disobedience;
contumacy.
ԱՆՈՒՆԴ ԱՌՆԵԼ. Իբր անսերմն կացուցանել. անզաւակ՝ անճետ՝ բնաջինջ առնել։
mirth, gaiety, joy.
Եթէ յաղագս անուշամտութեան զհետ երթայցես այնմ իրաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31. յն.)
to sweeten.
Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)
cf. Անուս.
Զորս անուսումքն եւ յողդողդքն կամակորեն. (՟Բ. Պետ. ՟Գ. 16։)
Թէպէտեւ անուսումն ոք եմ ի վարդապետութեանս ջան. (ՃՃ.։)
not confined to one place, unbounded, infinite;
houseless, homeless.
Եւ ինքն իցէ անոք, անուրեք, անպատսպարան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)
ingenuousness, goodness, simplicity of character.
Հետեւեցաւ եւ նմին անոխակալութեանն, անչարութեամբն աղօթելով. (Ճ. ՟Գ.։)
impassibility.
Զանչարչարութիւն մարմնոյն՝ որ յետ կամաւորն մահուան. (Լմբ. սղ.։)
immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.
Արգելում, ո՛չ զվարդապետութիւն, այլ զանչափութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)
to be irresolute, to hesitate, to delay;
cf. Ըմպահկեմ.
Իբր Ըմպահակել. ըմպահկել. յետս կասիլ.
not preserved.
Մի՛ այսուհետեւ գործեալ թողուցուս անպահեստ զվաստակեալն. (Նեղոս.։)
effrontery, impudence, shamelessness;
irreverence, disrespect.
Հետեւեալ լինի զեղխութեան՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
Անպատրաստ, այսինքն անպատշաճ եւ անգործ ի բնական կրիցն, զոր այժմ ունի պտղատու լինել. (Շ. ՟բ. պետ. խ։)
want of preparation;
unfurnished state.
Դաւիթ յանպատրաստութենէն անկաւ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)
want of leisure, business.
σχολή. mora, studium, lucubratio. Դեգերումն. պարապումն. փոյթ. բանի մը հետ ըլլալը.
immodesty.
Հետեւեալ լինի զեղխութեանն՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
not guilty;
innocent.
Եւ ըստ յետին նշ.
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Ոչ դատարկս եւ անպտուղս զձեզ հաստատեսցեն. (՟Բ. Պետ. ՟Ա. 8։)
separation, disjunction.
Մեր եւ նոցա խորհրդոցս ի միմեանց անջատութիւն (կամ անջրպետութիւն). (Լմբ. ատեն.։)
without water, dry, arid, anhydrous.
Զանջուրն անապատ արտասուաց գետօք առոգեալ. (Հ. կիլիկ.։)
cf. Անջուր.
Յանջրդի պաշտպանեաց զնա։ Բարկացուցին զբարձրեալն յանջրդի։ Որոց գնան յանջրդւոց։ Գնացին գետք ընդ անջրդիս. եւ այլն։
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
Զի մի՛ զհետ գնացեալ անսահմանբարւոյն կարծեաց՝ հաղորդ չարեաց լիցուք. (Իգն.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
Եթէ ասնայցես, աղերսեմ։ Քահանայապետին բարբառոյ անսաց. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Ա։)
Ի սեբաստացւոց քաղաքին անսայր՝ հաւաքել զնիւթ վարդապետութեան. (Խոր. ՟Բ. 77։)
Զայն անսայր։ Մնալով պետրոսի, նմա զայսոսիկ անսաց. այսինքն ընծայեաց կամ եթող նմա զպատիւ. (Նանայ.։)
that is not slippery;
that does not stumble;
firm, sure;
infallible.
Յայնմ հետէ անսայթաք հարկեաց տրայիանոսի. (Խոր. ՟Բ. 52։)
cf. Անսայթաք.
Անսայթաքելի ոտիցն հետովք։ Անսայթաքելի խօսողութիւն։ Անսայթաքելի քարոզչիս. (Նար. առաք. եւ Նար. ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. յիշ.։)
cf. Անսերմն.
real, true, certain.
Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
Անսպառ գետ, կամ բաժակ, շնորհ, խաղացմունք շնորհաց, բերումն, կեանք, կենդանութիւն. (Սարկ. տոմ.։ Նար.։ Խոր. ՟Ա. 1։ Պիտ.։ Խոսր.։ Եզնիկ.։)
without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.
Զի անիշխան արասցէ զմեղացն՝ համարձակութիւն. (Եփր. աւետար.։)
anarchy.
Զառաջին ամն անիշխանութեան էր ի Թետաղիա. (Եւս. քր. ՟Ա։)
unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.
Սակս սրբոյ հայրապետին զանիրաւս խորհէր. (Յհ. կթ.։)
Թէ բարւոք ինչ մտօք տանիցի ոք վշտաց յանիրաւի։ Մի՛ զոք դատեսցուք յանիրաւի. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 19։ Սարգ. յկ. ՟Թ։)
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
Անիրաւել զվարդապետն. (Դիոն.։)
Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)
to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.
Եթէ անիրաւիմք եւս ի նոցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)
unwashed, impure.
Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)
indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered
Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)
cf. Անլուծական.
Անլուծանելի է բանն՝ զոր ասաց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
Չեղեւ ոք անլուր քարոզութեան Աւետարանին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)
infallible;
sure.
Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)
to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
Որ զանձն ետ փոխանակ մեր, զթողութիւն մեղաց ոչ անխայէ խնդրողացս։ Ո՛չ անխայէ նոցա Աստուած զմարմնականս. (Լմբ. սղ.։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
Անխարդախ կաթին փափաքիցէք. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 2։)
without base or foundation;
anchorless.
Որ չունի զխարիսխ, կամ չէ խարսխեալ ի վերայ հաստատուն գետնոյ. եւ ըստ այսմ նաւն ասի
unsuspicious;
sincere.
Այնպէս դիւրեցաւ եւ հարթեցաւ, զի բազումք անխէթ եւ աներկեղ գնան ընդ այնպիսի ճանապարհ։ Զայլն ամենայն անխէթ ի վերայ դնիցէ (հաստատուն հիման՝) շինօղն։ Անխէթ եւ անկասկած դիմագրաւել։ Յետ այսչափ մեղաց անխէթ եւ անկասկած կամք։ Ամենեցուն դիւրեաց՝ անխիղճ անխէթ եւ անխափան զվարդապետութիւնն համարձակել. (Ոսկ. ես. եւ Մտթ. ՟Ա. 13. 17։ ՟Բ. 1։ եւ Չհ. ՟Ա. 7։)
not scrupulous;
unexceptionable.
Անխիղճ են յամենայն եկեղեցիս Աստուծոյ (չորք Աւետարանքն). (Եւս. պտմ.։)
Այնուհետեւ անխիղճ են իրքն. (Կանոն.։)
unprotected, forlorn, destitute.
Յետնեալ ի խնամոց. պէտ չունեցօղ. թէրք օլունմուշ.
that does not protect;
unprotected, forlorn.
Անհովիւ, եւ անխնամակալու. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)
without compassion;
indiscreetly, prodigally, profusely.
Գետք ողողեսցեն անխնայ։ Անխնայ տայի զգինին ըմպել ամենեցուն. (Իմ. ՟Ե. 23։ Նեեմ. ՟Է. 18։)
not stolen, not purloined, not undermined, entire, perfect.
Որ անեղծ եւ անխոռ ունի զպատկեր սկզբնատպին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
Ոչ նորոգ եղեւ սկիզբն ձերոյ փրկութեան իբրեւ փոքու ինչ եւ անխորհուրդ իրի. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ։)
imprudently, inconsiderately, without riflection.
Անխորհրդաբար դարձեալ յաւարն՝ թուլացան ի հետոց նոցա. (Ղեւոնդ.։)
inconsiderateness, rashness, temerity.
Անկան անխորհրդութեամբ։ Անխորհրդութեամբ մերով եւ ծուլութեամբ ոչ վայելեցաք ի վայելչութեան դրախտին ... Յետ իմանալոյ զիւր անխորհրդութիւնն չկարէր իւրովի ելանել. (Վրդն. սղ. եւ Երգ.։)
cf. Անխտիր.
Ի վերայ բոլոր աստուածպետութեանն բոլորման է առնլի եւ անխտրապէս. (Դիոն. ածայ.։)