Definitions containing the research զեկ : 1148 Results

Լռութիւն, ութեան

s.

silence, secrecy;
taciturnity;
calm, quiet, tranquillity;
պատուել զ—, to preserve silence;
լուծանել, աղմկել զ—, to break silence;
նստել ի լռութեան, to live in tranquillity, to lead a peaceful life;
ընդ լռութեամբ անցանել, to pass over silently;
ի խոր լռութեան գիշերոյ, in the deep silence of night;
եթէ խօսքն է արծաթի՝ —ն է ոսկի, words are silver, silence is gold;
— ! silence ! hush !

· Calfa

NBHL (1)

Որ սիրէ զլռութիւն, մերձ է առ աստուած։ Որ սիրէ զեկեալն, եւ խօսի, լուսաւորի ի նմանէ. լռութիւն յաղթահարեաց զպիղատոս. (Կլիմաք.։)


Խոնաւանամ, ացայ

vn.

to grow wet, to become damp or moist.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնաւասցին երանք, եւ լքցին իրաւունք. (Նչ. եզեկ.)


Խոնաւութիւն, ութեան

s.

humidity, damp, moisture, wet;
humour, radical moisture.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն երանք գարշացին խոնաւութեամբ. (Եզեկ. ՟Է. 17։)


Խոստովանութիւն, ութեան

s.

confession, avowal, acknowledgment, declaration;
երթալ ի —, to go to confession.

· Calfa

NBHL (1)

Առնիցէ առաջնորդնզխոստովանութեան ողջակէզս. (Եզեկ. ՟Խ՟Զ. 12։)


Խոտաւէտ

adj.

abounding in grass.

· Calfa

NBHL (1)

Տեղի, կամ վայր խոտաւէտ. (Խոր. ՟Բ. 6։ Լմբ. սղ.։ Նչ. եզեկ.։)


Խոտորեմ, եցի

va. fig.

to turn aside, to mislead, to lead astray;
to divert, to distract;
to twist, to contort, to bend, to make awry;
to lead astray, to cause to err, to delude, to unsettle.

· Calfa

NBHL (2)

Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟ժգ. 22։)

Զի մի՛ խոտորեցուսցեն զտունդ իսրայէլի ըստ օտարացելոց սրտից իւրեանց յինէն ի գնացս իւրեանց. (Եզեկ. ՟Ժ՟Դ. 5։)


Խոտորեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խոտորեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟ժգ. 22։)

Զի մի՛ խոտորեցուսցեն զտունդ իսրայէլի ըստ օտարացելոց սրտից իւրեանց յինէն ի գնացս իւրեանց. (Եզեկ. ՟Ժ՟Դ. 5։)


Խոտորիմ, եցայ

vn. fig.

to turn aside, to deviate, to swerve;
to go astray, to lose the way;
to decline, to shrink from;
to slope, to slant;
to go astray, to err, to be perverted, to abandon oneself to;
to avoid, to shun.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերջին անժուժութիւն խոտորեցար. (Նչ. եզեկ.։)


Խոտորնակ, աց

adj. s. adv.

oblique, crooked, aslant, aslope, athwart, across, transverse;
out of the way, indirect;
ill-turned, ill-made;
bad, perverse, wicked, froward;
cross beam, traverse;
—, —ս, obliquely, crossly, transversely.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն խոտորնակ մտաց քոց. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 5։)


Խոտորնակի

adv.

obliquely, transversely;
at random;
confusedly.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ քեզ խոտորնակի (կամ ի խոտորնակի). (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 34։)


Խոր, ոց

adj. fig. adv.

deep, hollow, excavated;
profound, deep;
ի —, deeply, profoundly;
thoroughly;
grievously;
— տգիտութիւն՝ վէրք, profound ignorance;
deep wound;
խաւար —, thick, dreadful darkness;
— աղքատութիւն, profound misery, abject poverty;
ի — ձմերան, in the depth of winter;
ի — ամարան, in the middle of summer;
պեղել ի —, to excavate deeply.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խոր անշէնսն նմացեալ իցեն. (Նչ. եզեկ.) (իբր ներքսագոյն, կամ իսպառ։)


Խորախօս

adj.

profound, difficult;
enigmatical, obscure;
jabbering, talking gibberish.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ առ ժողովուրդ խորխօս ծանրալեզու առաքեսցիս. (Եզեկ. ՟Գ. 5։)


Խորանամ, ացայ

vn.

to become hollow or deep;
to dive into, to go to the bottom of.

· Calfa

NBHL (1)

Խորանալն արմատոյն իջուրս։ Ամենայն սերմանց պարտ էնախ խորանալ, եւ ծածկիլ. (Նչ. եզեկ.։ Երզն. քեր.։)


Խորին

adj.

deep, high;
impenetrable, ahstruse, obscure, hidden, difficult to understand;
— ականողիք, sunken eyes.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վիհ մեծ յանտառի խորին յոյժ։ Ե՛կ է՛ջ ի խորս խորինս։ Երկինք բարձր, եւ երկիր խորին (կամ խոր). (՟Բ. Թագ. ՟Թը. 17։ Եզեկ. լբ. 21։ Առակ. ՟Ի՟Ե. 3։)


Խորհրդանոց

cf. Խորհրդարան.

· Calfa

NBHL (1)

Պատուհանքն որպէս խորհրդանոցք էին ի կոզակսն. թուի թէ տեղի անօթց եւ կտակաց. (Նչ. եզեկ.։)


Խորհրդատուն

s.

place of conference, council-chamber;
vestry-room;
offertory.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ մեք զանօթ սրբութեան պասուն (պահեմք) ի խորհրդատան սեղանն. (Նչ. եզեկ.։)


Խորշեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to avoid or shun.

· Calfa

NBHL (1)

Խորշեցոյց զեկեղեցի իւր ի նեստորի չար հերձուածոյն. (Գր. տղ.։)


Խուսափանք, նաց

s.

flight, eva-sion;
subterfuge, shift, excuse, tergiversation, shuffling.

· Calfa

NBHL (1)

φυγαδεῖον confugium, refugium. Փախուստ. եւ Ապաւինութիւն. Ըստ ամենայն խուսափանաց նորա. (Եզեկ. ՟Ժ՟Է. 21։)


Թեւակցիմ, եցայ

vn.

to join, to unite wings;
to assist each other.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւք չորեցունցն ընդ միմեանս թեւակցէին. (Եզեկ. ՟Ա. 9։ յն. ունէին զմիմեանց։)


Թէ

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ (Եզեկ. ՟Ժ՟Դ։)


Թիզ, թզի, թզաւ

s.

span;
palm;
թզաւ յերկայնութիւն, a palm's length;
թանձրութիւն նորա թզաւ, four inches thick.

· Calfa

NBHL (2)

Թզաւ յերկայնութիւն, եւ թզաւ ի լայնութիւն։ Վեց կանգուն, եւ թզաւ։ Թզաւ մի։ Ո՞ չափեաց ափով իւրով զջուրս, եւ զերկինս թզաւ, եւ զերկիր ամենայն քլաւ. (Ել. ՟Ի՟Ը. 16։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 13։ Ես. ՟Խ. 12։)

Իսկ իբր Ուղուկ. (տե՛ս Եզեկ. ՟Խ. 5։ ՟Գ. Թագ. ՟Է. 26. մկ. ՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 5։)


Թիւրեմ, եցի

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

· Calfa

NBHL (1)

Թիւրել զանձինս։ Զի թիւրեցան անձինք ժողովրդեան իմոյ։ Թիւրել զճանապարհս, զամենայն ուղղորդս, զազգս մեր, զնաւն, զսայլն. (եւ այլն. Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 22։ Առակ. ՟Ժ. 9։ Միք. ՟Դ. 9։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 2։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 6։)


Թռչիմ, եայ

vn.

to fly, to take flight, to soar;
— ի մտաց, to escape one's memory, to go out of one's mind, to be forgotten;
— բանին , to divulge immediately, to make public.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թռչել սրտի իմոյ առաջի երեսաց նոցա. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 10։)


Թօթափեմ, եցի

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

· Calfa

NBHL (1)

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայլատականց պղնձոյ. (Եզեկ. ՟Ա. 7։)


Կարգապետութիւն, ութեան

s.

hierarchy;
supreme or highest order;
generalship.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգի ամենայն բարեզարդութեան երեւելի եւ աներեւութի կարգապետութիւն. (Նչ. եզեկ.։)


Կարեմ, եցի

va.

to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.

· Calfa

NBHL (1)

Կարեցին տերեւս թզենւոյ։ Կարեցին քուրձ ընդ մորթ իմ։ Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ. (Ծն. Գ. 7։ Յոբ. ԺԶ. 16։ Եզեկ. ԺԳ. 18։)


Կարթ, ից

s.

fish-hook, fishing-line;
line, rod;
spur;
hook, crook;
nosering;
shin-bone, tibia;
— ընկենուլ, to throw a hook, to cast a line.

· Calfa

NBHL (1)

ἅγκιστρον hamus. Ճանկեւոր կամ ժանեւոր գործի երկաթի առ որսալոյ խայծիւ զձկունս, եւ որ ինչ նման է նմա. օլթա։ Տե՛ս (Մտթ. ՟Է. 26։ Ամբ. ՟Ա. 15։ Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 3։ Յոբ. խ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 28։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռն յաղքատն եւ ի անանկնոչ կարկառէին (առ ունելոյ). (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 49։)


Կարկատեմ, եցի

va. fig.

to mend, to darn, to patch, to piece;
to unite, to join;
to invent, to imagine, to contrive, to fabricate.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամանակ պատառելոյ, եւ ժամանակ կարկատելոյ։ Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ։ Հողաթափք իւրեանց հնացեալք եւ կարկատեալք։ Կտրեալ օդն՝ վաղվաղակի յինքն կարկատեցաւ։ Կարկատեսցի անդրեն ջուրդ. ((յն. վերադարձիլ). Ժող. ՟Գ. 7։ Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18։ Յես. ՟Թ. 5։ իմ. ՟Ե. 12։ Ել. ՟Ժ՟Դ. 26։)


Կարկատուն

adj. fig.

mended, repaired, pieced, patched;
botched;
ragged, tattered;
invented, fictitious, false.

· Calfa

NBHL (1)

Արարեր քեզ կուռս կարկատունս. (Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 16։)


Կարօտանք

s.

cf. Կարօտութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հաց, կամ ջուր կարօտանաց. (Եզեկ. ՟Դ. 16։ Ես. ՟Զ. 20։)


Կարօտիմ, եցայ

vn.

to be in want of, to be in needy circumstances, to be indigent or necessitous;
to want, to need;
to desire, to wish, to long or sigh for, to pant after;
չ— իմիք, to want for nothing, to possess in plenty, to revel in abundance, to be in the enjoyment of every good thing;
ոչ եւս — ումեք, to dispense with one's aid or assistance, to do without one;
— հացի, ջրոյ, քնոյ, to be hungry, thirsty, sleepy.

· Calfa

NBHL (1)

եղիցին կարօտեալք ի հացէ եւ ի ջրոյ. (Եզեկ. ՟Դ. 17։)


Հակամտեմ

vn.

to emulate;
to rival, to vie with, to antagonize.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամացն ի վեհագոյնսն հակամտութիւն. (Նչ. եզեկ.։)


Հակամտութիւն, ութեան

s.

emulation, competition, strife, contention.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամացն ի վեհագոյնսն հակամտութիւն. (Նչ. եզեկ.։)


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ հակառակս ելեալ ատէին զնա. (Նախ. եզեկ.։)


Հաճար, ոյ, ով

s.

rye;
cf. Հայքար.

· Calfa

NBHL (1)

Ցորեանն եւ հաճար ոչ հարան։ Սերմանեսցէ ցորեան եւ գարի, կորեակ եւ հաճար։ Ա՛ռ քեզ ցորեան ... եւ կորեակ եւ հաճար. (Ել. Թ. 32։ Ես. ԺԸ. 25։ Եզեկ. ԺԸ. 25։)


Հաճութիւն, ութեան

s.

agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Անբաւ է ասել ի հաճութիւն անհաւատիցն եւ տարացուցումն (կամ ի տարացուցացն). (Ոսկ. եզեկ. կամ Եպիփ. յար.։)


Համազն, զին, զինք, զանց

adj.

of the same nation or race.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ սոքա համազինք նոցին. (Նչ. եզեկ.։)


Համանուն, նուանց

adj. s.

cf. Անուանակից;
name-sake.

· Calfa


Համառօտ, ից

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

Համառօտաբար զեկուցանել, կամ զգացուցանել, տեանել, ի մէջ ածել, ընձեռել, յառաջ վարել, կամ վերստին առնուլ (զբան). (Պիտ.։ Գր. սքանչ.։ Դիոն. Շ. բարձր.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Գ. 12։ Ոսկ. ծն.։)


Համառօտեմ, եցի

va.

to abridge, to diminish, to shorten;
to digest, to resume, to recapitulate;
to reduce, to contract, to extract;
ուղիղ —, to understand thoroughly and cause to be perfectly well understood;
— զօրէնս, to transgress, to break a law;
— քորեպիսկոպոսին զեկեղեցիս, to make a visitation of the diocese.

· Calfa


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկնել զփեղկն, կամ զսուր, կամ զձայն. (Ել. ՟Ի՟Զ. 9։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 14։ ՟Խ՟Գ. 2։)


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ կրօնս դնէ նոցա մարգարէն։ Լեառն զեկեղեցի կոչէ, եւ զկրօնիցն ամրութիւն։ Կրօնս լսէին, եւ ոչ անսային. (Ոսկ. ես. իմա՛ որպէս յն.)


Հալողական, ի, աց

cf. Հալական.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրէ անսխալապէս առաւել քան զհուր՝ զհալողականս նիւթ. (Նչ. եզեկ.։)


Հալոց, աց

s.

furnace;
foundry;
crucible, coppel;
— պառակաւոր, muffle-furnace or furnace-mill.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զբոց հալոցի։ Որպէս խառնակեալ իցէ կապար եւ արծաթ ի հալոցի։ Զարծաթ եւ զպղինձ ի մէջ հալոցի. (Մաղ. ՟Գ. 2։ Եզեկ. ՟Ի՟Բ. 18. 20։)


Կենակից, կցի, կցաց

s.

comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.

· Calfa

NBHL (1)

Սոքա չարութեանն կենակիցք գոլով. (Նչ. եզեկ.։)


Կենդանախարոյկ

adj.

burning another alive;
burnt alive.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանախարոյկ լուսով, կամ կայծակմամբ, կամ ջերմութեամբ. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Լ՟Գ։ Նչ. եզեկ.։)


Կենդանակերպ, ից

s.

sign of the zodiac;
— պատկեր, portrait.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կամիցիս գիտել, թէ արեգակն յորու՞մ կենդանակերպի է։ Կենդանակերպքըն են այսոքիկ. (խոյ, ցուլ, երկաւոր եւ այլն. Տօմար.։ Որպէս եւ Շիր.։ Նչ. եզեկ.։)


Կենդանանամ, ացայ

vn. fig.

to revive, to live again, to come to life again, to be resuscitated;
to brighten up, to become animated, to glow.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναβιόω, ἁναζάω revivisco, ad vitam redeo ζωοποιέομαι vivificor ἁνασφάλλω, ἁνίσταμαι resurgo. Դառնալ ի կենդանութիւն. վերստին կենդանի լինել. նորոգիլ, յառնել մեռելոց, կամ վերականգնիլ. ողջննալ. (Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 6. 22։ Հռ. ՟Է. 9. ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Է. 22. 36։)


Կենդանարար, աց

adj.

vivifying.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կենդանարար լծոյն իմոյ ասէի բաց կացին. (Նչ. եզեկ.։)