cf. Խրոխտալիր.
· Calfa
Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)
full of haughtiness.
· Calfa
Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)
imaginary, fanciful, fantastic, illusory, chimerical, extravagant, air-built.
· Calfa
φανταστικός speciem meram habens. Երեւութական. ուրուական. ստուերական. սնոտի եւ յիմարական. որ ինչ լինի առ աչս մարդկան.
syllabic.
· Calfa
Մեծաձայնապէս յարմարել ձայնս փաղառական գոչմամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) (յորս եւ վրիպակաւ՝ փաղարական, կամ փողորական)։
Mercury.
· Calfa
Իսկ առ վերոյ լուսնին, երկրորդ կոչել խորան, այն որ էռմիս՝ ասեն լեզուաւ հոռոմական. իսկ ի տաճկաց՝ որ օտարիդ ըզնա կարդան, եւ ըստ հայումըս փայլածու՝ յարմարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
I say ! holla ! hallo !.
· Calfa
Ծօլա, արական. քալա՝ իգական. եւ չէզոք, զաւակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
civil, political, civic;
citizen, cf. Քաղաքավար;
politics.
· Calfa
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ. ա. ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՆ գ. πολιτικός, ἠ πολιτική politica, reipublicae administratio. Քաղաքավարական, գրօղ կամ գրուած զքաղաքավարութենէ. եւ Քաղաքականութիւն, քաղաքավարութիւն. արուեստ եւ գիտութիւն բարեկարգութեան քաղաքի.
cf. Քաղաքական;
—ք, citizens, townspeople.
· Calfa
πολιτικός civilis, civicus. որ եւ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ. Պատշաճեալն քաղաքի եւ քաղաքացւոց. քաղաքավարական.
cf. Վարուժանակ.
· Calfa
Որսական թռչնոց արականք. կանդ ... կամ վարուժանակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
male bird, cock.
· Calfa
Որսական թռչնոց արականք. կանդ ... կամ վարուժանակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.
· Calfa
gazelle;
antelope.
· Calfa
Առն, խոյ, գոնչակ, վիգոն, դուար, մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբք. (Երզն. քեր.։)
to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.
· Calfa
Փոխաբերել յասորի լեզուոյն ի հագարական լեզուն։ Փոխաբերել ի հայկական լեզու. (Յռջբ. նանայի.։)
translocated, foreign.
· Calfa
μέτοικος inqulinus. Օտարական. եկ՝ որպէս բնակ եղեալ. դրսեցի.
cf. Դերանուն.
· Calfa
Իսկ դերանունդ թերանուն լսի, կամ տիրանուն, կամ փոխանուն։ Եւ է դերանունութիւն ըստ երից. զի ասի՝ փոխանունութիւն եւ թերանուն, եւ հասարականուն. (Երզն. քեր.։) (Իսկ ի գիրս դամասկացւոյն դնի Փոխանունաբար՝ իբր Յարանունաբար. παρωνύμως denominative.
s. rhet. antonomasia.
· Calfa
Իսկ դերանունդ թերանուն լսի, կամ տիրանուն, կամ փոխանուն։ Եւ է դերանունութիւն ըստ երից. զի ասի՝ փոխանունութիւն եւ թերանուն, եւ հասարականուն. (Երզն. քեր.։) (Իսկ ի գիրս դամասկացւոյն դնի Փոխանունաբար՝ իբր Յարանունաբար. παρωνύμως denominative.
unchaste, lewd.
· Calfa
Շիտիտի, տապզէ. անուն իգացելոյն եւ կանացեացն եւ անարական պղծիցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
cf. Տարաշխարհիկ.
· Calfa
Եւ որպէս ἁπόδημος, ἁποδημητής, ξένος peregrinator, peregrinus. Նա՝ որ է ի տար աշխարհէ կամ երթեալ է ի տար աշխարհ. պանդուխտ. օտարական. վտարանդի. գաղթական.
cf. Տար;
foreign, exotic;
foreigner, stranger, traveller, pilgrim.
· Calfa
Եւ որպէս ἁπόδημος, ἁποδημητής, ξένος peregrinator, peregrinus. Նա՝ որ է ի տար աշխարհէ կամ երթեալ է ի տար աշխարհ. պանդուխտ. օտարական. վտարանդի. գաղթական.
weak-minded, poor-spirited, dull-witted, imbecile.
· Calfa
Եւ Տխմարական. տգիտական.
housekeeper;
housewife;
thrifty, housewifely, frugal.
· Calfa
Եւ իբր Տնարարական.
economical;
cf. Տնօրինական;
—ն, economy.
· Calfa
Զի՞նչ ակն ունել է, եթէ ոչ տան կամ քաղաքի՝ տնտեսականն կամ քաղաքավարական այր. (Փիլ. լին. ՟Դ. 118։)
of good family, high-born, illustrious, noble, patrician;
national;
relation, kindred;
—ք, produce, fruit, revenue, harvest.
· Calfa
Յոլովք եւ մեծամեծք լինին կռիւք յաղագս ի տոհմոն պատուոց. քանզի տոհմական պատերազմ իբրու զի չարագոյն են քան զօտարականաց. (Փիլ. լին. ՟Բ. 60։)
of the same family, descent or lineage, related, consanguineous;
abundant, rich produce.
· Calfa
Ամպարհաւաճութիւն եւ բազում այլոց չարեաց գործա՛կ է, որք են սկզմունք օտարականաց եւ տոհմային պատերազմաց։ Գաւառք մեծամեծք եւ բազմամարդիկ՝ տոհմային հեռութեամբք աւերին. (Փիլ.։)
cf. Տոհմական.
· Calfa
Պատերազմաց տոհմիկ (իբր տոհմկաց) եւ օտարականաց փոփոխմունք, եւ աւարումն քաղքաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
skilled in almanac-making.
· Calfa
Գիտակ եւ հմուտ տումարական բանից՝ ըստ աստեղաբաշխական զննութեան, եկեղեցական տօնից.
sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.
· Calfa
ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ. Այցելութիւն. Յընկերացն օգուտ գործովկամ օգնութեամբ, կամ մխիթարական տեսութեամբ. (Խոսր.)։
exhortative, encouraging.
· Calfa
որ եւ ՔԱՋԱԼԵՐ. Զօրացուցիչ. մխիթարական. սրտապնդիչ.
attractive.
· Calfa
Կերակրականին բնութեան զօրութիւնք են չորք. քարշողական, ունակական, այլայլական, արտաքս վտարական։ միով արեամբ կերակրին. քանզի իւրաքանչիւր ոք զիւր նմանապէս քարշողական զօրութեամբն խնդրէ. (Նիւս. ՟Ի՟Բ։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։)
not, no, never, not at all;
away with! go along ! fye! for shame!
without, besides, except;
— յինէն, far be it from me, God save me!
— լիցի ինձ ի տեառնէ, God preserve me!
— քեզ, — լիցի, — մի լիցի, no! God forbid !
— լիցի քեզ, tar be such thoughts from thee;
— լիցի մեզ, we will not, we don't like;
— ի մէնջ, God preserve us, God save us;
օն անդր, — լիցի, oh! never fye! fye upon it!.
· Calfa
ՔԱ՛Ւ, ՔԱ՛Ւ ՔԵԶ, կամ Ի ՔԷՆ. ՔԱ՛Ւ ԼԻՑԻ. կամ ՔԱ՛Ւ, ՄԻ՛ ԼԻՑԻ. ἴλεως propitius μηδαμώς, μὴ γένοιτο nequaquam, ne fiat, absit. Ձայն հրաժարական. որպէս այն թէ՝ Քաւի՛չ լիցի Աստուած, կամ քաւութիւն լիցի ի տեառնէ այդպիսում չարեաց. չէ՛ եւ չէ՛ օրէն, մի՛ եղիցի. օ՛ն անդր. ի բա՛ց տար. ո՛չ իւիք. ո՛չ երբէք. հեռի՛ ըլլայ, Աստուած պահէ, Աստուած լընէ՝ լիցըցնէ.
poetry, poem, verse;
grammar.
· Calfa
Վերածանեսցուք զքնարական քերթուըիւն ներդաշնակապէս։ Քերթութիւն է առասպելավարժութիւն, եւ շափաբերական բանիւք պատմութիւն զանազան իրաց։ Զանազանութիւն քերականութեան եւ քերթութեան. (Քեր. Թր. Երզն. Մագ.։)
chemistry;
alchymy;
cf. Տարրաբանութիւն.
· Calfa
Բառ յն. χυμική chymica. կամ արաբ. ալքիմիա. Փորձ ի քուրայս վասն խառնելոյ եւ վերլուծանելոյ կամ ելուզանելոյ զհոյզս բնական իրաց. որ է պիտանի ի բժշկականս. իսկ փորձ փոխելոյ զայլնիւթս յոսկի է յիմարական՝ մերժեալ յամենայն դարս յամենայն իմաստնոց։ (Ոսկիփոր.։)
s. adj. stranger;
foreign;
remote, distant;
other;
extraordinary, strange;
vainly, in vain, unjustly, wrongfully.
· Calfa
ՕՏԱՐ. ξένος peregrinus. Օտարական ոք. պանդուխտ. հիւր. ղարիպ.
exotic, foreign;
օտարաշխարհիկ երթանալ, to become a pilgrim.
· Calfa
ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԱՑԻ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԵԱՅ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԻԿ. ἁλλοδαπός, -ή, -όν regionis exterae, extraneus. Որ է օտար աշխարհէ. օտարական. օտար ոք կամ ինչ.
cf. Օտարաշխարհացի.
· Calfa
ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԱՑԻ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԵԱՅ ՕՏԱՐԱՇԽԱՐՀԻԿ ἁλλοδαπός, -ή, -όν regionis exterae, extraneus. Որ է օտար աշխարհէ. օտարական. օտար ոք կամ ինչ.
extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.
· Calfa
ՕՐՀԱՍ μόρος, μοῖρα mors, fatum. որ եւ ՕՐԱՀԱՍ. Օր վախճանի ի վերայ հասեալ. մահ. եւ ըստ հեթանոսաց՝ Վախճան ճակատագրեալ կամ ախտարական. պատահարք մահու. մահ տանջանօք կամ անկարծ.
brother;
—ք, Crusaders;
Templars, Knights templars.
· Calfa
Քաղաքն աքայ, զոր ունէին ազգը Ֆրերացն՝ տունն դամբլուն եւ ոսպեթալին. այսինքն տաճարական եւ ասպնջական կոչեցեալքն։
Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)
Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)
Եւ որպէս ἁπόδημος, ἁποδημητής, ξένος peregrinator, peregrinus. Նա՝ որ է ի տար աշխարհէ կամ երթեալ է ի տար աշխարհ. պանդուխտ. օտարական. վտարանդի. գաղթական.