Definitions containing the research զեկ : 1148 Results

Մաշեմ, եցի

va.

to use up, to consume, to wear out, to waste;
to corrode, to gnaw, to eat;
to spoil, to destroy;
to make thin or lean, to emaciate, to extenuate;
to afflict, to mortify;
— զժամանակ, to employ, consume, spend, or waste one's time;
— զոգիս, to harass, to vex, to tease the mind with longing;
— զխորհուրդս, to thwart, to baffle.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Լուծանել, եղծանել, սատակել։ (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 12։ Նաւ. ՟Ա. 15։ Երեմ. ՟Գ. 24։ Սոփ. ՟ա. 18։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 33։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 10. 11։ Ողբ. ՟Գ. 66։)


Մատաղատունկ, տնկոց

adj. s. fig.

young, new, tender;
young plant, sucker, layer, shoot, sapling, off-set, slip;
neophyte, proselyte;
թուփ —, young shrub;
— նահատակ, child-martyr.

· Calfa

NBHL (1)

Մանրեսցէ զնոսա որպէս մատաղատունկն լիբանանու, որ սիրելին է որպէս զորդիս միեղջերոյ։ Եհան զմատաղատունկն, եւ տարաւ տնկեաց. (Սղ. ՟Ի՟Զ. 6։ Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 4։)


Մատենագէտ

adj. s.

book-learned, lettered, learned, erudite, skilled in literature;
man of letters;
bibliographer.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերքն մատենագէտք (յն. մատենից). (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 9։)


Մարդախանձ

adj.

man-devouring, eager for human flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ մարդախանձ. յն. ուտէր զմարդիկ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 3. 6։)


Մարդավաճառ, աց

s.

slave-merchant or dealer.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյնք եւ ամենայն որ շուրջ զնովաւ՝ էին մարդավաճառք քո. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 13։) յն. վաճառս առնէին քեզ յանձինս մարդկան։


Մարդավար, աց

adj.

cf. Մարդածախ;
civil, polite, urbane, courteous, complaisant, obliging, genteel, kind, affable.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր մարդավար ես դու, եւ անզաւակ յազգէ քումմէ եղեր։ Ոչ եւս լինիցիս մարդավար. (Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 13. 14։ յն. ծախօղ կամ ուտօղ զմարդիկ։)


Հզօրանամ, ացայ

vn.

to grow stronger, to become more powerful, to make or render oneself potent, mighty;
to gather strength, to be strengthened.

· Calfa

NBHL (1)

Հզօրացաւ ռոբովամ ամս երիս։ Հզօրացաւ եզեկիա, եւ շինեաց զամենայն պարիսպս կործանեալս։ Հզօրացան նոքա ի վերայ ամենայն թագաւորութեանց։ Զի լիցի հզօրացեալ տէրութիւնս մեր Զի էք դուք հզօրացեալ.եւ այլն։


Հիմնադրեմ, եցի

va.

to found, to build, to lay the foundations;
to institute, to establish.

· Calfa

NBHL (1)

Հիմնադրեալ զչքնաղագեղ զեկեղեցին. (Յհ. կթ.։)


Հիմնապէս

adv.

fundamentally, thoroughly, to the bottom.

· Calfa

NBHL (1)

Հիմնապէս արարչագործէր զիմաստս ապագայիցն. (Նչ. եզեկ.։)


Հիմնացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Յայսմ ի սուրբ լերանս վերայ տէր մեր հաստատեալ հիմնացոյց զեկեղեցի իւր. (Եպիփ. սղ.։)

Անյողդողդելի հաւատով զնորայն հիմնացուցին զեկեղեցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Հիմնացուցեր զեկեղեցի. (Ժմ. ձ։ Գանձ.։)


Հիմնեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բանւ զարարածս խորհրդով հիմնեցուցեր։ Որ ինքնագոյ հրաշիւքն հիմնեցոյց ի վերայ հիման սուրբ առաքելոցն։ Հիմնեցոյց (այսինքն ամրացոյց) զեկեղեցի սուրբ. (Շար.։)


Հինախաղաց ժամանակ

sn.

periodical incursion.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հինախաղաց ժամանակէն ոչ ոք կարաց շինել (զեկեղեցի սրբոյն գրիգորիոսի). (Ճ. ՟Գ.։)


Հինգ, հնգից

adj. s. five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Որ օր. հինգ էր ամսոյն. իմա՛ ըստ յն. հինգերորդ (օր). (Եզեկ. ՟Ա. 2։)


Մարմնեղէն, ղինի, նաց

adj.

corporal, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրտ մարմնեղէն։ Բազուկք մարմնեղէնք։ Ի տախտակս սրտի մարմնեղէնս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Ա. 19։ ՟Լ՟Զ. 26։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 8։ ՟Բ. Կոր. ՟Գ. 3։)


Համատեսակ

adj.

of the same kind or sort, equal, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Մերս եկեղեցի՝ երկնայնւոյն եկեղեցւոյ համատեսակ. (Լմբ. պտրգ. յորմէ եւ Նչ. եզեկ.։)


Համրանամ, ացայ

vn.

cf. Համրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի ձեզ համրանալ։ Խօսեսցիս, եւ մի՛ եւս համրասցիս. (Յոբ. ՟Ժ՟Գ. 5։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 27։)


Համօրէն

adj. adv.

whole, total, entire, universal;
all, entirely, totally, wholly;
ընդ — աշխարհ, throughout the world;
— կալ ի վերայ, understand perfectly, to know to the bottom, to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts.

· Calfa

NBHL (1)

Համօրէն չտանել զնոսա յերկիրն։ Բժշկեցից զնոսա համօրէն։ Համօրէն իբրեւ առիւծունք պատրաստեցան որդիք նոցա. (Եզեկ. ՟Ի. 15։ Ովս. ՟Ժ. 5։ Երեմ. ՟Ժ՟Ա. 38։)


Հայեցուած, ոց

s.

glance, look, peep;
sight, view;
aspect, appearance, presence;
spectacle, prospect;
անյողդողդ —, firm, steady, look;
ի խոնարհ ունել զ—ս, to cast down the eyes;
ակն տալ or դնել —ովք աչաց, to cast an amorous eye upon, to ogle;
to dote upon.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն ետ նոցա հայեցուածովք աչաց իւրեանց. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 16։)


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի հանգիստ ջայլամանց։ Հանգիստ եղեւ ամենայն թռչնոց երկնից. (Ես. ՟Լ՟Դ. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Գ. 13։)


Հանգրիճեմ, եցի

va. fig.

to tuck, turn or truss up;
to take in, to tighten;
— զհանդերձս, to tuck up one's clothes or gown;
— զբազուկս, to turn up the sleeves;
— զմիտս, to retire within oneself, to collect one's thoughts.

· Calfa

NBHL (1)

Արիագոյն զինուորացն ի վեր հանկրիճել զբազուկսն ի ժամ մարտին. (Նչ. եզեկ.։)


Հանդարտանամ, ացայ

vn.

cf. Հանդարտիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եզեկ. (՟Լ՟Ը. 11։)


Հանդերձապետ, աց

s.

master of the king's wardrobe;
wardrobe-keeper;
intendant, steward, manager.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձապետին եզեկիայ էր այս գերեզան, յորմէ տարագրեաց զնա եսայի մարգարէ. (Երզն. մտթ.։)


Հանդերձեմ, եցի

va.

to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատեցար եւ հանդերձեցար ընդ օծելոյ քրոբէին. (Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 13։)


Հանդիսանամ, ացայ

vn.

to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդիսանալ ի բարի վարս, կամ ի բարեպաշտութեան վարս, ի պահել զպատուիրանս, կամ ի կեանս կենցաղօգուտս. ի բոլոր բարեկարգութիւնս կամ յոչ ախորժելիսն աստուծոյ, կամ ի տեսութիւն բանիս։ Հանդիսացայց ըստ կարուղութեան իմում։ Հանդիսացայց օրինակաւ իւիք յայտնի կացուցանել. (Յճխ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։ Նչ. եզեկ.։ Առ որս.։ Սարգ.։)


Հանեալ

adj.

taken away;
repudiated;
ի բաց —, exclusively, to the exclusion of, except, but, save.

· Calfa

NBHL (1)

Այրի, կամ հանեալ։ Զայրի ըամ զհանեալ։ Այրւոյ կամ հանելոյ. (Ղեւտ. ՟Ի՟Բ. 13. եւ ՟Ի՟Ա. 14։ Եզեկ. ՟Խ՟Դ. 22։ Թուոց. ՟Լ. 10։)


Ծալած, ոց

adj.

pliant, folding, pliable;
wrapped up, enveloped;
—ոյ թղթեան, roll of papers;
—ոյ խորան, աթոռ, portable altar;
camp-stool, folding-chair.

· Calfa

NBHL (1)

Յայսպիսի մատեանս ծալածոյս գրէին զգիրս. (Նչ. եզեկ.։)


Ծախումն, ման

s.

wast, consumption;
corrosion.

· Calfa

NBHL (1)

Զծաքխումն նոցա ի սրոյ եւ ի սովոյ. (Նախ. եզեկ.։)


Ծակեմ, եցի

va.

to bore, to pierce, to perforate, to make a hole;
— զբանակ, to break out of camp.

· Calfa

NBHL (1)

Ծակեա՛ դու քեզ որմն, եւ ելցե՛ս ընդ այն. (Եզեկ. ՟Ժ՟Բ. 5։)


Ծաղկաձեւ

adj.

floriform, flower-shaped;
ընդ — ալիս ընդխառնիլ, to sail on placid waters.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկաձեւ պսակեալ սուրբ զեկեղեցի. (Ճ. ՟Բ.։)


Ծանուցանեմ, ուցի

va.

to warm, to notify, to make known, to signify, to relate, to communicate, to reveal;
to declare, to denounce;
to divulge, to publish;
to manifest, to intimate, to mark, to denote;
կանխաւ —, to forewarn;
ելէք առ մեզ եւ ծանուսցուք ձեզ բանս, come & you shall prove the temper of our steel.

· Calfa

NBHL (1)

γνωρίζω notum facio. Տալ ճանաչել. ցուցանել. յայտնել. ծանօթ՝ տեղեակ, իրագէտ առնել. զեկուցանել. ճանչցընել, հասկըցնել, իմացում տալ.


Ծանրալեզու

adj.

of a slow tongue or hard language;
lisping, stammering, stuttering;
— լինել, to have an impediment in speech.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ժողովուրդ խորխօս ծանրալեզու. (Եզեկ. ՟Գ. 5։)


Ծանօթացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to know or to become acquainted with;
— զանձն, to make oneself known.

· Calfa


Ծեքեմ, եցի

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ այնու ծեքէ զանուանս նոցա. այսինքն կեղտ անուամբ կոչէ. (Նչ. եզեկ.։)


Ծիր, ծրի

s. adj. geog.

circle, circumference;
round, circuit;
out-line, border;
spread, diffused;
— արտեւանանց, edge of eye-lids;
— անուոց, wheel-track;
rut;
— հանդերձիկ, skirt, border, piping;
the tropics;
— գնաց, colure;
— տեսութեան, horizon;
—ք աստեղաց, chorus of the stars;
— կաթին, galaxy, milky way;
— խաւարման, ecliptic;
— գիշերահաւասարի, equinoctial;
— ածել, to gird, to surround;
ընդ —ս եղերաց, throughout the world;
որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի, unbounded, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

անիւքն ի մի ծրոյ վերայ երթային. (Նչ. եզեկ.։)


Ծիրանագոյն, ունի

adj.

purple-hued, purple, purplish, carnation.

· Calfa

NBHL (1)

Շափիղայն ծիրանագոյն է. (Նչ. եզեկ.։)


Ծիրանացուցանեմ, ուցի

va.

to tinge or dye with purple.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտիրոսք զեկեղեցին քրիստոսի ծիրանացուցին արեամբ իւրեանց. (Ժմ. յն.։)


Ծիրանեգոյն

cf. Ծիրանագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

Ակն շափիղայ ծիրանեգոյն է որակութեամբն։ Շափիւղայ է ծիրանեգոյն. (Նչ. եզեկ.։ Տօնակ.։)


Ծիրանի, նւոյ, նեաց

adj. fig.

s. zool. purple-fish, Venus-shell;
purple;
purple clothes, stuffs;
imperial dignity;
cf. Ծիրանագոյն, — Տիւրոսի or Ծուրայ, Tyrian purple;
—ս արկանել, to be clad or clothed in purple, to assume the purple;
to assume the imperial dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ ծիրանի։ Հանդերձս ծիրանիս։ Ծածկեսցեն զնա հանդերձիւ համակ ծիրանեաւ. (Յհ. ՟Ժ՟Թ. 2. եւ 5։ Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 12։ Թուոց. ՟Դ. 13։)


Ծծմաբեր

adj.

sulphurous, mixed with sulphur.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ծծմբախառն յերկնից ի վերայ նոցա տեղայր. (Նչ. եզեկ.։)


Ծծմբաբեր

cf. Ծծմաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ծծմբախառն յերկնից ի վերայ նոցա տեղայր. (Նչ. եզեկ.։)


Ծծմախառն

cf. Ծծմաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ծծմբախառն յերկնից ի վերայ նոցա տեղայր. (Նչ. եզեկ.։)


Ծծմբախառն

cf. Ծծմաբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ծծմբախառն յերկնից ի վերայ նոցա տեղայր. (Նչ. եզեկ.։)


Լիութիւն, ութեան

s.

plenty, abundance, fulness;
repletion;
riches;
կեալ ի լիութեան, to live in abundance;
ի —, in abundance, profusely;
ի — բաւականի, sufficiently, enough.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լիութեան հացի։ Ոչ ծանիցի լիութիւնն երեսաց սովոյն։ Լցցին շտեմարանք քո լիութեամբ ցորենոյ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 49։ Ծն. ՟Խ՟Ա. 40։ Առակ. ՟Գ. 10։)


Լլկեմ, եցի

vn. va. to vex, to torment, to oppress, to torture, to maltreat;
to afflict, to trouble, to molest;
to be possessed by devils;
to violate, to deflower, to dishonour;
to ravish.

· Calfa

NBHL (1)

Լլկեցեր զնա։ լլկեաց զկին ընկերի իւրոյ. Լլկեցին զնա։ Պղծութեամբ զդաշտանն լլկէին ի քեզ. (Օր. ՟Ի՟Ա. 14։ ՟Ի՟Բ. 24։ Դտ. ՟Ժ՟Թ. 25։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ. 10։)


Լծորդօրէն

adv.

proportionally;
in pairs.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկոտասան առաքեալսն փրկչին, որք լծորդորէն առաքեցան ի տեառնէ երկուս երկուս. (Նչ. եզեկ.։)


Լուացաջուր, ջրոյ

s.

dishwater, slops, suds;
filth, dirt.

· Calfa

NBHL (1)

Խողովակ ողջակիզացն, ուր զարիւնն եւ զլուացջուրն արկանէին. (Նչ. եզեկ.։)


Լուացան ջուր

cf. Լուացաջուր.

· Calfa

NBHL (1)

Խողովակ ողջակիզացն, ուր զարիւնն եւ զլուացջուրն արկանէին. (Նչ. եզեկ.։)


Լուծանեմ, լուծի

va.

to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ աստէն լուծանիր. (Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 30.)


Լուսամուտ

s.

any opening to admit light;
sky-light, window, casement, dormer-window.

· Calfa

NBHL (1)

ըստ լուսամտին (յն. լուսոյ) առաջին գնացիցն. (Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 10։)


Լուսաւորագոյն

adj.

very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսաւորագոյն ինձ զկանխագէտ տեսութիւնն զեկուցանէր. (Պիտ.։)