Definitions containing the research հաստատ : 1275 results

Ցուլ, ցլուց

s. ast.

bull;
— վայրի, ure-ox, urus;
միս, մորթ ցլու, bull-beef;
bull's-hide;
բառաչ, պոչիւն or պոռոչիւն ցլու, bellowing, lowing;
— բառաչէ, the bull bellows;
զոհ ցլուց, taurobolium;
Taurus, the Bull;

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ յաղագս ցլուն է այսպէս. ցուլ ոմն յոյժ վնասէր գաւառին. ի վերայ սորա եկեալ թեսեւս՝ սպանանէ զնա ... Եւ հաստատեցին զցուլ յերկինս. (Նոննոս.։)


Ցուպ, ցպոյ

s. fig.

stick, switch, rod;
beams or rays of light;
— ծերութեան իմոյ, the staff of my old age;
— պանդխտաց, Jacob's-staff;
— հովուի, shepherd's crock;
— կտղաց, crutch;
— հնդիկ, ebony;
— եպիսկոպոսական, pastoral staff, crosier;
— ի ձեռին, stick in hand;
շրջիլ ի ցպոյ, to go or walk with crutches.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուպ՝ նեցուկ եւ գաւազան, մական տուեալ հաստատութեան. (Մագ. խչ.։)


Ցուցակ, աց

adj. s. math.

showing, indicating;
indicator, sign, mark, token;
catalogue, index, table, list;
repertory;
Ritual;
hand, index;
coefficient;
— վաճառուց, inventory;
— մեռելոց, table of mortality;
— կերակրոց, bill of fare;
— արգելեալ գրոց, index ex-purgatorius, list of prohibited books.

· Calfa

NBHL (1)

Զցուցակն ասեն ո՛չ ընդունելի, ի մաշտոցէ ումեմնէ ասացեալ եւ եդեալ։ Ամենայն կարգեալքն ի նմա յառաջին հարցն հաստատեալք էին. որպէս եւ են իսկ դրոշմեալ անուանք իւրաքանչիւրոցն ի սկիզբ ցուցակն. (Շ. թղթ.։)


Ցուցիչ, չի, չաց

s. adj.

indicator;
cf. Ցուցական.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս ամենայն օրինակս եւ ցուցիչս եւ ծանուցիչս գեղեցիկս եդեալ են։ Արեգակն՝ որ կոչեցաւ լուսաւոր, ցուցիչ առաջին լուսոյն՝ որ հաստատեցաւն։ Վայրապար ձաղել՝ կարի անտեղի է, եւ չարութեան անձին ցուցիչ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 10։ Վեցօր. ՟Զ։ Իգն.։)


Ցոփ, ի

adj.

garrulous, glib, chattering;
loose, disordered, dissolute, lewd.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ եթէ ցոփ ոք եւ թեթեւ, այլ՝ այր համեստ եւ հաստատուն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)

ἅστεγος non tectus ἁκρατής incontinens, intemperatus εὕκυλος levis, volubilis. Մեղկ եւ թոյլ. թուլամորթ. անսանձ. ընդարձակ. անժոյժ. զեղխ. խենէշ, եւ Շաղփաղփ. շաղաւաշուրթի. անհաստատ. թուլ, բաց, շըլըխտի, շփացած, ափեղցփեղ, թեթեւսօլիկ.


Ցոփութիւն, ութեան

s.

profligacy, disorder, libertinism, licentiousness, debauchery, lewdness, scandalous behaviour.

· Calfa

NBHL (1)

Ետես զցոփութիւն նորա ուխտադրուժն յուդա։ Զհաստատեալ միտիս ի հրապոյրս ցոփութեան դարձուցանել ջանային. (Երեմ. ՟Գ. 7։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21։)


Ցրուեմ, եցի

va.

to disperse, to dissipate, to scatter, to spread;
to rout, to disperse, to put to the rout, to destroy;
— զտառս, to distribute the letters, to take down the types;
cf. Ցրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրավատեալ ցրուին ի բազում կողմանս։ Թերեւս զմիաբանութիւնն քակեսցէ, եւ զուխտն եկեղեցւոյ ցրուեսցէ։ Ցրուէր եւ վատնէր զամենայն խորհումն նենգութեան։ Զխորհուրդն ցրուէր զառաջին հաստատուն երդմունսն. (Եղիշ.։)


Փախստական, ի, աց

s. adj. fig.

fugitive, deserter, runaway;
fugitive, fleeing;
fleeting, transient;
— ծառայ, runaway slave;
— առնել, արկանել, հանել, վարել, տալ, to put to flight;
— լինել, գնալ, երթալ, դառնալ, անկանել, դիմել, to take to flight, to turn tail, to run away.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ի կայունս եդեալք ի փախստականսն։ Ի փառս՝ որ փախստական է, եւ ոչ կայ ի հաստատութեանն. (Ածաբ. ի կիպր.։ Իգն.։)


Փայլական

s.

pyramid.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի արդ ըստ ուղիղ եւ վայելչական բանին՝ փայլականին հաստատուն եղեալ տեսակ՝ հրոյ տարր եւ սերմ. (Պղատ. տիմ.։)


Փայտոտն

s.

easel, wooden horse.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս եւ որ փայտոտամբքն զանհաստատ բարձրութիւնն ամբառնայ յանկանելն. (Արշ. վերջաբ։)


Փայփայեմ, եցի

va.

to pet, to take great care of, to nurse tenderly, to fondle, to caress, to make much of;
to fawn upon, to cajole, to flatter.

· Calfa

NBHL (1)

Վանքն բազմապատիկ օգտի է առիթ, եւ սիւն հաստատութեան ճշմարտութեան ուխտի մանկանց. զի փայփայէ, եւ թեւակոխէ ի հրահանգս հոգեւորս. (Կանոն.։)


Փռնգամ, ացի

vn.

cf. Փռնչեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիմամբ հաստատեալս քամահեն փռընկալով. (Սարկ. հանգ.։)


Փռնչեմ, եցի

vn.

to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիմամբ հաստատեալս քամահեն փռընկալով. (Սարկ. հանգ.։)


Փստածաղիկ

adj.

pronounced on the top of tongue.

· Calfa

NBHL (1)

Թօթափեալ ի ծայրից լեզուի, որպէս զծաղիկ անհաստատ. ցիսի փիսի, լեզուի ծարով կամ փստելով խօսուած.


Քահանայավարութիւն, ութեան

s.

sacerdotal order or function.

· Calfa

NBHL (1)

Զի յառաջագոյն իսկ ի կարգս քահանայավարութեանն իւրաքանչիւր ոք տարեալ հաստատ եսցի. (Յհ. կթ.։)


Քահանայուհի, հւոյ

s.

priestess.

· Calfa


Քայքայութիւն, ութեան

s.

cf. Քայքայումն.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զվիմին հաստատութիւնն, եւ զաւազոյն զքայքայութիւն, զիա՛րդ վաղվաղակի կործանի։ Ոչ քայքայութիւն ինչ, եւ կամ լուծումն։ (Ոսկ.մ. ՟Ա. 24։ Ճ. ՟Է.։)


Քայքայումն, ման

s.

dissolution, destruction, division, separation;
looseness;
— մտաց, dissipation.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զվիմին հաստատութիւնն, եւ զաւազոյն զքայքայութիւն, զիա՛րդ վաղվաղակի կործանի։ Ոչ քայքայութիւն ինչ, եւ կամ լուծումն։ (Ոսկ.մ. ՟Ա. 24։ Ճ. ՟Է.։)


Քանիօնութիւն, ութեան

s.

quantity, number, measure.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ քանիօնութեան ամսոյն՝ ուրանօր հանդիպեցաւն՝ հաստատեցաւ. (Շիր. յայտն.։)


Վարչութիւն, ութեան

s.

government, direction, conduct;
triangular table of laws.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհագոյն է եւ հաստատուն ի վարչութեան. (Արիստ.։)


Վարսեմ, եցի

va.

to drive in, to fix, to thrust in, to plant.

· Calfa

NBHL (1)

πηγνύω pango, impingo ἑγκρούω, πατάσσω impello, infingo, percutio . Վարել խորագոյնս. հարստել. մխել զվարոց կամ վարոցաւ. բախելով հաստատել, անցուցանել բռնի ի գետին, հեղուսեալ յորմն. սեւեռել. բեւեռել. խօթել, գամել.


Վաւերական, ի, աց

adj. s.

authentic, valid, legitimate;
—, —ն, seal, signet, ring;
— մատանի, signet-ring;
— արքունի, great seal.

· Calfa

NBHL (2)

ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ. գ. Մատանի՝ նշանակ իշխանութեան. որ եւ լինի կնիք հաստատութեան. մատնի. եիւզիւք. իսկ ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ ՄԱՏԱՆԻ ասի կնիքն.

ՎԱՒԵՐ, մանաւանդ ՎԱՒԵՐԱԿԱՆ. δεκτός acceptabilis κυριότερος dignior. (լծ. պ. պաւէր, հաւատ, հաւատալի. պաւէր գէրտէն, հաւատալ. եւ յն. վէվէօս. լտ. վալիտուս, հաստատուն. զօրեղ). Արժանահաւատ. ընդունելի. հաւատարիմ. հաւաստի. պատուական. տիրագոյն. ստոյգ.


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Ստորագրել. ձեռագրով հաստատել.


Վերադիր, դրի, դրաւ

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է հաշտարանն, եւ ընդէ՞ր վերադիր կոչէ զնա։ Վերադիր ասի վասն ի վերայ կալոյ եւ ի վերայ հաստատելոյ մտաւոր աշխարհին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 60։)


Վերակնքեմ

va.

to confirm, to affirm, to re-establish.

· Calfa

NBHL (2)

Զնոյն վերակնքելով հաւատս հաստատեցին. (Ոսկիփոր.։)

ՎԵՐԱԿՆՔԵԼ. Վերստին կնքել, հաստատել. կր. վերածնիլ յաւազանէ եւ դրոշմիլ.


Վերոյ, ի —

prep. adv. up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ ջրոյն՝ որ ի ներքոյ հաստատութեան, եւ ի մէջ ջրոյն՝ որ ի վերայ հաստատութեան. (Ծն. ՟Ա. 7։)


Վերջ, ից, ոց

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

· Calfa


Վերստայք

adj.

aforesaid, above-mentioned.

· Calfa

NBHL (1)

Այլեւ թագաւորքն վերստեայք ստէպ ստէպ օրինօքն՝ որ վասն քրիստոնէիցն էր, զպարգեւսն աստուծոյ հաստատէին մեզ. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 2։)


Վեցանկիւն, կեան

cf. Վեցանկիւնի.

· Calfa

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վեցանկիւնի

adj. s.

hexagonal;
hexagon.

· Calfa

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վզենկիմ, եցայ

vn.

to make amends, to pay damages, to make compensation.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դառնայ ի դաշանացն, վզենիկ, որպէս հրամայէ օրէնքն զվզենակ ստոցն։ Թէ բամբասէ մարդ զմարդ, եւ ոչ կարէ հաստատել, վզենկի։ Որք լուսով գողանան, վզենկին միայն։ Վզենկի երեսուն լիտր ոսկի. (եւ այլն. Մխ. դտ. ստէպ։)


Վէմ, վիմաց

s.

stone;
rock;
— անկեան, corner stone, head-stone;
— շափիղայ, sapphire;
ի վիմէ ասր ստանալ, to squeeze oil from marble, to desire impossibilities.

· Calfa

NBHL (1)

Արձան կանգնեալ, որ է վէմ փորագրեալ, կայ հաստատուն, եւ գրովն քարոզէ զհին ինչ ուղղութիւնս. (Գէ. ես.։)


Վթարութիւն, ութեան

s.

cf. Վթարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիմամբ հաստատեալս առանց վթարութեան եւ հերքելոյ քամահեն. (Սարկ. հանգ.։)


Վթարումն, ման

s.

waste, deterioration, ruin, destruction.

· Calfa

NBHL (1)

Զհիմամբ հաստատեալս առանց վթարութեան եւ հերքելոյ քամահեն. (Սարկ. հանգ.։)


Վիմախարիսխ

adj.

founded on a rock.

· Calfa

NBHL (1)

Խարսխեալ ի վերայ վիմի. հաստատուն իբրեւ զվէմ.


Վիմահատ, աց

adj. s.

cut from stone;
cf. Քարահատ.

· Calfa

NBHL (1)

Վիմահատք եւս կոչին որդիք մարդկան. հայեցարու՛ք ի վէմն հաստատուն (յամուլն սառայ), յորմէ հատարուք. տեսանե՞ս զի վիմահատս կոչէ զծնունդս մարդկան. (Սեբեր. ՟Ը։)


Վիմանամ, ացայ

vn.

to become stone, to change into stone, to be petrified;
to grow hard.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել իբրեւ զվէմ. սալանալ. քարանալ. պինդ եւ հաստատուն գտանիլ.


Վիմարդ

adj.

cf. Վիմարդեան.

· Calfa

NBHL (1)

Վիմարդեայ մտօք հաստատուն (կամ հաստատեալ). (Երզն. լս.։)


Վիմարդեայ

adj.

cf. Վիմարդեան.

· Calfa

NBHL (1)

Վիմարդեայ մտօք հաստատուն (կամ հաստատեալ). (Երզն. լս.։)


Վիմարդեան

adj.

resembling a stone, stone-like, stony, stone.

· Calfa

NBHL (1)

Վիմարդեայ մտօք հաստատուն (կամ հաստատեալ). (Երզն. լս.։)


Վիմացուցանեմ, ուցի

va.

to make stone, to render as a stone, to petrify, to harden, to strengthen.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ քարապաշտութեան հոտոյ սնոտւոյն՝ վիմացոյց զհաւատս վկայիցն. զի անշարժ լինիցին եւ հաստատուն. (Ագաթ.։)


Փոր, ոյ, ի

s. adj. mar.

belly, abdomen, paunch;
womb, bowels, entrails;
concavity, cavity, hollow;
side, part;
hollow, empty, void;
— անօթոց, capacity of vases;
— նաւի, keel, ship's bottom, careen;
— սեխի, seed-pulp of melon.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ ընդ միմեանս մածեալ իցեն քարինք շինուածոյն, եւ չկայցէ ինչ փոր, անքան մնան ի միմեանց։ Ուր հաստատուն է հիմն, եւ չիք ինչ փորիւ. (Ոսկ. եփես.։ Եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Փոր, ոյ

zool.

cf. Բուռ;
cf. Պոր;
sea-scorpion, father-lasher, scorpaena;

· Calfa

NBHL (1)

Մինչ ընդ միմեանս մածեալ իցեն քարինք շինուածոյն, եւ չկայցէ ինչ փոր, անքան մնան ի միմեանց։ Ուր հաստատուն է հիմն, եւ չիք ինչ փորիւ. (Ոսկ. եփես.։ Եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Փորագրեմ, եցի

va.

to engrave, to grave;
— ժանտաջրով, to etch.

· Calfa

NBHL (1)

Արձան կանգնեալ, որ է վէմ փորագրեալ, կայ հաստատուն, եւ գրովն քարոզէ զհին ինչ ուղղութիւնս. (Գէ. ես.։)


Փորձական, ի, աց

adj.

experimental;
empiric;
tried, proved.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր իցէ փորձ կամ փորձութիւն, որպէս փորձօղ, փորձողական. փորձանաւոր. փորձիւ հաստատեալ.


Փորձիչ, չի, չաց

cf. Փորձող.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ չար եւ չարչարիչ հաստատեաց զնա Աստուած, եւ ո՛չ փորձիչ։ Փորձիչք լինին չարչարանօք ընտրելոց Աստուածայ. (Եզնիկ.։ Շ. մտթ.։)


Փորձող

s.

trier;
tempter;
assayer;
cf. Հէն.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ չար եւ չարչարիչ հաստատեաց զնա Աստուած, եւ ո՛չ փորձիչ։ Փորձիչք լինին չարչարանօք ընտրելոց Աստուածայ. (Եզնիկ.։ Շ. մտթ.։)


Փորոտի, տւոյ, տնաց

cf. Փորոտիք.

· Calfa

NBHL (1)

Այնորիկ՝ որ մերձաւորն է սորա՝ փորոտին, բաղկացութիւն եւ հաստատութիւնն եղեւ ընդ ահեկէ. (Պղատ. տիմ.։)


Տասնապետ, աց

s.

decurion, corporal.

· Calfa


Տատանումն, ման

s.

jogging, jostling, staggering, shaking, tottering, vacillating, trembling.

· Calfa

NBHL (1)

Կալաւ զնոսա սարսուռ տատանման։ Կայր երերմամբ եւ տատանմամբ։ Դրդուեալ էր մարդկութիւնս եւ անհաստատ յերր եւ ի տատանումն։ Աղէտ տարակուսանաց տատանման. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։ Բրսղ. մրկ.։ Լմբ. սղ.։ Մագ. ՟Լ՟Գ։)