Definitions containing the research դաս : 1148 results

Դժուարընդել

adj.

difficult to tame, to domesticate.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դժուարընդել դաստիարակաւ խաչին վարժեալ կրթեցար. (Նար. կուս.։)


Դժուարընտել

adj.

cf. Դժուարընդել.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դժուարընդել դաստիարակաւ խաչին վարժեալ կրթեցար. (Նար. կուս.։)


Դիտող, աց

s.

observer;
bishop.

· Calfa


Դիւագունդ

adj.

assembly of demons.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւագունդ բանակօք։ Ընդդէմ դիւագունդ դասուն. (Զքր. կթ.։ Նար. մծբ.։)


Դիւրագիւտ

adj.

common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրագիւտ մեզ արասցէ զնախադասութեանցն խնդիրս. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Զանազանեմ, եցի

va.

to distinguish, to diversify, to discern, to vary.

· Calfa

NBHL (1)

διαφέρω, διορίζω, ποικίλλω differo, distinguo Որոշել զիր յիրէ, եւ զբան ի բանէ՝ իրօք կամ մտօք. յայլ եւ այլ կարգս դասաւորել. զատել, ջոկել.


Զատական, ի, աց

adj.

disjunctive;
separate, disjoined.

· Calfa

NBHL (1)

Տասնեակն ունելով յինքեան զանզատն բնութիւն, եւ զզատականն. քանզի անզատն կարգեալ դասի ըստ նշանի միայն (որ է կէտ անբաժանելի). իսկ զատականն ըստ երից տեսակաց, ե՛ւ վեր ի վերոյ գծոյ, ե՛ւ երեւմանն, ե՛ւ հաստատնոց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զատումն, ման

s.

cf. Զատութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իննեակ դասուցն կարգք յերիս որոշեալ զատմունս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Զարմանամ, ացայ

vn.

to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.

· Calfa

NBHL (1)

ԶԱստուծոյ մարդասիրութենէն (յն. թիւնն) զարմասցիս. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։)


Գգուանք, նաց

s. pl. caresses, cajolery, flattery, endearments.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ դաստակաց ձեռաց որպէս զմանուկ զծերն հին աւուրց գգուանօք ընկալար. (Նար. կուս.։)


Գեղգեղեմ, եցի

va.

to trill, to modulate, to quaver, to shake, to sing agreeably.

· Calfa

NBHL (1)

Անդաստան ծաղկաց ցցունազարդ գեղգեղեալ բազմագունակ երանգօք եւ յարազուարճ առատացօղովք. (Թէոդոր. ի կոյսն.։)


Գեղեցկասէր

adj.

who loves the beautiful, who admires fine things.

· Calfa

NBHL (1)

Օտարասէր եւ մարդասէր եւ գեղեցկասէր. (Արիստ. առաք.։)


Գետին, գետնի

s.

ground, earth, soil, land, place;
զգետնի, ընդ —, ի գետնի, ի —, on the ground, in the earth;
կորացեալ մտանել or պշնուլ ընդ —, covered with confusion to look on the ground;
անկեալ ի — երկիր պագանել, prostrated to worship;
հարկանել զգլուխն ի —, to knock one's head on the ground;
զարկանիլ, հարկանիլ զգետնի, to throw one's self violently on the ground;
զարկուցանել, հարկանել զգետնի, cf. Զգետնեմ;
գետնի աղիք or պտուղ, earth-worm.

· Calfa

NBHL (1)

Կանգնեաց զնոսա ի գետնոյն։ Զգեօղն ամենայն դաստակերտօքն եւ գետնօքն իւրովք հանդերձ. (Ագաթ.։)


Երկնագումար

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնագումար պարք։ Երկնագումար խմբից, կամ դասուց. (Խոր. հռիփս.։ Մամբր.։ Նար. ՟Ժ՟Բ։ Բենիկ.։)


Երկնային

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնային զօրք, կամ զինուորութիւնք, կամ դասք. (որ եւ Երկնայինք, այսինքն հրեշտակք). (Շար.։)


Երկպառակ

adj.

divided, discordant.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Յերկուս պառակս կամ ի դասս բաժանեալ, անմիաբան. հակառակ.


Երկրագործեմ, եցի

va.

to till, to cultivate, to plough.

· Calfa

NBHL (1)

Զանդաստանս իւրեանց թողուն, եւ զօտարսն երկագործեն. (Ոսկիփոր.։)


Երրակի

adj.

ad. triple;
trebly.

· Calfa

NBHL (1)

Երիս երրակաց փառաբանողաց (իննեակ դասուց)։ Հուպ երրակին (այսինքն երրորդութեանճ) լոյս գերազանց. (Գանձ.։)


Երրորդական, ի, աց

adj.

ternary.

· Calfa

NBHL (2)

Յերիս երրորդական զարդս (այսինքն յիննեակ դասս) որոշէ. (Դիոն.։)

Երիս երրորդական կարգս զսրբազան դասաւորութիւն նոցա ծանուցին մեզ աստուածաբանքն եկեղեցւոյ. (Վահր. համ.։)


Երրորդութիւն, ութեան

s.

Trinity;
triplicity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոյն յարմարեալ ... զպսակօղ եւ զնորոգօղ անուան էութեան ամենազօր սուրբ Երրորդութեանն ... Հայր, Որդի, Հոգի, ի մի շար դասեալ՝ զթիւն պատուեալ եւ օրհնաբանեալ երիցն ազգակցաց՝ երկոտասան վերանկարէ. (Նար. առաք.։)


Եւս

conj. adv.

also, still, more;
— առաւել, the more so;
— քան զ—, more and more, instantly.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՒ ԵՒՍ. յետադաս, իբր Այլ եւս, անդր եւս. անընդհատ տեւողութեամբ.


Երկանուն

adj.

binominous, having two names.

· Calfa

NBHL (1)

Երկանուն է անուանք երկու ի վերայ միոյ իսկի դասեալ. ո՛րգոն, Եղիազարոս, եւ Եւարեան». յն. Աղեքսանդրոս, եւ Պարիս. (Թր. քեր.։)


Գերազանցութիւն, ութեան

s.

excellence, sublimity

· Calfa

NBHL (1)

Վասն գերազանցութեան մարդասիրութեան. (Բրս. ծն.։)


Ժամանակ, աց

s. mus. ast. gr.

time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies. time;
time;
tense.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ չար էր քան զմարդասպան աւազակ. ո՞չ ի միում ժամանակի անդ ի գլուխ քաջութեան վաղվաղակի մատուցեալ յական թօթափել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Ժանտանամ, ացայ

vn.

to fall into a passion, to become enraged, angry;
to become ferocious, cruel;
to degenerate;
to spoil, to get spoiled, to ret.

· Calfa

NBHL (1)

Ժանդանայ սրբութիւն։ Խնայեմ ի լեզու իմ, զի մի՛ ժանդասցի յիշատակօք պղծութեան նոցա. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ. ՟Թ։)


Ժժմունք

cf. Ժժմակ.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղեմ զամենայն ժիժմունս յանդաստանաց քոց. (Ոսկիփոր.։)


Ժիժմունք

cf. Ժժմակ.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղեմ զամենայն ժիժմունս յանդաստանաց քոց. (Ոսկիփոր.։)


Ժխտիմ, եցայ

vn.

to simulate;
cf. Ժտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԻ՛ ոք հաղորդեսցի՝ որ չիցէ աշակերտ. մի՛ ոք յուդաս՝ եւ ժխտեսցի առնուլ։ Յէ՞ր վերայ այնչափ անամաթեալ ժխտիցս. (Ոսկ. մտթ. եւ այլն։)


Ժողով, ոց

s. adj.

assemblage, collection;
heap;
assembly, levy;
company, convention, college;
chapter, congregation;
council, synod, consistory;
session, sitting;
meeting, assembly, conference, club;
crowd, multitude, people;
solemnity;
synagogue;
assembled, reunited;
պատկառելի —, honorable assembly;
— հաւատացելոց, assembly of the faithful, church, solemnity;
— վանական, chapter, congregation;
— եղբարց, convent, monastery;
— հայրապետաց, council, synod;
— տիեզերական or ընդհանրական, oecumenical council;
— քահանայապետական, consistory;
— դեսպանաց, congress;
— ծերակուտի, աւադանւոյ or պաշտօնէից տէրութեան, Parliament;
diet;
գումարումն —ոյ ծերակուտին, meeting of Parliament;
— յանձնարարական, committee;
— հերետիկոսաց, հերձուածողաց, conventicle;
—, ակումբ երեկոյին or գիշերական, evening party;
— ջուրց, mass of water;
— առնել, ի — գումարել, to unite in council, in sitting, to hold an assembly, to convoke;
արձակել զ—, to dismiss an assembly;
— լինել, to be convoked, or convened in council;
—ս ժողովել, to excite to rebellion;
—ս ժողովել ի վերայ տան ուրուք, to bring down a tempest of misfortune on one's family;
—ս կուտել ի վերայ ուրուք, to revolt against;
ի —ս մեծամեծաց յաճախել, to frequent fashionable society, or high life.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ժողովս զուարակաց, եւ ի դասս երնջոց. (Սղ. ՟Կ՟Է. 31։)

նդ ժողով կուսանաց, եւ դասք ճգնաւորաց։ Ուր ժողովք են սրբոցն ի խաղաղութեան. (Շ. մտթ.։ Շար.։)


Ժողովարան, աց

s.

council-hall;
committee-room;
club, club-house;
paradise;
church;
synagogue;
mosque;
Ecolesiastes.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչն՝ մանկանց դաստիարակ, ծերոց ժողովարան. (Անյաղթ բարձր.։)


Ի (ini)

s.

the eleventh letter of the alphabet and the fifth of the vowels;
twenty, twentieth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՔԹԹԵԼ ԱԿԱՆ. cf. ՔԹԹԵՄ։ ԶԱՌ Ի cf. Զ. ԶԱՌ Ի ԹԱՓ, ԶԱՌ Ի ԿՈՂ. ԶԱՌ Ի ՀԵՏ. ԶԱՌ Ի ՎԱՅՐ, ԶԱՌ Ի ՎԵՐ, Ի ԲԱՑ ԿԱՑՈՒԹԻՒՆ. Որպէս յն. աբօսդասի՛ս, որ է Ապստամբութիւն.


Իմաստայեղց

cf. Իմաստազեղ.

· Calfa

NBHL (1)

զերկաքանչիւր դասս աշակերտելոցն յիմաստայեղց գիտութեաննվերադրիցեն արգասիս. (Պետ.։)


Իմաստնացուցանեմ, ուցի

va.

to render wise, to improve in wisdom;
to free from infatuation, to disabuse, to undeceive.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Զգօնացուցանել. զդաստացուցանել.


Իմաստութիւն, ութեան

s.

wisdem, sense, reason;
understanding, knowledge;
philosophy;
skill, science;
գերաբուն —, sovereign wisdom;
իմաստութեամբ, wisely, sensibly, judiciously;
prudently, discreetly.

· Calfa

NBHL (1)

Իմասնութիւն աստուծոյ ասաց, առաքեցից ի նոսա մարգարէս եւ առաքեալս։ Ո՛վ խորք մեծութեան եւ իմաստութեան եւ դիտութեան աստուծոյ։ Քրիստոս աստուծոյզօրութիւն, եւ աստուծոյ իմաստութիւն։ Որ եղեւ մեզ յաստուծոյ իմաստութիւն։ Հոգի աստուծոյ, հոգի իմաստութեան եւ գիտութեան։ Ոչ կարէին զդեմ ունել իմաստութեանն եւ զհոգւոյն, որով խօսէր։ Սուրբ հոգին իմաստութեան։ Մարդասէր հոգին իմաստութեան.եւ այլն։


Իմացական, ի, աց

adj. s.

intellective, intellectual;
intelligent;
spiritual;
the mind, the intellect, the understanding;
—ք, the spirits of light, the Angels.

· Calfa

NBHL (1)

ինն են աստուածային դասք իմացականացն. (Մաքս. ի դիոն.։)


Իմացողութիւն, ութեան

s.

cf. Իմացութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Իմացումն. իմանալն. հասողութիւն. եւ Ըմբռնումն, կամ ըմբռնողութիւն. իմացական կարողութիւն. Վերածելն զմիտս ամենեցուն առ իմացողութիւն լուսոյն։ տեսին զաստուած դասք քահանայիցս իմանալի հայեցողութեամբ ձեռօք. (Լմբ. պտրգ.։)


Իննեակ

adj.

nine;
no venary.

· Calfa

NBHL (2)

Սովաւ իննեակ դասապետութիւն երեղեցւոյ կարգաւորին. (Շ. բարձր.։)

Սանդուղք եդեալ յերկրէ յերկին, ինըն մատամբ աստիճանին, հաներ նովաւ զազգ երկրեծին, դասակցեցեր իննեակ դասին. (Յիսուս որդի.։)


Իններեակ, եկի

cf. Իննեակ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրագոյն հոյլք անմահից՝ որ բոց հրացան, հրեշտակաց դասք իններեակ՝ հոգիացան. (Շ. միշտ էիդ.։)


Իննեքեան, նեցունց

s.

all the nine.

· Calfa

NBHL (1)

Զիննեսին զդասս խորհրդաբար յիշէ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Իննեքին, նեցունց

cf. Իննեքեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զիննեսին զդասս խորհրդաբար յիշէ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Ինքն, ինքեան, ինքեանք, ինքեանց

pron.

he;
she;
self;
ես —, myself;
դու —, thyself;
նա —, himself, herself;
ընդ — բարբառել, to say to one's self, to talk with one's self;
յ— գալ, գալ — առ —, to come to one's self, cf. Զգաստանամ;
յ— ամփոփիլ մտաց, to concentrate one's ideas, to collect one's thoughts;
յ— արկանել, to attract, to win, to allure, to draw on, to entice, to gain;
յ— հանել, to snatch away, to possess one's self of, to appropriate;
ինքեան զօրութեամբ, by one's own power or force;
ըստ ինքեան, of oneself.

· Calfa

NBHL (2)

Զքեզ ինքդասէ արարի դատաւոր կամաց քոց. (Խոսր.։)

Զաստուծոյ մարդասիրութիւնն ի մէնջ յինքեանց ի բաց փակեցաք. (Առ որս. ՟Ե։)


Ինքնագոյ

adj.

self-existent;
natural.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ինքնագոյ է գոյացութիւն, ի գոյացուցչէն յիրաւի նախադասեցաւ քան զամենայն եկամուտսն, որ է պատահումն. (Ոսկիփոր.։)


Ինքնակամ

adj. adv.

voluntary, spontaneous, willing;
wilful, self-willed;
capricious;
voluntarily, willingly, spontaneously;
— կրօնք, superstition;
— անձնիշխանութիւն, free will

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 24։) Ինքնակամ գնացին. իմա՛, վտարենջեալ անցին առ օտարս. (որպէս դասալիք, փախստեայ)։


Գերակատար

adj.

supreme, highest, greatest;
s. gr. preterpluperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Գերակատար գոյիցս։ Գերակատարդ իմաստից (կամ իմաստնոց)։ Սրբազանդ եւ գերակատար բոլոր ճեմարանի։ Երկնային դասու եւ զօրութեանց գերակատար գտեալք. (Մագ.։)


Գերաշխարհիկ

cf. Գերաշխարհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն կալեալ մնային գերաշխարհիկքն ամենայն (զուարթունք)։ Խառնին ի դասս անմարմնոցն տօն գերաշխարհիկ տօնել. (Տօնակ.։)


Գերափայլեմ, եցի

vn.

to shine, to sparkle.

· Calfa

NBHL (1)

Գերափայլեալ գտաւ ի դասս արդարոց. (Սիսիան.։)


Գերեզմանակրկիտ, կտաց

adj. s. that strips sepulchres or the hurried dead.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասպանաց, եւ գերեզմանակրկտաց (Ոսկ.մտթ.։ եւ Սկեւռ. աղ.։)


Գթամ, ացայ

vn.

to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.

· Calfa

NBHL (2)

οἱκτείρω miseror, commiseror, σπλαγχνίζομαι visceribus, affectu misericordiae tangor Շարժիլ ի գութ. աղեկիզիլ. խնայել, ողորմել. գորովիլ. մարդասիրել.

Լու՛ր աղաչանաց մերոց տէր մարդասէր, եւ գթա՛ ի մեզ. (Ժմ.։)


Գթասիրաբար

adv.

tenderly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասիրաբար. կարեկցաբար.


Գթասիրութիւն, ութեան

s.

tenderness.

· Calfa

NBHL (1)

φιλοστοργία եւ այլն. Գութ եւ սէր. մարդասիրութիւն. ընտանի կարեկցութիւն.