existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.
ὔπαρξις existentia, subsistentia եւ σύστασις constitutio Գոլն իրօք ի բնութեան իրաց. կալն. գտանիլն. իսկ զեղականաց ասի նաեւ իբր Գոյացումն, բաղկացութիւն.
Յաղագս գոյութեան եւ պատուոյ միշտ էին։ Ի տարերց, որք առ իմ գոյութիւնս եղեն բաւական. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. խչ.։)
at least, above all things, however;
only, yet.
Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)
Ապաւինութիւնք կարծողականք. մինն՝ գոնէ, եւ միւսն՝ թերեւս. (Նար. ՟Լ։)
to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.
Սրտմտական բարկութեամբ իբրեւ զհոսանս գետոց գոռալ. (Երզն. քեր.։)
hard of hearing, rather deaf;
inexorable, hard, inflexible
(Ծերոց) ականջք դժուարալուրք. (Փիլ. իմաստն.։)
inaccessible, steep, cragged.
Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)
cf. Դժուարակռիւ.
Դժուարամարտ օգնական. այսինքն անյաղթելի. (Նիւս. կուս.։)
cf. Դժուարակռիւ.
Գունդ զօրականաց, ժողով դժուարամարտիկ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
Դժուարամարտիկս ընդդէմ դեղոցն պատրաստեն զճաշակս յապականութիւն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)
difficult to impede or hinder.
Թեթեւ է, եւ դիւրաշարժ ի մեղս, եւ դժուարարգելլի վասն երագութեան բնական բերմանն. (Իգն.։)
with difficulty, hardly, painfully.
(ի գործիականէ բառիս Դժուար) δυσκόλως, δυσχερῶς difficulter, aegre, morose, moleste, vix Դժուարութեամբ. ո՛չ դիւրաւ. բազում աշխատութեամբ. հազիւ. դուն ուրեք. եւ իբր Դժկամակութեամբ. բռնի. դժար.
cf. Դժուարարձակ.
Դժուարաքակ իմն հպեալ էին ի բարս եգիպտականս. (Ոսկ. գծ.։)
that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.
Իբրեւ աւելորդ ինչ բնական եւ դժուարընկալ։ Յորժամ ամբոխի առ ինքն նիւթն (աշխարհի), եւ դժուարընկալ լինի, կրթի ի քակտումն. (Առ որս. ՟Գ։)
difficult to learn;
who learns with difficulty.
δυσμαθής indocilis Անուսումն. տգէտ. տգիտական.
that dresses a dead body.
Դիազարդքն որ խնկեցին զմարմինն տէրունական. (Եղիշ. թաղ.։)
act of dressing a dead body;
act of embalming;
burial
Փոխի թագաւորական շքեղ եւ երեւելի դիազարդութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 14։)
to disinter, to strip dead bodies.
ԴԻԱԶԵՐԾ ԱՌՆԵԼ. ἑκδύω τὰ σκύλα exuo spolia Զերծուլ զհանդերձս դիոյ. առնուլ զկապուտ կողոպուտ դիականց.
corpse, dead body;
պաճուճել գեղովք զ—, to embalm;
առնել — անթուելի, to make great carnage;
դիակունք կռոց, destruction of idols.
Զդիս դիակունս։ Դիոց կամ դից դիականց։
Եկեալ անկաւ առ ոտս դիականն (ալեքսիանոսի). (Ճ. ՟Ժ.։)
Ողորմելի տեսլեամբ անկեալ դիակունս ի վերայ դիականց. (Ղեւոնդ.։)
heap of corpses.
Գէշ եղեալ եւ դիակոյտ ապականութեամբ. (Վրդն. ծն.։)
cf. Դիեմ
Ի կուսական ստեանցն որպէս տղայ դիանայ ... դիանայր. (Ճ. ՟Գ.։)
to suckle, to nourish with milk, to give suck.
Դիեցուցեր կաթնասուն։ Դիեցուցանելով զկուսական քո սուրբ զկաթն. (Շար.։)
opposition, resistance, contrariety.
Քանի՞ հոգք, քանի՞ դիմադարձութիւք, ո՞րքան վիշտք (վաճառականաց). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։)
to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.
Դիմեաց յօգնականութիւն արտաւանայ։ Անցեալ ընդ փիւնիկէ՝ ի սամոս դիմէ. (Խոր. ՟Բ. 68։ ՟Գ. 53։)
Զբազմականօքն դիմելով. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Ոմանք առ այդոսիկ դիմեցան ոչ հեռագոյն յեկեղեցական աւանդէ. (Բրս. թղթ.։)
to make run or to rush on.
Ձեռն կառավարին բաւական է յամենայն կողմանս դիմեցուցանել. (Եզնիկ.։)
gold stuff, brocade.
Նստաւ ի տախտի ի վերայ դիպակ անկողնի (կամ դիպական ընկողնի). (անդ. հոկտ. ՟Ի՟Ը։)
embroidered on a stuff;
furnished with embroidered stuff.
Ի պատուական հիւթ պայծառ պաստառաց՝ եգիպտացի դիպակակիտուած. (Նար. խչ.։)
fitness, convenience.
Զյաւիտենական համբարձման ունի դիպաւորութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.
Ոչ համագունդ ի միոջ վայրի դիպեցան։ Ի տեղւոջն անդր պատրաստական դիպեցաւ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Գ։)
cf. Դիպուածական.
watch-tower;
scuttle of a mast;
mark at which one aims in shooting;
summit or top of plants, flowers;
observer, guard;
aspect, sight, face;
writing;
telescope;
binocle, double opera-glass;
— տեղիք, box (at a theatre).
Ի դիտակ ոստոցն։ Ծառք ամբարձուղէշք, երկնընթաց դիտակք ընտրութեան։ Արփիական լուսոյն դիտակք։ Ծագմանն դիտակ։ Տեսարան գլխոյն դիտակի։ Ի տիպ դիտակի։ Դիմաց դիտակի սրբութեան սեղանոյ. (Նար.։)
the chief shepherd, or overseer;
archbishop.
Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)
intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.
Անգեղց ի հեռաստանէ զգիշոյ ականելոյ դիտաւորութեան. (Եզնիկ.։)
Ի զգալի դիտաւորութեան գրաւորական քում նամակի՝ ընդ ծնեալս բանի տեսի եւ զհայրդ բանիս. (Շ. թղթ.։)
Զգուշական կենցաղ՝ մի դիտաւորութիւն ունի՝ զոգւոցն փրկութիւն. (Բրս. ճգն.։)
Մերթ որպէս Դիտողութիւն առաջնորդական. դիտապետութիւն. տեսչութիւն. անտեսութիւն.
Զքահանայապետական դիտաւորութիւն ի գործ արկանել. (Շ. ընդհանր.։)
to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.
σκοπεύω, κατασκοπεύω, κατασκέπτομαι , κατανοέω, ἁποβλέπω speculor, attendo, intendo, respicio, observo, considero, exploro Որպէս դէտ նկատել. դէտակն ունել. ուշ ունել. նայիլ, զննել աչօք եւ մտօք. տեսանել. ի միտ առնուլ. պ. տիյտէն, տիտէն, տեսանել.
observation;
remark;
speculation;
episcopacy;
— առնել, to observe.
Տեսչութիւն առաջնորդական. եպիսկոպոսութիւն.
sight, aim;
intention.
Աննիրհելի դիտմամբ։ Ի դիտումն կայից հիւսիսոյ։ Դանդաղս առ դիտմունս խոստացելոցն։ Աստուածականին դիտման տեսութիւն։ Ըստ մերս դիտմանց. (Նար.։)
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
ԴԻՐ. Այն՝ որ չէ բնական, այլ դրական. ո՛չ ի բնութենէ, այլ յետոյ եդեալ.
Դրիւ օրէնքս ոչ ընդդէմ են բնական իմաստութեան. (Շիր.։)
idolatrous, idolator
Կռապաշտ, եւ կռապաշտական. դիցակրօն.
cf. Դիցապաշտ.
Ունօղ զկրօնս դից. կռապարիշտ. կռապաշտական.
cf. Դիւահար.
Բախեալ ի դիւէ. այսահարեալ. այսահարական. մոլեգին.
diabolically.
Դիւաբար արեգական կաքաւիցէք. (Եղիշ. ՟Գ։)
sorcery, magic.
Դիւական. հմայք. կախարդութիւն.
devoted to the worship of the devil.
Ընդ սատանայական դիւամոլ կարծողացն. (Մանդ. ՟Է։)
to torment, to play the devil, to enrage.
Հրեշտականամ յերեսս, եւ ի խորհուրդս դիւանամ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
inspired by the devil, diabolic.
Ունօղ զշունչ դիւական. շնչեալ ի դիւէ. դիւազգեաց.
that worships the devil.
Եւ որպէս Դիւապաշտական.
agitated by the devil.
Որ տայ սարսռիլ դիւական գործակցութեամբ, կամ մոլեգին.
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
եւ չ. ἑπᾴδω incanto, μαντεύομαι vaticinor Կախարդել, հմայել. գուշակել ստութիւնս ըստ ըղձից, կամ սուտ մարգարէանալ. թովել. շշնջել դիւական կարգացմամբք.
devilry, witchcraft, wickedness, bad humour.
Դիւանմանն կամ դիւականն գոլ.
Մաքրիլ ի լկտութենէ, եւ ի դիւութեան սեղանոյ. յն. ի դիւական սեղանոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
decayed, fragile, weak, slippery.
ԴԻՒՐԱԳԱՅԹ ԴԻՒՐԱԳԱՅԹԱԿՂ. ԴԻՒՐԱԳԱՅԹՈՏ. ԴԻՒՐԱԳԹԵԼԻ. εὑόλισθος valde lubricus, labilis Որ դիւրաւ գայթէ, գթէ. եւ Ուր լինի դիւրաւ գթել, սխալել. սխալական.
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
ԴԻՒՐԱԳԱՅԹ ԴԻՒՐԱԳԱՅԹԱԿՂ. ԴԻՒՐԱԳԱՅԹՈՏ. ԴԻՒՐԱԳԹԵԼԻ. εὑόλισθος valde lubricus, labilis Որ դիւրաւ գայթէ, գթէ. եւ Ուր լինի դիւրաւ գթել, սխալել. սխալական.
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
ԴԻՒՐԱԳԱՅԹ ԴԻՒՐԱԳԱՅԹԱԿՂ. ԴԻՒՐԱԳԱՅԹՈՏ. ԴԻՒՐԱԳԹԵԼԻ. εὑόλισθος valde lubricus, labilis Որ դիւրաւ գայթէ, գթէ. եւ Ուր լինի դիւրաւ գթել, սխալել. սխալական.
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
that is easily deceived.
Մարդն քան զայնոսիկ՝ որ բնաւորական զինուքն զինեալ են, դիւրադաւ. (Նիւս. կազմ.։)
Զի մի կամաց աւազակաց եւ ապականչաց դիւրադաւ լիցի. (Ոսկ. ես.։)