Definitions containing the research անկ : 5285 results

Պայծառացուցանեմ, ուցի

va. fig.

to clear, to brighten, to render brilliant, to give splendour;
to cause to shine, to render illustrious, to distinguish, to celebrate;
— զբանս, to render clear, to explain, to dilucidate.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառացուցեր սուրբ զեկեղեցի։ Պայծառացո՛ զմանկունս քո յօրհնաբանութիւն ծագողին զշող լուսոյ. (Շար.։)


Պանդխտական, ի, աց

adj.

travelling, wandering.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ անկ է պանդըխտի կամ պանդխտութեան.


Պաշպաճ

s.

swelling, tumour.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտք քո ոչ փապարեցան. թերեւս բոկ շրջէին, եւ ոչ կեղեքեալ վիրաւորէին պաշպաճ անկանելով. (բշտելով). (Վրդն. օրին.։)


Պաշտիմ, եցայ

vn.

to employ, to use, to make use of, to avail oneself of, to adopt.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք ի մանկանց եկեղեցւոյ պաշտին նոքօք։ Յաւետարանն՝ որ կոչի հեբրայեցւոց՝ միայն պաշտին նոքա (եբիոնիտք)։ Վկայէ հեգիսիպոս՝ այն որ պաշտեցաք մեք բանիւ նորա ի բազում տեղիս։ Զի ի նմա (այսինքն յայն գիրս իւր) պաշտի նա ի վկայութիւն ի յայտնութենէ անտի Յովհաննու. (Եւս. պտմ. ՟Գ. եւ ՟Դ։)


Պաշտումն, ման

s.

worship, adoration;
service;
— առնուլ, to be served or ministered to.

· Calfa


Պաշտպանողական

cf. Պաշտպանիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ անկ է պաշտպանողի կամ պաշտպանութեան.


Պապ, ի, ու, աց

s.

grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.

· Calfa

NBHL (1)

Իններորդ դաս վերագոյն քան զամենեսեան պապիոս՝ նմանեալ քերովբէից (լս. ֆռանկ պապն). (Մխ. դտ.։) (Պապիոս գրէ եւ Ուռհ. վասն գլխաւոր առաջնորդի լատինացւոց ի Պաղեստին, զի էր փոխանորդ պապին։)


Ջրածուփ

adj.

working in the water (fisher).

· Calfa

NBHL (1)

Ջրայոյզ ջրածուփ ձկնորսացն մանկունք. (Փարպ.։)


Ջրահեղձ

adj.

drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրահեղձոյց զտղայսն առնէր։ Փարաւովն ջուրց վիշապ կոչի յաղագս ջրահեղձոյց զմանկունսն առնելոյ. (Արշ.։)


Ջրահեղձոյց

cf. Ջրահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրահեղձոյց զտղայսն առնէր։ Փարաւովն ջուրց վիշապ կոչի յաղագս ջրահեղձոյց զմանկունսն առնելոյ. (Արշ.։)


Ջրաղաց, աց

s.

water-mill.

· Calfa

NBHL (1)

Կէօք ի ջրաղացս, եւ կէսք յանկողինս գտանին յանհոգս. (Բրսղ. մրկ.։)


Ջրային

adj. s.

aqueous, aquatic, watery. aquatic animal.

· Calfa

NBHL (1)

Հողմք, որ հանդերձ ջրով յանկարծակի պատառեալք լինին, ջրային լինին կոչեցեալ. (Արիստ. աշխ.։)


Ջրայոյզ

adj.

fishing.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրայոյզ ջրածուփ ձկնորսացն մանկունք. (Փարպ.։)


Ջրասոյզ

adj.

plunged into water, immersed;
drowned;
— զանգակ, diving-bell;
— առնել, to plunge into water, to sink, to submerge;
— լինել, to be submerged, drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր ի նաւսն բազմութիւն՝ սրոյ ճարակ, եւ ջրասույզ առնէին. (Կաղանկտ.։)


Ջրգողութիւն, ութեան

s.

dropsy;
— որովայնի, ascites, common dropsy;
— գլխոյ, hydrocephalus;
- աչաց, hydrophthalmia;
— պորաց, hydrophalus;
— սրտակրանաց, hydrocardy;
— փամփշափ, hydrocele;
— կրծից, hydrothorax;
— ականջաց, hydrotite.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնարին ջրգողւթեամբ զգածեալ։ Մահկանացու ջրգողութեամբ անկեալ վախճանեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Ռահորդեմ

va.

to start on a journey.

· Calfa

NBHL (1)

Ռահհորդէր յովսէփ ըստ հրեշտակին տեսլեանն, մանկամբ եւ կուսիւ փախչէր յեգիպտոս. (Շ. տաղ ծն.։)


Ռամկութիւն, ութեան

s.

demagogy;
vulgarity.

· Calfa

NBHL (2)

Ռամկութիւն է, յորժամ ռամիկք տիրեն եւ տնանկք. (Ոսկիփոր.։)

Տնանկութեան եւ փարթամութեան, եւ ռամկութեան եւ թագաւորութեան. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Ս (sé)

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սկզբան բառից նախ քան զայլ բաղաձայն՝ հասարակօրէն հնչէ ըս. զոր օրինակ, սագտանել՝ է ըստգտանել. ստանձնել՝ ըստանձնել. սթափ՝ ըսթափ, ստերջ՝ ըստերջ. սկիզբն՝ ըսկիզբն, որ գրի եւ իսկիզբն, եւ այլն։ Բայց ուր բուն բառն իցէ սու կամ սի վանկիւ, յայնժամ յածանցս իւր՝ որպէս եւ ի հոլովս՝ թէ եւ գրեսցի պարզ ս, հնչէ սը. զոր օրինակ սուգ, սգոյ՝ այսինքն սըգոյ, սգալ՝ այսինքն սըգալ. սուտ, ստոյ, ստել. սուր, սրոյ, սրել. սիկ, սըկանալ. սին, սնոտի, սնանալ, եւ այլն։ զբառսդ՝ սպանանել, սպիտակ, սկիհ, սքեմ, սփիւռ, սփռել, եւ այլն. լույս ուղիղ տեսութեան եւ համեմատութեամբ հայկական եւ օտարազգի արմատոց՝ պարտ է արտաբերել՝ ըսպանանել, ըսպիտակ, ըսկիհ, ըսքեմ, ըսփիւռ, ըսփռել. այլ ի տեղիս տեղիս արտաբերին, սըպանանել, սըպիտակ, սըկիհ, սըքեմ, սըփիւռ, սըփռել։ Որպէս եւ բառդ ոպայ՝ որ առ մեօք հնչի ըսպայ, ուստի եւ ըսպարապետ, ըստ այլ լեզուաց է սէպտ, սիբահի։

Խորհուրդ տառիս ի խրատ մանկանց.


Սագաշէն

s. adj.

goose's foot;
triangular.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցեալ սագաշէն՝ ցանկ սահակաշէն, ցնծա նորաշէն. (Գանձ.։)


Սալարիմ, եցայ

vn.

to take refuge, to hide oneself.

· Calfa

NBHL (2)

Ծածկիլ. թաքչել առ ահի. զօղիլ. թեւասքօղիլ. եւ Ապաստան լինել. դիմել՝ անկանիլ.

Մարզպանն փախստեայ անկանի (յեկեղեցին), եւ անդ ի միջոց գումբեթին զօղեալ սալարեալ՝ սարսռալից դողմամբ զետեղեալ լինէր. (Արծր. ՟Բ. 7։)


Սակաւաթիւ

adj.

few in number, not numerous.

· Calfa

NBHL (1)

Կետս խղճիւ եւ ցաւօք մտաց զսակաւութիւն զաւուրս կենցաղոյս։ Սակաւաթիւ գնդաւ երջանկացն. (Փարպ.։ Նար. առաք.։)


Սակաւապիտութիւն, ութեան

s.

thriftiness, contentedness, moderation, frugality, sobriety.

· Calfa

NBHL (1)

Տանջանք անյարգութեան՝ սակաւապիտութիւն։ Այն՝ որ անկարօտն է, սակաւապիտութիւն իբրու ազգակից իմն եւ դրացի լինի. (Փիլ.։)


Սակուր, կրի, կրաւ

s.

double-edged axe, battle-axe;
cf. Սակր.

· Calfa

NBHL (1)

Լէգէոն սպարակիր հետեւակն՝ վահան ի ձեռն, սակուր զգոտւոյ։ Յանկարծօրէն կից ի վեր առնեալ զսակուրսն՝ զարկանէին թագաւորին պապայ. մին կշիռ զուլն հարկանէր սարկաւն, եւ միւսն եւս սակաւորն զաջ թաթ ձեռինն. (Բուզ. ՟Է. 32։)


Սակս, ի սակս

prep.

on account of, for, by reason of, in order to, for the sake of, with respect to, in consideration of, touching, concerning;
յայն —, that is why, for which reason, for that purpose, on that account, therefore;
յայս —, it is why, for this purpose or reason, on this account, consequently;
— է՞ր, why ? for what reason ?
ի ձեր —, for you, for your sake, on your account, in respect to you;
յո՞յր —, for whose reason ? why ?
յոր or յոյր —, — որոյ, on which account, therefore;
-՝ զի, because.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարէր քատկել ... սակս զի բնակեալ էր անդ խաչն տէրունական. (Կաղանկտ.։ cf. Սակս։)


Սաղարթաւոր

adj.

leaved, leafy.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաղամիտ տնկոցն յարադալար սաղարթաւորաց։ Սաղարթաւոր եւ բազմոստեան արքայական անկոյն պտուղ քաղցրաճաշակԶտունկս սաղարթաւորս ի պաշտօն կռօցն՝դիւաց ձօնէին. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Սաղարութիւն, ութեան

s.

generalship.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եպիսկոպոս կամի լինել ... եւ սաղարթեան ցանկանայցէ, կամ գաւառաց կամ գեղից. (Կանոն.։)


Սամիք, մեաց

s. fig.

yoke, wooden collar for draught oxen;
whip-staff, tiller-shaft, tiller ropes.

· Calfa

NBHL (1)

ζεύγλη jugum. Անուր լծոյ՝ միապաղաղ ոլորեալ, եւ ի սրտէ կապեալ սամետեօք, եւ կամ երկմասնեայ ընդ միմեանս զօդեալ կապով սամետեաց. (ռմկ. սամի, մանկիռ, մանկուռ. արաբ. սէյմ. երկականն՝ սէմըգ ).


Սայապէս

adv.

cf. Սապէս.

· Calfa

NBHL (1)

οὔτως ita, sic. Սապէս. այսպէս. սոյնպէս. ասանկ.


Սայթաքեմ, եցի

vn. fig. va.

to slip, to stumble, to trip, to take a false step, to fall;
to falter, to waver, to be unsettled, to go astray, to err. cf. Սայթաքեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սովաւ եւ ես սայթաքեալ՝ անկանելով ի վայր. (Պիտ.։)


Սայթաքումն, ման

s. fig.

stumbling, slip, false step, fall;
error, aberration.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդվայրաբանութիւն, անկարգաւոր սայթաքութիւն, մոռացկոտութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Սայլ, ից

s. ast.

waggon, chariot, cart;
arcturus;
bootes.

· Calfa

NBHL (1)

Տացես առնելու յերկրէս եգիպտացւոց սայլս մանկանց եւ կանանց ձերոց։ Լծեցէ՛ք զերինջսն ի սայլին, եւ դիք զնա ի վերայ սայլին։ Ետու զեղինսդ յողջակէզս, եւ զփայտ սայլիցդ եւ զցորենադ ի զոհս։ Զոր օրինակ հոլովի սայլ լի օրանաւ, եւ այլն։ Տե՛ս եւ կամնասայլ։ Բերին սայլօք նոցին աւանի ... հաւաքեալ ի սայլսն։ Յառաւել տանջանացն ոչ եւս զօրէր գնալ, այլ ի ճանապարհին սայլով բերէին. (Խոր. ՟Գ. 32։ Ճ. ՟Բ.։)


Սայլակ, աց

s.

small cart, truckle, dray-cart;
— ձեռաձիգ, barrow, hand-barrow.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեցին հանդերձ տապանակաւն ի սայլակին։ Դրդուեցաւ ի սայլակէ անտի անկանիլ։ Ի վերայ ուսոցն բարձցեն զնտ, եւ ոչ եթէ ի սայլակի. (Եփր. ՟ա. թագ.։ եւ Եփր. ՟ա. մնաց.։)


Պարեգօտ, ից

s.

tunic, cloth, coat;
morning gown.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս զողորմածն միայն խնդրէ, այլ եւ ի պարեգօտիցն եւս հրամայէ անկանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Պարեմ, եցի

va.

to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.

· Calfa

NBHL (1)

Պարեցէք ո՛վ մանկունք առագաստիս այսօր ուրախութեամբ. (Լմբ. համբ.։)


Պարզաբար

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց միանգամայն պարզաբար ոչ յումեքէ ո՛չ բանն շարժի, եւ ոչ կարծիքն։ Եւ միանգամայն պարզաբար, որոց վայելումն ցանկալի ըստ ախտիցն կեանք, յայսորիկ մեզ ժուժկալութիւնն հարկաւոր է. (Արիստ. գոյաց.։ Բրս. հց.։)


Պարզական, ի, աց

adj.

cf. Պարզ.

· Calfa

NBHL (1)

Անսկզբնական զօրութիւն ... պարզանկանն եւ անշարժական միապէս (Ագաթ.։)


Պարզամիտ, մտաց

adj.

simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.

· Calfa

NBHL (1)

ἀπλοῦς, ἀπλούτερος, ἁκέραιος simplex, simplicior, sincerus. Պարզ մտօք. անկեղծ. միամիտ.


Պարզամտութիւն, ութեան

s.

cf. Պարզմտութիւն.

· Calfa


Պարզութիւն, ութեան

s.

simplicity;
purity, cleanness;
simplicity, sincerity;
clarification, clarifying;
serenity, clearness, calm weather;
explication, development;
ազնուական —, noble simplicity.

· Calfa

NBHL (2)

Պարզութիւն (մանկութեան) անյեղափոխ, զոր ունէր ադամ. եւ այնու ոչ ետես զմերկութիւն անձին իւոյ։ Ոչ գոյ պարզութիւն որոշեալ ի խոնարհութենէ։ Ապացոյց եւ սահման մեծ երանելի պարզութեան պօղոս (պօղ) ... պարզ միայնակեաց, եւ այլն. (Կլիմաք.։)

ՊԱՐԶՈՒԹԻՒՆ. ἀπλότης simplicitas. Պարզ եւ անխառն գոլն իրաց. Մաքրութիւն անապակ. եւ sinceritas. Պարզամտութիւն. անկեղծութիւն.


Պարէն, ենից

s.

maintenance, food, nourishment, subsistence, victuals, provisions, stores;
աւուրն —, daily bread, daily board;
զաւուրն հայթհայթել or գտանել —, to gain or earn one's livelihood.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սակաւ սակաւ զիւրեանցն ոտացուածս վատնեալք ընդ աւուրն պարենի՝ ի վերջին տնանկութիւն հասանէին։ Կարօտեալ աւուրն պարենին։ Զաւուրն պարէնն շահէր յաշխատութենէ ձեռինն. (Յհ. կթ. Պտրգ.։ Բրսղ. մրկ.։)


Պարէտ, աց

s.

ephor;
— տրովացի, Paris.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ մանկանց եկեղեցւոյ՝ հատուք ոմանք եւ գողակիցք գողոց կացին առ մեօք շահապք եւ պարետք. (Սարկ. քհ.։)


Պարիչ

s.

dancer.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծակի մեռան (յաւուրս հարսանեաց). եւ ընկալաւ զպարիչսն եւ զկաքաւիչսն՝ սգաւոր եւ կառաշողս. (Մաշկ.։ 3)


Պարծենողութիւն, ութեան

s.

cf. Պարծումն.

· Calfa

NBHL (1)

Կալցէ զքեզ գովութիւն յայլոց եւ պարծենալութիւն։ Զի մի՛ անկցիս յախտ պարծենողութեան, եւ կորուսանիցես զվաստակս քո. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ժ՟Զ։)


Պարծուկ

adj. s.

boastful, vaunting, bragging, vain-glorious, self-conceited, swaggering, blustering;
braggart, swaggerer, braggadocio, hector, bully.

· Calfa

NBHL (1)

Պարծուկ պետք եւ զօրավարքդ, որ նմանէքդ սիսարայ։ ի ձեռն վատթարի եւ ծանակի անկաւ պարծոյկ քաջամարտիկ հեթանոսաց. (Եփր. դտ.։)


Պարկեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise or modest, continent or abstinent, to give an air of decency.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմնական զգայութիւնսն պահօք եւ աղօթիւք պարկեշտացուցանէ. (Կաղանկտ.։)


Պարկեշտութիւն, ութեան

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ պարկեշտութեամբ, որ ինչ արդարութեամբ։ Ի հնազանդութեան կայցեն ամենայն պարկեշտութեամբ։ Վարդապետութեամբ զանկեղծութիւն ունիլ, զսրբութիւն, զպարկեշտութիւն. (Փիլիպ. ՟Դ. 8։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 4։ Տիտ. ՟Բ. 7։)


Պարունակեմ, եցի

va.

to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայաղթ զօրութիւն կենդանարմատ քո փայտին յառաջագոյն երեւեալ ի բաբելովն ի հնոցին քառակերպեան նշանիւ պարունակէր զբոց հնոցին ի սուրբ ի մանկանցն. (Հարցնափառ.։)


Պարուտակ, աց

bot.

s. anat. pellicle, membrane, tunic;
cf. Խելապատակ;
— պտղոց, pericarpium, follicle, capsula.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ աճեալ պարուտակքն (կամ պարունակքն) լինիլ աճեցմամբն, զոր գինին ի վեր գոլորշացեալ բերէ, անկանին ցաւք անբերելիք ի գլուխն. (Բրս. արբեց.։)


Պարուրեմ, եցի

va.

surround;
to envelop, to cover, to conceal, to enclose, to shut up;
— or ի բաց —, to strike out, to eliminate, to take away, to retrench, to trim round.

· Calfa

NBHL (1)

Պատառեաց զպարուրեալ թակարդն։ Որ ժպրհի անարգել զծնօղս, նախատի, եւ պատկառանօք պարուրի ... Մեղկեալն ախտաւոր ցանկութեամբ՝ պարուրէ թաքուցանէ ի քննողաց զամօթ ի գործսն։ Որք եղիցին յայնժամ պարուրեալ ի թաքստեան. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. առակ. եւ յայտ։)


Պարսաւանք, նաց

s.

cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի եւ որ ըստ բնութեան է համագամ ցանկութիւն՝ բազում անդամ պարսաւանս, յորժամ անչափ եւ առանց յագելոյ վարեսցի ոք նաւավ։ Ոտիւք կամ այլով մասամբ խեղ իցէ մարմնոյն, եւ կամ պարսաւանս ինչ ընկալցի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. քհ.։)