Definitions containing the research երկայն : 504 Results

Լուծ, լծոց

s. fig. mar. ast.

yoke;
pair, couple;
լուծք եզանց, yoke of oxen;
լուծ կշռոց, pair of scales;
beam of a balance;
բառնալ ինչ ի լուծ կշռոց, to weigh with scales;
—ք, a pair;
— —, in pairs;
լուծ իմ քաղցր է եւ բեռն իմ փոքրոգի, my yoke is easy and my burden light;
աունուլ զլուծ կրօնաւորական կարգի, to take the cowl (monk), to take the veil (nun), to pronounce the vows, to become a monk or nun;
մտանել ընդ լծով ամուսնութեան, to bear the yoke of matrimony;
ընդ լըծով արկանել, to place under the yoke;
to subject, to reduce to slavery;
խոնարհել ընդ լծով, to bend under the yoke;
to submit tamely to slavery;
ընդ լծով կալ, ընդ լծով ծառայութեան մտանել, to pass under the yoke, to become a vassal, or tributary;
լուծանել, բառնալ զլուծ, to unharness;
to take off the yoke;
ընկենուլ, թօթափել, նշկահել զլուծ, ի բաց ընկենուլ զլուծն, to throw off the yoke, to slip the collar;
զերծանիլ ի լծոյ, to be freed;
yoke, subjection, slavery, bondage;
yoke;
libra, the balance (sign of the zodiac).

· Calfa

NBHL (1)

ζυγός, ζεῦγος jugum, par. Ձող սամետեաց. երկայն եւ հաստ փայտն եդեալ ի վերայ պարանոցի զոյգ մի եզաց ի վարելն զերկիր, կամ ի ձգեալ զսայլ. պ. էուզ, էու. սանս. էօկա. եբր. էօլ, ձէմէտ.


Խոնարհամտութիւն, ութեան

s.

humility, modesty, meekness, to conjugate verbs.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ածէ զձեզ յամենայն խոնարհամտութեան։ Ոչ խոնարհամտութիւն լինի, եթէ ոչ երկայն մտութենէ. եւ ոչ հպարտութիւն, եթէ ոչ ի կարճամտութենէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 24. 25։)


Խոշոր, ից

adj.

stout;
great;
thick;
rough, rude, rustic, unpolished;
awkward, ill-shaped, ill-made;
rugged, toilsome, difficult;
— զգեստ, coarse cloth;
— ձայն, rough voice;
harsh sound;
— գոյնք, stiff or unconnected colouring.

· Calfa

NBHL (1)

են (տառք՝) որք խոշոր եւ թաւք են, որպէս թոյ, եւ փիւր։ Սահմանականն ի ներկայն վերաբերի իբր թէ կուկոփեմ, կու գրեմ. զի այս կու՝ թէպէտ խոշոր է, եւ այլն. (Երզն. քեր.։)


Խորանամ, ացայ

vn.

to become hollow or deep;
to dive into, to go to the bottom of.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձորս երկայնաձիգս խորացեալս. (Խոր. ՟Բ. 6։)


Խորշ, ից

s.

corner;
compartment, division, pigeon-hole;
chess-squares, chequers;
niche;
cell, partition;
nook, lurking-place, hidden corner;
hollow, cavity;
— հանդերձիկ, fold, plait, crease;
— երեսաց, ճակատու, dimple;
wrinkle, puckering;
— ծովու, gulf, bay;
creek, cove;
— նաւի, hold of a ship;
— լերանց, cave, cavern;
— կենդանեաց, den, haunt, lair;
— թռչնոց, eyrie, nest;
ի — մի, in a corner;
— զխորշիւ իջանել, to fold, to plait, to crease;
to become wrinkled, to knit the brow;
—ս քաղել, to fold variously;
—ս —ս գործել, to make smnall rooms or cells;
to gather, to plait;
—ս արկանել յայտս, to wrinkle, to pucker.

· Calfa


Խորութիւն, ութեան

s.

depth, profoundity.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարմին եռակի է՝ ունել խորութիւն, երկայնութիւն, եւ լայնութիւն. (Դամասկ. քանակ.։)


Թզուկ, թզկաց

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

· Calfa

NBHL (1)

Հասաք ի յերկիրն թզկաց, որ երկայնութիւն մարդոյն կանգուն մի էր միայն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Թոշակ, աց

s.

provision;
viaticum;
pay, wages, hire, salary, stipend;
pension;
— եկեզեցական, benefice;
ուսանել —աւ, to be in a boarding-school;
— յետին, վերջին, viaticum;
տալ, պաշտել ումեք զյետին —, to administer the viaticum.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունիս թոշակ երկայն ճանապարհին (երկնից). (Մաշկ.։)


Կարիճ, րճաց

s. astr. fig.

scorpion;
scorpion;
thorny cudgel or stick;
իւղ կարճի, scorpion oil.

· Calfa

NBHL (1)

Կարիճն գործի ինչ տանջանաց է նուրբ եւ երկայն իբրեւ զբաղանդն. (Կիւրղ. թագ.։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

· Calfa


Կարկառիմ, եցայ

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

· Calfa


Կարճ, ոյ

adj. adv.

short;
little;
short, brief, curt, concise, succinct, laconic;
— հասակաւ, short in stature;
—ոյ ճանապարհ, the shortest way;
ընդ —ոյ գնալ, to take the shortest or nearest way, to take a short cut;
ի —ոյ or — ի —ոյ, short, brief, abridged, summary;
in short, briefly, in a few words, laconically, succinctly, summarily;
ի —ոյ, in a short time, quickly;
ի —ոյ հատանել, to cut short, to state in few words.

· Calfa

NBHL (1)

κολοβός currus βραχύς brevis μικρός parvus. Նուազ ըստ երկարութեան կամ ըստ բարձրութեան. հակիրճ. համառօտ. կարճառօտ. կարճիկ. կարճահասակ. եւ Սուղ ըստ ժամանակին. ... պ. խօրա. լտ. գու՛րդուս. իտ. գու՛րդօ, սքա՛րձօ. դաղմ. քռա՛թքի. Իբր հակառակ երկայն գոլոյ՝ ասի.


Կարճալեզու

adj.

close, reserved, of few words.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել երկայնամիտ, եւ կարճալեզու. (Լմբ. առակ.։)


Կարճամիտ

adj.

impatient, intolerant;
pusillanimous;
short-witted, silly, simple, foolish, ignorant, dull, stupid, stolid.

· Calfa

NBHL (3)

ὁλιγόψυχος, μικρόψυχος pusillanimus. որ եւ ԿԱՐՃՈԳԻ, կամ ՓՈՔՐՈԳԻ. Որոյ կարճ է միտ. իբր ո՛չ երկայնամիտ, նեղսիրտ, անհամբեր.

Այր երկայնամիտ բազմապատիկ է խորհրդովք, իսկ կարճամիտն յոյժ անմիտ է. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 29։)

Մարդիկ կարճամիտք եւ տկարք այնպիսի առաքինութիւնս եւ երկայնամտութիւնս ստանան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ղ։)


Կարճմտութիւն, ութեան

s.

pusillanimity;
impatience.

· Calfa


Կարճութիւն, ութեան

s.

brevity, shortness, conciseness

· Calfa

NBHL (1)

βραχύτης brevitas. Կարճ գոլն. եւ Սղութիւն. հակակայ երկայնութեան եւ երկարութեան.


Կարօտ, ից

adj. s.

in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ապաշխարողք կարօտք երկայնմտութեամբ։ Կարօտ էր քաւութեամբն։ Ճշմարիտ ազատութեամբն որդւոյն կարօտ էին. (Եփր. հռ.)


Կարօտանամ, ացայ

vn.

cf. Կարօտիմ.

· Calfa


Պատ, ի

s. adj.

wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէր զգէս ոչ հատանել, մինչեւ երկայնեսցի եւ պատ առցէ. զի վասն այն կոչի պատանի. եւ ապա կտրել հրամայէր, զի վասն այնորիկ կոչի կտրիճ. (Կիր. պտմ.։)


Պատաղումն, ման

s.

occupation, application.

· Calfa


Պատատեմ, եցի

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

· Calfa

NBHL (1)

Զձեռսն եւ զոտսն երկայն հանդերձիւք եւ տոռամբք պատատէ. (Բրսղ. մրկ.։)


Պատերազմիկ

s.

cf. Պատերազմական;
desultory war;
mimic warfare;
— նաւ, man-of-war, ship of war;
galley, trireme, three benched galley;
— երիվար, war-horse, charger.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՜ս եւ ՏՐԻԷՐ. յն. τριήρις, μακρή τριήρις triremis, navis bellica. այն է երեքկարգեա՜ն թիովք նաւ երկայն։


Պատիճ, տճոյ

s. bot.

elephant's trunk, proboscis;
follicle, univalvular pericarp, seed-vessel, husk, pod, shell.

· Calfa

NBHL (2)

προβοσκίς, προνομαία, μυκτήρ proboscis, nasus. իտ. tromba, muso. Ցռուկն փղի երկայն եւ դիւրաթեք, որով պատատէ եւ առնու զոր ինչ եւ կամի. խօրթում, տուժ.

Փոխանակ երկայն պարանոցին ունի զերկայն պատիճն՝ առ ի դարման կերակրոյ, եւ առ ի պէտս ջրոյ ըմպելոյ։ Զպատիճն երկայն՝ որ մինչեւ ի յոտսն հասանէ։ Փեղ զկերակուրն պատճովն համբառնայ հանէ յերկրէ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Պատկառիմ, եցայ

vn.

to be ashamed, confused, to blush at, to redden with shame;
to respect, to be respectful;
to mind, to take care of, to beware;
cf. Պատկառեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկառեցարո՜ւք յերկայնմտութենէն Աստուծոյ. (Ածազգ. ՟Գ։)


Պատմուճան, աց

s.

stole, long vest, garment, tunic, cassock;
գեղեցիկ —ք, fine clothes;
թխատեսակ —, dress coat;
— հանդարձից or փոխանակաւ, a suit of new clothes.

· Calfa

NBHL (1)

χιτών tunica στολή stola, vestis oblonga ἰματισμός, ἕνδυμα vestimentum, indumentum. Հանդերձ երկայն. զգեստ կտաւի կամ փառաւոր, մանաւանդ պարեգօտ. կապայ, լաթ, հագուստ.


Պարան, աց

s. mar.

cord, rope, cable;
—ք, cordage, ropes;
— կտաւուց, clothesline;
— նաւու, shrouds, ship's cable.

· Calfa

NBHL (2)

Արկին պարանս երկայնս զոտից նոցա, եւ երկու երկու լծեցան եւ առին ի քարշ։ Իօրե պարանոք եռահիւսիւք՝ երրորդական միականութեամբ. (Եղիշ. ՟Ը։ եւ Եղիշ. դտ.։)

Երկին բերին եարս պարանաց երկայն ստուարս, եւ կցեցին եւ իջուցին ի ներքս (ի վիրապն)։ Յոտն կացեալ շարժէր զպարանն. (Ագաթ.։)


Պարանոց, աց

s.

neck;
throat;
— ծովու, isthmus;
strait;
— սրուակաց, neck;
cf. Զոյգ;
անականել զ—աւ or ի վերայ —ի ուրուք, to fall upon the neck of;
գնալ ի բարձր —, to walk proudly or majestically, to strut;
կորացուցանել, դարձուցանել զ—, to take to flight, to flee, to run away.

· Calfa

NBHL (2)

ՊԱՐԱՆՈՑ. ἡθμός colum, qualus. Կիրճ ծովու երկայնլոյ ըստ նմանութիւն պարանոցի, կամ աղեկատի.

Ներքին ծով ըստ նեղ գնացից ի պարանոցս դարձեալ։ Ընդ նեղ եւ ընդ երկայնաձիգ անցանելով պարանոց, եւ դարձեալ վերստին լայնանայ. (Արիստ. աշխ.։)


Կանգնեան

adj.

a cubit long;
ժանիս —ս երեք, teeth three cubits long.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչեւ ցկանգնեան երկայնութիւն. (Անթիպատր։)


Կանգուն, գնոց

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

· Calfa

NBHL (1)

Յերեքհարիւր կանգնոյ զերկայնութիւն տապանին ... ի մի կանգուն կատարեսցես զնա ի վերուստ։ Արասցես տապանակ, յերկուց կանգնոյ եւ ի կիսոյ զերկայնութիւն նորա, եւ ի կանգնոյ եւ ի կիսոյ զլայնութիւն նորա։ Կանգնաւ յայսմ կողմանէ, եւ կանգնաւ յայնմ կողմանէ։ Գոգեալք երեսուն եւ երիւք կանգնովք. եւ այլն։


Կաշկանդեմ, եցի

va.

to bind, to tie fast, to bind tightly, to lash together.

· Calfa

NBHL (2)

Կապեալք խաւարի, եւ կաշկանդեալք երկայն գիշերոյ. յն. ոտնակապեալք. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 2։)

Կաշկանդեաց զնոսա ի մահիճս երկայնութեամբ գիշերոյ։ Նովաւ կաշկանդեցան որպէս երկաթով. (Լմբ. իմ.։)


Կապիկ, պկաց

s.

ape;
— փոքր, marmoset;
— մեծ, baboon;
— երկայնաձետ, monkey.

· Calfa


Կար, ոյ, ով

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

· Calfa

NBHL (1)

Բերին կարս պարանաց երկայն եւ ստուար. (Ագաթ.։)


Կար, ի, իւ

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

· Calfa

NBHL (1)

Բերին կարս պարանաց երկայն եւ ստուար. (Ագաթ.։)


Կարապ, ի

ast.

s. ornith. swan;
ձագ —ի, cygnet;
երգ —ի, the tuneful strains of the expiring swan. cygnus.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԱՊ կամ ԿԱՐԱՓ. κύκνος cycnus, cygnus, olor. որ եւ ՓՈՐ, կամ ՊՈՐ. Թռչուն սպիտակ՝ որպես սագ մեծ, երկայնավիզ, ջրասէր, ախորժ ձայնիւ.


Չորեքանկիւն

cf. Քառանկիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես զնա չորեքանկիւնի, թզաւ յերկայնութիւն՝ եւ թզաւ ի լայնութիւն։ Քարինս չորեքանկիւնիս. (Ել. ՟Ի՟Ը. 16։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Դ. 11։)


Չորեքանկիւնի

cf. Քառանկիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես զնա չորեքանկիւնի, թզաւ յերկայնութիւն՝ եւ թզաւ ի լայնութիւն։ Քարինս չորեքանկիւնիս. (Ել. ՟Ի՟Ը. 16։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Դ. 11։)


Չորեքկուսի

adj. s.

squared;
quadrate.

· Calfa

NBHL (1)

Մասն՝ հինգհարիւր ասպարէս ի լայնն, եւ նոյնչափ յերկայնն չորեքկուսի. (Խոր. աշխարհ.։)


Պաղպաջուն

adj.

shining, sparkling, brilliant.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ արծաթ պաղպաջուն քայքայէ զմեզ, երբ զգեղ երեսաց կարասցուք քամահրել։ Սիւնս եւ խարիսխս արծաթի՝ պաղպաջունս, ջինջս եւ յստակս։ Ճակատն պաղպաջուն, այտքն ի ներքոյ՝ միահարթք երկայնածնօտք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։ եւ ՟Բ. 25։ եւ կող. ՟Ժ՟Դ։)


Պայքար, աց

s.

debate, dispute, quarrel, strife, controversy;
գալ, մատչիլ, մտանել ի — ընդ ումեք, to open a question or controversy, to debate, to dispute.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկերաբար գայիր ի պայքար։ Այսչափ երկայնաբան լինել ընդ ձեզ պայքարու։ Ոչ ինչ մտանեմ ես ի պայքար ընդ քեզ վասն բնութեան արարածոցս։ Ընդ աթենացիսն վիճէին պայքարաւ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը. եւ Եղիշ. յառաք.։)


Պայքարեմ, եցի

vn.

to create strife, contests or law-suits, to litigate, to question, to dispute;
to struggle hard, to fight, to battle.

· Calfa


Ջրահեղձոյց

cf. Ջրահեղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Սրեցին երկայնագոյն եղէգն, եւ արկին ի ծածուկ ջրահեղ մարմինն. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։)


Ջրգող, աց, ից

adj.

dropsical, drop-sied, hydropical.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրգող առաջին նկարեալ, կամ ախտ երկայն, կամ կարօտութիւն կերակրոց. (Եւագր. ՟Դ։)


Ջրհեղ

s.

urine;
—ի աման, bladder, vesicle;
— մարմին, cf. Ջրահեղ՞՞՞անդամ.

· Calfa

NBHL (1)

Սրեցին երկայն դղէգն, եւ արկին ի ջրհեղ ծածուկ մարմին նորա. (Հ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։)


Սակաւիկ, սակաւիկ ինչ, սակաւիկ մի

adv.

a few, very few, almost none, almost nothing;
in a moment or instant;
— մի եւ, — միւս եւս եւ, — ինչ պիտոյ՝ եւ, little is wanting to, there was but little wanting, it would but a little.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ մի՝ թէ ի բաց թողացու ցանէիր զփքումն տէրութեանդ։ Սակաւիկ մի երկայնամիտ լեր։ Զի թերեւս սակաւիկ մի քաղցրասցի յանհնարին դառնութէանն։ Սակաւիկ մի հանգչէին. (Եղիշ.։)


Սակաւօրեայ

adj.

having but few days;
lasting a short time, ephemeral.

· Calfa

NBHL (1)

Զի երկայնօրեայք լինիցին յերկրին բարութեանցն, որպէս ի դրախտին սակաւօրեայք։ Բազմօրեայք լինիջք յանմահութեան, որ ի դրախտին սակաւօրեայք. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Արշ.։)


Սաղմոսարան, աց

s.

psaltery, harp, decachord, dulcimer, tympanum;
psalter, psalm-book.

· Calfa


Սայլացից

s.

shaft of a vehicle.

· Calfa

NBHL (1)

Ցից սայլի, որ է երկայն ձող իբրու ղեակ.


Պարզեմ, եցի

va.

to simplify;
to clarify, to filter;
to clear, to purify;
to expand, to slacken;
to unfold, to unroll, to untwist, to display, to spread, to put or set forth;
to unravel, to clear up, to disentangle, to develop, to explain, to expound, to illustrate;
— զդրօշս, to hoist, to infurl a flag, to let fly the ensign, to display the colours;
— առագաստս, to heave out, to set a sail.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ ձգել. երկայնել. երկընցնել.

Զդաշտն ... յարեգակն կոյս զերկայնութիւն պարզեալ։ Պարզի ըստ ձորութեան ի լայնութիւն. (Խոր. ՟Ա. 11։ Պիսիդ.։)


Սարաւանդ

cf. Սարաւանդակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՐԱՒԱՆԴ ՍԱՐԱՒԱՆԴԱԿ. ἅκρα promontorium եւ λόφος cervix եւ այլն. Սար ի դուրս ցուցեալ, կամ կառկառեալ աստի եւ անդր. դարաւանդ. գահաւանդ, բարձրաւանդակ. եւ պարանոց երկայնեալ.


Սարաւանդակ, աց

s.

cape, headland, promontory, foreland.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԱՐԱՒԱՆԴ ՍԱՐԱՒԱՆԴԱԿ. ἅκρα promontorium եւ λόφος cervix եւ այլն. Սար ի դուրս ցուցեալ, կամ կառկառեալ աստի եւ անդր. դարաւանդ. գահաւանդ, բարձրաւանդակ. եւ պարանոց երկայնեալ.