Definitions containing the research մած : 599 results

Նման, ից

adj. adv.

like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զայն (զողորմածութիւն) չունիցի, եւ մարդ լինելոյ իսկ չէ՛ նման. (յն. ի մարդ գոլոյ օտար է). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Նմանօրինակ

cf. Նոյնօրինակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմութիւն առ դատաստանաւ ի նմանօրինակն ի վեր ընթանայ՝ ասելով. յինէն ուսիր ո՛վ դատաւոր զողորմածութեան շնորհ. է որպէս երկու բառ՝ քան բարդեալ. այսինքն բուն գաղափար, կամ օրինակ համեմատ։


Ննջեմ, եցի

vn. fig.

to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.

· Calfa

NBHL (1)

ՆՆՋԵՑԵԱԼ ելոյ, ոց. ա. κεκοιμημένος, κοιμηθεῖς defunctus. Վախճանեալն. մեռեալն յուսով յարութեան. վախճանած. ողորմած հոգին.


Շոգիամէգ

adj.

vapory, misty, foggy, hazy.

· Calfa

NBHL (1)

Խառն ի շոգւոյ եւ ի միգէ. միգամած. աղջամղջին, կամ աղջամւողջ.


Շրտնում, եայ

s.

to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.

· Calfa

NBHL (1)

διαφύγω fugio եւ τυφόομαι fumo infestor, stupefio, obcaecor . Խրտնուլ. սարտնուլ. կամ սերտեալ մնալ առ ետեղ. եւ Պակնուլ. շուարիլ. մոլեգնիլ. եւ Ապշիլ, իբր ապուշ եւ պուշ լինել. շլանալ. միգամած լինել. եւս եւ.


Շփումն, ման

s.

friction, rubbing.

· Calfa

NBHL (1)

Շփելն, իլն. եւ Շաղախումն. յարումն. մածումն. ծեփումն.


Ողնայար

cf. Ողնաշար.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի գլխոյն ըստ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղեղն է մածեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Ողնաշար, ի

s.

vertebra;
spinal marrow;
—յար տանց, beams, roof.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի գլխոյն ըստ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղեղն է մածեալ. (Պղատ. տիմ.։)


Ողորմելի, լւոյ, լեաց

adj.

miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմելի լինելն չտայ զթշուառացելումն յիշել զսխալանսն՝ ողորմածին. (Խոսր.։)


Ողորմութիւն, ութեան

s.

pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.

· Calfa

NBHL (1)

ἕλεος, ἑλεημοσύνη misericordia, eleemosina. Ողորմ, եւ ողորմածութիւն. գթութիւն. մարդասիրութիւն. բարերարութիւն. խնամք. կարեկցութիւն եւ բարձումն թշուառութեան տառապելոց. բաշխումն ընչից. տուրք ձրի. շնորհ. առատաձեռնութիւն.


Ոջիլ, ջլոց, ջլաց

s.

louse, vermin;
մածանող —, crab-louse;
— արմտեաց, grub, mite, weevil;
cf. Ուտիճ;
քաղել զ—ս, մաքրել յոջլոց, to louse.

· Calfa


Ոսկեկազմ

adj.

made of gold;
adorned with gold;
— երիվար, horse with gold accoutrements;
— գիրք, book bound in gold.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՈՍԿԻԿԱԶՄ, ՈՍԿԻԱԿԱԶՄ. Յոսկւոյ կազմեալ. եւ Ոսկի կազմածով. ոսկեզարդ.


Ովկիական

cf. Ովկիանեան.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանէ ընդ անհուն ասպարէզս աշխարհամած ծովուն ովկիական. (Ուռպ.։)


Ովկիանեան

adj.

oceanic, of the Ocean.

· Calfa

NBHL (1)

Անցանէ ընդ անհուն ասպարէզս աշխարհամած ծովուն ովկիական. (Ուռպ.։)


Որբութիւն, ութեան

s.

orphanhood, orphanage.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցին սոքա աստուածագութ խնամածուք մերում որբութեանս. (Տօնակ.։)


Որդեբար

cf. Որդիաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Աղաւնին՝ իբրեւ խնամածուի հօր աւետաբեր նոյի, գոգցես որդեբար իմն սա լինէր. (Պիտ.։)


Որդիակիցք

s.

god-sons;
god-daughters.

· Calfa

NBHL (1)

Ծննդակից. համածին. սանակից. իսկ յն. σύντεκνος. սի՛նդէգնօս. է եւ ծնողակից.


Որմաշէն, շինաց

s.

mason.

· Calfa

NBHL (1)

Շինօղ որմոյ, իբր որմածու. գաղատոս.


Նորագործ

adj.

newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.

· Calfa

NBHL (1)

Մտեալ նորագործ կազմածօք ի տուն հզօրին. (Եղիշ. դտ.։)


Նուազիմ, եցայ

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

· Calfa

NBHL (1)

Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։


Նսեմ, ի, աց, ից

adj. s.

dark, dull, obscure, sad, gloomy, horrid;
cf. Նսեմութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

(իբր արմատ Նշմարի, նշմարելոյ). որպէս σκιώδης, ἁμαυρός umbraticus, obscurus. Աղօտ. մթին. ստուերամած. աղջամղջին. խաւարչտին. խաւարային. մու՛թ.


Նսեմացուցանեմ, ուցի

va.

to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէր բառնալ զլուսաւորութիւն աչաց նորա, եւ ստուերամած խաւարաւ նսեմացուցանէր զբոլոր աշխարհիս պարծանս. (Ղեւոնդ.։)


Շահավաճառ, աց

s.

cf. Շահավաճառութիւն;
trader, merchant;
— լինել, to trade, to traffic, to deal.

· Calfa

NBHL (1)

Վա՛շ տուրեւառին՝ շահավաճառին՝ բնութեանս մարդկային. (Գանձ. (որ լինի եւ ՟Ա. իբր մածաշահ)։)


Շամանդաղ, աց, ից

s. ast. med.

fog, haze, mist;
obscurity;
atom, corpuscle;
cosmical matter;
— աչաց, suffusion, cataract.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ թանձրամած շամանդաղ ի վերայ բլրոյն, եւ ոչ կարացաք տեսանել ինչ. (Հ. յունիս. ՟Լ.։)


Շամանդաղիմ

vn.

to get muddy, dim.

· Calfa

NBHL (1)

Միգամած լինել. սփռիլ որպէս զմառախուղ.


Չորացուցանեմ, ուցի

va.

to dry, to dry up, to render dry;
to decay, to wither;
to drain, to lay dry.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուլն (աննա) արար բազմածին, եւ չորացոյց զարգանդ փենանային. (Ոսկիփոր.։)


Շատածախ

adj.

costly, dear, expensive.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմածախ. ծախքը շատ, շատ ծախք ընելով.


Շարածնեալ

adj.

cognate, born together;
innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միասին ծնեալ. համածին. ընդաբոյս.


Շիճուկ

cf. Շճուկ.

· Calfa

NBHL (2)

ՇԻՃ եւ ՇԻՃՈՒԿ, կամ ՇՃՈՒԿ. Քամեալ կամ կտրեալ եւ ապականեալ հիւթ. մզեալ ջուր կաթին՝ թանի՝ մածնոյ. եւ Ցորեան անձրեւակաթ. քամուածք, քամուկք.

Շիճուկ, մածնին ջուրն, րախպին. (Բժշկարան.։)


Շինուած, ոց

s. fig.

building, edifice, fabric;
edification;
— մարդկեղէն, human work.

· Calfa

NBHL (1)

οἱκοδομή aedificium, structura եւ այլն. Շինումն. շինութիւն. շէն. կազմութիւն. կառուցումն. եւ Կազմած. կերտուած. յօրինուած. եւ Բարեկարգութիւն. որ եւ անխտիր գրի Շինած. շէնք.


Ուղեղ, ուղղոյ

s.

brain, brains;
marrow;
cf. Թափեալ;
սենեակ ուղղոյ, skull;
— ի գլուխ ունել, to be judicious, in one's right senses;
մինչեւ ց— ոսկերաց, to the very marrow of the bones.

· Calfa

NBHL (2)

Շարամածի ամենայն թանձրութիւն նորա կակղապէս իբրու յուղղէ լինելով, եւ սնանելով կաթամբ. (Պղատ. տիմ.։)

Որ ի գլխոյն ընդ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղիւղն է մածեալ. (անդ։)


Ուղէշ, աց, ից

s.

branch, bough;
shoot, slip;
—ք եղջերուաց, tiers of the horns of deer;
յապաւել զ—ս, to prune, to lop, to trim off the superfluous branches.

· Calfa

NBHL (1)

Դդմենին զարդարեալ էր խիտ առ խիտ ուղէշօք, եւ թանձրամած տերեւօք, եւ ոչ պտղովք. (Անան. ի յովնան.։)


Ուսումնական, ի, աց

adj. s.

scientific;
mathematical;
mathematician;
scholar, learned man.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք այս (հոտոտ, ճաշակ, շօշափ) յուսմնականս ինչ ոչ օգտակային, այլ միայն ի մարմնոյ կազմած. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)


Որովայնապաշտ

s.

gastrolater, belly-god.

· Calfa

NBHL (1)

Սողուն ասէ զորովայնապաշտս եւ զմածնուլն ընդ երկիր. (Մեկն. ծն.։)


Որովայնացուցանեմ, ուցի

va.

to form a vase with a large belly;
to make a very large or capacious vase.

· Calfa

NBHL (1)

Երկու գունդս օդեղէնս մածոյց, որովայնացոյց, բերանացոյց, եւ զհամատարած լոյսն էարկ ի նոսա. (Վրդն. ծն.։)


Հաստեմ, եցի

va.

to create, to produce, to make;
to strengthen, to confirm, to consolidate;
— զոք ի բարիս, to confirm in the right way.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատել. պնդել. յեցուցանել. մածուցանել. արմատացուանել. եւ Ստեղծանել, առնել. արձանագրել. (արմատն Հաստ, եւ Աստի՛. զոր տեսցես)


Հարցաքննեմ, եցի

va.

to question, to examine.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն զօրութենէ հարցաքննող, ողորմած, ոգեշահ գոլ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Խախացեմ, եցի

va.

to coagulate, to curdle.

· Calfa

NBHL (1)

πύτω, πύσσω coagulo Մակարդել որպէս զխախաց. մածուցանել. պնդել. խախցել.


Խանձեցուցանեմ, ուցի

va.

to allure, to entice;
to familiarize, to attach, to attract, to draw with.

· Calfa

NBHL (1)

προσκολλάω agglutino. Տալ խանձիլ եւ մոլեգնաբար իմն մածանիլ. որպէս սոսնձով մատուցանել. կարել. կցել. ձգել, յանկուցանել. փակցընել, կպցընել.


Խանձիմ, եցայ

vn. fig.

to roast, to broil, to scorch, to burn, to glow;
to be fired with, to bend one's wbole soul to, to become attached to, to apply one's self to, to get accustomed or inured to, to give one's self up to;
to be eager, to long, to hurn with envy or desire, to be enamoured of, to be smitten with, to burn with love, to be mad with love for;
— յանառակութիւնս, to be sunk in dissoluteness

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԽԱՆՁԵՄ։ ԽԱՆՁԻՄ 2 (եցայ.) ձ. ԽԱՆՁԻՄ προσκολλάομαι adhaereo. գրի եւ ԽԱՆԾԻԼ. Առ բորբոքման ախտի՝ ստէպ եւ անսանձ բերիլ ի նոյն. յտրիլ. անկղիտանալ. մածանիլ. սովորիլ ի չար անդր. ունականալ ի վնասակարս. յորմէ եւ Գիշախանձ, Մարդախանձ, եւ այլն. գէշ սովորութիւն ընիլ, փակչիլ.


Խարբուխ, բխի

s.

catarrh, cold;
ծանր՝ թեթեւ —, severe, slight cold;
— գլխոյ, cold in the head;
— լինել, to catch a cold.

· Calfa

NBHL (1)

Անլուծանելի խարբխի դեղ եւ մածուն առնեն. (Մխ. ապար.։)


Խարխալեմ, եցի

va. fig.

to shake, to shatter, to demolish, to ruin, to destroy;
to deteriorate, to hurt, to corrupt;
to renew pain or grief;
— զվէրս, to tear open healing wounds;
to irritate, to excite anew.

· Calfa

NBHL (1)

Յարկս տապալեալ, խորանս խարխալեալ. Խարխալեալ կազմածք. (Նար. ՟Կ՟Է։ Ի գիրս խոսր.։)


Խաւարաբեր

adj.

bringing darkness, tenebrous.

· Calfa

NBHL (1)

Բերօղ զխաւար. խաւարեցուցիչ. եւ Բերօղյինքեան զխաւար, խաւարամած.


Խաւարաբորբ

adj.

dark, murky, dim.

· Calfa

NBHL (1)

ԽԱՒԱՐԱԲՈՐԲ կամ ԽԱՒԱՐԱԲՈՐԲՈՔ. Որոյ բորբն կամ բորբոքն եւ նշոյլն ոչինչ ընդհատ է ի խաւարէ. Աղօտ. մտուերամած. մթագին.


Խաւարազգած

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

· Calfa

NBHL (1)

Զգածեալ խաւարաւ. խաւարազգեաց. խաւարամած. խաւարեալ. խաւարային մթագտին. (իրօք կամ նմանութեամբ)


Խաւարին

adj.

obscure, gloomy, dark.

· Calfa

NBHL (1)

σκοτινός, σκοταῖος tenebrosus, tenebricosus, obscurus ζόφος իբր ζόφεος caliginosus. Խաւարային. խաւարտն. աղջամղջին. խաւարեալ. մութ. մթին. նսեմ. անլոյս. միգամած.


Ճարակ, աց

s. fig.

pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտացից ճարակ՝ ազատել զնոսա։ Զիա՞րդ եղեր ողորմած. (ի բնութենէ՞, եթէ ի ճարակէ մտաց. Վրք. հց. ձ։)


Ճղճիմ

adj.

stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.

· Calfa

NBHL (1)

(ի Ճիղմ. մատաղ. փոքր. կամ Սեղմ. սխմած) μικρολόγος, σμικρόλογος , ὡμός avarus, parcus, crudelis, pusillanimus. Փոքրոգի. սեղմեալ եւ ճիշդ, ռիշդ. յանչափս խնայօղ. փոքր սրտիւ, եւ փակ ձեռօք. ագահ. (յն. դուզնաքեայ. սակաւահաւաք. որ զփոքունց իրաց համար խնդրէ. հում, տմարդի) cf. ԿՑԻՐ, cf. ԿԾԾԻ


Կերպարանեմ, եցի

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանէի զիս ողորմած. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Կիսամասնեայ

adj.

half, in part, imperfect.

· Calfa

NBHL (1)

Մի կիսամասնեայ զաստուած ծանիցուք. այսինքն լոկ ողորմած, կամ սոսկ արդար. (Բրս. սահմ. կրօն.։)