Definitions containing the research խորհ : 1879 results

Զարմանամ, ացայ

vn.

to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմացեալ կամ զխորհրդոյս. (Կոչ. ՟Ժ։)


Զարմացումն, ման

s.

admiration, astonishment, surprise;
enchantment, stupefaction, stupor;
ecstasy;
wonder;
ի զարմացման լինել, to be wrapped in wonder;
ի — գալ, to be in raptures;
— էառ զիս, I was struck with wonder, I was surprised;
զարմացաւ Իսահակ — մեծ յոյժ, Isaac wondered exceedingly;
զարմացայ տեսեալ զնա — մեծ, I wondered with great admiration.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՜ անհասութեան խորհրդոյս, եւ մեծասքանչ զարմացմանցս. այսինքն հրաշիցս. հրաշալի իրացս. (Կամրջ.։)


Զարտուղիմ, եցայ

vn.

to be led astray, to lose one's way, to deviate, to turn aside;
to lose one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Վրիպեալ զարտուղին խորհուրդք. (Վեցօր. ՟Զ։)


Զբաղկոտ

adj.

very occupied, busy, engaged.

· Calfa

NBHL (1)

Զբաղկոտ է միտք մարդկան։ Ծանեար զխորհուրս մարդկան զբաղոտ եւ ունայն. (Լմբ. սղ.։)


Զբօսանամ, ացայ

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

· Calfa

NBHL (1)

Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. (եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.)


Զբօսանիմ, սայ

vn.

cf. Զբօսանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.


Զբօսանք, նաց

s.

diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.

· Calfa

NBHL (1)

Ուստի՞ լինին զբօսանք եւ խորհուրդք ... Լինի զբօսանք ի դատարկութենէ մտացն, ոչ պարապելով հարկաւորացն. (Բրս. հց.։)


Զբօսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբօսեցոյց զնա յամենայն տղայականս առանց մեղաց։ Դեւք խորհրդատունս կարգեցին եւ զբօսեցուցին զբնութիւնս. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)


Զբօսեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Զբօսուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբօսեցոյց զնա յամենայն տղայականս առանց մեղաց։ Դեւք խորհրդատունս կարգեցին եւ զբօսեցուցին զբնութիւնս. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)


Գաւազան, աց

s.

stick;
rod, switch, whip;
wand;
cudgel;
crook;
flail;
bar;
sprig, shoot;
twig;
stock, lineage;
— իշխանութեան, sceptre;
— եպիսկոպոսական, crosier.

· Calfa

NBHL (1)

Գաւազանիս խորհուրդ կրկին ունի ցուցանել զճշմարտութիւնն. նախ հովուական, եւ ապա վարդապետական. (Շ. բարձր.։)


Գգուեմ, եցի

va.

to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.

· Calfa

NBHL (1)

Զխորհուրդն որդւոյ գգուել մովսիսի արժան էր։ Ասաց, զի գգուեսցէ զանձն իւր առաջի ժողովրդեանն. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ.։)


Գեղազարդ

adj.

well adorned, polite, pretty, spruce.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղազարդ խորհուրդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցիկ խորհրդովք։ Զգեղեցիկ հոգ յանձին ունիս շինութեան աշխարհի. (Եղիշ.։)


Գեղեցկանուն

adj.

that has a good or mystical name;
renowned, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ անունն է գեղեցիկ եւ խորհրդաւոր, կամ բարեհամբաւ.


Գեղեցկապէս

adv.

very well, prettily, divinely, elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Գեղեցկապէս յարդարել. ստեղծուլ. յօրինել. կարգել. օրինադրել. կեալ. գահնկալել. խոստովանել. խորհրդածել. իմանալ կամ դատել. միաւորիլ. եւ այլն. (Խոր.։ Փարպ.։ Աստուածութեամբ։ Փիլ.։ Յհ. կթ.։ Աթան.։ Կամրջ.։ Շ. բարձր.։ Յհ. իմ.։)


Երկիւղ, ի, իւ

s.

fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիւղ իցէ նախախորհութիւն վշտաց, երկիւղ իցէ դողումն զգայութեան սրտին, որ յաղագս անյայտ սրտմտութեան սասանի եւ լուծի. (Կլիմաք.։)


Երկխօս

adj.

cf. Երկբան.

· Calfa

NBHL (1)

Այր երկխօս յայտնէ զխորհուրդս յատենի. (Առակ. ՟Ժ՟Ա. 13։)


Երկձայն

s.

diphthong;
discordant.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ երկձայն զհայաստանեայցս գոլ ... այլ նոյնախորհ եւ միաբանեալ ընդ պատուականիդ գլխոյ. (Թղթ. հաղբ. առ գր. տղ.։)


Երկնախոհ

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

· Calfa

NBHL (4)

Ի վերին արքայութիւնն փութայ ընդունել զերկնախորհսն. (Ճ. ՟Գ.։)

Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)

Երկնախորհս եւ արդարագործս զամենեսեան կազմեաց. (Լաստ. ընթերց.։)

ԵՐԿՆԱԽՈՀ ԵՐԿՆԱԽՈՐՀ. οὑρανόφρων caelestia sapiens Որ զերկինս եւ զերկնաւորս խորհի.


Երկնահանգէտ

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնահանգոյն

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցաք երկնահանգէտ լերինս բարձու։ Վերակնեսցո՛ւք փոքր ինչ ի յերկնահանգէտ գագաթն խորհրդական լերինս. (Տօնակ.։)


Երկնաւոր, աց

adj.

celestial, divine;
հայրն մեր —, our heavenly father.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնաւոր յուսոյն, կամ վայելից, խորհրդոյն, փրկութեան. (եւ այլն. Փարպ.։)


Երկնեմ, եցի

va.

to be in labour, to bring forth a child;
to suffer;
to be pained or grieved;
to think, to contemplate, to ponder over;
to elaborate.

· Calfa


Երկուորածին

adj.

that brings forth

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՒՈՐԱԾԻՆ եւ ԵՐԿՈՒՈՐԱԿԱԾԻՆ. Որ երկուորեակս ծնանի. որպէս եւ որ յերկմիտ խորհուրդս լինի.


Երկրային

adj.

terrestrial;
worldly.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զերկրայինս եւեթ խորհիս. (Մաշկ.։)


Երկրաւոր, աց

cf. Երկրային.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկրաւոր ասացի ձեզ։ Մարմինք երկրաւորք։ Ա՛յլ փառք երկրաւորաց։ Երկրաւոր տաճար շինուածոյս մերոյ։ Երկրնաւորաց, եւ երկրաւորաց։ Որք զերկրաւորս եւեթ խորհին։ Երկրաւոր, շնչաւոր, եւ դիւական.եւ այլն։


Երկրաքարշ, ից

adj.

worldly;
cf. Գետնաքարշ;
այր —, carnal-minded, lustful.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրաքարշ հեշտութիւն, վարք, կամ վարուք. միտք, հոգի, յորձանք խորհրդոց, ալիք. (Վրդն.։ Լմբ.։ Սարգ.։)


Երկրաքարշութիւն, ութեան

s.

worldliness;
sensuality.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմածուփ խորհրդոց յուզմանց երկրաքարշութեանց. (Նար. ՟Է։)


Երրակի

adj.

ad. triple;
trebly.

· Calfa

NBHL (1)

Երրակի յօրինմամբ տաղաւարացն խորհրդոյ։ Վերամբարձեալ ի յերրակի խորանս երկնից։ Երրակի թիւ կատարեալ՝ յերիս անձինըս բաժանեալ. (Շար.։)


Երրեակ

adj. s.

ternary, three;
trey.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ առաւօտն հանէր մովսէս զժողովուրդն աստուծոյ երրեկին խորհրդոյն. (Վրդն. ծն.)


Գաղտ

adv. prep. in secret, secretly, by stealth, unknown, underhand;
— ընդ —, covertly, clandestinely.

· Calfa

NBHL (1)

Գաղտ ուխտ իւր եւ խորհուրդ ընդ թագաւորին յունաց է։ Գրել գաղտ զիրս փութային։ Գաղտ այլակերպեալ հետազօտիցէ. (Փարպ.։)


Գաղտնի, նւոյ, նեաց

adj.

secret, oecult, latent, hidden;
stolen, furtive;
clandestine

· Calfa

NBHL (2)

ԳԱՂՏՆԻՔ. գ. τὰ ἁπόκρυφα Secreta, abscondita Գաղտնի իրք, խորհուրդք. խորք. սիրտ.

Գաղտնի խորհուրդ, կամ հաց. (Իմ ՟Ժ՟Դ. 23։ Առակ. ՟Թ. 17։)


Գամ, եկի, եկ, եկայք, եկեալ, գալ

vn.

to come;
to arrive, to attain;
to behave, to demean one's self, to act;
to be inclined;
to apply ones self with ardour;
յառաջ —, to spring, to proceed, to emanate, to rise, to derive, to result;
— ի միտս, յինքն, to recover one's senses;
— ի լաւութիւն, to amend, to reform;
— ի յառութիւն, to grow worse;
ընդ արհամարհանս —, to be despised;
եկն ի վախճանել, he was near death;
— աւուրն, it is getting light;
ի — աւուրն, at the break of day, at dawn;
ի — երեկոյին, towards evening;
— ի վտանգ, to run into danger or peril;
— ի զարմացումն, to admire;
— ի հարցումն, to interrogate;
յերկիւղ — to fear;
— յոզորմութիւն, to have pity;
— ի զղջումն, to repent;
— յիմն, to undertake;
ի քնին —, to examine;
— ի կարծիս ուրուք, to consent;
յաղերս —, to grant, to become compassionate;
ընդ ձեռամբ —, to fall into the hands of;
— ընդ աղբ or ապաւառ, to stain, to soil one's self;
— ընդ ծուխ, ընդ փոշի, to be smoked;
to cover with dust;
— ընդ կուսական արգանդ, to be born of a virgin;
ընդ ուրուք կեանս —, to examine the life of some one;
— ըստ կամաց or ըստ բանի ուրուք, to listen, to give attention;
ըստ կարծեաց ուրուք —, to speak according to the opinion of some one;
սիրով — զմատնըչաւ, to love traitors;
— զայլ արամբ, to love another persons husband;
— զտամբ իւրով, to take care of one's own household;
զերկրաւ —, to turn, to travel round the world;
— զիւիք, to applicate one's self, to give one's self to;
գինւոյ — զտկամբ, to see double from wine;
զօրինօք —, to keep the laws;
զանառակութեամբ —, to be inclined to debauchery;
— զարբեցութեամբ, զընչիւգ —, to give one's self to drink, — to avarice;
զբանիւք —, to chatter, to tattle;
որքան — է քեզ, according to your strength;
որչափ իւր — էր, as much as he could;
— ի վերայ, to assail, to come upon;
to happen some misfortune.

· Calfa


Գան, ից

s.

bastinado, blows with a stick, whip, lash, whipping;
scourge, chastisement, punishment;
— հարկանել, to cudgel, to strike with a stick, to whip;
— ըմպել, to receive a bastinade, beating, blows, to be beaten with a stick or whip.

· Calfa

NBHL (1)

Չարչարի ի գանից խորհրդոցն. (Լմբ. սղ.։)


Երկ, ոց

s.

work, labour;
endeavour;
pain, trouble, toil;
—ս արկանել, to strive hard, to make an effort to, to tire one's self;
to endeavour, to try, cf. Ճգնեմ, cf. Վաստակեմ, cf. Ջանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազ երկս արկանէր բարեխորհուրդն, զի հաստատուն կալ կարասցէ թագաւորութիւնն. (Բուզ. Ե. 34։)


Երկազն, ի

adj.

of two kinds, double.

· Calfa


Երկար

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խորհուրդ երկար։ Երկար տեսողութիւն։ Երկարս շարագրեցից բանաստեղծութիւնս. (Նար.։)


Երկբան, ից

adj.

amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.

· Calfa

NBHL (2)

Երկբան իցէ, երկխորհուրդ իցէ. (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)

Պարտ է մեզ զերկբանալ խորհրդոցս իմոց պատմել ձեզ». (Շիր.) ընթերցի՛ր կամ իմա՛, երկբանիլ, երկուանալ։


Երկեակ

adj.

binary.

· Calfa

NBHL (1)

Թիւ խորհրդական երկեակ տասնեկի։ Երկեակ ճանապարհաւ։ Երկեակ որոմանց։ Երկեակ բնութիւն ի նոյն արձանի։ Երկեակ մարմնով, եւ միով սրտիւ. (Նար.։)


Բանաւոր, աց

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ ոչ գիտէր զբարի եւ զչար՝ բանաւոր գոլով բնութեամբ, եւ ազատ խորհրդովք. (Աթ. ՟Դ։)


Բանաւորութիւն, ութեան

s.

reason;
intelligence;
rationality, understanding, intellect;
prudence, wisdom.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի հայեցողութեամբ, եւ խորհրդական բանաւորութեամբ. (Լմբ. պտրգ.։ Աստուածավայելուչ բանաւորութիւն. Դիոն. երկն. ՟Բ։)


Բանդագուշիմ, եցայ

vn.

to talk extravagantly, to talk nonsense, to rave, to dote;
to vacillate, to totter, to stagger.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս շամբուչ խորհրդով բանդագուշիս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Գերազանց

adj.

excellent, sublime, eminent, superior, magnificent, extraordinary;
— իմն օրինակալ, excellently, eminently, supremely.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրութիւն եւ խորհուրդ սորա գերազանց եղեւ քան զկամարն երկնից. (Շ. բարձր.։)


Գերազանցեմ, եցի

vn.

to surpass, to surmount, to excel, to exceed.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելի է խորհուրդ փրկագործութեանս՝ ամենայն մտաց եւ բանի գերազանցեալ. (իբր գերազանց). (Սկեւռ. ես.։)


Գերազարդ

adj.

well ornamented, rich, superb.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծացուցանէ ( ի նոր օրէնս) գերազարդ պատուով եւ իշխանութեամբ զքահանայութեան խորհուրդ. (Սարկ. քհ.։)


Ժ (jé)

s.

the tenth letter of the alphabet, and the sixth of the consonants;
ten, tenth.

· Calfa

NBHL (1)

Ժ. Ի խորհուըդ գրոյս բարւոք գրեաց՝ որ ասացն.


Ժամ, ուց

s. ast.

hour;
time, moment;
proper time, precise time;
loisure-time, opportunity, occasion;
canonical hours, divine service;
season;
horoscope, nativity, ascendant;
*church;
Վրան or Խորան ժամու, Tabernacle;
միջին —, mean -;
աստեղական —, sideral —;
արեւային —, solar -;
ճշմարիտ —, true -;
հնչել երկրորդ —ու, to strike two;
քանի՞ են —ք, what o'clock is it ? what's o'clock ? — է երկրորդ, it is two o'clock;
—ք երկու եւ վայրկեանք տասն, it is ten minutes past two (o'clock);
երկու —ք եւ քառորդ մի, it is a quarter past two;
—ք երկու եւ վայկեանք քսան, twenty minutes past two;
—ք երկու եւ կէս, half past two;
—ք երկու քառորդաւ ընդհատ, a quarter to three;
—ք երկու եւ վայրկեանք քառասուն, twenty minutes to three;
զերրորդ —ու, about three o'clock;
առաջին — եւ կէս, an hour & a half;
կէս —, half an hour;
քառորդ մի —ու, a quarter of an hour;
ի վեցերորդ —ու առաւօտուն, at six (o'clock) in the morning, or at six AM.;
յեօթն —ու յետ միջօրէի, at seven in the afternoon, or at seven PM.;
ի սմին իսկ —ու or պահու, just now, now;
յամենայն —ու, յորում եւ է —ու, every hour in the day, at every moment;
ի նշանակեալ —ու or պահու, at the appointed time;
ամենայն —ուց են նորա գործք, every hour of his time has its appointed task;
ի —ս պարապոյ իմոյ, in my leisure hours;
— առնուլ, գտանել, to take occasion, to find time, or opportunity;
— բարեպատեհ, favorable moment;
—ու, ի —ու, ի դէպ —ու, in time, in good time, at the proper time;
— առնել, դնել, տալ, to appoint an hour, a time, to fix a day, cf. Ժամադրեմ;
յորժամ — լինիցի, when the opportunity arrives;
— է, it is time, it is the fitting moment;
այլում —ու եւ ժամանակի սպասել, to wait better times, or for a more favorable occasion;
զում —ս ընդ իմն հանել, to stay some hours with;
— հարկանել, to ring the bell;
— առնել, to pray;
to say the mass;
յամենայն —, at all times, always;
— ի —, from hour to hour;
— ի — առնել, սահմանել, to put off from time to time, to spin out, to prolong;
— ի —է, —է ի —, at every moment, hourly, from hour to hour;
առ — մի, ընդ —ս, առ —ս, at present, for the moment, now, provisionally;
—ս —ս, ընդ —ս —ս, —ս ընդ —ս, from time to time, now and then, sometimes;
յառաջ քան զ—ն, out of time, before the time, too soon;
եկեալ հասանէր —ն, the moment had arrived;
— ճաշոյն, dinner-time, the dinner hour;
— ճաշոյն է, it is dinner-time;
ըստ —ուն պիտոյից, according to circumstances, seasonableness;
զօգուտ —ս, ի բազում —ս, —ս ձիգս, ցմեծ —ս, for hours together, whole hours, hours at a time, a long time;
ի —ու եւ տարաժամու, seasonably and unseasonably;
հասանել —ու կնոջ, to be near delivery or childbirth;
to be near her time;
յետին —, dying hour, hour of death, last moments;
time.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ եպիսկոպոսաց զխորհրդածութեան ժամսն հայրապետութեան կատարել ի վերայ պրոկղի. այսինքն զգործ ձեռնադրութեան ի պատարագի. (Սոկր.։)


Ժամակալութիւն, ութեան

s.

cf. Ժամադրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ներեսցէ մեզ արքայ աւուրս ինչ խորհել ընդ միմեանս ... հաւանեցան բանիցն, եւ շնորհեալ նոցա զժամակալութեան խնդիրն՝ արձակեցին զատեանն. (Փարպ.։)


Ժամակարգութիւն, ութեան

s.

canonical hours, divine service, hours.

· Calfa

NBHL (1)

Ժամակարգութիւնն որ ի սմա՝ ոչ վայրապար, այլ մեծ իմաստութեամբ, եւ ծածկեալ խորհրդով. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Ժամահար, ի

s.

rattle;
bell-ringer.

· Calfa

NBHL (1)

Ի փայտն երջանիկ բարեբաստութեան ժամահարին խորհրդածութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)