Definitions containing the research խորհ : 1879 results

Հետագայ, ից

adj.

following, next, subsequent.

· Calfa

NBHL (1)

Եկա՛յք կերա՛յք, եւ հետագայիւքն զարթուցանէ զնոսա։ Զոր եւ հետագայ բանիւս յայտնէ։ Զսոյն խորհուրդ եւ հետագայ ձայնիւս նշանակէ. (Գէ. ես.։)


Հետազօտեմ, եցի

vn. va. to trace out, to try to find out, to pry into, to search, to hunt or ferret out, to inquire, to investigate, to examine, to scrutinize;
խորազնին —, to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate;
— զպատճառս, to trace back to the first cause, origin or principle, to ascend to the original source.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացի հետազօտել խորհրդոյն աստուծոյ. (Նար. երգ.։)


Հերկագործեմ, եցի

va.

to plough, to furrow.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գործի ձեւակի խաչին խորհրդոյ զմարդկային սրտից անդաստանս հերկագործօղք. (Նար. առաք.։)


Ձ (tza)

s.

the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.

· Calfa

NBHL (1)

Ձ. յօդիւ՝ ըստ անուանն ի դէպ եկեալ բառիս Ձայն՝ տեղի գտանէ ի խրատս խորհրդաւորս.


Ձախողակի

adv. adj.

sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.

· Calfa

NBHL (1)

Ձախողակի իմացմունք, կամ ընտրութիւնք եւ կարծիք, խորհուրդք. (Արծր. ՟Ա. 1։ Սարկ. հանգ.։ Տօնակ.։)


Ձաղ, ու

s.

derision, mockery, jeering, laughter, laughing-stock;
— առնել, to taunt, to rally, to scoff, jeer or laugh at, to mock, to make game or sport of, to turn into ridicule, to make laughing-stock of, cf. Ձաղեմ;
— լինել, to make a fool of oneself, to expose oneself to the laughter of every body, to be laughed at, to be the laughing-stock of.

· Calfa


Ձայնեմ, եցի

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնէ զխորհրդակիցնսն։ Ձայնէ ի բանակն արտաշէսի. (Խոր. ՟Ա. 25։ ՟Բ 47։)


Ձեռագործ, աց

adj. s.

made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռագործս քո խորհեցայ։ Սղ. (՟Հ՟Զ. 54։)


Ձեռնարկ, ի

s.

enterprise, undertaking;
subscription, signature;
argument, reasoning.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեաց ի ներսիսէ ձեռնարկ։ Տայ նմա խորհուրդ՝ առնել եպիսկոպոս, միայն թէ առցէ զնորին ձեռնարկն, զի այրեսցէ. (Կաղանկտ.։)


Ձեռնարկեմ, եցի

vn.

to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.

· Calfa


Ձեռնտուութիւն, ութեան

s.

succour, aid, assistance;
cooperation;
means.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք եւ խորհուրդք քրիստոսի հոգի են եւ կեանք՝ ձեռնտուութեամբ մարմնական նշանակաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Ձեւակերպութիւն, ութեան

s.

configuration, conformation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նորա զանազան ձեւակերպութեանց։ Ետես ի ձեւակերպութիւն գազանաց։ Մի բանիւք աղօթից, եւ մի ձեւակերպութիւն առ ի նոյն ամենայն ազգաց քրիստոնէից խորհրդածութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Մտախոհութիւն, ութեան

s.

meditation, ponderation, reflection.

· Calfa

NBHL (2)

ՄՏԱԽՈՀՈՒԹԻՒՆ կամ ՄՏԱԽՈՐՀՈՒԹԻՒՆ. περινοία, σύννοια cogitatio, consideratio, consilium. Մտածութիւն. խորհուրդ. խելամտութիւն.

Տրտմութեան յումեք եղելոյ՝ աչքն մտախորհութեամբ լի են եւ ստրջանօք. (Փիլ. իմաստն.։)


Մտածեմ, եցի

va.

to think, to reflect, to meditate, to ponder, to consider, to muse, to weigh.

· Calfa

NBHL (1)

διανοέω, ἑννοέω cogito, excogito. Ածել զմտաւ. խորհել. խոկալ. հնարել. մտաբերել. նիւթել. մտմտալ.


Մտածութիւն, ութեան

s.

thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.

· Calfa

NBHL (1)

διανόησις, διάνοια, ὐπόνοια , ἑνθύμημα, ἕννοια, λογισμός cogitatio, ratiocinatio, consideratio, consilium, intellectus, sensus φρόνησις prudentia . Մտածելն. մտախոհութիւն. խոկումն. խորհուրդ. տեսութիւն կամ յածումն մտաց. քննութիւն. հոգ. որոճումն. տրամախոհութիւն. կարծիք. իմաստ. խոհականութիւն. հաւաքաբանութիւն. հանճար. հնարք. ճարտարութիւն. շրջահայեցութիւն. եւ այլն.


Մտածօրէն

adv.

considerately.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաւորաբար. իմանալի օրինակաւ. խորհրդով. ըստ տեսութեան կամ տեսութեանց մտաց.


Մտակորոյս

adj.

out of one's mind, extravagant, mad.

· Calfa

NBHL (1)

σκαιός stupidus, perversus. Ոյր կորուսեալ է զմիտս. մտաթափ. խելացնոր. խելագար. խորհրդակորոյս. եւ Յիմարական կամ կորուսիչ մտաց.


Մտահոսան

adj.

fickle-minded, changeable.

· Calfa

NBHL (1)

Մտահոսան խորհուրդք երկրասիրաց ի հոգս վնասակարս ծփին. (Յճխ. ՟Ի՟Ա։)


Մտայոյզ

adj.

unquiet, thoughtful, wavering, agitated, undecided, perplexed, irresolute;
— առնել, to disquiet, to perplex, to make uneasy, to cause anxiety;
— լինել, to disquiet or fret oneself, to waver, to be agitated, vacillating, wavering, to be anxious, to be at a loss how to decide.

· Calfa

NBHL (2)

Մտայոյզ մտախորհ լինէր մատաթիա։ Նովաւ՝ աշխատեալք եւ մտայոյզք լռեցին, եւ այլ ոչ եւս խռովին. (Ճ. ՟Բ.։)

Խորհի մեծ մտայոյզ խորհրդովք՝ մեռանել օտարին. (Եփր. թագ.։)


Մտավարժ, ից

adj.

intelligent, clever, learned, erudite.

· Calfa

NBHL (1)

Մտավարժ բանիւ դարձցուք ե նհանջեսցուք զխորհուրդս. (Ոսկ. թես.։)


Մտավարժութիւն, ութեան

s.

cultivated mind, ability.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի մտավարժութիւն եւ լսելութիւն ի բաց մերժեն զխորհուրդս մեր յաստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Մտաւոր, աց

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

· Calfa

NBHL (2)

Մտաւոր եւ քաջ այրն վահան։ Ականաւորք ի խորհրդի, մտաւորք եւ իմաստնագիւտք։ Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Փարպ.։ Նար.։)

Մտաւոր խորհրդիւ, մտաւորն պատարագօք։ Որ մտաւոր իմաստութեամբ իմանան։ Մտաւոր փառաբանութեամբ, կամ հառաչմամբ, կամ յիշոցօք։ Ի մտաւոր եկաք բան. (Պիտ.։ Նար.։ Շ. բարձր.։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ. առ լեւոն.։ Մաշկ.։ Շիր.։)


Մտաւորաբար

adv.

mentally;
spiritually;
wisely;
mystically.

· Calfa

NBHL (1)

νοερῶς եւ այլն. Իբրեւ մտաւոր. մտօք. մտադրութեամբ. իմանալով. իմանալի եւ հոգեւոր օրինակաւ. եւ Առ ի միտս. խորհրդաբար.


Մտերիմ, րմի, մաց

adj. s.

intimate, cordial, confident, familiar;
favourite;
— ծառայ, true or faithful servant.

· Calfa

NBHL (1)

γνήσιος genuinus, germanus, sincerus. Հաւատարիմ մտօք. հարազատ. ընտանի. խորհրդապահ. սեռն եւ սերտ. սրտակից. սիրելի. բարեկամ. եւ Բարեկամական. մտերմական. միամիտ. սրտանց սիրելի ու սիրօղ.


Մտրուկ, րկաց

s. bot.

young ass;
colt, foal, filly;
colt's foot.

· Calfa

NBHL (1)

Իշոյ զհրէայս, եւ մտրկի զհեթանոսս նմանեցուցանէ։ Նստելով նորա ի վերայ մտրկի՝ ի խորհուրդ կոչման հրէից եւ հեթանոսաց. (Բրսղ. մրկ.։ Ճշ.։ Տօնակ.։)


Մրմնջեմ, եցի

va.

to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.

· Calfa

NBHL (2)

Զվիշտսն աղերսիւ մրմնջօր։ Զայս զերկոսեան խորհուրդս յամենայն վիշտս յանձինս մրմնջեալ՝ ցածուսցուք զտրտմութիւնն։ Զի՞նչ քան զայն բերան ցանկալի կայցէ, որ զգիտիցէ թշնամանել, այլ զօրհնութիւնսն մրմնջել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. եւ 10։ ՟Գ. 25։)

Առ մարդկօրէն խորհուրդսն, որ մրմնջեն մեզ, եթէ ոչ յօգուտ է հակառակ կալ ամենեւին ընդ դեւս. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Մրցանակ, աց

s.

premium, prize or reward;
fight, combat;
տանել զ—, to win, to carry the prize, to bear away the bell;
— առնուլ, to get, gain or obtain a prize.

· Calfa

NBHL (1)

Որք մրցանակ յաղթութեամբ վանեալ հերքեցին զխորհուրդս ամպարշտացն. (Գանձ.։)


Յածանք, նաց

s.

diversion, pastime.

· Calfa

NBHL (1)

Չար խորհրդովք յածանօք պղտորեալ միտք. (Ոսկ. գղ.։)


Յահուր

cf. Յախուռն.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱՀՌՆԱԲԱՐ ՅԱՀՈՒՐ. Այսինքն Յախռնաբար. յախո՛ւռն. յախուր. յանդգնաբար. անահ. անվեհեր. եւ Անխորհրդաբար.

Յանդուգն եւ յահուր ձգտի առ խորհ. (Լմբ. սղ.։)


Յաղթեմ, եցի

va.

to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ այս խորհուրդք յաղթեցան. այսինքն յաղթ եւ զօրաւոր ցուցան. կամ յաղթեցին առաջիկայ իրաց. յն. զօրացեալ ի վերայ խորհրդոյն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 4։)


Յաղթկու

cf. Յաղթող.

· Calfa

NBHL (1)

Ծերունին նախ յառաջագոյն խորհուրդ ի մէջ առեալ, յոր յարձակի, յաղթկու եղեւ։ Աղեքսանդրոս ոչ բոլոր աշխարհի յաղթկու եւ գեր ի վերոյ լիցի. (Պտմ. աղեքս.։)


Յաճախ, աց

adj. adv. s.

frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճանապարհ չբուսանի ինչ, եւ ո՛չ ի միտս կոխեալս ի յաճախ խորհրդոց. (Վրք. հց. ձ։)


Յաճախապէս

adv.

cf. Յաճախ.

· Calfa

NBHL (1)

Յաճախապէս եւ խորհրդովք մերովք մարտնչի եւ կռուի ընդ մեզ. (Խոսր.։)


Յամառ, աց

adj.

obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.

· Calfa

NBHL (2)

Ի յամառ խորհրդոց քոց։ Յամառ կամացդ. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)

φιλόνικος pertinax, contentiosus θρᾶσυς καὶ τολμήτης temerarius եւ այլն. Այն՝ որ յամէ յառս եւ յառածս իւր, կամ համայն յարեալ է ի խորհուրդս իւր. խիստ եւ պինդ մտօք եւ կամօք՝ խստապարանոց. յաղթասէր. յահուր. յանդուգն. կամապաշտ, պնտագլուխ .... (լծ. լտ. դէմէռա՛րիուս, եւ այլն).


Յամառեմ, եցի

vn.

cf. Յամառիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՄԱՌԵՄ ՅԱՄԱՌԻՄ. θρασύνομαι temerarius sum ἑπιμένω , ἑπιτίθημαι, ἑγκείμαι persevero;
incumbo, insto եւ այլն. Յամառ գտանիլ. յամել՝ յարիլ՝ խստանալ յանդգնութեամբ ի խորհուրդս սրտի իւրոյ. յաղթասիրել. կալ մնալ (ի չարն կամ ի բարին) իբր անխոնարհելի. պնդել. պնդիլ.


Յամեմ, եցի

vn. va.

cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որչափ յամէ ոք ի հաղորդութենէ, ուրախանան դեւք. զի դիւրորսալի է նոցա հեռացեալն ի փրկական խորհրդոյն. (Խոսր.։ Յամելի. իբր յամեցօղ. Սեբեր.։ Վեցօր.։)


Յամեցուցանեմ, ուցի

va.

to retard, to defer, to delay, to put off, to procrastinate;
տէր իմ յամէ զգալ, my lord delayeth his coming.

· Calfa

NBHL (1)

Յամեցուցանել արժան է զխորհուրդս որկորոյ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Յայտ, ից

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.

· Calfa

NBHL (1)

Բանիւք իսկ ոչ մեղաւ. իսկ եթէ բանիւք ոչ, յայտ է եթէ եւ ո՛չ խորհրդովք. (Իսիւք.։)


Յայտանշան

adj.

expressive, significative.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնի նշանակեալ. քաջայայտ. եւ Յայտարարօղ նշանակութեան եւ խորհրդոյ իրիք.


Յայտնաբանիչ, չի, չաց

s.

expounder, interpreter.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնաբանիչք տիրապէս ասացան, որք զխորհրդոցն անճառութիւնս նշանակօք յայտնեցին մեզ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Յայտնաբանութիւն, ութեան

s.

explanation, exposition.

· Calfa

NBHL (2)

Յայտնաբանութիւն ասէ զվարդապետութիւն խորհրդոց յայտնութեան. (Մաքս. ի դիոն.։)

Օրհնութիւն, զի յայտնաբանութիւն թարգմանի ըստ Սրբոյն Դիովնիսեայ մեկնութեանն. որ է յայտնութեանն Յիսուսի խորհուրդ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Յայտնի, նւոյ, նեաց

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

· Calfa

NBHL (2)

Ել ի տօնն՝ ո՛չ յայտնի, այլ իբրեւ ի ծածուկ։ Եւ յայտնի իսկ (այսինքն հաւաստեաւ՝ ըստ խոստովան լինելոյ ամենեցուն) մեծ է խորհուրդն աստուածպաշտութեան. (Յհ. ՟Է. 10։ ՟Ա. Տիմ. -գ. 16։)

Մարտեաւ յայտնի ընդ անմեղս, եւ ի ծածուկ ընդ խորհրդականս։ Որ յայտնի ուրացեալ են զճշմարիտն Աստուած, ոչ գիտեն զի՛նչ գործեն եւ կամ զինչ խօսին. (Եղիշ. ՟Դ. ՟Ը։)


Յանգ, աց

cf. Յանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Յանգ հանեալ՝ պտղոմեանցն զժամանակ թագաւորութեանցն։ Տայ հրաման յանգ հանել զխորհուրդ անօրէն աստուածատեաց առն. (Արծր. ՟Ա. 8. 14։)


Յանգագոյն

adj.

in a proper manner, seasonably, becomingly, befittingly.

· Calfa

NBHL (1)

Տայ խորհել օտարոտիս իմն եւ այլանդակ, որպէս բարիոքն զառ ինքն յանգագոյնս (կամ անգագոյնսն). (Սարկ. պատկ.։)


Յանգաւորութիւն, ութեան

s.

accomplishing, fulfilling.

· Calfa

NBHL (1)

Զյոյզս մտաց խորհրդոցս գաղտնեաց իբր զգլխաւորեալ յանգաւորութիւն չարութեան գործոց խոստովանեալ. (Նար. ՟Թ։)


Յանդգնաբար

cf. Յանդգնագոյնս.

· Calfa

NBHL (1)

θρασέως, προπέτως audacter, arroganter, temere, temerarie. Յանդգնութեամբ. յանդուգն օրինակաւ. յոխորտաբար. յախուռն. յահուր. համարձակ. անխորհրդաբար.


Յանդգնագործ

cf. Յանդգնարար.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զմոլորեցուցիչ եւ զյանդգնագործ խորհեցաւ մատնել զնա. (Ոսկ. գծ.։)


Յանդգնութիւն, ութեան

s.

audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.

· Calfa

NBHL (1)

τόλμη, θρασύς, τὸ ἑπιχείρον audacia, arrogantia, praesumtio, temeritas ὀρμή, ὄρμημα impetus προπέτεια praecipitantia, petulantia եւ այլն. Յանդուգն գոլ. եւ յանդուգն կամ անխորհուրդ բան եւ գործ. անչափ համարձակութիւն. անամօթութիւն. ժպրհութիւն. յահրութիւն. ձեռներիցութիւն. եւ Յանդուգն յարձակումն.


Յանդուգն, դգունք

adj. adv.

rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.

· Calfa

NBHL (1)

θρασύς, τολμηρός, αὑθάδης , προπετής audax, praesumens, arrogans, praefractus, temerarius, praeceps, audens ἁπηνής ferox, ferus եւ այլն. Կարի՛ համարձակ. խրոխտ. յոխորտ. յախուռն. անխորհուրդ. բո՛ւռն յարձակեալ. ժպիրհ. եւ Անվեհեր. արի. վստահ. յանձնապաստան. ամեհի.


Յանկարծադէպ

adj. adv.

happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յանկարծադէպն տրտմութենէ անզգայացեալ քարանալ։ Ոչ ի յանկարծադէպ իրաց։ Սակս յանկարծադէպ ինչ իրաց առանց խորհրդոյ։ Յանդուգն բերմամբն զյանկարծադէպն յաջորդէ գահավիժութիւն։ Զյանկարծադէպսն հեղեալ ի վերայ հիքութեան։ Երթեալք հարկանէին յանկարծադէպ յերագազսն. (Պիտ.։)