following, next, subsequent.
· Calfa
Եկա՛յք կերա՛յք, եւ հետագայիւքն զարթուցանէ զնոսա։ Զոր եւ հետագայ բանիւս յայտնէ։ Զսոյն խորհուրդ եւ հետագայ ձայնիւս նշանակէ. (Գէ. ես.։)
vn. va. to trace out, to try to find out, to pry into, to search, to hunt or ferret out, to inquire, to investigate, to examine, to scrutinize;
խորազնին —, to search into, to go to the bottom of, to sift, to investigate;
— զպատճառս, to trace back to the first cause, origin or principle, to ascend to the original source.
· Calfa
Ոչ կարացի հետազօտել խորհրդոյն աստուծոյ. (Նար. երգ.։)
to plough, to furrow.
· Calfa
Ի գործի ձեւակի խաչին խորհրդոյ զմարդկային սրտից անդաստանս հերկագործօղք. (Նար. առաք.։)
the seventeenth letter of the alphabet, and the twelfth of the consonants;
eighty, eightieth.
· Calfa
Ձ. յօդիւ՝ ըստ անուանն ի դէպ եկեալ բառիս Ձայն՝ տեղի գտանէ ի խրատս խորհրդաւորս.
sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.
· Calfa
Ձախողակի իմացմունք, կամ ընտրութիւնք եւ կարծիք, խորհուրդք. (Արծր. ՟Ա. 1։ Սարկ. հանգ.։ Տօնակ.։)
derision, mockery, jeering, laughter, laughing-stock;
— առնել, to taunt, to rally, to scoff, jeer or laugh at, to mock, to make game or sport of, to turn into ridicule, to make laughing-stock of, cf. Ձաղեմ;
— լինել, to make a fool of oneself, to expose oneself to the laughter of every body, to be laughed at, to be the laughing-stock of.
· Calfa
to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.
· Calfa
Ձայնէ զխորհրդակիցնսն։ Ձայնէ ի բանակն արտաշէսի. (Խոր. ՟Ա. 25։ ՟Բ 47։)
made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.
· Calfa
Ի ձեռագործս քո խորհեցայ։ Սղ. (՟Հ՟Զ. 54։)
enterprise, undertaking;
subscription, signature;
argument, reasoning.
· Calfa
Խնդրեաց ի ներսիսէ ձեռնարկ։ Տայ նմա խորհուրդ՝ առնել եպիսկոպոս, միայն թէ առցէ զնորին ձեռնարկն, զի այրեսցէ. (Կաղանկտ.։)
to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.
· Calfa
succour, aid, assistance;
cooperation;
means.
· Calfa
Բանք եւ խորհուրդք քրիստոսի հոգի են եւ կեանք՝ ձեռնտուութեամբ մարմնական նշանակաց. (Լմբ. պտրգ.։)
configuration, conformation.
· Calfa
Ի նորա զանազան ձեւակերպութեանց։ Ետես ի ձեւակերպութիւն գազանաց։ Մի բանիւք աղօթից, եւ մի ձեւակերպութիւն առ ի նոյն ամենայն ազգաց քրիստոնէից խորհրդածութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
meditation, ponderation, reflection.
· Calfa
ՄՏԱԽՈՀՈՒԹԻՒՆ կամ ՄՏԱԽՈՐՀՈՒԹԻՒՆ. περινοία, σύννοια cogitatio, consideratio, consilium. Մտածութիւն. խորհուրդ. խելամտութիւն.
Տրտմութեան յումեք եղելոյ՝ աչքն մտախորհութեամբ լի են եւ ստրջանօք. (Փիլ. իմաստն.։)
to think, to reflect, to meditate, to ponder, to consider, to muse, to weigh.
· Calfa
διανοέω, ἑννοέω cogito, excogito. Ածել զմտաւ. խորհել. խոկալ. հնարել. մտաբերել. նիւթել. մտմտալ.
thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.
· Calfa
διανόησις, διάνοια, ὐπόνοια , ἑνθύμημα, ἕννοια, λογισμός cogitatio, ratiocinatio, consideratio, consilium, intellectus, sensus φρόνησις prudentia . Մտածելն. մտախոհութիւն. խոկումն. խորհուրդ. տեսութիւն կամ յածումն մտաց. քննութիւն. հոգ. որոճումն. տրամախոհութիւն. կարծիք. իմաստ. խոհականութիւն. հաւաքաբանութիւն. հանճար. հնարք. ճարտարութիւն. շրջահայեցութիւն. եւ այլն.
considerately.
· Calfa
Մտաւորաբար. իմանալի օրինակաւ. խորհրդով. ըստ տեսութեան կամ տեսութեանց մտաց.
out of one's mind, extravagant, mad.
· Calfa
σκαιός stupidus, perversus. Ոյր կորուսեալ է զմիտս. մտաթափ. խելացնոր. խելագար. խորհրդակորոյս. եւ Յիմարական կամ կորուսիչ մտաց.
fickle-minded, changeable.
· Calfa
Մտահոսան խորհուրդք երկրասիրաց ի հոգս վնասակարս ծփին. (Յճխ. ՟Ի՟Ա։)
unquiet, thoughtful, wavering, agitated, undecided, perplexed, irresolute;
— առնել, to disquiet, to perplex, to make uneasy, to cause anxiety;
— լինել, to disquiet or fret oneself, to waver, to be agitated, vacillating, wavering, to be anxious, to be at a loss how to decide.
· Calfa
Մտայոյզ մտախորհ լինէր մատաթիա։ Նովաւ՝ աշխատեալք եւ մտայոյզք լռեցին, եւ այլ ոչ եւս խռովին. (Ճ. ՟Բ.։)
Խորհի մեծ մտայոյզ խորհրդովք՝ մեռանել օտարին. (Եփր. թագ.։)
intelligent, clever, learned, erudite.
· Calfa
Մտավարժ բանիւ դարձցուք ե նհանջեսցուք զխորհուրդս. (Ոսկ. թես.։)
cultivated mind, ability.
· Calfa
Այսպիսի մտավարժութիւն եւ լսելութիւն ի բաց մերժեն զխորհուրդս մեր յաստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.
· Calfa
Մտաւոր եւ քաջ այրն վահան։ Ականաւորք ի խորհրդի, մտաւորք եւ իմաստնագիւտք։ Ո՛վ անմիտդ ի մտաւորաց. (Փարպ.։ Նար.։)
Մտաւոր խորհրդիւ, մտաւորն պատարագօք։ Որ մտաւոր իմաստութեամբ իմանան։ Մտաւոր փառաբանութեամբ, կամ հառաչմամբ, կամ յիշոցօք։ Ի մտաւոր եկաք բան. (Պիտ.։ Նար.։ Շ. բարձր.։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ. առ լեւոն.։ Մաշկ.։ Շիր.։)
mentally;
spiritually;
wisely;
mystically.
· Calfa
νοερῶς եւ այլն. Իբրեւ մտաւոր. մտօք. մտադրութեամբ. իմանալով. իմանալի եւ հոգեւոր օրինակաւ. եւ Առ ի միտս. խորհրդաբար.
intimate, cordial, confident, familiar;
favourite;
— ծառայ, true or faithful servant.
· Calfa
γνήσιος genuinus, germanus, sincerus. Հաւատարիմ մտօք. հարազատ. ընտանի. խորհրդապահ. սեռն եւ սերտ. սրտակից. սիրելի. բարեկամ. եւ Բարեկամական. մտերմական. միամիտ. սրտանց սիրելի ու սիրօղ.
young ass;
colt, foal, filly;
colt's foot.
· Calfa
Իշոյ զհրէայս, եւ մտրկի զհեթանոսս նմանեցուցանէ։ Նստելով նորա ի վերայ մտրկի՝ ի խորհուրդ կոչման հրէից եւ հեթանոսաց. (Բրսղ. մրկ.։ Ճշ.։ Տօնակ.։)
to murmur, to mutter, to mumble, to speak through the teeth;
to sing low, to hum, to murmur gently;
to grumble, to whine, to moan.
· Calfa
Զվիշտսն աղերսիւ մրմնջօր։ Զայս զերկոսեան խորհուրդս յամենայն վիշտս յանձինս մրմնջեալ՝ ցածուսցուք զտրտմութիւնն։ Զի՞նչ քան զայն բերան ցանկալի կայցէ, որ զգիտիցէ թշնամանել, այլ զօրհնութիւնսն մրմնջել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. եւ 10։ ՟Գ. 25։)
Առ մարդկօրէն խորհուրդսն, որ մրմնջեն մեզ, եթէ ոչ յօգուտ է հակառակ կալ ամենեւին ընդ դեւս. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)
premium, prize or reward;
fight, combat;
տանել զ—, to win, to carry the prize, to bear away the bell;
— առնուլ, to get, gain or obtain a prize.
· Calfa
Որք մրցանակ յաղթութեամբ վանեալ հերքեցին զխորհուրդս ամպարշտացն. (Գանձ.։)
diversion, pastime.
· Calfa
Չար խորհրդովք յածանօք պղտորեալ միտք. (Ոսկ. գղ.։)
cf. Յախուռն.
· Calfa
ՅԱՀՌՆԱԲԱՐ ՅԱՀՈՒՐ. Այսինքն Յախռնաբար. յախո՛ւռն. յախուր. յանդգնաբար. անահ. անվեհեր. եւ Անխորհրդաբար.
Յանդուգն եւ յահուր ձգտի առ խորհ. (Լմբ. սղ.։)
to vanquish, to overcome, to conquer, to subdue, to subjugate;
to surpass, to excel, to prevail over;
— պատերազմի, to conquer, to triumph;
— ցաւոցն, to overcome or master one's grief or sorrow;
— ամենայն դժուարութեանց կամ ներհակաց, to overcome all sorts of difficulties, to surmount every obstacle;
— անձին, կամ կրից անձին, to conquer oneself, to get the victory over self;
to overcome or subdue one's passions;
— ի դատաստանի, to gain one's cause.
· Calfa
Իբրեւ այս խորհուրդք յաղթեցան. այսինքն յաղթ եւ զօրաւոր ցուցան. կամ յաղթեցին առաջիկայ իրաց. յն. զօրացեալ ի վերայ խորհրդոյն. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 4։)
cf. Յաղթող.
· Calfa
Ծերունին նախ յառաջագոյն խորհուրդ ի մէջ առեալ, յոր յարձակի, յաղթկու եղեւ։ Աղեքսանդրոս ոչ բոլոր աշխարհի յաղթկու եւ գեր ի վերոյ լիցի. (Պտմ. աղեքս.։)
frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.
· Calfa
Ի ճանապարհ չբուսանի ինչ, եւ ո՛չ ի միտս կոխեալս ի յաճախ խորհրդոց. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Յաճախ.
· Calfa
Յաճախապէս եւ խորհրդովք մերովք մարտնչի եւ կռուի ընդ մեզ. (Խոսր.։)
obstinate, stubborn, self-willed, wilful, headstrong, sullen, restive;
tenacious.
· Calfa
Ի յամառ խորհրդոց քոց։ Յամառ կամացդ. (Ճ. ՟Բ. եւ Ճ. ՟Գ.։)
φιλόνικος pertinax, contentiosus θρᾶσυς καὶ τολμήτης temerarius եւ այլն. Այն՝ որ յամէ յառս եւ յառածս իւր, կամ համայն յարեալ է ի խորհուրդս իւր. խիստ եւ պինդ մտօք եւ կամօք՝ խստապարանոց. յաղթասէր. յահուր. յանդուգն. կամապաշտ, պնտագլուխ .... (լծ. լտ. դէմէռա՛րիուս, եւ այլն).
cf. Յամառիմ.
· Calfa
ՅԱՄԱՌԵՄ ՅԱՄԱՌԻՄ. θρασύνομαι temerarius sum ἑπιμένω , ἑπιτίθημαι, ἑγκείμαι persevero;
incumbo, insto եւ այլն. Յամառ գտանիլ. յամել՝ յարիլ՝ խստանալ յանդգնութեամբ ի խորհուրդս սրտի իւրոյ. յաղթասիրել. կալ մնալ (ի չարն կամ ի բարին) իբր անխոնարհելի. պնդել. պնդիլ.
cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.
· Calfa
Որչափ յամէ ոք ի հաղորդութենէ, ուրախանան դեւք. զի դիւրորսալի է նոցա հեռացեալն ի փրկական խորհրդոյն. (Խոսր.։ Յամելի. իբր յամեցօղ. Սեբեր.։ Վեցօր.։)
to retard, to defer, to delay, to put off, to procrastinate;
տէր իմ յամէ զգալ, my lord delayeth his coming.
· Calfa
Յամեցուցանել արժան է զխորհուրդս որկորոյ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.
· Calfa
Բանիւք իսկ ոչ մեղաւ. իսկ եթէ բանիւք ոչ, յայտ է եթէ եւ ո՛չ խորհրդովք. (Իսիւք.։)
expressive, significative.
· Calfa
Յայտնի նշանակեալ. քաջայայտ. եւ Յայտարարօղ նշանակութեան եւ խորհրդոյ իրիք.
expounder, interpreter.
· Calfa
Յայտնաբանիչք տիրապէս ասացան, որք զխորհրդոցն անճառութիւնս նշանակօք յայտնեցին մեզ. (Մաքս. ի դիոն.։)
explanation, exposition.
· Calfa
Յայտնաբանութիւն ասէ զվարդապետութիւն խորհրդոց յայտնութեան. (Մաքս. ի դիոն.։)
Օրհնութիւն, զի յայտնաբանութիւն թարգմանի ըստ Սրբոյն Դիովնիսեայ մեկնութեանն. որ է յայտնութեանն Յիսուսի խորհուրդ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.
· Calfa
Ել ի տօնն՝ ո՛չ յայտնի, այլ իբրեւ ի ծածուկ։ Եւ յայտնի իսկ (այսինքն հաւաստեաւ՝ ըստ խոստովան լինելոյ ամենեցուն) մեծ է խորհուրդն աստուածպաշտութեան. (Յհ. ՟Է. 10։ ՟Ա. Տիմ. -գ. 16։)
Մարտեաւ յայտնի ընդ անմեղս, եւ ի ծածուկ ընդ խորհրդականս։ Որ յայտնի ուրացեալ են զճշմարիտն Աստուած, ոչ գիտեն զի՛նչ գործեն եւ կամ զինչ խօսին. (Եղիշ. ՟Դ. ՟Ը։)
cf. Յանկ.
· Calfa
Յանգ հանեալ՝ պտղոմեանցն զժամանակ թագաւորութեանցն։ Տայ հրաման յանգ հանել զխորհուրդ անօրէն աստուածատեաց առն. (Արծր. ՟Ա. 8. 14։)
in a proper manner, seasonably, becomingly, befittingly.
· Calfa
Տայ խորհել օտարոտիս իմն եւ այլանդակ, որպէս բարիոքն զառ ինքն յանգագոյնս (կամ անգագոյնսն). (Սարկ. պատկ.։)
accomplishing, fulfilling.
· Calfa
Զյոյզս մտաց խորհրդոցս գաղտնեաց իբր զգլխաւորեալ յանգաւորութիւն չարութեան գործոց խոստովանեալ. (Նար. ՟Թ։)
cf. Յանդգնագոյնս.
· Calfa
θρασέως, προπέτως audacter, arroganter, temere, temerarie. Յանդգնութեամբ. յանդուգն օրինակաւ. յոխորտաբար. յախուռն. յահուր. համարձակ. անխորհրդաբար.
cf. Յանդգնարար.
· Calfa
Իբրեւ զմոլորեցուցիչ եւ զյանդգնագործ խորհեցաւ մատնել զնա. (Ոսկ. գծ.։)
audacity, boldness, rashness, temerity, hardihood;
impudence, sauciness, insolence, arrogance, presumption;
licence, too great liberty;
frolic, youthful pranks;
յանդգնութեամբ, cf. Յանդգնաբար.
· Calfa
τόλμη, θρασύς, τὸ ἑπιχείρον audacia, arrogantia, praesumtio, temeritas ὀρμή, ὄρμημα impetus προπέτεια praecipitantia, petulantia եւ այլն. Յանդուգն գոլ. եւ յանդուգն կամ անխորհուրդ բան եւ գործ. անչափ համարձակութիւն. անամօթութիւն. ժպրհութիւն. յահրութիւն. ձեռներիցութիւն. եւ Յանդուգն յարձակումն.
rash, foolhardy, audacious, adventurous, hardy, resolute, determined;
rashly, inconsiderately, audaciously, arrogantly, presumptuously, insolently, haughtily, petulantly;
hardily, resolutely, determinedly.
· Calfa
θρασύς, τολμηρός, αὑθάδης , προπετής audax, praesumens, arrogans, praefractus, temerarius, praeceps, audens ἁπηνής ferox, ferus եւ այլն. Կարի՛ համարձակ. խրոխտ. յոխորտ. յախուռն. անխորհուրդ. բո՛ւռն յարձակեալ. ժպիրհ. եւ Անվեհեր. արի. վստահ. յանձնապաստան. ամեհի.
happening unexpectedly, unforeseen, unexpected, unhoped or unlooked for;
extraordinary, fortuitous, casual, accidental;
unawares, suddenly;
by chance, fortuitously.
· Calfa
Ի յանկարծադէպն տրտմութենէ անզգայացեալ քարանալ։ Ոչ ի յանկարծադէպ իրաց։ Սակս յանկարծադէպ ինչ իրաց առանց խորհրդոյ։ Յանդուգն բերմամբն զյանկարծադէպն յաջորդէ գահավիժութիւն։ Զյանկարծադէպսն հեղեալ ի վերայ հիքութեան։ Երթեալք հարկանէին յանկարծադէպ յերագազսն. (Պիտ.։)