Definitions containing the research ընտանի : 260 results

Խամրեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Խամրացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր ընտանի բոյս բուսուցանել, եւ խամրեաց զնա։ Խամրեն զսէր. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Նար. երգ.։)


Մահկանացութիւն, ութեան

s.

mortality, mortal state.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրն միացեալ ի մարմինն, որ մահկանացութեամբն ընտանի էր մահու. (Բրսղ. մրկ.։)


Հովութիւն, ութեան

s. fig.

cool, freshness, coolness;
coldness, indifference, cold-heartedness.

· Calfa

NBHL (1)

Յամարայնի քրտնելով եւ խոնաւանալով արտաքոյ՝ հովութիւն շնորհէ ընտանի մարմնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Հեղձիմ, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ ի վերայ բոցոյ է տեսանել. յընտանի իւրմէ ծխոյն հեղձանի. (Բրս. գոհ.։)


Հեղձնում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ ի վերայ բոցոյ է տեսանել. (յընտանի իւրմէ ծխոյն հեղձանի. Բրս. գոհ.։)


Հեղձում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ ի վերայ բոցոյ է տեսանել. (յընտանի իւրմէ ծխոյն հեղձանի. Բրս. գոհ.։)


Հեղձանիմ, ձայ

vn.

to choke, to be suffocated, stifled, drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ ի վերայ բոցոյ է տեսանել. յընտանի իւրմէ ծխոյն հեղձանի. (Բրս. գոհ.։)


Ձեռնընդել

adj.

manageable, tractable, supple, tamed, familiar, domestic.

· Calfa

NBHL (2)

ՁԵՌՆԸՆԴԵԼ կամ ՁԵՌՆԸՆՏԵԼ. որ եւ ՁԵՌԸՆԴԵԼ, կամ տել. Ընդել, ընտելացեալ ի ձեռս. ընտանի կամ ընտանացեալ կրթանօք. ձեռասուն.

Աղաւնի՝ ընտանի եւ ձեռնընդել մարդկան։ Կենդանեացն ոմանք ձեռնընդելք են. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Ածաբ. աղք.։)


Ձէթ, ձիթոյ, ով

s.

olive-oil;
oil;
olive;
կթել —, to gather olives.

· Calfa

NBHL (1)

Թզենին զիւր ընտանի պտուղն բերէ, եւ ոչ ձէթ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Ձիալախուր

s. bot. hipposelinum, bastard stone-parsley.

· Calfa

NBHL (1)

ՁԻԱԼԱԽՈՒՐ կամ ՁԻԼԱԽՈՒՐ. ἰπποσέλινον hipposelinum, olusatrum. Լախուր ձիոյ, այսինքն վայրի քէրէվիզ կամ մաղտանոս ՝ խոշոր քան զընտանին. սեւ բանջար. (իբր ձի բանջար։) (Գաղիան.։)


Ձիակորեակ, եկի

s. bot. panic-grass, panickle.

· Calfa

NBHL (1)

ἕλυμος panicum. Ազգ կորեկի՝ ընտանի եւ վայրի, կերակուր ձիոց. ձիու կորեկ։ (Բժշկարան.։)


Մօտակայ, ից

cf. Մօտակաց.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՕՏԱԿԱՅ ՄՕՏԱԿԱՆ ՄՕՏԱԿԱՑ. παρών, ἑφιστάς praesens, adstans, assistens. Որ մօտ կայ, կամ ի մօտ կացեալ է. մերձակաց. առընթերակաց. մօտաւոր. ներկայ. եւ Ընտել. ընտանի.


Մօտակաց, աց

adj.

assisting, present, neighbouring, near, close to.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՕՏԱԿԱՅ ՄՕՏԱԿԱՆ ՄՕՏԱԿԱՑ. παρών, ἑφιστάς praesens, adstans, assistens. Որ մօտ կայ, կամ ի մօտ կացեալ է. մերձակաց. առընթերակաց. մօտաւոր. ներկայ. եւ Ընտել. ընտանի.


Մօրաքոյր, քեռ

s.

aunt, mother's sister.

· Calfa

NBHL (1)

Զառականս մօրաքեռ քոյ մի՛ յայտնեսցես, զի ընտանի մօր քոյ է. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ը. 13։)


Յանգ, աց

cf. Յանկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԳ կամ ՅԱՆԿ. οἱκεῖος, καθῆκον proximus, aptus, accommodatus, congruus. որ եւ ԱՆԿ. Յանկաւոր. պատշաճ. վայելուչ. դիպող. յանկուցեալ. յարմար. ընտանի. մերձաւոր.


Յանգակից

adj.

well suited to one another, having affinity with, analogous, similar.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԳԱԿԻՑ ՅԱՆԿԱԿԻՑ. συγγενής, συνέλθων affinis, conveniens οἱκεῖος familiaris. Մերձաւոր. յարակից. ազգակից. կցորդ. ընտանի.


Յանգաւոր

adj.

cf. Յանգ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՆԳԱՒՈՐ ՅԱՆԿԱՒՈՐ. իբր Յա՛նգ կամ յա՛նկ, ա. Պատկանաւոր. յարմար. ընտանի. հակամիտեալ. եւ Յանգական. ծայրացեալ. հասեալ.


Նախընտել

adj.

very familiar, intimate.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԸՆՏԵԼ կամ ՆԱԽԸՆԴԵԼ. Կարի ընդել. ընտանի մերձաւոր. ի սկզբանէ անտի ընտելացեալ.


Յարակից, կցի, կցաց

adj. gr.

adjoining, contiguous, joined, united, connected;
accessory;
— մասնիկ, particle, affix, suffix;
—ք, accessories;
attendant circumstances.

· Calfa

NBHL (1)

συναπτός, συναφθείς, συνήμμενος, συνᾴδων connexus, copulatus, adunatus, adhaerens, cohaerens, consonans. Յարեալ կցեալ. կից. կցորդ. զօդեալ. բարոյապէս միաւորեալ. բարեկամ. ընտանի. սրտակից. ձայնակից. հետեւորդ. յարմար.


Յաւանակ, աց

s.

ass' foal or colt, young donkey or ass.

· Calfa

NBHL (1)

Ձագ ընտանի կենդանեաց առ հասարակ. ուստի նմանութեամբ ասի.


Մերազնեայ

adj.

of our nation, national.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ոք ի ցեղիցս որոշելոց՝ ընտանի եւ մերազնեայ։ Թորգոմայ զմերազնեայսս սեփականեալ։ Զմերազնեայ վկայից ղեւոնդեանց։ Զմերազնեայ բազմութիւնս լուսաւորեալ։ Զի մերազնեայքս գոն կոչնատէրքս, հարք հոգեւորք. (Խոր. ՟Ա. 2։ Յհ. կթ.։ Նար. խչ.։ Սարկ. լս.։ Երզն. լս.։)


Մծղնէութիւն, ութեան

s.

incest;
lechery, lewdness, lust.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք ի մծղնէութեան գտցի։ Ապա թէ ինքն եւս ընդ ընտանիսն ի մծղնէութիւն գտցի. (Կանոն.։)


Մոլաթզենի, նւոյ

cf. Մոլաթուզ.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյ ի թզենիս, որ անուանեալ կոչի կատաղենիս, այսինքն վայրի մոլաթուզ. զթուզն մոլաթզենւոյն քաղեն բերեն կախեն ընդ ընտանի թզենւոյն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մոլաթուզ, թզոյ

s.

s. bot. sycamore;
caprificus;
sycamore figs or fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյ ի թզենիս, որ անուանեալ կոչի կատաղենիս, այսինքն վայրի մոլաթուզ. զթուզն մոլաթզենւոյն քաղեն բերեն կախեն ընդ ընտանի թզենւոյն. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մորոս, աց

adj. s. foolish, mad, insane, idiot, simpleton, dolt.

· Calfa

NBHL (1)

Մորոսն՝ բառ է գաւառի հասարակաբար ասացեալ թշնամանօք առ ընտանի. (Երզն. մտթ.։)


Մաշ, ոյ, ի

adj.

s. bot. pea, peas;
used up, worn out, old;
cf. Հալ եւ մաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոլոռն մանր. կամ ոլոռնաձեւ ընդեղէն. աեւ պրս. մաշ, մաճ. ռմկ. սեւ կամ կանանչ ոլոռ, կպրախ, վայրի եւ ընտանի պիզի .... բի՛զում. իտ. բիզէ՛լլօ.


Հերձի, ձւոյ, ձեաց

s.

lentisk, mastic-tree.

· Calfa

NBHL (1)

σχίνος lentiscus, mastix. Կուենի ընտանի՝ պտղատու՝ մշտադալար, որոյ տերեւքն են հերձոտեալ հանգոյն սնոյ իւվէզի. խիժ ունի ծամելի, այն է մազտաքէ կամ կիւ. ձութ .... յաճախ է ի կղզին քիայ. (որ է սագըզ ատասը ). ըստ յն. սխինօս. սագըզ ազաճը, վէքլէք.


Համատեսակ

adj.

of the same kind or sort, equal, conformable.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնոցն էութեանց ընտանի եւ համատեսակ։ Համատեսակս ունել կամելով յանձինս ըստ առաքինութեան զանապական պատկերս. (Դիոն.։)


Համբուրեցուցանեմ, ուցի

va.

to familiarize, to domesticate.

· Calfa

NBHL (1)

Համբո՛յր եւ ընտանի կացուցանել. ընտելացուցանել. սովորեցուցանել.


Ծանօթ, ից

adj. s.

knowing, known, manifest;
recognizable;
connoisseur, good judge of;
acquaintance;
friend;
indication, token, sign;
disciple, scholar;
—ս տալ, to make known, manifest, to disclose, to reveal;
to make acquaintance with;
—ս տալ զանձնէ, to make oneself known, to manifest or reveal oneself;
ի —ս գալ, to be known, manifest or revealed;
— լինել, to know, to be acquainted with;
—ք մեր, our acquaintances, friends, the people of our acquaintance.

· Calfa

NBHL (1)

γνώριμος, γνωστός notus, familiaris, prpinquus. Ծանուցեալ կամ ընտանի անձն. մերձաւոր. ազգական. ճանչւոր, գիտածուն.


Ծանօթական, ի, աց

cf. Ծանօթ.

· Calfa


Խոնաւանամ, ացայ

vn.

to grow wet, to become damp or moist.

· Calfa

NBHL (1)

Յամարայնի քրտնելով եւ խոնաւանալով արտաքոյ՝ հովութիւն շնորհէ ընտանի մարմնոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Թշնամի, մւոյ, մեաց

s.

enemy, foe, adversary, opponent, antagonist;
աներեւոյթ or հասարակաց —, the devil, the invisible enemy of mankind, demon;
— լինել, cf. Թշնամանամ;
լինել ումեք ի — յաւիտենից, to be one's eternal enemy;
—ս յարուցանել, to raise up enemies;
—ք առն ընտանիք իւր, a man's foes shall be they of his own household;
cf. Ընտանի.

· Calfa


Թոբէկ, եկաց

s.

mole;
cf. Թեպեկ.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն կենդանւոյ. (գուցէ կատու. կամ ընտանի նապաստակ, եւ այլն. որպէս եւ իտ. թօ՛բբօ է մուկն)


Թռուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cause to fly;
to elevate, to raise, to exalt the mind;
— զթեւս, to spread out the wings.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս թէ զիա՞րդ ընտանի բարբառովն թռոյց զլսօղսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Կարեւոր, աց

adj. adv.

necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.

· Calfa

NBHL (1)

ԿԱՐԵՒՈՐ. ἁναγκαῖος necessarius, sicut necessitudine conjunctus πιστός fidelis. Կարի ընտանի. մերձաւոր (ազգակից կամ բարեկամ) մտրիմ. սերտիւ սիրելի.


Համաբնակ

cf. Բնակակից.

· Calfa

NBHL (1)

σύνοικος cohabitator, consors Բնակակից. ընտանի.


Համասեռութիւն, ութեան

s.

congenerousness, homogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգակցութիւն. նմանութիւն. եւ Գութ ընտանի.


Կենակից, կցի, կցաց

s.

comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.

· Calfa

NBHL (1)

συζώων, συμβιόων , բայիւ συζάω, συμβιόω una vivens, conviva կամ σύνοικος, συνών cohabitans, contubernalis πλησίον proximus. Կենակցորդ, ի միասին ապրօղ. բնակակից. ընտանի. կենցաղակից.


Կենցաղակից, կցի, կցաց

cf. Կենակից.

· Calfa

NBHL (1)

σύμβιος una vivens, contubernalis. Կենաց կցորդ ի կենցաղումս. կենակից. ընտանի.


Կեսար, ու, աց

s.

cassar, emperor;
cf. Կայսր.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախարարսն եւ զընտանիս կեսարայ. իմա՛, կեսարու կամ կայսեր։ Թո՛ղ զի եւ սեռականն բառիս Կեսարիա՝ անխտիր լինի կեսարու, կեսարեայ, կեսարիայ։


Պատահութիւն, ութեան

s.

meeting, interview, talk, colloquy.

· Calfa

NBHL (1)

ὀμηλία conversatio. Հանդիպումն ի կենակցութեան. տեսութիւն ընտանի. որ եւ ՆՈՒԱՃՈՒԹԻՒՆ ասի.


Պատատեմ, եցի

va.

to envelop, to wrap up;
to twine, to twist, to wind round, to entwine or interweave, to entangle;
to implicate, to involve;
— բեռինս, to pack up.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զմիմեամբք պատա տիմք՝ զընտանի անդամօք մերովք, բազում մխիթարութիւն ընդունիմք. (Ոսկ. հռ.։)


Պատկինեմ, եցի

va.

to graft;
cf. Պատուաստեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Տունկ տնկելոց ես այսու հետեւ (ի) հոգեւոր դրախտի անդ ի վայրի ձիթենւոյ անտի յընտանի ձիթենի անդր պատկինեալ. (այլ ձ. պատկի՜ն կեալ. հին տպ. ի պատկին կեալ)։ Եթէ յառաջ մինչդեռ պատկինսդ՝ պիտոյ է արբուցանելդ եւ գործելդ, յետ տնկելոյն ո՞չ եւս առաւել գեղեցիկ է. (Կոչ. ՟Ա։)


Կամակատար, աց

adj.

condescending, complaisant, obliging;
— լինել ումեք, to be complaisant, very kind to, to do the obliging, to comply with the whims of, to oblige, to satisfy.

· Calfa


Կանգնաւոր

adj.

cf. Կանգնագեղ;
cf. Կանգնեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զկանգնաւորն կործանէ, զի ընտանի է այնր՝ որ կործանեցաւն յերկնից. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)


Պաշտօնեայ, էի, ից

s. adj.

clerk, official, minister;
servant, domestic, waiter, valet;
administrator, officiating, deacon;
religious, pious;
— արդարութեան, Minister of Justice;
cf. Պաշտօն;
cf. Պատերազմ;
— աստուածային վրէժխնդրութեան, instrument of divine vengeance;
—ք, Therapeutae, servants of God;
—ք արքունեաց, courtiers.

· Calfa


Պիտակ, աց

adj. s.

false, improper, abusive, adventitious, extrinsic;
degenerate, bastard;
note, letter, bill, card;
— ի պարտուց, innocent, guiltless, faultless.

· Calfa

NBHL (1)

Նշաւակ խարդախութեամբ աղարտեալ, զհարազատ եւ զբուն՝ քան զպիտակն եւ զօտար անյաջողակ ցուցանելով։ Շնորդիքն զհարազատ որդւոցն կորչեալ հանեն կարդ, եւ զընտանի ազգն օտար եւ պիտակ ցուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Պուտ

s. bot. anemone, wind-flower;
poppy, corn-poppy.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՈՒՏ որ եւ գրի ՊՈՅՏ, ՊՈՅՏՆ. ἁνεμώνη anemone rubra, vaccinum, saliunca. Ծաղիկ գայնայնոյ՝ կարմրագոյն. կակաչ՝ ընտանի եւ վայրի. պտուկ կոտրուկ, ծափկոտրուկ, եւ հարսնուկ.


Ջերմ, ոյ

adj. fig. s.

warm;
serene, calm;
ardent, burning, fervid, fiery, passionate;
tender, affectionate;
heat, warmth;
hot viands;
— է, it is warm;
cf. Ջերմն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս սերտ եւ ընտանի մերձաւոր. προσήκων propinquus.