like, similar, resembling, approaching;
equal, conformable, analogous;
v. imp. — է, it suits, it is proper, fit or becoming;
it seems, it appears;
ամենեւին — է նմա, he is as like him as can be;
— զ—ն սիրէ, like loves like;
similarly, in the same manner, alike, such.
· Calfa
Որ զայն (զողորմածութիւն) չունիցի, եւ մարդ լինելոյ իսկ չէ՛ նման. (յն. ի մարդ գոլոյ օտար է). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)
cf. Նոյնօրինակ.
· Calfa
Ողորմութիւն առ դատաստանաւ ի նմանօրինակն ի վեր ընթանայ՝ ասելով. յինէն ուսիր ո՛վ դատաւոր զողորմածութեան շնորհ. է որպէս երկու բառ՝ քան բարդեալ. այսինքն բուն գաղափար, կամ օրինակ համեմատ։
to sleep, to slumber, to lie down, to go to bed;
to repose, to rest;
to die, to expire, to depart this life;
— ընդ կնոջ, to lie with a woman;
— արտաքոյ, to lie abroad, out of doors;
— բացօթեայ, ընդ աստեղօք, to sleep in the open air, to lie under the canopy of heaven;
— աչօք բացօք, to sleep like a hare;
— ի տէր, to go to sleep in Jesus, to rest in God;
— ի հող մահու, to sleep the sleep that knows no waking;
— ընդ հարս իւր, to sleep with one's fathers.
· Calfa
ՆՆՋԵՑԵԱԼ ելոյ, ոց. ա. κεκοιμημένος, κοιμηθεῖς defunctus. Վախճանեալն. մեռեալն յուսով յարութեան. վախճանած. ողորմած հոգին.
vapory, misty, foggy, hazy.
· Calfa
Խառն ի շոգւոյ եւ ի միգէ. միգամած. աղջամղջին, կամ աղջամւողջ.
to take fright, to be startled, to start with fear;
to take umbrage at, to be scare;
to be dazzled.
· Calfa
διαφύγω fugio եւ τυφόομαι fumo infestor, stupefio, obcaecor . Խրտնուլ. սարտնուլ. կամ սերտեալ մնալ առ ետեղ. եւ Պակնուլ. շուարիլ. մոլեգնիլ. եւ Ապշիլ, իբր ապուշ եւ պուշ լինել. շլանալ. միգամած լինել. եւս եւ.
friction, rubbing.
· Calfa
Շփելն, իլն. եւ Շաղախումն. յարումն. մածումն. ծեփումն.
cf. Ողնաշար.
· Calfa
Որ ի գլխոյն ըստ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղեղն է մածեալ. (Պղատ. տիմ.։)
vertebra;
spinal marrow;
—յար տանց, beams, roof.
· Calfa
Որ ի գլխոյն ըստ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղեղն է մածեալ. (Պղատ. տիմ.։)
miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.
· Calfa
Ողորմելի լինելն չտայ զթշուառացելումն յիշել զսխալանսն՝ ողորմածին. (Խոսր.։)
pity, mercy;
alms, charity;
— առնել, տալ, to give alms.
· Calfa
ἕλεος, ἑλεημοσύνη misericordia, eleemosina. Ողորմ, եւ ողորմածութիւն. գթութիւն. մարդասիրութիւն. բարերարութիւն. խնամք. կարեկցութիւն եւ բարձումն թշուառութեան տառապելոց. բաշխումն ընչից. տուրք ձրի. շնորհ. առատաձեռնութիւն.
louse, vermin;
մածանող —, crab-louse;
— արմտեաց, grub, mite, weevil;
cf. Ուտիճ;
քաղել զ—ս, մաքրել յոջլոց, to louse.
· Calfa
made of gold;
adorned with gold;
— երիվար, horse with gold accoutrements;
— գիրք, book bound in gold.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԻԿԱԶՄ, ՈՍԿԻԱԿԱԶՄ. Յոսկւոյ կազմեալ. եւ Ոսկի կազմածով. ոսկեզարդ.
cf. Ովկիանեան.
· Calfa
Անցանէ ընդ անհուն ասպարէզս աշխարհամած ծովուն ովկիական. (Ուռպ.։)
oceanic, of the Ocean.
· Calfa
Անցանէ ընդ անհուն ասպարէզս աշխարհամած ծովուն ովկիական. (Ուռպ.։)
orphanhood, orphanage.
· Calfa
Եղիցին սոքա աստուածագութ խնամածուք մերում որբութեանս. (Տօնակ.։)
cf. Որդիաբար.
· Calfa
Աղաւնին՝ իբրեւ խնամածուի հօր աւետաբեր նոյի, գոգցես որդեբար իմն սա լինէր. (Պիտ.։)
god-sons;
god-daughters.
· Calfa
Ծննդակից. համածին. սանակից. իսկ յն. σύντεκνος. սի՛նդէգնօս. է եւ ծնողակից.
newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.
· Calfa
Մտեալ նորագործ կազմածօք ի տուն հզօրին. (Եղիշ. դտ.։)
to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.
· Calfa
Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։
dark, dull, obscure, sad, gloomy, horrid;
cf. Նսեմութիւն.
· Calfa
(իբր արմատ Նշմարի, նշմարելոյ). որպէս σκιώδης, ἁμαυρός umbraticus, obscurus. Աղօտ. մթին. ստուերամած. աղջամղջին. խաւարչտին. խաւարային. մու՛թ.
to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.
· Calfa
Հրամայէր բառնալ զլուսաւորութիւն աչաց նորա, եւ ստուերամած խաւարաւ նսեմացուցանէր զբոլոր աշխարհիս պարծանս. (Ղեւոնդ.։)
cf. Շահավաճառութիւն;
trader, merchant;
— լինել, to trade, to traffic, to deal.
· Calfa
Վա՛շ տուրեւառին՝ շահավաճառին՝ բնութեանս մարդկային. (Գանձ. (որ լինի եւ ՟Ա. իբր մածաշահ)։)
fog, haze, mist;
obscurity;
atom, corpuscle;
cosmical matter;
— աչաց, suffusion, cataract.
· Calfa
Եղեւ թանձրամած շամանդաղ ի վերայ բլրոյն, եւ ոչ կարացաք տեսանել ինչ. (Հ. յունիս. ՟Լ.։)
to dry, to dry up, to render dry;
to decay, to wither;
to drain, to lay dry.
· Calfa
Զամուլն (աննա) արար բազմածին, եւ չորացոյց զարգանդ փենանային. (Ոսկիփոր.։)
cognate, born together;
innate, inborn.
· Calfa
Ի միասին ծնեալ. համածին. ընդաբոյս.
cf. Շճուկ.
· Calfa
ՇԻՃ եւ ՇԻՃՈՒԿ, կամ ՇՃՈՒԿ. Քամեալ կամ կտրեալ եւ ապականեալ հիւթ. մզեալ ջուր կաթին՝ թանի՝ մածնոյ. եւ Ցորեան անձրեւակաթ. քամուածք, քամուկք.
Շիճուկ, մածնին ջուրն, րախպին. (Բժշկարան.։)
building, edifice, fabric;
edification;
— մարդկեղէն, human work.
· Calfa
οἱκοδομή aedificium, structura եւ այլն. Շինումն. շինութիւն. շէն. կազմութիւն. կառուցումն. եւ Կազմած. կերտուած. յօրինուած. եւ Բարեկարգութիւն. որ եւ անխտիր գրի Շինած. շէնք.
brain, brains;
marrow;
cf. Թափեալ;
սենեակ ուղղոյ, skull;
— ի գլուխ ունել, to be judicious, in one's right senses;
մինչեւ ց— ոսկերաց, to the very marrow of the bones.
· Calfa
Շարամածի ամենայն թանձրութիւն նորա կակղապէս իբրու յուղղէ լինելով, եւ սնանելով կաթամբ. (Պղատ. տիմ.։)
Որ ի գլխոյն ընդ պարանոցին եւ ողնաշարին ուղիւղն է մածեալ. (անդ։)
branch, bough;
shoot, slip;
—ք եղջերուաց, tiers of the horns of deer;
յապաւել զ—ս, to prune, to lop, to trim off the superfluous branches.
· Calfa
Դդմենին զարդարեալ էր խիտ առ խիտ ուղէշօք, եւ թանձրամած տերեւօք, եւ ոչ պտղովք. (Անան. ի յովնան.։)
scientific;
mathematical;
mathematician;
scholar, learned man.
· Calfa
Երեք այս (հոտոտ, ճաշակ, շօշափ) յուսմնականս ինչ ոչ օգտակային, այլ միայն ի մարմնոյ կազմած. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)
gastrolater, belly-god.
· Calfa
Սողուն ասէ զորովայնապաշտս եւ զմածնուլն ընդ երկիր. (Մեկն. ծն.։)
to form a vase with a large belly;
to make a very large or capacious vase.
· Calfa
Երկու գունդս օդեղէնս մածոյց, որովայնացոյց, բերանացոյց, եւ զհամատարած լոյսն էարկ ի նոսա. (Վրդն. ծն.։)
to create, to produce, to make;
to strengthen, to confirm, to consolidate;
— զոք ի բարիս, to confirm in the right way.
· Calfa
Հաստատել. պնդել. յեցուցանել. մածուցանել. արմատացուանել. եւ Ստեղծանել, առնել. արձանագրել. (արմատն Հաստ, եւ Աստի՛. զոր տեսցես)
to question, to examine.
· Calfa
Յամենայն զօրութենէ հարցաքննող, ողորմած, ոգեշահ գոլ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to coagulate, to curdle.
· Calfa
πύτω, πύσσω coagulo Մակարդել որպէս զխախաց. մածուցանել. պնդել. խախցել.
to allure, to entice;
to familiarize, to attach, to attract, to draw with.
· Calfa
προσκολλάω agglutino. Տալ խանձիլ եւ մոլեգնաբար իմն մածանիլ. որպէս սոսնձով մատուցանել. կարել. կցել. ձգել, յանկուցանել. փակցընել, կպցընել.
to roast, to broil, to scorch, to burn, to glow;
to be fired with, to bend one's wbole soul to, to become attached to, to apply one's self to, to get accustomed or inured to, to give one's self up to;
to be eager, to long, to hurn with envy or desire, to be enamoured of, to be smitten with, to burn with love, to be mad with love for;
— յանառակութիւնս, to be sunk in dissoluteness
· Calfa
cf. ԽԱՆՁԵՄ։ ԽԱՆՁԻՄ 2 (եցայ.) ձ. ԽԱՆՁԻՄ προσκολλάομαι adhaereo. գրի եւ ԽԱՆԾԻԼ. Առ բորբոքման ախտի՝ ստէպ եւ անսանձ բերիլ ի նոյն. յտրիլ. անկղիտանալ. մածանիլ. սովորիլ ի չար անդր. ունականալ ի վնասակարս. յորմէ եւ Գիշախանձ, Մարդախանձ, եւ այլն. գէշ սովորութիւն ընիլ, փակչիլ.
catarrh, cold;
ծանր՝ թեթեւ —, severe, slight cold;
— գլխոյ, cold in the head;
— լինել, to catch a cold.
· Calfa
Անլուծանելի խարբխի դեղ եւ մածուն առնեն. (Մխ. ապար.։)
to shake, to shatter, to demolish, to ruin, to destroy;
to deteriorate, to hurt, to corrupt;
to renew pain or grief;
— զվէրս, to tear open healing wounds;
to irritate, to excite anew.
· Calfa
Յարկս տապալեալ, խորանս խարխալեալ. Խարխալեալ կազմածք. (Նար. ՟Կ՟Է։ Ի գիրս խոսր.։)
bringing darkness, tenebrous.
· Calfa
Բերօղ զխաւար. խաւարեցուցիչ. եւ Բերօղյինքեան զխաւար, խաւարամած.
dark, murky, dim.
· Calfa
ԽԱՒԱՐԱԲՈՐԲ կամ ԽԱՒԱՐԱԲՈՐԲՈՔ. Որոյ բորբն կամ բորբոքն եւ նշոյլն ոչինչ ընդհատ է ի խաւարէ. Աղօտ. մտուերամած. մթագին.
dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.
· Calfa
Զգածեալ խաւարաւ. խաւարազգեաց. խաւարամած. խաւարեալ. խաւարային մթագտին. (իրօք կամ նմանութեամբ)
obscure, gloomy, dark.
· Calfa
σκοτινός, σκοταῖος tenebrosus, tenebricosus, obscurus ζόφος իբր ζόφεος caliginosus. Խաւարային. խաւարտն. աղջամղջին. խաւարեալ. մութ. մթին. նսեմ. անլոյս. միգամած.
pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.
· Calfa
Գիտացից ճարակ՝ ազատել զնոսա։ Զիա՞րդ եղեր ողորմած. (ի բնութենէ՞, եթէ ի ճարակէ մտաց. Վրք. հց. ձ։)
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
· Calfa
Կերպարանէի զիս ողորմած. (Սարգ. յկ. ՟Է։)
half, in part, imperfect.
· Calfa
Մի կիսամասնեայ զաստուած ծանիցուք. այսինքն լոկ ողորմած, կամ սոսկ արդար. (Բրս. սահմ. կրօն.։)