Definitions containing the research իբր : 8114 results

Արեւելք, լից

s. pl. East;
sun rise;
eastern regions, the orientals;
դարձուցանել յարեւելս, to set towards the East;
կորուսանել, շփոթել զարեւելս, to turn from the East.

· Calfa


Արեւմուտք, մտից

s. pl. West sun set;
the western nations;
յարեւմուտս կոյս, westerly, towards the west.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐԵՒՄՈՒՏՔ. իբր Արեւմտեայք.


Արթմնի

adv.

awake.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՐԹՄՆԻ ՅԱՐԹՄՆԻ Ուղղականն ունի լինել ԱՐԹՈՒՄՆ, թման. իբր Արթնութիւն.


Արթուն, թնոց

adj.

watchful, that does not sleep;
alert, lively, vigilant, diligent, careful;
— կալ, to watch, cf. Տքնել, cf. Հսկել, cf. Սկել, cf. Արթնանալ, cf. Զարթնուլ;
քուն ընդ —ս լինիմ, to doze, to drowse, to be half asleep.

· Calfa


Արժան, ից

adj. s.

worthy, proper, suitable, fit;
cheap;
dignity;
right, equity, justice;
—է, it suits, it befits, it is necessary;
ոչ է —, it is not just, necessary, convenient;
— համարել, to judge worthy;
to deign;
ոչ — համարիլ, to disdain, to judge unworthy;
— ինչ էր, was it necessary ? — եւ իրաւ է, it is just to, fit;
յարժանս ou — տալ կաճառել՝ գնել, to give, to sell, to buy cheap or cheaply.

· Calfa

NBHL (4)

ἅξιος, ἁξία estimabilis, valor իբր Արժօղ. եւ արժեալ. եւ Արժէք. եւ Դիւրագին. ռմկ. աժան.

Ոչ յոլովագոյն գին հատանել ջանասցի, այլ իբրու պարզագոյն ի նոյն արժանսն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

իբր Արժանի.

ԸՍՏ ԱՐԺԱՆԻ, կամ ԸՍՏ ԱՐԺԱՆՆ. ՅԱՐԺԱՆՆ. իբր մ. որպէս Ըստ արժանեաց. ըստ իրաւանց. ըստ պատշաճի, ի դէպ. արժանապէս. արդարապէս. վայելչապէս.


Արժանի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.

· Calfa

NBHL (3)

իբր Յանկաւոր. սեպհական.

ԸՍՏ ԱՐԺԱՆԵԱՑ. իբր Ըստ արդեանց վաստակոց, եւ Իրաւամբք. օրինօք. արժանապէս.

կամ նիս, նեօք. իբր մ. Արժանապէս, եւ արժանաւորապէս.


Արժանք

s. pl. dignity, merit;
coin, stamp.

· Calfa

NBHL (2)

Ներէր թէպէտ եւ մեղացն արժանք յայնմհետէ իսկ պահանջէին զպարտիսն. (Ոսկ. ես.։) cf. Արժան։ Եւ իբր Արժեցուցիչ կնիք դրամոյ. տե՛ս ի բայն ԱՐԺԱՆԵԼ։

Ոչ յոլովագոյն գին հատանել ջանասցեն, այլ իբրու պարզագոյն ի նոյն արժանսն հրամայիցէ տալ այնմ՝ որ պայմանեալ իցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Արի, րեաց

adj.

valiant, valorous, courageous, manly, strong, bold, intrepid, brave;
Արիք, the Persians.

· Calfa

NBHL (2)

(լծ. ընդ այր, արու, եւ առաքինի. եւ յառնել, արի՛, թ. է՛ր, էրփէկ. եւ յն. ա՛րիս, արէս չԱստուած մարտի. իսկ ա՛րի. ա՛րիստօս. լաւ, ամենալաւ, եւ քաջ). ἁνδρεῖος fortis, ἅριστος optimus vel egregius (sicut Mars), strenuus, γενναῖος generosus Քաջ. հզօր. անմեղկելի. կորովի. իբր կանգուն յոտս, եւ տոկուն իբրեւ զայր. քաջասիրտ.

Եւ իբր Արիական.


Արիական, ի, աց

adj.

masculine, manly, strong;
valiant, courageous;
— ազդ, the Persian nation.

· Calfa

NBHL (2)

իբր Պարսկական.

ԱՐԻԱԿԱՆՆ. գ. իբր Արիութիւն, կամ արիական մասն հոգւոյ. իբր նոյն եւ ոչ նոյն ընդ ցասմնականին կամ սրտմտականին.


Արիւն, րեանց

s.

blood, kin;
— խաղողոյ, unpressed wine, must, wine;
արեամբ ներկել՝ շաղախել, to imbrue with blood, to spot with blood;
— հեղուլ, to shed blood, to kill, to wound;
— հանել, to bleed;
հոսումն արեան, hemorrhage;
կցորդ արեան, who sheds blood with another, consanguineous, of the same blood, related;
cf. Ապաժոյժ.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՐԻՒՆ, իբրեւ Սպանութիւն, կոտորած, պէսպէս ոճով ըստ յարակից բայից եւ բառից.

ԱՐԻՒՆ. իբր ազգականութիւն. համարիւն մերձաւորք.

Կարե՞ս զօտարն սիրել իբր զյարենէ. (Վրք. հց. ձ։)


Արիւնագոյն

adj.

of a blood colour, red, sanguine.

· Calfa

NBHL (1)

Արիւնագոյն իբրեւ զորդան կարմիր. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Արիւնախանձ

adj.

bloody, bloodthirsty, sanguinary, cruel, that delights in shedding human blood;
that loves blood.

· Calfa


Արիւնարբու

adj.

blood-sucking, bloody, sanguinary, bloodthirsty.

· Calfa


Արիւնռուշտ

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

· Calfa

NBHL (2)

Եղնգամբք իբրեւ երկաթի քերչօք արիւնռուշտ առնէին. (Վրք. ոսկ.։)

ԱՐԻՒՆԸՌՈՒՇՏ. իբր Արիւնախանձ, կամ արիւնաշաղախ, ներկեալ յարենէ այլոց.


Արծաթ, ոյ

s.

silver;
coin, money, species;
—ոյ տալ, վաճառել, to sell for ready money;
քերել զ—, to take or wear the silver off;
անօթ —ոյ, a silver vase.

· Calfa


Արծաթաճաճանչ

cf. Արծաթափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ Ճաճանչէ փայլէ իբրեւ զարծաթ.


Արծարծանեմ, ծի

va.

to stir, to poke, to blow the fire;
to incense, to animate, to irritate;
to revive, to renovate, to renew.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ որպէս Վառ ի վառ նորոգել, շարժել. գրգռել. զօրացուցանել. կազդուրել. ստէպ ի կիր արկանել. վերանորոգել. եւ պայծառացուցանել զիրս ո՛ր եւ է օրինակաւ, իբրու զարթուցանելով ի թուլութենէ կամ ի թմրութենէ, եւ այլն։


Արծիւ

cf. Արծուի.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր անուն աստեղատան առ (Շիր.։)


Բազմագունակ

adj.

that has many colours or shapes, diverse, multifarious.

· Calfa


Բազմագունի

adj.

of several colours or shapes, diverse, multifarious;
— ակն, succinum (yellow amber), cf. Սաթ.

· Calfa


Բազմադէզ

adj.

much hoarded up.

· Calfa

NBHL (1)

Ոտք փղաց ... իբրեւ զսիւնս հաստատունս ... բառնալ զմեծաբեռն ծանրութիւն բազմադէզն մարմնոյ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Բազմազան

adj.

very various, of many kinds.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմազան կերովքն եւ անյագ խահիւք զցանկութիւնս նորոգս գործեցին։ Բազմազան (իբր բազմածախ) խրախճանութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական.։)


Բազմազգի

adj.

of several species, sorts or kinds, diverse, manifold.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լեզուս նոցա վառեալ հուր այրիչ. վասն որոյ բազմազգեաց լեզուօք զինքն երեւեցոյց ծածկագէտն. (Գանձ. (ուր եթէ բազմազգեացն առցի իբր անհոլով, լինի Կրօղ՝ ունօղ բազում ինչ)։)


Բազմազեղ

adj.

copious, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմազեղ տեսարան (ժողովոյս). յն. յորդահոսան, կամ բազմակարկաջ. իբր բազմամբոխ։ (Կիւրղ. ի կոյսն.)


Բազմալի, լիք, լեաց

adj.

surgy, billowy, tempestuous, agitated.

· Calfa


Բազմախաղաղ

adj.

composed of various materials.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԲԱԶՄԱԽԱՌՆ. Բազմօք ընդ միմեանս խաղաղեալ կամ խաղացեալ, այսինքն աղխաղխեալ, խառնեալ, զօդեալ. իբր յն. πολύζυγος եւ այլն. եւ կամ Հալեալ ի միասին եւ ձուլեալ. խառնակ ի զանազան իրաց.


Բազմախորան

adj.

that has many tabernacles;
— սաղաւարտ, helmet of many crests.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղաւարտ բազմախորան. այսինքն որ ունի բազում կատարս կամ ցցունս. (Նիւս. թէոդոր.։) յն. τρίλοφος trium cristarum իբր եռակատար։


Բազմախորտիկ

adj.

full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.

· Calfa

NBHL (1)

Վայելէին սուղ ինչ եւ դոյզն ռոճկովնլ որպէս բազմախորտիկս անուշահոտութեամբ. (Փարպ.։) (յորս մա՛րթ է եւ իբր գոյական իմանալ յոքնակի։)


Բազմախումբ

adj.

cf. Բազմաժողով.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Բազմախմբական, ու լինի խմբիլ բազմաց.


Բազմածին

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմածին հոյլք կենդանեաց. (Պիտ. (որ լինի եւ կր. իբր բազմաթիւ ծնեալք)։)

Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)


Բազմական, ի, աց

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

· Calfa


Բազմակերպ

adj.

in several shapes, diverse, various.

· Calfa


Բազմակոյտ

adj. s. of a great assembly, where there are many people;
in great quantity, many;
crowd;
assembly.

· Calfa


Աղաղակ, ի, աւ

s.

cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Գուժեա՛, եւ ի բասան տաջի՛ր զձայն քո, աղաղա՛կ բարձ յայնկոյս ծովուն, զաղաղա՛կ բարձէք, գոգէ՛ք։ Զաղաղակ բարձեալ՝ կարդային առ Շմաւոն։ Զաղաղակ բարձին։ Կացի ի մէջ եկեղեցւոյ աղաղակ բարձեալ։ Աղաղակ արասցէ վասն նոցա յաւուր յայնմիկ իբրեւ զձայն ծովու ամբոխելոյ ալեօք։ Փող հարկանէին, զաղաղակ դնէին. եւ այլն։


Աղաղակեմ, եցի

vn.

to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաղակեցին բերկրալիր բարբառով։ Անձայն աղաղակեն։ Սոյն գիր իմովս ձայնիւ իբրեւ զիս ընդ իմ աղաղակեսցէ. (Նար.։)


Աղամ, ացի, ացայ

va.

to grind;
to pound, to reduce to powder.

· Calfa

NBHL (2)

Զցորեանն՝ իբրեւ չէր աղացեալ, ուտէին. (Յհ. կթ.։)

Մանրել եւ զայլ իրս իբրեւ զփոշի. լեսուլ. συγκόπτω concido, contero ծեծել, մանրցնել. մանրցնել. տէօյմէք. էզմէք. սահգ էթմէք.


Աղամասուկ ածեմ

sv.

to destroy, to throw down, to overthrow, to ruin.

· Calfa

NBHL (1)

Ապա եթէ զամօթն ի սկզբանն իբրեւ զգլխադիր գլխոյն մերկանայցէ, զբնաւն եղծանէ, յամենայնի վերայ աղամասուկ ածիցէ. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)


Աղամողիմ, եցայ

vn.

to stray, to dissipate.

· Calfa

NBHL (3)

Զուղղորդ ճանապարհն գնայցեն, եւ չաղամողիցեն առ անտեղեկութեան։ Մի՛ ոք այսուհետեւ լիցի յարդ, եւ մի՛ այսր անդր աղամողեալ իբրեւ զունգ։ Աչք սխալեն յերկայնութենէ, եւ յօդոյ, եւ ի մտաց այլուր աղամողելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 11. 13։)

Աղամողիս ի բանս քո, եւ յայլմէ առ այլ վազեալ անցանես տարապարտ մտածութիւնս. անխտիր հայի ի կրկին նշանակութիւնս, իբր տատանիլ։ (Յհ. իմ. երեւ.)

ԱՂԱՄՈՂԻՄ ԱՂԱՄՈՂԵՄ։ իբր ποικίλλομαι variegor Այլայլիլ. այլափոխիլ. այլագունիլ. ծածանիլ. խառնակիլ.


Աղամողումն, ման

s.

wandering, wildness;
dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

Աղամողիլն՝ ըստ կրկին առման. իբր ծածանումն, տատանումն.


Աղանդագործ

adj.

inventor of a sect.

· Calfa


Աղանդեմ, եցի

va.

to seduce, to deceive, to lead into error, to teach a false doctrine.

· Calfa

NBHL (1)

Կախարդել, եւ մոլորեցուցանել. պատրել իբր կախարդանօք. կախարդի պէս որսալ, աչք խաբել. արհըրլէմէք. պազլամագ. այարթմագ.


Աղանդութիւն, ութեան

s.

formule of a sect;
amulet, phylactery;
heresy.

· Calfa

NBHL (2)

իբր կախարդութիւն, կիւսութիւն. γοητεία praestigiae, incantamentum

Եւ իբր մոլորութիւն. հերձուած.


Աղապատանք, նաց

s. pl. sympathy, affection, tenderness.

· Calfa

NBHL (1)

իբր աղեօք գթոյ եւ սիրոյ պատումն. բնաւորական բերումն. սէր եւ կարեկցութիւն. συμπάθεια consensus in adfectibus


Աղարտեմ, եցի

va.

to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իբրու օտարացուցանել եւ աղարտել զնորա ջանն. (Նիւս. կազմ.։)


Աղաւաղեմ, եցի

va.

to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ կասեցուցանել. լքուցանել. տալ յանգիլ եւ յետնիլ. որ է ըստ յն. λήγω իբր լքանիլ. desino, finem facio.


Աղբ, ոց, ից

s.

excrement, dung, faeces;
muck, manure;
— արկանել, to manure, to muck.

· Calfa

NBHL (1)

Ետու քեզ քակոր արջառոյ փոխանակ աղբոյն (կամ աղբին) մարդոյ։ Աղբոյ աղաւնեաց։ Շուրջ զդովաւ բրեցից, եւ արկից աղբ։ Մոխրով եւ աղբով ելից զգլուխն իւր։ Եղեն դիակունք նոցա իբրեւ աղբ զճանապարհաւ։ Իբրեւ զհող, եւ իբրեւ զաղբ. եւ այլն։


Աղբերակն, ական, կունք, կանք, անց

s.

spring of water, source, fountain.

· Calfa


Աղբերահոս

adj.

flowing like a fountain, fluent, streaming;
copious, abundant.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՂԲԵՐԱՀՈՍ կամ ԱՂԲԻՒՐԱՀՈՍ. Հոսեալ յորդութեամբ իբր աղբիւր կամ յաղբերէ, կամ զաղբիւր.


Աղբիս, Աղբիւսք

s. pl. sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.

· Calfa


Աղբիւրաբար

adv.

like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.

· Calfa