոռոմն՝ եւ շառաչիւն ամպոց. ձայն փայլատականց. հնչիւն յերկնից. ամպ կամ երկինք գոռալը.
thunder;
cf. Թնդիւն.
Ոչ զփայլատականց եւ ոչ զորոտմանէ ճառէ ինչ մովսէս։ Զորոտմանէ եւ զհողմոյ միանգամայն ասէ ամովս. (Եզնիկ.։)
cf. Որչափոյք.
Ո՛ՐՉԱՓ. ὄσος; πόσος; πηλίκος; quot, quotus, quantus? Անուն հարցական կամ անորիշ հարցական, իբրու թէ ո՞ր չափ կայցէ յիրն, որո՞վ չափով իցէ իրն. ո՛րքան, ո՛րքանիք. քանի՞.
Զհաւաստին, ո՛րչափ կարացեալ, ի բազմացն ընտրեալ բանիցն։ Կարգս կենցաղականս, ո՛րչափ մարթ էր, սահմանեաց աշխարհի. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 3։)
cf. Որպէս.
Տեսակ, հի՛կէն, մարդ. եւ տարբերութիւն, ո՛րպակ, բանական. եւ յատուկ, հի՛բար, ծիծաղական. (Պորփ.։)
as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.
Եղէ ես որպէս մարդ առանց օգնականի։ Մարդոյ որպէս խոտոյ են աւուրք իւր։ Առաջնորդեցեր որպէս խաշին՝ ժողովրդեան քոյ։ Հաստատեցեր զոտս իմ որպէս զեղջերուի։ Ելցէ որպէս ի ճարպոյ պարարտութենէ, եւ այլն։ Տէր տէր, ես որպէս մարդ մեղայ քեզ, եւ դու որպէս աստուած ողորմեա՛ ինձ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Ո՛չ այնչափ ապականէ հուր զայգիս, որպէս անիրաւութիւն զաղքատս։ Որպէս պատիւն մեծ, (նոյնպէս) եւ պատիժքն սաստիկք. (Գէ. ես.։)
Ասի եւ ի հոլովականն.
Մարմին, ո՛րզան, քար. եւ իր, ո՛րպէս, խրատ։ Ազգական է, որ զազգ յայտնէ. ո՛րպէս, վրացի. (Թր. քեր.։)
Զեղբարսն անուանեալ պահլաւս. որպէս զի լինել նոցա պատուականագոյն։ Ամբարիշտն նեստոր այլ որդի ասէր շնորհօք ի մարիամայ, եւ ա՛յլ որդի ի հօրէ յառաջ, որպէս զի լինել երկու որդիս. (Խոր. ՟Բ. 27։ ՟Գ. 61։)
what;
such that;
— ինչ, as, such as, for instance;
— ինչ իցէ ողջոյնս այս, what manner of salutation this might be!
գիտես — ինչ տօնքն էին, you know what those festivals were;
— եւ իցէ, whatever, whatsoever.
ՈՐՊԻՍԻ ՈՐՊԻՍԻ. οἶος, ὀποῖος qualis, -le ποῖος; qualis, -le? (վերբերական, եւ հարցական) Որ գունակ. զի՞նչպիսի. ի՞նչ կերպ, ինչ կերպ որ.
Փաղառութիւն. որպիսի՛, կտր, գութ։ Երկար փաղառութիւն. որպիսի՛, մո՜վսէ՜ս։ Ածանցական. որպիսի՛, երկրային. (Թր. քեր.։)
Բանականք են (պէտք). որպիսի՛ ինչ. Զառաքինութեանն զոտս քրտամբք եւ աշխատութեամբք պղատոն ասաց բուսանել։ Եւ գործականք. որպիսի՛ ինչ պիթագորաս, եւ այլն։ Եւ խառնք. որպիսի՛ ինչ, դիոդինէս եւ այլն. (Պիտ.։)
to hide in a hole, to go to earth, to crouch or squat in a kennel;
to nestle, to creep into, to hide oneself.
Որպէս ծակք իմն են եւ բոյնք՝ աչք, ի սոսա որջացեալք են երեսք (այսինքն տեսանելիք), ա՛յլ բոյնք ականջք, ի սոսա որջացեալ են լսելիք. այլ իմն մեծ յօդաւոր ձայնին գործի որջացեալ է ի բերանի՝ լեզու։ (Թունաբերաց) ի տունսն որջանալ առաւել է սուտ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 3։ եւ Փիլ. լիւս.։)
to chase, to hunt, to go a hunting or shooting, to shoot;
to try or endeavour to win or to seduce, to wrap up or involve in snares, to surprise, to entrap;
— հաւս, to fowl;
cf. Ձուկն;
աղուէս —, to hunt a fox;
— զհոգիս, to prey upon souls;
— զոք, to catch or entrap a person, to insnare;
to captivate, to win;
to entice, to attract, to allure, to flatter;
— զսիրտ ուրուք, to gain a person's heart;
— զոք բանիւ, to win a person with fair speech;
— ինչ բանս ի բերանոյ ուրուք, to entangle a person in his own words;
— զյաջողութիւն աւուրց, to watch the propitious moment or favourable occasion;
— փառս կամ պատիւս, to go in search of honour or glory.
θηρεύω, ἁγρεύω , ζωγρέω, ἀλιεύω venor, capio, capto, aucupor, piscor. Որս ըմբռնել. զբռամբ ածել զորսն՝ իրօք կամ նմանութեամբ. թակարդել. ուռկանել. յանկուցանել, հրապուրել, ձգել. բռնել
Իբրեւ զկարթ երեւեցուցեալ զխաչն, եւ զմարմին իւր առնէր կերակուր տիեզարաց, զի այնու որսասցի յարքունական սեղանն. (Ագաթ.։)
cf. Որորան.
Եւ այնպէս եւս չքաւորք, զի եւ յորրոցս անգամ ոչ եդաւ, այլ ի մսուրն յանասնական սեղանն. (Ոսկ. ես.։)