sign-observer, soothsayer, augur, aruspex.
τερατοσκόπος prodigiorum inspector, sive interpres, divinator e portentis, haruspex, hariolus. որ եւ ՆՇԱՆԱԴԻՏՈՂ. (գրի եւ Նշանագէտ) Հրաշագէտ. կիւսահմայ. դիտօղ եւ մեկնիչ նշանաց. ըղձապատում. հաւահմայ. մեռելահմայ.
making the sign of the cross.
Միոյ միոյ ասելն, օրհնեսցի, օծցի, եւ սրբեսցի սեղանս, շուրջանակի նշանադրոշմամբքն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
diviner, astrologer, augur.
σημειολύτης qui solvit signa. Նշանագէտ՝ որ լուծանէ կամ մեկնէ զնշանս, զպատահարս, եւ զերազս.
symbolically, allegorically, mystically.
Զորս շուրջ զքեւ նշանակաբար զարդարմունք օրինակացդ՝ ի բաց բացեալ, երեւեցո՛ մեզ բացափայլութեամբ. (Դիոն. եկեղ.։)
Դասք պաշտօնէից՝ երկնայնոցն դասուց նշանակաբար ունին զօրութիւն. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
cf. Նշանական.
Նշանակական իմն է։ Նշանակական վարդապետութիւն, եւ այլն. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. թղթ.։)
ensign, ensignor standard-bearer.
signed, marked with a sign;
special, signal, famous, remarkable, notable;
symbolic, mystical;
ensign-bearing;
նաւ մի —աւ դիոսկորացւոց, a ship bearing the sign of Castor and Pollux.
Կապեալ մի նշանաւոր, որում անուն էր յեսու բարաբբա։ Գրեցան անուանք նշանաւորացն քսան։ Յաւուր նշանաւորի տարեկանաց մերոց (յն. բարենշան). (Մտթ. ՟Ի՟Դ. 16։ ՟Ա. Եզր. ՟Ը. 50։ Սղ. ձ. 4։)
place for making hosts or wafers.
Շինեցի զնշխարատունս զայս եւ զեկեղեցիս. (Յիշատ.։)
to rise, to rise against, to revolt, to rebel, to mutiny, to rise in insurrection;
to reject, to despise;
— զոք, — ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to shake off the yoke, to free or rid oneself from another's domination.
Նշխահեաց մովաբ զԻսրայէլ։ Նշկահեաց արքայն Մովաբու զարքայն Իսրայէլի։ Արքայ Մովաբու նշկահեաց զիս։ Նշկահեաց եդոմ ի ներքուստ ձեռին Յուդայ։ Նշկահեաց զարքայն Ասորենստանի, եւ ոչ ծառայեաց նմա։ Յո՞ յուսացեալ նշկահեցեր զիս։ Նշկահեաց Սեդեկիա զարքայն բաբելացւոց. (՟Դ. Թագ.։)
to glitter, to glisten, to shine, to sparkle, to flash.
Աւուրս շնորհօք եկեղեցի նշուլեաց. (Բրսղ. մրկ.։)
Իսկ թէ առ գերագոյն քան զնա տեսութեան ճաճանչսն նշուլել համարձակապէս ձեռնարկիցէ, ոչ հասանէ, եւ վրիպեսցէ. (Դիոն. եկեղ.։)
light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.
Որպէս թէ ընդ սակաւ ինչ փեռեկումն ծերպից՝ նշոյլք երեւեսցին։ Գիշերի՝ յորժամ առ ծովեզեր կայցես, եւ զջուրն ժքթիցիս, նշոյլք լուսոյն հատանին. (Եզնիկ.։)
shining, gleaming, radiant, brilliant.
Քառեակ մանեկաւ նշուլափայլ մաքուր ուլանցն յեռմամբ. (Նար. կուս.։)
cf. Նողկտամ.
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
cf. Նողկտամ.
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.
Ոչ եւս նողկտալի (այս ինքն քստմնելի) դողմամբ կասկածես յապագայիցն ինչ թողանել. (Անան. եկեղ։)
cf. Նոյեան.
Նոր նոյեան (այս ինքն Քրիստոսի) տապանն (եկեղեցի) է քոյդ դադար. (Շ. տաղ հռիփս.։)
of Noah.
Նոր նոյեան (այս ինքն Քրիստոսի) տապանն (եկեղեցի) է քոյդ դադար. (Շ. տաղ հռիփս.։)
himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.
Նոյն զաղօթսն (այսինքն զնոյն աղօթս) կատարեմք, զոր յեկեղեցին եւ արտաքոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Եւ կապիճ նո՛յն լիցի տալոյ եւ առնլոյ. (Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 11։)
Օ՛ն եկա՛յք ասեն՝ նոյն նման, եւ մեք ընդ նմա մեռցուք յանդիման. (Գանձ.։)
equally wonderful.
Անդ Մովսէս նախկին հայելի անորակ անմատոյց լուսոյն ... եկեալ ողջունէր նոյնահրաշ կերպիւ. (Խոր. վրդվռ.։)
of the same name;
cf. Համանուն.
որ ի բուն մեկնութեան գրի.
even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.
Նոյնգունակ օրհնութիւնս միշտ ի բարձունս առաքել. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
new and merry;
pleasant, grown green or flowering anew.
Նոր արեւ հարաւ ի նորազուարճ առաւօտի։ Նորազուարճ խնդութեամբ բերկրեա՛ ցնծալով սուրբ եկեղեցի։ Նոր իմն աւետեաց բարբառ՝ նորազուարճ ձայնիւ այսօր գոչէր Գաբրիէլ իւղաբեր կանանցն. (Շ. տաղ.։)
new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.
Առաքեալքն, եւ աւետարանին կոչումն՝ նորածին մարդիկ (սուրբ աւազանաւն). (Մեկն. ղկ.։)
newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.
Նորակերտ քաղաքն սուրբ։ Նորակերտ սիովն, կամ վերնատուն. (Շ. տաղ.։ Անան. եկեղ։)
Եկեղեցիս անկողոպտելի խաղաղութեան նորակերտ (այսինքն տաճար). (Մաքս. եկեղ.։)
cf. Նորագործեմ.
Զերկինս ինձ լուսաւորօքդ հրաշագործ խորան նորակերտեր։ Երկնից երկինք յերկիր նորակերտեալ (զեկեղեցի). (Պիտ.։ Անան. ի պետր.։)
Առ ի նմանէ վերստին ծնիցելոց եւ նորակերտելոց հոգւով. (Մաքս. եկեղ.։)
cf. Նորակնուք.
Ողջունէ զնորակնուքսն որպէս զբարեկամս եւ զեղբարս. (Նիւս. թաղմ.։)
newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.
Ողջունէ զնորակնուքսն որպէս զբարեկամս եւ զեղբարս. (Նիւս. թաղմ.։)
arrived lately;
precocious, early, premature;
unexpected, sudden;
young, fresh.
Նոր հասեալ. նորեկ. եւ Նորոգ հասունացեալ. կանխահաս. նորատունկ. առոյգ. եւ Վաղահաս. յանկարծահաս. եւ Նորահասակ.
Եթէ՛ նախ բնակեալ իցէ, եւ եթէ եկ իցէ նորահաս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
new-married, bride.
newly converted;
neophyte, proselyte.
νεόπιστος, νεοπειθής, νεοκατήχητος nuper ad fidem veniens, recens institutus. Նորոգ եկեալ ի սուրբ հաւատս. նորադարձ. նորատունկ. մատաղատունկ.
Դառնել առ տիկինն զնորահաւատսն ասէ. (Մեկն. ծն.։)
cf. Նորանշան.
Զարթի՛ր եկեղեցի ի նորահրաշ հանդէսս. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)
innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.
Կամիմք ուսանել, զի՛նչ է նորաձեւութիւն յեկեղեցւոջ։ Ուղղել զնորաձեւութիւն. (Առ որս. ՟Թ։)
new-built.
Եդին ի նորաշէն եկեղեցւոջն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
moulted, new-feathered;
made young again, renewed, revived;
— զարդարիլ, to moult, to get new-feathers, to put on new plumage;
to grow young again, to be revived.
Հոգեւորական սուրբ մկրտութեամբ զարդարեցեր նոքօք զտիեզերս ի զգեստս լուսափայլ եւ նորափետուրս։ Որ նորափետուր բանիւ զարդարեալ պայծառազգեցան եկեղեցիք հայաստանեայց. (Շար.։)
newly offered, dedicated, ordained or consecrated;
starting in life, entering in a profession or career, making one's outset;
novice, probationer.
Նոր ընծայեալ. այն ինչ ի լոյս եկեալ կամ նուիրեալ. նորահաւատ. նորապսակ. նորեկ. նորամարզ. նորատուր. ըստ յարակից բառից վերածեալ յայլեւայլ առմունս. որպէս novellus, novicius, recens, insolens եւ այլն. յն. պէսպէս.
outset, first steps, starting, setting out;
novitiate, probationership, time of probation.
Վասն բոլորից ի նոյն ինքն կաթողիկէն նորընծայութեան (յն. վերածութեան) եւ զուգընթացութեան. (Մաքս. եկեղ.։)
cf. Նորահնար.
cf. Նոր.
Ոչ եթէ նորոգ ինչ շինեալ են տունքս, այլ սա է կաթսայ, եւ մեք միս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 3։)
cf. Նոր.
mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.
reformer, innovator, regenerator.
Արդ այսց բարգաւաճ շնորհաց նորոգչաց առ միմեանս եկեալ՝ կարելն ընդ կամելն։ Այս զենումն նորոգիչ եւ զիս նորոգեսցէ՝ նորոգեալ հոգւով բոցակերպից. (Նար. ՟Ձ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)
their.
Արեւելեանն այն մոդուց՝ աստղահրաւէրն եկելոց, հաւատ եւ յոյս մեր՝ եւ սէր, գեր նոցայնոցն քեզ նըւէր. (Տաղ յհ. եղբօր հեթմոյ։)
musical, harmonious, cadencer, melodious.
ἑμμελής, μελῳδουμένος modulatus, concinnus. Ուր գոյ նուագ եւ չափ համեմատական. եղանակաւոր. բարեյարմար. երաժշտական. եւ բարեկարգ. կանոնաւոր.
to sing;
to give out the tune, to strike up;
to play on a musical instrument, to execute, to perform;
— ընդ ումեք, to accompany;
— սրնդաւ, to play the flute.
Ի ձայն արուեստականաց նուագէին. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 42։ եւ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ե. 5։)
of little consequence, inconsiderable, few in number;
lesser, smaller, very slight, weak, little;
thin, slender;
base, low, vile;
not so much, less but little, not over;
ոչ ինչ —, not less, not fewer;
յաւէտ կամ —, more or less;
ոչ յաւէտ եւ ոչ —, neither more nor less;
— առնել, cf. Նուազեցուցանեմ.
Որքան առաւել ես ընչեղութեամբ, այնչափ նուազ ես սիրով։ Փոքր ինչ նուազն հաւասար է ոչ միոյ (կամ ոչնչի). (Բրս. ընչեղ. եւ Բրս. յուդիտ.։ Եւ քան գայս ոչինչ նուազս խորհի կաթողիկէ եկեղեցի.)
cf. Նուազումն.
Զնուազութիւն ոչ թաքուցանեն ո՛չ զանձանց եւ ո՛չ զընկերացն։ Ո՛չ լուար առակին, որ ասէ, թէ պարտ է զբարեկամսն նուազութեամբ ունել. (իմա, անկատարութեամբն հանդերձ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41. եւ 33։)
to humble, to abase, to lower, to degrade, to disparage;
— զանձն, to humble or degrade oneself.
Նուաստացոյց զինքն մինչեւ ի ծառայի կերպարանս։ Ըստ մեզ զինքն նուաստացուցեալ. (Ածաբ. աղք.։ Դիոն. եկեղ.։)
dittander, lepidium, cock's-foot;
fumaria, fumiter, fumitory;
gold-finch.
Իսկ ի Բժշկարանս մեկնի որպէս անուն խոտոյ.
Իսկ յն. լէբի՛տիօն. լտ. լէբի՛տիում. ըստ Մենինսքեայ մեկնի յիտալ. է՛ռպա տի կա՛լլօ. խոտ աքաղաղի։
sacred, consecrated, holy, divine;
— եւ փրկաւէտ երգ, toast, health.
Սեղանն նուիրական, եւ հացն սրբութեան. (Անան. եկեղ։)
police captain, sheriff.
Եմուտ նուիրակապետն, եւ ասէ. ահա եկին. ասէ թագաւորն, ածէ՛ք ի ներքս։ Նուիրակապետն պատուականագոյն է։ Նուիրակն ... եւ նուիրակապետն. (ՃՃ.։)