Definitions containing the research անկ : 5285 results

Մահարձան, աց

s.

monument, tomb;
tower, turret;
castle-keep, keep, donjon;
bulwark, bastion.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեալ եւ տուն հովանոց՝ մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք։ Շինեալ էր եկեղեցի ի մահարձանաց ինչ կրով ձուլածոյ։ Պաղպաջունք արփիանկարք մահարձանօք արծաթեղինօք. (Խոր. ՟Բ. 87։ Յհ. կթ.։ Նար. գանձ եկեղ.։)


Մահաքուն

adj.

entranced, lethargied.

· Calfa


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (2)

θνητός mortalis. Որպէս թէ մահական կամ մահացու (ըստ ՟Բ նշ). Ներքոյ անկեալ մահու. որ ունի մեռանիլ. մարդ՝ որ է տակաւին յաստի կեանս.

Ադրիանոս մահկանացու ջրգողութեամբ անկեալ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Մահտարաժամ, ից

s.

sudden death, untimely -;
plague, pestilence, contagion, infection, mortality.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՀ ՏԱՐԱԺԱՄ կամ ՄԱՀՏԱՐԱԺԱՄ. λοιμός pestis, pestilntia. Յանկարծահաս կամ կանխահաս մահ. առաւելապէս՝ ժանտամահ, որ եւ ասի Սրածութիւն.


Մաղ, ից, աց

s.

sieve, riddle, bolt, bolter;
կող —ից, hoop of sieve;
— մեղուաց, honey-comb, cell.

· Calfa

NBHL (1)

Գործասէրն մեղու աշխատի՝ առնելով ի մաղսն զվեցանկիւնսն. (Ածաբ. նոր կիր. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Մաղաս, ոյ

s.

phlegm, slime, snot, pituite, mucus.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զյստակ բբօք անկեալ չար մաղաս՝ ընչիցն ցանկութիւն թանձրացոյց զկամսն իբրեւ զամպ. իմա՛ հիւթ՝ ընդհանրապէս։ յն. χυμός . լտ. humor.


Մայրածին

adj.

set and risen again (sun);
born of incest.

· Calfa

NBHL (1)

Մակդիր արեգական, ըստ որում մտեալ ի մայր իւր յարեւմուտս՝ ծնանի վերստին յարեւելս։ Զոր պարսից յառասպելս անհեթեթս փոխեալ՝ ասէին զմիհրն՝ այսինքն զարեգակն ծնունդ լինել մարդոյ, յորժամ անկցի ոք ընդ մօր իւրում.


Մայրապականութիւն, ութեան

s.

incest.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականելն զիւր մայր, անկանելն կնդ մօր. (յորմէ միհր մայրածին առ պարսիկս).


Մայրաւոր

s.

pine forest;
wood, forest.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թանձրութենէ անկեալ դիականցն մօտ առ մօտ խտացեալ. (Եղիշ. ՟Զ։)


Մայրեւոր, աց

s.

pine forest;
woodman, hewer down or feller.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս զկոտորումն մայրեւորաց յերկիր անկանէին. (Մեսր. երէց.։)


*Մանչուկ

cf. Մանուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆՉՈՒԿ ՄԱՆՉՈՆ. Են ռամկական առմունխ բառիցս Մանուկ, Մանկուկ, Մանկիկ։ (Մագ. ՟Ի։)


Մանրակարկատ

adj. fig.

patched, pieced together, cobbled;
absurd, flimsy, futile, fictitious.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոսա այսպէս ի մանրակարկատ եւ յանկարգ բանից աստի փակեսցուք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)


Հոսանք, նաց

s. phys.

stream of water, watercourse;
overflowing, flowing out;
water-fall;
current, stream;
— հոգւոյն, the gifts of the Spirit;
— հրոյ, volcanic eruption;
torrent of flame;
— չարեաց, a torrent of ills;
—նս ջուրց իջուցին աչք իմ, my eyes have become water-brooks, my eyes run down with rivers of water.

· Calfa

NBHL (2)

Լցեալք անկարօտ հոսանօք հոգւոյն. (Ագաթ.։)

Եռացեալ ցանկութիւն որովայնամոլութեամբն հեղու զհոսանս, եւ այրէ զորս գտանէ ախտին սիրովն. (Յճխ. ՟Թ։)


Հոսեմ, եցի

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՀՈՍԵՄ եցի. չ. ՀՈՍԻՄ եցայ. ձ. ῤυέω, ἑπιχύομαι, καταφέρομαι fluo, infundor, deferor ἑμπηδάω insilio, irruo. Ծորիլ. բղխել. յորդել. իջանել. վայրաբերիլ. եւ Վերուստ ի վայր՝ ի վերայ յարձակիլ. գրոհ տալ. անկանիլ. վազել, թափիլ.

Զմանկունսն ի պարսպաց անտի ի վայր հոսեցին։ Զանձն ի բարձուէ ընդ պարիսպն հոսել։ Հոսել վիրգս մեծամեծս. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 10։ ՟Ժ՟Դ. 43։ ՟Ա. 16։)


Հոսիչ, չի, չաց

adj. s.

shedding, pouring out;
scattering, spreading;
dispersing;
winnowing-fan.

· Calfa

NBHL (1)

Հոսի հոսչաւ, եւ մի՛ անկցի մանրուած նորա յերկիր. (Ամովս. ՟Թ. 9։)


Հովուական, ի, աց

adj.

pastoral, pastorly, shepherdly;
— գաւազան, shepherd's crook;
crosier;
— թուղթ, կոնդակ, pastoral letter;
— կեանք, կենցաղ, pastoral life;
— մախաղ, շուն, shepherd's bag, scrip;
shepherd's dog.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հովուական ցպոյ առեալ զմանկունս տգէտս. (Լմբ. պտրգ.։)

Հովի՞ւ ես, հայեա՛, մի՛ ինչ զքեւ անցցէ, որ անկանիցի զհովուականաւն. (Բրս. հայեաց. այսինքն ա՛նկ իցէ հովուական պաշտաման։)


Հոտոտիմ, եցայ

vn.

to smell, to scent;
to sniff up, to breathe;
to touch, to approach;
— ի հոտ անուշից, to accept the sweet savour or odour.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց մերձենան եւ հոտոտին ի նա։ Սուրբքն, որք յայսմ հոտոյ եղեն հոտոտեալք։ Առաքինութեանց՝ որ ի սուրբս, յորոց առաւել ցանկութեամբ հոտոտի աստուած. (Նար. երգ.։)


Հպատակ, աց

s. adj.

subject;
vassal, serf;
dependent, inferior, subordinate, obedient, obsequious;
attentive, careful;
— լինել, to be attentive;
— կալ, to be obedient, to obey, cf. Հպատակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποκείμενος, ὐποτεταγμένος, ὐπήκοος sunjectus, subditus, obediens. (ի Հուպ, եւ տակ, յատակ. կամ որպէս յն. իբօդագդիգօ՛ս. ստորադասական) Ներքոյ անկեալն տէրութեան, կամ մեծաւորի, առաջնորդի. ստորադեալ, ստրուկ. ծառայ պատրաստական. հնազանդ. հլու.


Հպարտութիւն, ութեան

s.

pride, arrogance, haughtiness, vain-glory, superciliousness;
cf. Իջանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἕπαρσις, ὐπερηφανία, ὐπερηφάνεια , ὔβρις, ἁλαζωνία, φισιώσις, ὅγκος elatio, suberbia, arrogantia, jactantia, tumor, fastus. որ եւ ՀՊԱՐՏԱՆՔ. (լծ. յն. է՛բարսիս եւն). Հպարտն գոլ. հպարտանալն. ամբարտաւանութիւն, բարձրամտութիւն. պարծենալութիւն. փքացումն. խրոխտումն. յանձնապաստանութիւն. յանդգնութիւն. ամբարհաւաճութիւն. անկարգ սէր գերազանցութեան. փառասիրութիւն. ինքնահաւանութիւն, եւ արհամարհութիւն այլոց.


Հպումն, ման

s.

cf. Հպաւորութիւն.

· Calfa


Հպտանք, նաց

s. fig.

exaggeration or affectation in dress or ornament, ridiculous medley, dandyism, finery, spruceness, puerile ornament, bibs and tuckers;
affectation, affected ways, mincing air, simpering.

· Calfa

NBHL (1)

Մանկտւոյ հպտանք։ Անչափ հպտանս։ Վասն կնոջն հպտանաց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)


Հպտիմ, եցայ

vn.

to deck, to trim or bedizen oneself out, to spruce up, dress or adorn oneself in a studied or affected manner.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկւով հպտիցի (կինն)։ Զկերպարանս փոփոխել, եւ հպտել, եւ ամենեցուն նմանել։ Այնպիսի կամ զմանկտւոյ հպտանս հպտել. (Ոսկ. փիլիպ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Հրաբորբոք

adj.

all on fire, it flames, burning, glowing, blazing, flaming;
— սրտմտութիւն, gust of passion;
impetuous, fiery wrath.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբորբոք աստեղք, փայլումն, ցանկութիւնք. (Երզն. լս.։ Անան. եկեղ։)


Հրազինեմ, եցի

va. fig.

to arm or furnish with fire;
to inflame, to kindle.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նմանութիւն լուսոյ փայլման հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Հրազինել զընտրեալ զդասս առաքելոցն։ Աստուածազարդ հրազինեաց զսուրբ զառաքեալսն. (Շար.։)


Հրախաղաց, ի

adj.

accompanied with fire.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոցախմբելոց հրախաղաց զերից մանկանցն զօրհներգութեանցն երգս. (Քերթ. եկեղ.։)


Հրակէզ առնեմ

sv.

cf. Հրակիզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրակէզ եղեն եկեղեցիք եւ կտարակարնք. (Կաղանկտ.։)


Հրահանգ, աց

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

· Calfa

NBHL (1)

Հրահանգիցն աղագաւ առ մանկունս։ Հրահանգիւք կրթութեամբ։ Ըստ քերթողական հրահանգաց։ Ի հրահանգս կրթութեան. (Պիտ.։ եւ Յհ. կթ.։)


Հրամանակատար

s. adj.

executor, proxy;
mandatory;
obedient.

· Calfa

NBHL (1)

Առժամայն հրամանակատար լինէր աստուածային պատուիրանաց. (Կաղանկտ.։)


Հրամանակարգ բան

cf. Հրամանակարգք.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)


Հրամանակարգք

s.

tenet, dogma.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)


Հրայրեաց

adj.

burnt, consumed by fire;
burning, consuming by fire.

· Calfa

NBHL (1)

Ապարանք՝ հրայրեացք անկեալ կործանեցան. (Լաստ. ՟Բ։)


Հրայրեցութիւն, ութեան

s.

burning;
conflagration, fire, flames.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն հրայրեցութիւն՝ հանդերձ պահօք մտեալ՝ կոխէին մանկունքն. (Բրս. պհ.։)


Հրայրք

s. fig. fire, heat, ardour.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Հրայրեացք. եւ Վառումն սրտի յանչափս. ցանկութիւն մեծութեան եւ այլն.

Յորժամ տեսանիցեն (զոք,) թէ չկայցէ ի հրայրս, չցանկանայցէ իշխանութեան, յայնժամ սմա իսկ տայցեն զիշխանութիւնն. (Ոսկ. եփես.։)


Հրանիւթ

cf. Հրանիւթեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրանիւթիցն ի հանդերձեալսն գտաւ հանդիսակից. (Կաղանկտ.։)


Հրաշազարդ

adj.

wonderfully ornamented or embellished with.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշազարդ մանկանն գագկայ. (Արծր. ՟Դ. 12։)


Հրաշանամ, ացայ

vn.

cf. Սքանչանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջախոհ վարուք եւ իմաստութեամբ հոգւոյն բոցափայլեալ առ ամենեսեան ճշմարտապէս հրաշանայր. (Կաղանկտ.։)


Հրաշաշնորհ

adj.

very graceful, very charming.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրաշաշնորհ զարմանազան զերջանկացն հանդիսարան. (Նար. խչ.։)


Հրաշափառութիւն, ութեան

s.

magnificence, august grandeur;
wonders, marvels.

· Calfa

NBHL (1)

παράδοξον paradoxum, miraculum τὸ ἑξαίρετον excellentia. Մեծահրաշ փառաւորութիւն. գերապանծութիւն. անկարծելի վսեմութիւն. հրաշք.


Հրապարակ, աց

s.

place, spot, ground;
public or market-place, market, exchange;
town-hall, town-house;
concourse of people, assembly, the public, crowd;
court, tribunal;
good cheer, feast;
արտաքին —ք դրանց, porch, portico, atrium, vestibule;
տիեզերական, ահեղ —, last judgment;
— մեհենից, gymnasium;
cf. Ըստ, ընթացք, թատր;
ի —ս, ի —ի անդ, —աւ, in the public places, in public, publicly, notoriously, evidently, frankly, plainly, openly;
— դնել, to consult, to deliberate;
— առնել, cf. Հրապարակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրապարակ քաղաքի։ Ընդ հրապարակս քաղաքիս։ Յանկիւնս հրապարակաց։ Ի հրապարակէ մտեալ (ի տուն)։ Ոչ պակասեացի հրապարակաց նոցա վաշխ եւ նենգութիւն։ Կայ ի հրապարակի անդ մեռեալ։ Ձգեցին ի հրապարակն առ իշխանսն։ Խնդրէին ածել ի հրապարակ.եւ այլն։


Հրապարակախօս, աց

adj. s. adv.

pronounced in public;
public speaker, haranguer, orator, speech-maker, declaimer;
publicly.

· Calfa

NBHL (1)

Չիշխէին հրապարակախօս առնել զբամբասանս։ Զնոցա խորամանկութիւն հրապարակախօս առնէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 16։ Սոկր.։)


Հրապարակեմ, եցի

va.

to publish, to make public, to promulgate, to divulge;
to declare, to disclose, to report.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկոսեանն աստուած խափանեսցէ. (յայտ է՝ զի զանկարգ ցանկութիւնս հրապարակէ սովաւ. Վրք. հց. ՟Ա. ձ։)


Հրաւիրան, ի

s.

cf. Հրաւէր ;
predestination.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանկար հրաւիրանօք. (Նար. խչ.։)


Հրեշտակական, ի, աց

cf. Հրեշտակային.

· Calfa

NBHL (2)

Առ հրեշտակականն թափուր տեղի ստորանկելոց. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

ἁγγελικός angelicus. որ եւ ՀՐԵՇՏԱԿԱՅԻՆ. Սեպհական կամ յանկաւոր հրեշտակաց.


Հրեշտականման

adj.

adb. resembling an angel, like an angel.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւէին ցանկալի շղթայիւքն երջանիկք եւ հրեշտականմանք. (Փարպ.։)


Հրեշտակատեսիլ

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդափայլեալն գոլով։ Եւ ինքն մարիամ հրեշտակատեսիլ կուսութեամբն անկապուտ գոլով. (Զքր. կթ. յորմէ եւ Տօնակ.։)


Հրկէզ

adj. s.

burnt, kindled, on fire;
fire;
— առնել, to burn, to kindle, to consume by fire;
— լինել, to burn, to be burnt or consumed by fire.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանք հրկէզ լինէին։ Արամազդ հրկէզ գոլով ի կրետէս կղզւոջ անկեալ կայ. (Ճ. ՟Ա.։)


Հինգհեգեան

adj.

pentasyllabic.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զհինգ հեգս. բաղկացեալ ի հինգ վանկից, կամ ամանակաց (այլազգ ի հյ. եւ այլազգ ի յն)


Հինինամ, ացայ, ացի

vn.

to pant.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ յանմահութիւն ցանկացեալք, հինինալով եւ հոգի կլանելով ընթանան. (Փիլ. իմաստն.։)

Այս է նորա անկամաւոր հինինալոյ պատճառ. (Նիւս. կազմ.։)


Հիւանդոտ

adj.

weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.

· Calfa

NBHL (1)

ἅρρωστος, νοσώδης aegrotus, infirmus, ad morbum aptus. Ներքոյ անկեալ հիւանդութեան, կամ ախտից ցաւոց. հիւանդ. ցաւոտ. ցաւագար.


Հիւսակ, աց

s.

tress;
braid;
plait;
— վարսից, tresses, plait of hair.

· Calfa

NBHL (1)

Չորիւք հիւսակօք հրաշազարդեալ սեղան՝ կանգնեալ քառանկիւն՝ զարմանասքանչ հրաշիւք. (Նար. տաղ.։)