Definitions containing the research անկ : 5285 results

Տհաս, ից

adj. fig.

unripe, immature;
very young, ignorant, unpracticed, inexpert, raw, crude.

· Calfa

NBHL (3)

Արեգակնս այս անկենդան՝ զտհաս պտուղս հասուցանէ. (Նար. ՟Ձ՟Գ։)

Ի տհաս տղայէ։ Ի տհաս մանկունսն։ Տհաս հասակ։ Ի տհաս հասակէ։ Ի բուսոյ տհաս հասակին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։ Շ. մտթ.։ Լմբ. առակ.։ Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Ժ՟Ա։)

Տհաս եւ անկիրթ ոգի։ Վարդապետքն ուսմամբ զտհաս հոգիսն առնեն այր կատարեալ։ Որոց իբրեւ հասնոց տուան օրէնքն. արդ զի մի՛ տհասքն օտար համարեսցին ինքեանց զօրէնսն եւ այլն։ Յիսուս քրիստոս յառաջագոյն օրինակաւ ծանուցեալ եղեւ տհասից. (Լմբ. առակ.։ Ուռպ.։ Նախ. օրին.։ Մխ. ապար.։)


Տղայաբար

adv.

like a child, childishly, girlishly.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ տղայաբար շատախօսք լինիջիք։ Տղայաբար խաբեալ։ Իբրեւ զբաղասէր մանկունք տղայաբար լսեն՝ զոր լսեն. (Եղիշ. հայր մեր.։ Ճ. ՟Ե.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)

Խորամանկ խաբէութենէն, եւ տղայաբար անուսումնութենէն. (Մագ. ՟Ա.։)


Տղայաբարոյ

cf. Տղայաբարու.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՅ կամ ՏՂԱՅԱԲԱՐՈՒ νηπιωδέστερος (որ եւ տղայագոյն) Ունօղ զբարս տղայոց. մանկաբարոյ. պարզամիտ. խակամիտ. տխմար. տգէտ. տղայ. եւ Տղայական.


Տղայաթաղ

cf. Տղայաթաղումն.

· Calfa

NBHL (2)

ՏՂԱՅԱԹԱՂ ՏՂԱՅԱԹԱՂՈՒՄՆ. Թաղումն մանկանց տղայոց. կարգ պաշտաման ի թաղման նոցա.

Վասն մանկանցն է կարգեալ տղայաթաղ։ Առնէք նոցա տղայաթաղ անմեղի, եւ ոչ աշխարհաթաղ, որպէս կարօտելոյ մաքրութեան. (Մխ. ապար.։)


Տղայաթաղումն, ման

s.

child's funeral.

· Calfa

NBHL (2)

ՏՂԱՅԱԹԱՂ ՏՂԱՅԱԹԱՂՈՒՄՆ. Թաղումն մանկանց տղայոց. կարգ պաշտաման ի թաղման նոցա.

Վասն մանկանցն է կարգեալ տղայաթաղ։ Առնէք նոցա տղայաթաղ անմեղի, եւ ոչ աշխարհաթաղ, որպէս կարօտելոյ մաքրութեան. (Մխ. ապար.։)


Տղայական, ի, աց

adj.

childish, puerile, infantine;
boyish, girlish.

· Calfa

NBHL (2)

Զտղայական եւ զմանկաւոր իմացուածսն։ Ի տղայական անգիտութեանն կալով։ Առակացն գիրք զտղայական հասակն նախակրթէ յառաքինութիւն։ Ի տղայական հասակէ կամ տիոցն։ Ի տիոց տղայականաց։ Տղայական տիօք. (Նախ. ժող.։ Արծր.։ ՃՃ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։)

Զորդիս նորա առնէր պատրկունս՝ տղայականս. այսինքն տղայահասակս. (Կաղանկտ.։)


Տղայակոտոր

adj.

child-slaying.

· Calfa

NBHL (1)

(գրի եւ Տղակոտոր) Մանկակոտոր. տղայասպան. տղայախողխող (թագաւոր կամ հրաման նորա)


Տղայահանճար

adj.

cf. Տղայամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մտաց թեթեւ, մանկաբարոյ, տղայահանճար, մանկամիտ. (Բուզ. ՟Է. 34։)


Տղայամիտ, մտի, տաց

adj.

child-minded or simple-minded, of child-like simplicity.

· Calfa

NBHL (2)

Մտօք տղայ մանկամիտ. տղայահանճար. խակամիտ. տխմար.

Լուաւ տղայամիտ մանկտւոյն։ Յիմարեցուցանէ զտղայամիտսն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ Լմբ. առակ.։)


Տղայանամ, ացայ

vn. fig.

to be or become a child;
to behave as a child;
to act the child;
to grow or become young again.

· Calfa

NBHL (1)

νηπιάζω pueresco, infans sum. Տղայ լինել. մանկանալ.


Տղայապէս

adv.

cf. Տղայաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Սա ո՛չ գիտնոց՝ այլ տղայապէս, մանկանց տուաւ նուսխայապէս. (Շ. այբուբ.։)


Տղայացուցանեմ, ուցի

va.

to restore to youth.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս տղայ կացուցանել. մանկացուցանել. նորոգել.


Տղայերամ

adj.

where is an assemblage of children.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայերամ մանկունք սուրբ եկեղեցւոյ։ Տղայերամ ժողովուրդ. (Թէոդոր. խչ.։ Տօնակ.։)


Տղայութիւն, ութեան

s.

infancy, childhood, puerility, childishness;
girlhood, girlishness;
զտղայութեանն ի բաց խափանել, to put away childish things, to renounce puerilities.

· Calfa

NBHL (1)

νηπιότης infantia ἀπαλότης teneritas. Տղայ գոլն. մանկութիւն. տղայական հասակ կամ բարք. տխմարութիւն. եւ առաջինզ ժամանակն մարդկութեան. մատաղութիւն. տղակութիւն.


Տղմաթաւալ

adj.

rolling, wallowing or draggling in the mud.

· Calfa

NBHL (1)

Տղմաթաւալ անասնոցն զմարգարիտն առաջի արկցես։ Աղտեղացայ անմաքրական, տղմաթաւալ անլուացական։ Ի մաքրումն տղմաթաւալ անկելոյս. (Շ. ՟ա. յհ. ղէ։ Սկեւռ. աղ.։)


Տղմանամ, ացայ

vn.

to get dirty, to be dabbled or covered with mire, to draggle in the mud.

· Calfa


Տնակից, կցի, կցաց

adj.

living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.

· Calfa

NBHL (1)

Բժշկաց մանկունքն, եւ տնակիցքն նոցա սպասաւորքն. (Ածաբ. աղք.։)


Տնարար, աց

s. adj.

housekeeper;
housewife;
thrifty, housewifely, frugal.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաստացուսցեն զմանկամարդսն՝ այրասէրս լինել, որդէսէրս, տնարարս։ կամիմ մանկամարդացդ ամուսնանալ, որդիս ծնանել, տնարարս լինել. (Տիտ. ՟Բ. 5։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 14։)


Տնկական, ի, աց

adj.

vegetable, vegetative, vegetating;
innate, inborn;
possessive, adventitious.

· Calfa

NBHL (1)

Բունեալ յանգամս մեր մեղացն օրէնքն, եւ տնկական ցանկութեանցն շարժմունքն. (Կիւրղ. ղկ.։)


Տնկակից, կցի, կցաց

adj.

springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.

· Calfa

NBHL (1)

Յետսամիտ խորհրդովք, եւ տնկակից խորամանկութեամբք. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 15։)


Տնկեմ, եցի

va.

to plant;
to constitute, to place, to establish, to collocate.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւանդութիւնք տնկին ի մարդիկ։ Յայլ ցանկութեանց սա տկար է. զի ոչ ի սկզբանէ տնկեցաւ ի մեզ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։ 21։ ՟Բ. 19։)


Տնկեցութիւն, ութեան

s.

plantation.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է միուի (հոգւոյ եւ մարմնոյ)՞ յորժամ երկոքեան ունիցին զտնկեցութիւն. ապա թէ թողցէ շարժողն, անկեալ դնի մարմին անխլրտելի. (Եղիշ. հոգ.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

· Calfa

NBHL (1)

Տնօրէնութիւն տեառն մերդասիրապէս ի մանկանց զպատերազմն նոցա թեթեւացոյց. (Կլիմաք.։)


Տնօրինական, ի, աց

adj.

economical, administrative;
relating to the incarnation of our Lord;
— տեղիք, the Holy Land.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՆՕՐԻՆԱԿԱՆ. ա. Փրկչական. սեպհական տնօրէնութեանց տեառն. որ ինչ անկ է մարդեղութեան կամ խոնարհութեան որդւոյն աստուծոյ.


Տոգիմ, եցայ

vn.

to pant for;
cf. Տոգորիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ դու այսմ ցանկացար տոգեալ։ Տողեալ տոգեալ. տիրապէս տրամադրութեան տորբանականդ ի քեզ տոգեալ. (Մագ. ՟Ե. ՟Խ՟Ա։)


Տոյժ, տուժի, տուժից

s.

cf. Տուգան;
damage, loss, disadvantage, prejudice, injury, wrong;
տուժիւք անձին, at one's expense;
փոխարինել տուժիցն, to indemnify, to recompense.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգամք ընդ առաջ ելեալ ի տոյժս անկցին. (Առակ. ՟Ի՟Է. 17։)


Տոշկեմ, եցի

va.

to torment, to harass, to vex, to ill-treat.

· Calfa

NBHL (1)

Տոշկեն զկեանս իւրեանց ի հեշտ ցանկութիւնս։ Ազգի ազգի հարուածովք (զեգիպտոս) տոշկեալ չարչարեցեր. (Փիլ. լին. ՟Ա. 87։ Թէոդոր. խչ.։)


Տոչորեմ, եցի

va.

to burn, to set on fire, to fire.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս հրով տոչորէ եւ վառէ ցանկութեանն բոց. (Յճխ. ՟Թ։)

Զի թէ առ այժմ հուր ոչ անկեալ յերկնից տոչորէ երագապէս. (Խոսր.։)


Տոռն, ռին, ռան, ռունք, ռանց

s. fig.

rope, cord, string, twine;
tie, band, bond, link;
— շան, leash.

· Calfa

NBHL (2)

Թաքուցեալ են յերկրի տոռունք նորա։ Վարակեսցին տոռամբ տնանկութեան։ Տոռունք մեղաց պատեցան զինեւ։ Ի տոռունս մեղաց իւրոց շաղի իւրաքանչիւր ոք։ Գնաց զկնի նորա ... իբրեւ զշուն տոռամբ։ Տոռն ընդ անձն ... ձեռակապօք. (Յոբ. ՟Ժ՟Ը. 10։ ՟Լ՟Զ. 8։ Սղ. ճժը. 61։ Առակ. ՟Ե. 22։ ՟Է. 22։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)

Զտոռանէ հարեալ ձգիս յանկումն անհնարին. (Համամ առակ.։)


Տոռոմ, ոյ

s.

handle.

· Calfa

NBHL (1)

իբր տոռն կամ ունելիք եւ բառնալիք (տապանակին). Ելեալ երթայր չորս տոռոմով. զերդ զօձ խաղայր հանց տահելով. եմուտ ի տուն (ի տաճարն) չորս անկիւնով, յայն տունըն կայր բազում ժողով. (Շ. առակք.։)


Տուայտանք, նաց

cf. Տառապանք.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում այն են՝ որ առ այսպիսի աղէտս տարակուսի ի վաճառականութեան արուեստս տուայտանաց անկանել յօժարեն. (Ագաթ.։)


Տուայտեմ, եցի

va.

cf. Տառապեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկ իցեն ասէ, եւ կարօտեալ աւուրն պարենի, եւ նորին աղագաւ տուայտեալ շրջին։ Զի մի ասիցեն, թէ աստ ցանկ միայն տուայտիցիմք. (Սարգ. յկ. ՟Է։ Երզն. մտթ.։)


Տունջէն

adj.

day's, belonging to the day, diurnal.

· Calfa

NBHL (1)

Հասեալ ի տունջէն ժամուն՝ անկանէին ի վերայ թագաւորին. (Բուզ. ՟Գ. 21։)


Տուր, տրոյ, տրոց

s.

giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.

· Calfa

NBHL (1)

Նուիրիիցեն ըստ ամենայն տրոց սրբութեանցն իւրեանց։ Ի պտղոյ տրոցն նորա յամենայն նուիրաց որդւոցն իսրայէլի։ Արասցե՛ս զտուրսն՝ զոր խոստացար բերանով քով։ Պատուական է քան զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրս անզգամաց զոհ քո։ Իբր ոչ եթէ խնդրեմ զտուրսն, այլ խնդրեմ զպտուղն՝ որ յաճախէ ի բան ձեր։ Զտուրս զուարթառատս սիրէ աստուած. (այժմու յն. զզուարթ տուիչն)։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն. իսկ որ խնայէ ի տուրս, սասատիկ բարկութիւն յարուցանէ։ Մի՛ մոռանար զամենայն տուրս նորա. (յն. զհատուցումն)։ Ամենայն տուրք բարիք, եւ ամենայն պարգեւք կատարեալք։ Տրովք տնանկաց. եւ այլն։


Տուրեւառ, ից

s. adj.

commerce, traffic, trade;
interchange, exchange;
conference, communication, correspondence, frequentation, society;
commercial, mercantile, trading;
— շնչոյ, respiration, breath;
— ամուսնութեանց, marriages, weddings;
դադարումն —ից, stagnation of business, of affairs;
ի յետին — շնչոյն, at the last moment or gasp;
— առնել, to trade, to traffic, to negotiate;
ի — գեղարդանցն ճայթիւն որոտման ելանէր, a sound as of thunder proceeded from the clash of the spears;
cf. Թեւակոխեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ նմա լինելով նախարարքն՝ յանկշիցին խօսիւք, տուեւառիւք, խրախճանութեամբք։ Ցաւք իմ (մեղաց) նորոգեցաւ յիս, եւ ահա զայս ծանեաք ի տուրեւառից մարդկան (ի զրոյցս). (Խոր. ՟Գ. 55։ Լմբ. սղ.։)


Տռիփք, տռփից

s.

eros, lust;
cf. Տռփանք.

· Calfa

NBHL (1)

Տռիփք ցանկութեան ոչ չափաբար աճեալ սաստկանան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Տռփական, ի, աց

adj.

concupiscible, sensual, libidinous, amorous.

· Calfa

NBHL (2)

ἑρωτικός cupidinosus, libidinosus, amatorius. Ցանկական. տրփական. հաճոյական. հեշտալի.

Կամ իբր ἑρασθής, ἑραστρία amans. Տռփաւոր. ցանկասէր.


Տռփամ, ացայ

vn.

cf. Տռփանամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՌՓԱՄ կամ ՏՌՓԱՆԱՄ. ἑράω (լծ. եռալ) amo, amore prosequor, cupio, adfecto. Տռիփս կրել. տռփիլ. ցանկալ. տենչալ. վառիլ մարմնաւոր կամ հոգեւոր սիրով.


Տռփանամ, ացայ

vn.

to love to distraction, to be madly in love with;
to love tenderly, to covet, to long for, to desire ardently, to wish eagerly, to burn for, to be athirst for.

· Calfa

NBHL (1)

ՏՌՓԱՄ կամ ՏՌՓԱՆԱՄ. ἑράω (լծ. եռալ) amo, amore prosequor, cupio, adfecto. Տռիփս կրել. տռփիլ. ցանկալ. տենչալ. վառիլ մարմնաւոր կամ հոգեւոր սիրով.


Տռփանք, նաց

s.

amours, amorous desire, concupiscence;
cupidity, strong desire, ardent wish;
եղանակ —նաց անասնոց, rutting-season, rutting-time.

· Calfa

NBHL (2)

ἕρως amor, desiderium, cupido, libido. Տռիփք. տարփանք. տենչ. ցանկութիւն. սէր սաստիկ. Որ ի մահկանացուսն տռփանք ցանկութեանն էին։ Տռփանք ցանկութեան ձգեալ։ Յաղագս տռփանաց խաղուց. (Փիլ. իմաստն.։)

Ցանկացաւ նմա ի գործ տռփանաց։ Չարավավաշ տռփանօք։ Այնքան անկղիտանայր ի տռփանացն։ Առ տռփանս կանանց։ Զվայրապար տռփանս առակս յանդիմանէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ Լմբ. ժղ.։ Մխ. առակ.։)


Տռփաւոր

adj. s.

libidinous, luxurious;
Cupid.

· Calfa

NBHL (1)

Տռփող, ցանկացօղ. եւ Չաստուած սիրոյ. Ἕρως Cupido, amor. Յաղագս տռփաւորին, եւ երկնային աստղկանն ... Ընդհանուր աշխարհական տռփաւորն. (Փիլ. տեսական.։)


Տռփելի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, worthy of possession.

· Calfa

NBHL (1)

Տռփալի. տարփալի. ցանկալի. տենչալի.


Տռփող

adj.

desirous;
amorous.

· Calfa

NBHL (1)

վր. տռփիա՛լի. Ցանկացօղ, տենչօղ, եւ տռփոտ.


Տռփոտ

adj.

passionate, impassioned, amorous, smitten with love or desire.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլեալ ի տռփիս, տռփաւոր. ցանկասէր.


Տռփութիւն, ութեան

s.

cf. Տռփանք.

· Calfa

NBHL (2)

ἕρως desiderium, cupiditas, amor. Տռփանք. ցանկութիւն. տենչ սաստիկ. եւ Սէր հոգեւոր կամ մարմնաւոր իրաց.

Տռփութիւն ցանկութեան։ Ըստ գարշելի տռփութեան. (Փիլ. լիւս.։ Նոննոս.։)


Տռփումն, ման

s.

cf. Տռփանք.

· Calfa

NBHL (3)

cf. ՏՌՓՈՒԹԻՒՆ. որպէս Սէր եւ ցանկութիւն մարմնաւոր.

Ոչ էր կեանք նորա այլ ինչ, բայց տռփումն եւ գիութիւն։ Զտռփումն ցանկութեան ախտին նահանջեալ։ Տռփմամբ կերակուր կամեցաւ առնել. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի։ Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Մխ. առակ.։)

Ո՛չ ախտաւոր տռփմամբ, այլ աստուածային։ զտռփումն սիրոյ սրբոցն՝ որ առ քրիստոս։ Ցանկութիւն եւ տռփումն առ աստուած մերձաւորութեան։ Աղօթք եւ իղձք սրտին տռփման. (Նոննոս.։ Նար. երգ.։ Շ. յկ. ՟Ծ՟Ա։ Լմբ. պտրգ.։)


Տրամագիծ

cf. Տրամաչափ.

· Calfa

NBHL (2)

ՏՐԱՄԱԳԻԾ. գ. διάγραμμα diagramma. Գիծ անցեալ ընդ միջակէտ բոլորակի կամ քառանկեան յանկեանէ յանկիւն.

Ձեւ բոլոր շրջագային բաժանի յերկուս կիսագունդս ... եւ հայեցածք երկուց կիսագնդիցն հանդիպութեամբ կշիռն ուղիղ ի վերին եւ ի ներքին տրամագիծսն ... Եւ այնպէս զհաւասարակշիռ կէտն կալեալ՝ կայ եւ յերկոցունց հակառակացն միջոցն զտրամագիծս ունի։ Իսկ կայեան սորա ի տրամագիծ անդր՝ զուղղանկիւն չորեսին առ միմեանս հայեցուցանէ. եւ ի հայել ուղղանկեանցն առ տրամագիծն միջին՝ զամենկայն հարթ, արդակ, զուգամասն յարմարեալ անվնաս պահէ. (Շիր.։)


Տեսանողական, ի, աց

adj. s.

visual;
prophetic;
—ն, the eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն տեսանելեացն (իրաց) կերպարանք ի մաքրութիւն բբին իլ ներքս անկանելով՝ զտեսանողական զգործն կատարեն. (Նիւս. երգ.։)


Տեսարան, աց

s.

theatre, spectacle;
scene;
sight, the eyes;
landscape, scenery;
watch-tower;
look-out man, top-man;
vedette;
շուրջ —, amphi-theatre;
— աշխարհի լինել, to be a subject of scorn or opprobrium.

· Calfa

NBHL (1)

θέατρον theatrum, spectaculum. Տեսլարան. տեղի տեսանելոյ զհանդէս. կրկէս. թատրոն. սէյիրի տեղ. սեյրանկեահ, մեյտան.


Տեսաւորիմ, եցայ

vn.

to make oneself seen, to become visible, to be in sight, to appear;
to have an interview, a meeting.

· Calfa

NBHL (1)

Մորենի անկիզելի, յորում աստհուած տեսաւորեցաւ. (Սկեւռ. աղ.։)