Definitions containing the research իբր : 8114 results

Տասն, սին, սունք, սանց

adj. adv.

ten;
ի — ամսոյն, on the tenth of the month;
— անգամ, ten times;
— —, by tens.

· Calfa


Տասներորդ, աց

adj. adv.

tenth;
tenthly.

· Calfa

NBHL (2)

Մինչեւ ի տասներորդ ամիսն։ Յաւուրն կամ յամին կամ յամսեանն տասներորդի։ Ի տասներորդում (աւուր) ամսեանս այսորիկ։ Ի տասներորդում կամ ի տասներորդի նորին ամսոյն։ Տասներորդ մասն։ Ժամ էր իբրեւ տասներորդ.եւ այլն։

Կամ գ. իբր Տասներորդ մասն. տասանորդ.


Տասնհազար

s.

ten thousand;
cf. Բիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Զի դու իբրեւ զտասնհազար ի մէնջ ես. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 3։)


Տատան

adj. s.

shaky, tottering, vacillating;
swing, see-saw;
cf. Տատանումն;
կալ ի —ի, cf. Տատանիմ;
— առնել, to swing, to send up and down, to see-saw.

· Calfa

NBHL (3)

(իբրլ սասան. կամ տանելով տանիլ այսր անդր) cf. ՏԱՏԱՆՈՒՄՆ.

Յորում իբրեւ յանդունդս ի տատանի կային մարդիկ. (Սեբեր. ՟Ը։)

ՏԱՏԱՆ. ա. իբր Տատանեալ.


Տատանեմ, եցի

va.

to jog, to stagger, to shake, to swing, to oscillate, to wag, to toss, to agitate;
to bandy about, to titubate, to vacillate.

· Calfa

NBHL (1)

περιφέρω circumfero եւ այլն. (իբր տանել ու տանել. կամ սասանել) Աստանդել. տարուբերել. դեդեւեցուցանել. շարժլել. վարանօք տատամսեցուցանել.


Տար

adj.

far off, distant, remote;
— աշխարհ հատանել or հարկանել, երթալ ի — աշխարհ, ի — աշխարհս ընթանալ, անցանել, to travel abroad;
ի — աշխարհէ գալ, to return from abroad.

· Calfa

NBHL (1)

Վարի կից ընդ բառիս Աշխարհ. որպէս Օտար. հեռաւոր. հեռի. բացակայ. (իբր ի բաց տարեալ) երկայն. երկար. ըստ յն. բաւյիւ ասի, ἁποδημέω peregrinor, peregre proficiscor, absum domo, seu patria.


Տարաբեր

adj.

moved, agitated;
unlike, different.

· Calfa


Տարաբերեմ, եցի

va.

to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Տարաբերէ հողմ զխռիւ այսր անդր։ Հողմոյ առեալ զամպն՝ այսր անդր տարաբերէ։ Որ իբրեւ զխռովեալ ալիք այսր անդր տարաբերեն զիս. (Նեղոս.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։ Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)


Տարաբերիմ, եցայ

vn.

to be borne about, to be shaken, agitated;
to differ, to be unlike.

· Calfa


Տարագիր

adj.

proscribed, removed, driven away, expatriated, banished, exiled;
— առնել, լինել, cf. Տարագրեմ, cf. Տարագրիմ;
— ելանել ի կենաց, to pass from this world;
ի հայրենի ընչից — գտանիլ, to be disinherited.

· Calfa


Տարագործ

adj.

misplaced, unbecoming, useless;
— առնել, to render useless, inefficacious, to cause to miscarry, to foil, to delude.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նա (յառաքինութիւն) իբր զգործ, իսկ ի սա (ի մակացութիւն) իբր ի տարագործ թեւակոխէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 21։)


Տարագրեմ, եցի

va.

to proscribe, to banish, to exile, to drive away, to remove, to exclude.

· Calfa

NBHL (1)

προγράφω proscribo. Տարագիր առնել. ի բաց վարել իբր գրաւոր վճռով. արտասահմանել. արտաքսել. զրկել. մերժել.


Տարածանեմ, եցի

va.

cf. Տարածեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անմիտն տարածէ յանձն իւր զչարիս։ Տարածեսցեն զգեղ քո ի կորուստ։ Տարածեցեր զճանապարհս քո օտթարաց։ Գիր առնէր, եւ ի հրապարակս տայր տարածանել բամբասանս եւ հայհոյութիւնս։ Եթէ իմանայցե՞ս զտարածանել ամպոց։ Իմաստութեամբ տարածեալ է համատարածն։ Քո՛ւրձ զգեցիր, մոխի՛ր տարածեա։ Ի ներքոյ քո մէցս տարածեսցեն։ Ի միդի տարածեալ են անկողինք իմ։ Ի վերայ նոցա տարածանէր ծանր գիշեր։ Ի վախճանի իբրեւ զօձահար տարածանիցիս. եւ այլն։


Տարածոց, աց

s.

volume;
— արկանել, to spread, to extend.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոք սակաւ ինչ վաստակէր, եւ պահէր իբրեւ զտարածոցս. (Վրդն. պտմ.։)


Տարակարծ

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

· Calfa

NBHL (2)

Հաւատափոխ ոչ լինիմք ըստ քոյդ տարակարծ մտաց. (Գր. տղ. թղթ. իբր տարադէպ, թիւրադատ։)

Տարակարծ լինիմ, տեսանելով զանմարմինդ իբրեւ թանձրութիւն հողանիւթ՝ խօսելով ընդ իս. (Ճ. ՟Ժ.։)


Տարակոյս, կուսից

s. adj.

doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխիցեն ընդ նոյն ճանապարհ ի մի շաւղացն հետոց յեօթն տարակոյս։ Արկեալ զձեզ ի տարակոյսս անօրէնութեան, եւ կամ յանհիւթ ապառաժ տեղին. (Նար. ղ։ Ագաթ.։ (յորս տեսանի բուն ստուգաբանութիւն ձայնիս, իբր հեռի կոյս, օտար կողմն։))


Տարակուսանք, նաց

cf. Տարակոյս;
ընդ —կուսանօք անկանել, to be called in question;
ընդ — կուսանօք արկանել, to call into question.

· Calfa

NBHL (1)

Տարակոյս՝ ըստ ամենայն նշ. իբր ἁπορία . Վարանք մտաց. հոգ եւ՝ տագնապ.


Տարաձայնեմ, եցի

vn.

cf. Տարաձայնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր կր. Գոյ անհամաձայնութիւն. լինի անհաւանութիւն կամ երկպառակութիւն կարծեաց.


Տարաշխարհ

s.

distant country, remote region, abroad, foreign lands;
cf. Տարաշխարհիկ.

· Calfa


Տարաշխարհեայ

cf. Տարաշխարհիկ.

· Calfa


Տարաշխարհիկ

adj. s.

cf. Տար;
foreign, exotic;
foreigner, stranger, traveller, pilgrim.

· Calfa


Տարացոյց

cf. Յարացոյց;
cf. Օրինակ.

· Calfa

NBHL (2)

ՏԱՐԱՑՈՅՑ. ա. իբր Տարացուցական.

παράδειγμα, ὐπόδειγμα exemplar, exemplum, argumentum, documentum, indicium, formula. Բացէ ի բաց ցոյց՝ իբր յայտնի կամ հեռաւոր. յարացոյց. ցուցակութիւն օրինակ. տիպար. նմանութիւն. առակ. նշանակ. յայտարար.


Տարացուցօրէն

adv.

exemplarily.

· Calfa

NBHL (1)

Տարացուցիւ իբր մատնացոյց եղեալ մարգարէն խօսի ընդ բեթղահէմ ... իսկապէս ընդ բեթղահէմի խօսի տարացուցօրէն. (Երզն. քեր.։)


Տարափ, ոյ

s.

shower, abundant rain;
— ձեան, flake of snow;
տեղ եւ — նետից, a shower of arrows;
a cloud of darts;
ծակոտեալ ի —ոյ նետից, pierced with a hundred arrow wounds.

· Calfa


Տարբաղմատ

adj. gr. casual.

· Calfa

NBHL (1)

παρασυντακτικός continuo connectens. Ազգ պատճառական շաղկապի՝ հթարկադրեալ կամ յարակցեալ բազմատի իբր թէականի. որ ըստ յն. յարբաղկացական, յաւելուածով իրիք մասնական իլ բաղկացական. զոր օրինակ բաղմատք են, զի քան, թէ. եւ տարբաղմատք, քանզի, վասն զի, որպէս թէ, քան թէ։


Տարեւոր

cf. Տարեւորական.

· Calfa

NBHL (2)

Սիմաքոս, որդի ասէ իբրեւ տարեւոր, այսինքն է միամիտ եւ անփորձ ի չարեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զերկուս ամս՝ որ իբրեւ զտարեւոր տղայ անմեղ էր ի չարեաց. (Սկեւռ. յար.։)


Տարի, րւոյ, րեաց

s.

year, twelve-months;
պարականոն —, embolismic year;
տարւոջէ ի —, տարւոյ տարւոյ, տարւոյ —, annually, yearly, year by year, every year;
ի տարւոջ, in the year;
per annum, a year;
cf. Ամ;
cf. Թողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ իւրաքանչիւր տարեաց։ Ահա աւուրք եւ ամիսք եւ տարիք իբրեւ զերազանցանեն. (Եւս. քր. ՟Ա։ Եփր.։)


Տարմաբար

adv.

in flocks, in troops, in great numbers.

· Calfa


Տարմալ

s.

cf. Տարմալակ.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐՄԱԼ որ եւ ՏԱՐՄԱԼԱԿ ՏԱՐՄԱՂԱԿ. θηλάκιον sacculus. Քուրձ. քսակ. մախաղ. եւ Քղանցք ժողովեալ իբրեւ զպարկ.


Տարմալակ

s.

sack;
pocket;
skirt.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԱՐՄԱԼ որ եւ ՏԱՐՄԱԼԱԿ ՏԱՐՄԱՂԱԿ. θηλάκιον sacculus. Քուրձ. քսակ. մախաղ. եւ Քղանցք ժողովեալ իբրեւ զպարկ.


Տարուբեր, աց

adj. s.

agitated, tossed about, driven here and there;
carrying or bringing merchandise;
agitation;
— բանից, messenger.

· Calfa


Տարտարոս, աց

s.

Tartarus, hell;
մշտագիշեր —, the gloomy Tartarus.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ յն. դա՛ռդառօս. τάρταρος, -ρα tartarus, -ra, -rorum. Իբր տեղի սարսելոյ եւ սարսռելոյ։ Դժոխք՝ ըստ որում վեհ սառնամանեաց. անդունդք իբր ծովու. խորք. լուալիք աշխարհի. սանդարամետք. խաւար արտաքին.


Տարրական, ի, աց

adj.

elemental, elementary, uncompounded.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն եհաս աւետաւորս տառ՝ տարրական իմն նուիրաձիր (իբր անձրեւ զովացուցիչ). (Մագ. ՟Ի՟Դ։)


Տարրանամ, ացայ

vn.

to be compounded of elements, to be reduced to elements, to be produced, formed, to exist, to be;
to incorporate, to adhere, to be united, attached;
to be inculcated, impressed or imprinted;
բանիւ տարրացեալ մարմինք, created beings furnished with reasoning faculties;
սողոմոն տարրանայր ի խորս էակաց, Solomon penetrated the secrets of nature;
յերկիւղի նորա տարրասցուք, let us keep his fear in our hearts;
տարրացեալ են ի սիրտ իմ, they have penetrated to my inmost soul;
տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի, darkness covered the face of the earth;
տարրացեալ առ աստուած սիրով, bound to God by love.

· Calfa

NBHL (2)

Ունակութիւն եղեալ ի նմա տարրասցի։ Յորմէ տարրացեալք ամենայն մարմինք ... բանիւ տարրացեալք մարմինք։ Յորում տարրացեալ է զօրութիւնն աստըուծոյ։ Թանձրացեալ տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի։ Հանդերձն տարրանայր իբրեւ զանկողին ինչ ի խորութեան. (Անյաղթ ստորոգ.։ Փիլ.։ Լմբ. պտրգ.։ Եղիշ. խաչել.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)

Հաստատիլ իբր տարր բնական. բնաւորիլ. սերտ միանալ. ապաւորիլ՝ դրոշմիլ որպէս տառ. խորամուխ լինել. ընդմտանել. ծաւալիլ. զօրանալ. արմատանալ։ Իսկ յն. στοιχέω մեկնիլ ի լտ. incedo, sequor aliquid mente, animo, factis.


Տարրացուցանեմ, ուցի

va.

to element, to compound of elements, to constitute, to produce, to form, to give being to;
to incorporate, to attach together, to mix, to unite;
to inculcate, to impress.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մի էութիւն զիւրաքանչիւրոցն նուէր տարրացոյց։ Տարրացուցանէ զնոսա մի աստուած եւ մարմին աստուծոյ։ Հոգին տարրացուցանէ զմեզ ի քրիստոս իբր զկենդանութիւն։ Հանդերձն՝ զոր տարրացոյց անկողին ի խորափտին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Տարփածու, աց

s.

lover, wooer, sweetheart, beau, gallant, fop;
lover, mistress, sweetheart.

· Calfa

NBHL (1)

Զըղձալին իւր իբրեւ զտարփածուն. (Խոր. ՟Ա. 14։)


Տարփաւոր

cf. Տարփող.

· Calfa

NBHL (1)

Զափրոդիտեայ պատկերն իբրեւ երակլեայ տարփաւորի. (Խոր. ՟Բ. 13։)


Տարփողեմ, եցի

va.

to announce loudly, with shouts and cries, to cry aloud, to shout;
to celebrate, to publish.

· Calfa

NBHL (1)

ներգործական բայ չէզոքական բայ Իբր յն. διασαλπίζω divulgo, pervulgo (velut tuba). Ի տար փողել. քաջահնչօղ ձայնիւ ազդել. քարոզել. աւետարանել. հռչակել իբրու փողով.


Տափանամ, ացայ

vn.

to be flattened.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վայր տափացեալ, դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ. (Լաստ. ընթերց. (իբր տափացուցեալ)։)


Տափարակեմ, եցի

va.

to flat, to flatten, to plane.

· Calfa


Տգէտ, գիտաց

adj.

ignorant;
unlearned, untaught, illiterate;
idiotic, silly, simple.

· Calfa

NBHL (1)

ՏԳԷՏ. իբր Տգիտական.


Տգիտաբար

adv.

ignorantly, unlearnedly, unskilfully.

· Calfa

NBHL (1)

Տգիտաբար զխաւարն իբրեւ զլոյս սիրիցէ։ Մի՛ ոք յանդգնեսցի տգիտաբար խիզախելով. (Խոսր.։)


Տգիտական, ի, աց

adj.

ignorant.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Տգէտ.


Տեառնագալուստ

adj.

relating to the advent of our Saviour.

· Calfa

NBHL (1)

(Կայ գրեալ եւ իբր գ. Ի տեառնագալստեան, այսինքն ի տեառնգալստեան.


Տեառնագրեմ, եցի

va.

to sign with the cross, to make the sign of the cross.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ իբրեւ զկուսաց պսակս օրհնեսցեն, այլ իբրեւ երկակին տեառնագրեսցեն։ Որպէս երկակի՝ ուռ տեառնագրեալ՝ ի գլուխ դիցեն. (Կանոն.։)


Տեառնամայր

cf. Տիրամայր.

· Calfa

NBHL (1)

Տեառնամայր աղախինն ինքնաբուղխ կենդանի ջրոյն եղեւ։ Այլ ոչ իբրեւ զտեառնամայր աղախինն, յորում ամենեցուն աստուածն բնակեաց. (Պետր. սիւն.։)


Տեղակալ, աց

adj. s.

fixed in place, firm, stable, immovable, constant, stationary;
lieutenant;
vicar;
capitular;
substitute.

· Calfa

NBHL (1)

Որք ի հաւատս յեցեալ են իբրեւ ի խարիսխ ինչ տեղակալ հաստատեալ կան։ Ոչ զտեղակալ ջուրցն, որ զտեղեալ՝լ զմի եւ զնոյն կայանս ունին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Վեցօր. ՟Դ։)


Տեղամ, ացի

va.

cf. Տեղում.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ նետս իբրեւ յամպոյ տեղէ ի խորհուրդս մարդկան. (Մանդ. ՟Ը։)

որ եւ իբր կր. գրէ.

դիմազ. չ. ՏԵՂԱՅ, ան, աց կամ եաց, ացին. դիմազ. չ. Իջանել անձրեւի. գալ իբրեւ զանձրեւ.


Տրամալար, ի

s.

perpendicular, plumb line.

· Calfa

NBHL (1)

Լար անվրէպ չափելոյ, որպէս քանոն որմնադրաց. իբրու յն. լտ. στάθμη perpendiculum.


Տրամախոհ

adj.

judicious, reasonable.

· Calfa

NBHL (2)

ՏՐԱՄԱԽՈՀՔ գ. իբր Տրամախոհութիւն.

διανοέων, φρόνιμος ratiocinans, ingeniosus, prudens.. Քաջ կշռութեամբ իբր շրջահայեաց խորհօղ. հանճարեղ, իմաստուն. խոհական. խոհեմ. զգօն. ուշիմ.