Entries' title containing նա : 6571 results

Սունակոթ

s.

staff, javelin-shaft.

· Calfa

NBHL (2)

Զնիզակաբեկս, զբեկորս աղեղանց, զտիգաբունս, զսւնակոթս (կամ զսունէակոթս). (Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 9։)

որպէս Սըւնակոթ. λόγχη lancea, hasta. (լծ. աշտեայ). Կոթ սըւնոյ. տիգաբուն. նիզակաբուն.


Սունաւոր

cf. Սուինաւոր.

· Calfa

NBHL (2)

որպէս Սըւնաւոր. Կրօղ զսուին.

հետեւակազօր մկնդաւորք եւ սունաւորք։ Վաղրաւորք, սակրաւորք, սունաւորք։ Սունաւորք՝ աղեղնաւորք. (Ագաթ.։ Բուզ. ՟Դ. 15։ Շ. եդես.։)


Սուռնաբ

s.

prince of death, Satan.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, որ և սուռնաբայ, սուռնափայ, նիւռնաբ, սուրնաբա, սիւրնապ (գրծ.-աւ) «սատանայ, սադայէլ, ցուլ մոլորութեան, իշխան մահու» Վանակ. յոբ. Վրդն. երգ. Գնձ. գրուած է զոււռնափայ Երզն. մտթ. 276 ա, լեառն սուռնաբայ Վրդն. սղ. ճխգ, tջ 484,


Շնաբար

adj.

like a dog.

· Calfa

NBHL (1)

Գտան շնաբարքն լափելով, արք իբրեւ երեքհարիւր. (Եղիշ. դտ.։)


Շնաբարոյ, ից

adj.

dog-hearted, churlish, evil, biting;
cynic.

· Calfa

NBHL (6)

Այրն խիստ, եւ չար խորհրդովք, եւ այր շնաբարոյ. ((եբր. քալիպպի. լծ. ար. քելբ ) ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 3։)

Ասէ, այր շնաբարոյ, էր, այսինքն լիրբ եւ անամօթ. (Կիւրղ. թագ.։)

Չորրորդ հարուած շանաճանճն՝ շնաբարոյ կնամոլեացն. (Նախ. ել.։)

Այլ թէ այրն շնաբարոյ իցէ, դատաստան այս լիցի. (Մխ. դտ.։ Տե՛ս եւ Լաստ. ՟Ի՟Գ։ Ուռպ. ՟Լ՟Ը. իբրեւ այր չար։)

Որ ընդ անզգամ եւ ընդ շնաբարոյ կնոջ բնակեսցէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

κυνηγός (որ եւ որսորդ), κυνήθης canino more praeditus. Ունօղ զբարս շան կամ շնացողի. անառակ. եւ Անյադ. յափշտակօղ. վատթար.


Շնաբերան

adj. fig.

dog-mouthed;
biting, sarcastic, slanderous.

· Calfa

NBHL (1)

զայս ամենայն լուաւ ի կատաղախօս ի շնաբերանն փիսակայ. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Շնագայլ, ոյ

s.

jackal.

· Calfa


Շնագլուխ

cf. Շանագլուխ.

· Calfa

NBHL (1)

Շունս չորեքմարմինս, եւ ձիս շնագլուխս. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Շնական, ի, աց

adj.

canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.

· Calfa

NBHL (8)

Սիմոն մոգն՝ աստուածայինս ոչ ունելով հրեշտակս, այլ շնական դեւս. (Ճ. ՟Բ.։)

Վանեա՛ ինձ զշնականացն զօշոտութիւնս եւ զանյագութիւն. (Առ որս. ՟Ա։)

Շնականն առ բարս որովայնապարար լինի. (Լծ. առ որս.։)

Որպէս այժմ շնականքն ասին, որ շանց պէս լրբին, յորժամ զապիրատութիւն ուրուք տեսանեն. (Կիւրղ. թագ.։)

Շնականացն անցեալ խոստովանեսցին հոյլք. (Պիտ.։)

Ի սոսկ մտածութեանզ գոլ զառաջիկայս, որպէս կարծեցին գոլ շնականքն. (Անյաղթ պորփ.։)

Զշնական իմաստասէրն՝ եռապատուեան յորջորջմամբ սահմանեն. (Մագ. ՟Ծ՟Է. (որպէս թէ՝ իբրու զշուն արթուն, տիրասէր, եւ դիմակալ օտարի)։)

κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.


Շնականութիւն, ութեան

s.

cynism.

· Calfa


Շնակաքիք

adj.

dog-footed.

· Calfa

NBHL (1)

Արք վեցոտեայք, եւ փոկոտունք, եւ շնակաքօք (կամ շնակաքիք). (Պտմ. աղեքս.։)


Շնակերպ

adj. adv.

dog-shaped;
like a dog.

· Calfa

NBHL (1)

Շիջո՛ զամենայն հուր ցանկութեան շնակերպ դիւացն ի բոլոր անձնէ իմմէ։ Ժողովեցան ի վերայ իմ տեսակք ամենայն չարեաց՝ շնակերպ դիւացն խորհրդածութեամբ եւ ձեռնարկութեամբ. (Մարաթ.։)


Շնամ, ացայ, ացի

vn. fig.

to commit adultery;
to worship idols, to idolize;
to usurp, to ravish.

· Calfa

NBHL (5)

Այր ոք թէ շնասցի ընդ առնակնոջ, կամ շնայցէ ընդ կնոջ ընկերի իւրոյ, մահու մեռցին շնացօղն (այր), եւ շնացեալն (կին)։ Մի՛ շնար։ Անդէն շնացաւ ընդ նմա ի սրտի իւրում։ Շնային ընդ քարի եւ ընդ փայտի (ընդ կուռս).եւ այլն։

Ոմնզ մի շնաց ընդ առնակին։ Մի՛ եւս այլ շնասցես ո՛վ գերի. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ի՟Ա.։)

Շնաց ընդ աղջիկն. (Վրք. հց. ձ։)

Ազգ չար է շնացօղ։ Շնացօղք, ո՛չ գիտէք եւ այլն. (Կինս այս շնացեալ է. եւ այլն։)

μοιχεύω, μοιχάομαι adulteror ὀ μοιχεύων , μοιχός, ἠ μοιχευομένη, μοιχαλίς adulter, -rus, -ra. Որպէս շուն անխտիր իլ խառնակիլ, պղծել եւ պղծիլ կանամբի առն կամ արամբիլ կնոզջ ընդ օտարի։ Նմանութեամբ՝ Թողուլ զաստուած, եւ պաշտել զկուռս, զախտս, զաշխարհ, զինչս.


Շնամիտ

adj.

doggish, rascally, whorish.

· Calfa

NBHL (1)

Պատահի շնամտացն եւ բոզաբարոյիցն արհամարհել զտեառն վարդապետութին. (Երզն. մտթ.։)


Շնանուն

adj.

incestuous, adulterous.

· Calfa

NBHL (2)

Վատանուն որպէս զշուն. շնաբարոյ. բորբորիտ. թոնդրակեցի մծղնեայ. սկունդ. սկնդիկ.

Կունծիկ ոմն շնանուն աբեղայ. (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Շնառ

s.

dog-theft.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն գայլառի եւ շնառի եթէ կենդանի ըմբռնեալ՝ զենցեն, ի պէտս ածցեն, եւ մի՛ խոտեսցեն. (Կանոն.։)


Շնասէր

adj.

libidinous, lascivious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռաց զրպարտողին՝ ի լեզուագար շնասիրի. (Մխ. երեմ.։)


Շնաստղ

s. ast. dog-star, Sirius.

· Calfa


Շնավանք

s.

house of Thondracian sectarians, (Paulicians).

· Calfa

NBHL (2)

Բնակարան շանց, այսինքն շնացողաց եւ շնացելոց, թոնդրակեցւոց.

Բնակեալք են ի շնավանսն այն արք հանդերձիւք կրօնաւորաց, եւ կանանց բազմութիւն բոզից. (Մագ. ՟Ա։)


Շնացող

cf. Շնացօղ.

· Calfa


Շնացօղ

s.

adulterer.

· Calfa


Շնացեալ

s.

adulteress;
cf. Շնամ.

· Calfa


Շնացողական, ի, աց

adj.

adulterine.

· Calfa

NBHL (2)

Սեպհական շնացողաց եւ շնութեան.

Շնացողական ախտ, կամ կատաղութիւն. (Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)


Շնացողութիւն, ութեան

s.

cf. Շնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս աշխարհի սէր՝ թշնամութիւն ասաց առ աստուած, եւ շնացողութիւն. (Վանակ. յոբ.։)


Տաճկաբնակ

adj.

inhabited by Turks.

· Calfa


Տաճկանամ, ացայ

vn.

to become or turn Turk.

· Calfa


Տաճկինակ, աց

s.

whip, rod;
whipping, thrashing.

· Calfa

Etymologies (3) · Adjarian

(ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց ա-ռանց վկայութեան) «ծեծի գաւազան կամ մտրակ, ծեծ» Կանոն. Ոսկիփ.։ (ՆՀԲ դնում է նաև տակճինակ և տակինակ գրչութիւնները. սրանցից առաջինը կարող է ստոյգ լինել, բայց երկրորդը ՆՀԲ-ի հնարածն է թւում ևզելու համար թրք. degenek բառին. եր-կուսն էլ չկան վկայութեանց մէջ. չունի նաև ՋԲ)։-

-Պհ, *tačikenak «խարազան» բառից. հմմտ. պրս. [arabic word] taziyāna «խարազան», որ ենթադրում է պհլ. *tacikānak ձևը։ Միջին շրջանից փոխառեալ է վրաց. თაჯაგანი տա-ջագանի, ტაჯგანი տաջգանի, თაxგახალ։ տաջգանալա «խարազան, մտրակ»։-Հիւբշ. էջ 515։

ԳՒՌ (dialectal) Առանից ձևափոխեալ եմ կարծում տաճար Ղրբ. Շմ. «կարճ ու հաստ ձեռնա-փայտ» (Ամատունի, Հայոց բառ ու բան 616), տաճակ Ղրբ. «ոստայնի մի փայտը կամ գա-ւազանը» (ըստ Բարխուդարեան, Չորանն ա նշ. 81-82 տաճարկ)։

NBHL (2)

Տասն տաճկինակ, եւ հարիւր դրամ տուգանս առցեն. (Կանոն.։)

Եթէ տեսանես որ տաճկինակով զարնեն, շատ լաւութիւն գտանէ. (Ոսկիփոր.։)


Տամկանամ, ացայ

vn.

to be wet, moistened, to become humid, moist.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ցօղոյ լերանց տամկանան. (Յոբ. ՟Ի՟Դ. 8։)

ὐγραίνομαι madesco, madefio. Տամուկ լինել. խոնաւանալ. թրջիլ. խոխոմիլ. թաց ըլլալ, թրջուիլ.


Տանջանական, ի, աց

adj.

tormenting, torturing, inflictive, penal.

· Calfa

NBHL (1)

Գոլն տանջանական եւ պատուհասական եւ դիւրաշարժ առ ի բարկութիւն։ Ոչ տանջանական գոլն, եւ ոչ պատուհասական. (Արիստ. առաք.։)


Տանջանակից

adj.

sharing in torture.

· Calfa

NBHL (2)

Կցորդ տանջանաց այլոց. ի միասին տանելի. պատժակից.

Նորուն տանջանացն տանջանակից. (Մանդ. ցանկ.։)


Տանջանարան, աց

s.

rack, instrument of torture.

· Calfa

NBHL (6)

Յայսոսիկ տեղիս տանջին անիրաւք. եւ սա մէջ ինչ գոլով՝ մաքրող թուի, եւ ոչ տանջանարան։ Որպէս օթեւանքն արդարոց զանազանք, այսպէս եւ տանջանարանքն մեղաւորացն բազմադիմի. (Նոննոս.։ Լմբ. սղ.։)

Տանջանարան կետոսի. (Փիլ. յովն.։)

Լինել արժանի գեհենի, զանազանութիւն ամենայն իրօք ունելով տանջանարանացն։ Նորագոյն տանջանարանաց եղեւ գտիչ։ Չարաչար տանջանարանք ճանապարհին չարագոյն էր քան զսպանումն եւ զմահ։ Ոչինչ քան զնոսա չարչարանսն չարագոյն է լուեալ ոք տանջանարան։ Համօրէն տանջանարանօք. (Բրս. հց.։ Նոննոս.։ Վրք. ոսկ.։ Վրք. հց. ՟Դ։ Ճ. ՟Բ.։)

Հրամայէ հանել զնա ի տանջանարան երկաթեղէն տապակի։ Զտանջանարանսն բազմապատիկս։ Հերքեսցին տանջանարանքն բազմօրինակք։ Այրեցողականն առանց լուսոյ՝ մեղաւորաց կարգի տանջանարան. (Յհ. կթ.։ Նար. հթ. ղե։ Շ. բարձր.։)

Եւ էր տանջանարանն՝ զոր պատրաստեցին, նորագոյն. (Ղեւոնդ.։)

βασανιστήριον, βασανισμός locus et instrumentum cruciatus, torment, supplicium. Տեղի տանջանաց.


Տանջանաւոր, աց

adj. s.

tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.

· Calfa

NBHL (4)

Ընդ պատժական տանջանաւոր խոշտանգանօք արկանելն զմեզ։ Եւ մի ի ձեռն տանջանաւոր մահու ելանիցէք ի բնակութենէ ձերմէ. (Արծր. ՟Գ. 5։)

Կորզեաց զոգիս տանջանաւորացն յինքն, տեսեալ զոգիս տանջանաւորաց նեղեալս ի դժոխս։ Ի խաւարի է բնակութիւն տանջանաւորացն. ոչ նուազեսցի (հուրն) ի չարչարելոյ զտանջանաւորսն՝ զոր տանջիցէ. (Եզնիկ.։ Վեցօր. ՟Զ։)

Ո՞ւր են՝ որ ասիցեն, եթէ տանջանաւորացն մխիթարութիւն է, եթէ ամենեքեան ի տանջանս գտանիցին։ Տանջանք ի տանջանս տանջանաւորացն յաւելուցուն. (Ոսկ. ես.։)

Որ զհարիւր դահեկանն պահանջեաց, մատնի ի ձեռս տանջանաւորացն. (Ոսկ. հռ.։)


Դատաստանագիրք, գրոց

s.

cedex, code of laws.

· Calfa

NBHL (1)

Գիրք օրինաց դատաստանի։ Մխ. դտ եւ այլն։


Դատաստանական, ի, աց

adj.

judicial, done by legal authority.

· Calfa

NBHL (1)

Եղելոցն պատճառ արարիչն գոլ աստուած, եւ աշխարհիս ապականութեամբ վասն դատաստանականին. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Դատաստանարան, աց

s.

tribunal, court of justice.

· Calfa


Դատարկանամ, ացայ

vn.

to be vacant, void;
to be empty;
to be useless;
to be idle or unoccupied.

· Calfa

NBHL (5)

ἁργέω, ἁργός εἱμί otior, otiosus sum Անգործ լինել եւ կալ. խափանիլ գործոյն, եւ ի գործոց. պարապ կենալ.

Խափանեալ դատարկացաւ գործ տաճարին։ Դատարկացան աղօրիք։ Յաւուրն շաբաթուց եգիտ զհրէայսն դատարկացեալս։ Կամիս, զի մի՛ դատարկասցի գործ իմաստութեանն։ Ոտք նոցա դատարկացեալք ի գնալոյ։ Որոց դատաստանն ի բնէ ոչ դատարկանայ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 24։ Ժող. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 25։ Իմ. ՟Ժ՟Դ. 5։ ՟Ժ՟Ե. 15։ ՟Բ. Պետ. ՟Բ. 3։)

Դատարկանայ յամենայն հոգոց եւ ի զբաղմանց. (Վրք. հց. ՟Բ։)

Պարտ էր յամենայնէ դատարկանալ, զի սիրոյն աստուծոյ պարապէաք։ Դատարկանալ յամենայն չարեաց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։ եւ Սարգ. յկ. ՟Ե։)

cf. Շաբաթանալ, եւ cf. Դադարել.


Դարանագործ

adj.

insidious, footpad, plotter;
— լինել, to seek to surprize some one, to watch, to beset, to supplant.

· Calfa

NBHL (3)

Որ դարան գործէ. դարանակալ. եւ Չարարուեստ.

Դարանագործ թշնամի. (Վրդն. երգ.։)

Դարանագործ մեքենայ. (Պիտ.։)


Դարանակալ, ի, աց

adj.

cf. Դարանագործ.

· Calfa

NBHL (6)

Եդին դարանակալս շուրջ զգաբաաւ։ Պաշարեցին զամրոց դարանակալցն։ Եղիցի դան օձ դարանակալ ի ճանապարհի.եւ այլն։

Տո՛ւր ինձ զքոյոց աթոռոցդ զդարանակալ իմաստութիւն. իմա՛, առընթեր նստեալ, աթոռակից.

Դարանակալ եղեն նմա առ դրան քաղաքին։ Առ ամենայն անկեան դարանակալ լինի։ Յանձուկս դարանակալ եղեն։ Դարանակալ լիցուք արդարոյն.եւ այլն։

Առիւծ որսոյ լինի դարանակալ. (Սիր. ՟Ի՟Է. 11։)

Այնքան լաւ է ժուժկալութին, եւ դարանակալ լինել վասն բարւոյն. իմա՛, դեգերանք։

ἑνεδρεύων (դարանօղ), ἕνεδρον (դարան). insidiator, insidiosus Որ նստի ի դարան. դարանագործ. որոգայթադիր. դաւաճան.


Դարանակալութիւն, ութեան

s.

ambush, ambuscade, obsession.

· Calfa

NBHL (5)

Յո՞յր վերայ ոչ եկեսցէ դարանակալութիւն առ ի նմանէ. (Յոբ. ՟Ի՟Ե. 3։)

Ոչ եւս տակաւին հարկանէ դարանակալութեամբ զգարշապարս. (Եպիփ. խչ.։)

Դարանակալութիւք թշնամւոյն պէսպէս են եւ զանազան. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)

Դարանակալութեամբ պատրիմ ի նոցա խարդախութենէ. (Լմբ. սղ.։)

ἑνέδρα insidiae Դարանագործութիւն. դարան. նենգութիւն. որոգայթ չարարուեստ.


Դարանակեմ, եցի

va.

to dilucidate.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱՐԱՆԱԿԱՊԵԼ ԴԱՐԱՆԱԿԵԼ. Դարանաւ ըմբռնել, որսալ.

Ընդ ծածուկ դարանակապեսցէ ընդ ձեռին իւրում։ Սկսանի դարանակել զբանս յոբայ. (Վանակ. յոբ.։)


Դարանամուտ, մտից

cf. Դարանակալ.

· Calfa

NBHL (8)

Իբր Դարանանալ, կամ դարանիլ.

Ի ծածուկ դարանայ. (Վանակ. յոբ.։)

Կացուսցես քեզ դարանամուտս քաղաքին նորա։ Յուսացեալ էին ի դարանամոտսն՝ որ էին զգաբաաւ.. եւ յարձակեցան դարանամուտքն. (Յես. ՟Ը. 2։ Դատ. ՟Ի. 36. 37։)

Իշխանութիւն ամենայն սխալ է եւ վրիպակ, բազումս ունենալով զդարանամուտ սպասեական. (Փիլ. իմաստն.։)

Դարանամուտ լինել յետուստ քաղաքին, կամ յանդաստանին, յայգեստանին, եւ հեղեղատին, եւ այլն. (Յես. ՟Ը. 4։ Դտ. ՟Թ. 32։ ՟Ի՟Ա. 20։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 22։ Փիլ. լին. ՟Դ. 228։)

Խորամանկ խաբէութեամբ դարանամուտ լինել յամուրս իւրոյ աշխարհին. (Եղիշ. ՟Գ. այսինքն պահէր զանձն՝ ի ծածուկ մեքենայելով։)

ἑνεδρεύων, ἕνεδρον, λοχῶν ἑνέδρα insidiator, insidiae Որ ի դարան մտեալ է կամ մտանէ. դարանակալ.

ԴԱՐԱՆԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. ἑνεδρεύω insidior Ի դարան մտանել. դարանակալ լինել. դարան գործել.


Դարանայոյզ առնեմ

sv.

to investigate or observe the ambushes, to beware of.

· Calfa

NBHL (2)

Դարանայոյզ արար զնա (զտեղին), եւ զգուշացաւ անտի. (՟Դ. Թագ. ՟Զ. 10։)

ԴԱՐԱՆԱՅՈՅԶ ԱՌՆԵԼ. Յուզել զդարանն. դիտել եւ զգոյշ լինել ի դարանաց. պահ դնել զգուշութեան. յն. պահել. φυλάσσω servo, observo


Դարանապետ

s.

chief of footpads.

· Calfa

NBHL (3)

Զինուորքն ընդ դասապետսն, եւ դարանապետքն ընդ զօրագլուխսն։ Ի դարանապետաց եւ ի դասապետաց։ Երկրորդ իշխանքն դարապետք (կամ դարանապետք) եւ դասապետք լինելով. (Փիլ.։)

Դարանապետք քնէածք (լաւ եւս, դարապետք). (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

λοχαγός cohortis (insidiantis) praefectus, centurio Զօրագլուխ առանձին գնդի՝ առաւել ի պէտս դարանաց. ըստ հոմաձայնութեան յն. λοχαγός գնդապետ, եւ դարանապետ. զի λόχος , եւ գունդ, եւ դարան։ (Վրիպակաւ գրի եւ Դարապետ, որ է դռնապան։)


Դարանաւանդք տան

s.

ceiling, roof.

· Calfa


Դարբնական, ի, աց

adj.

belonging to a smith;
—ն, smithcraft.

· Calfa

NBHL (5)

Ոմանք յարուեստից գործականք են. հիւսնական, դարբնական. (Փիլ. այլաբ.։)

Դարբնական փուք. (Շ. թղթ.։)

Դարբնական իմն գոլ, եւ առանց ազատութեան, եւ ոչ արժանացեալ ամենեւին կոչիլ խրատ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

χαλκευτικός fabrilis Սեպհական դարբնաց եւ դարբնաթեան.

Կամ βάναυσος, βαναυσικός artifex mechanicus, qui opus ad ignem conficit;
illiberalis Մեքենական, ծառայական՝ հանգոյն արուեստի դարբնաց.


Դարբնասալ

s.

anvil.

· Calfa


Դարմանական, ի, աց

adj.

remediable, curative.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ ի բնութենէ մտաց, եւ ապա յիշատակացն (բարեաց) որ հանապազորդ լինին, այսինքն դարմանականն. (Ոսկ. ես.։)


Դարմանաւոր

adj.

curing.

· Calfa

NBHL (4)

Ի քաղցական եւ դարմանաւոր աշխարհիս՝ լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)

Նախակիր եւ դարմանաւոր մարմին. (Միսայէլ.։) դարմանաւոր. Դարմանեալ, յանձանձեալ. բուծեալ. եւ Բուծ.

Ընտրեսցեն զարարիչն եւ զարարածս ի միմեանց, զդարմանիչն եւ զդարմանաւորսն. (Յճխ. ՟Դ։)

Գայլն օցտեաց զիմ դարմանաւորն. յն. բտած ոչխար. (Ոսկ. յաւետիս.։)


Դարշունակալ

adj.

cf. Սուսերաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Դահիճք, եւ դարշունակալք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Դարունաճ

s. bot. corn-poppy, corn-rose.

· Calfa


Definitions containing the research նա : 10000 results

Անզբաղութիւն, ութեան

s.

leisure, tranquillity.

· Calfa

NBHL (2)

Կրօնաւորի բերդ ամուր է անզբաղութիւն. (Նեղոս.։)

Պա՛րտ է նախ զհաւատ մտաց առ տեսութիւնն Աստուծոյ անզբաղութեամբն ընդելացուցանել։ Զմտացդ իմացումն սրբութեամբ սրտի եւ անզբաղութեամբ հոգւոյ հպեցո՛ յԱստուած. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Անզբօս

cf. Անզբաղ.

· Calfa

NBHL (2)

Նոյն է ընդ ԱՆԶԲԱՂ. (լծ. եւ յն. անբէրի՛սբաստօս ոչ այսր անդր ձգձգեալ). Ազատ իբր ի զբօսանաց ալեաց. անխռով. հանդարտ. ասուտէ. րահաթ. տաղտաղասըզ. ἁπερίσπαστος, ἁμετεώριστος. non distractus.

Թէ զերկիւղն Աստուծոյ ունիցին դաստիարակ, անզբաղ մնան յաշխարհէ. (Լմբ. սղ.։)


Անզգալի, լւոյ, լեաց

adj.

insensible, imperceptible.

· Calfa

NBHL (3)

Որ չէ զգալի, եւ ոչ իմանալի. հեռի ի զգայութենէ եւ ի մտաց. օտար. տույուլմազ, զայրի մահսուս.

Մանաւանդ՝ անզգայ. չզգացօղ. տույմազ, պիլահըսս.

Ադամանդ՝ անախտ գոյ, եւ ամենայն երկաթոյ հարուածոց անզգալի։ Անզգալւոյն դրակից իմն է եւ հուպ անշունչն։ Յածին ընդ անզգալի արարածոց յածմունս։ Ընդ անզգալիսն մարտնչին (այս ինքն նաւավարք ընդ ջուրս). (Պիտ.։)


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (2)

Անզգամ է՝ որ բանակաւն սխալէ, եւ զչարն հաճութեամբ որպէս զբարի գործէ։ Անզգամ վասն այնորիկ է, զի զոր գիտէ՝ կամաւ արհամարհէ, եւ չար կամացն իւր հետեւելով՝ արհամարհէ զգիտութիւնն Աստուծոյ. զի այս է տեսակ անուանդ զօրութեան. (Լմբ. առակ.) եւ (Լմբ. սղ.։)

Ատելի արարէք զիս՝ երեւելի անզգամ ամենայն բնակչաց երկրիս։ Մի՛ ոք համարեսցի զիս անզգամ։ Խրատիչ անզգամաց, վարդապետ տղայոց։ Անզգամաց արմատս ձգեալ։ Զանզգամ սպանանէ բարկութիւն։ Այր անօրէն եւ անզգամ գնայ զճանապարհս թիւրս։ Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անզգամն ծիծաղելով գործէ զչար։ Յականջս անզգամի ամենեւին մի՛ խօսիր։ Իբրեւ զմի ի կանանց անզգամաց խօսեցար. եւ այլն։


Անզգամաբար

adv.

foolishly, stupidly;
imprudently, perversely.

· Calfa

NBHL (3)

Անզգամութեամբ. չարութեամբ. անամօթաբար. շերր իլէ. էտէպսիզլիյիլէ.

Յայտնի անզգամաբար ոչ կարացին ասել ցնա, կուրացի՛ր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։)

Առնել զկամս բնակեցելոցն ի նոսա դիւացն անզգամաբար. (Մաքս. ի դիոն.։)


Անզգամիմ, եցայ

vn.

to be rascally, to be knavish, to be wicked;
to become mad, to grow mischievous.

· Calfa

NBHL (6)

πονηρεύομαι. malignor, male facio. Չարանալ. գործել զչարիս ըստ անզգամաց. անզգամ լինել. անմտանալ. մոլիլ.

Քաւ լիցի ձեզ ե՛ղբարք, մի՛ ինչ անզգամիք։ Անզգամեցար պղծել զճանապարհս քո։ Եւ դուք անզգամեցայք առնել առաւել քան զհարսն ձեր. (Դատ. ՟Ժ՟Բ. 23։ Երեմ. ՟Բ. 33։ ՟Ժ՟Զ. 22։)

Անզգամեցաք ամենեքեան՝ քահանայք եւ ժողովուրդք. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)

Ի վերայ ամենայն մեղանաց՝ որով անզգամիմք, ընթանայ մաղթանքս. (Լմբ. սղ.։)

Որ յանզգամել անասնոց՝ ի սրտմտութիւն յուզին. (Եւագր. ՟Ի՟Դ։)

Մերթ՝ չարանալ, որպէս զչարիլ, դժկամակիլ. կիւճէնմէք. ἁγανακτέω. indignor, stomachor.


Անզգամութիւն, ութեան

s.

roguery, knavery;
malignity, ill turn, wicked action.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ առնէք զանզգամութիւնդ զայդ։ Ըստ ամենայն անզգամութեան՝ զոր արարին ի մէջ Իսրայէլի։ Թողէ՛ք զանզգամութիւն, եւ կեցջիք։ Ոչ ետ անզգամութիւն Աստուծոյ։ Գուցէ խօսիցիս ընդ Յակոբայ անզգամութեամբ։ Մի՛ տար պատասխանի անզգամին ըստ նորա անզգամութեանն։ Վասն անզգամութեան շրթանց՝ յօտար լեզուս խօսեսցին։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան։ Չարակնութիւն անզգամութեան շլացուցանէ զբարիս. եւ այլն։

Անզգամութիւն է չարութիւն բանականին՝ պատճառ կելոյ չարաչար. (Արիստ. առաք.։)


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (6)

Մեռեալ ոք անզգայ յամենայն շարժմանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Անզգայիւքն կղզւովք զզգայուն բնակիչսն զարթուցանէ. (Գէ. ես.։)

Եւ անմիտ. անիմաստ. անբան. անբանական. ապուշ. թմրած.

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.

Շուն՝ անզգայ առեալ զհացն՝ վաղվաղակի փախեալ հեռանայ. (Կլիմաք.։)

Ըստ նմանութեան քառոտանեաց պաճարեղինաց յանզգայս եղեալ. (Նար. ՟Ժ։)


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (6)

Մեռեալ ոք անզգայ յամենայն շարժմանէ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Անզգայիւքն կղզւովք զզգայուն բնակիչսն զարթուցանէ. (Գէ. ես.։)

Եւ անմիտ. անիմաստ. անբան. անբանական. ապուշ. թմրած.

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.

Շուն՝ անզգայ առեալ զհացն՝ վաղվաղակի փախեալ հեռանայ. (Կլիմաք.։)

Ըստ նմանութեան քառոտանեաց պաճարեղինաց յանզգայս եղեալ. (Նար. ՟Ժ։)


Անզգայական, ի, աց

adj.

cf. Անզգայ.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱՆԶԳԱՅ ըստ ամենայն առման.

Պատկերաց անզգայականաց. անզգայական տաւղաց։ Վարսն անզգայական է. (Նար. խչ. եւ Նար. երգ.։)


Անզգայացուցանեմ, ուցի

va.

to infatuate, to stupefy, to hebetate;
to deprive of reason.

· Calfa

NBHL (1)

Թունաւոր ճճիք, եւ դաժանութիւնք արմատոց եւ բուսոց կարեն զմեզ անզգայացուցանել. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)


Անզգայութիւն, ութեան

s.

insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.

· Calfa

NBHL (5)

Որք մեռեալ են հոգւով, եւ յանզգայութեան են մեղացն չարչարանաց. (Շ. ամենայն չար.։)

Անհնարին անզգայութեամբ մերկ զանձն ընդ դաշտսն կոծելով. (Ագաթ.։)

Զարմացմամբ որպէս յանզգայութիւն ըմբռնէին։ Առ անզգայութեան սրտին ոչ իմանայր. (Փարպ.։)

Անզգայութեամբ պատուողացն (յն. պատուոցն) բարեգործն թշնամանեալ. (Բրս. հց.։)

Անապակ՝ մոռացման, միանգամայն եւ անզգայութեան պատճառ լինի. (Փիլ.։)


Անզգայուն, յնոյ, ոց

adj.

insensible.

· Calfa

NBHL (3)

Պատկեր կանգնեաց ի փայտէ եւ յանզգայու կերպարանաց։ Անզգայութիւն նիւթոցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. եւ 9։)

Պարունակօղ եմ անզգայնոց՝ եւ զգայական. (Շ. իմ. եղակ.։)

Քուն անզգայուն, քուն մշտնջենաւոր։ Արթնութիւնք նոցա անզգայունք. (Բրս. հց. եւ Բրս. արբեց.։)


Անզգաստ, ից

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

· Calfa

NBHL (4)

Խժականաց եւ անզգաստից՝ ատեցողացն զբարիս ի դիմի հարեալ. (Յհ. կթ.։)

Անհաշտ թշնամի է, եւ անազդ եւ անզգաստ պատերազմ կալաւ ընդ մեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)

Յանկարծակի եւ յանզգաստս հասանէ օրն մահու. (Տօնակ.։)

Յանզգաստից եկեալ հասանէին ի վերայ նոցա։ Գաղտ բնաւ յանզգաստուց զարհուրեալ գնամք. (Փարպ.։)


Անզգոյշ, գուշի, ից

adj.

incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.

· Calfa

NBHL (7)

Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)

Անզգոյշ ոչ գնացից զճանապարհս նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. (ա՛յլ ձ. անզգուշութեամբ։))

Ոչ ի մի եւեթ ուղղութիւնս հայել, եւ ի հակառակսն անզգուշաբար կալ մնալ. (Նիւս. կուս.։)

Մեռանի անդ անզգուշաբար ի յաւակնայեղց դիմացուածոցն. (Արծր. ՟Ա. ։)

Անզգուշաբար ընթանայի զաստի ճանապարհս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.


Անզգոյշ

adv.

without precaution, inadvertently, imprudently.

· Calfa

NBHL (7)

Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)

Անզգոյշ ոչ գնացից զճանապարհս նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. (ա՛յլ ձ. անզգուշութեամբ։))

Ոչ ի մի եւեթ ուղղութիւնս հայել, եւ ի հակառակսն անզգուշաբար կալ մնալ. (Նիւս. կուս.։)

Մեռանի անդ անզգուշաբար ի յաւակնայեղց դիմացուածոցն. (Արծր. ՟Ա. ։)

Անզգուշաբար ընթանայի զաստի ճանապարհս. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

ԱՆԶԳՈՅՇ. ԱՆԶԳՈՒՇԱԲԱՐ ἁφυλάκτως. Առանց զգուշութեան. անզգուշութեամբ. անպահպանաբար. յանզգաստից. յանկարծ.

ἁφύλακτος. incautus. Որ չէ զգոյշ. ոչ անձնապահ. անզգաստ.


Անզգուշութիւն, ութեան

s.

want of circumspection, unwariness, imprudence, inconsiderateness, negligence.

· Calfa

NBHL (1)

Անզգուշութեամբ ոչ գնացից. (Վրք. հց. ձ։)


Անզեղջ, ից

adj.

impenitent, irreclaimable;
irrevocable.

· Calfa

NBHL (5)

Խստանայ սիրտ նորա, եւ մնայ անզեղջ։ Անզեղջ է ի չարիսն։ Ո՞ւր ես անզեղջդ ի չարիս բանսարկու։ Անզեղջ յանօրէնութիւն, կամ ի ստախօսութիւն, կամ ի նենգութիւնն։ Ի վերայ կամակորիցն եւ անզղջիցն. (Լմբ.։)

Առանց զղջանալոյ.

Ուրախանայ սիրտս՝ անզեղջ։ Երդուաւ անզեղջ. (Լմբ. սղ.։)

Անստրջանալի. ընդ որ ոչ լինի զղջալ. անփոփոխ՝ բարի կամ անբրի. որ ետ չիդառնար. փիւշման օլունմազ. ἁμεταμέλητος.

գրի եւ ԱՆԶԻՂՋ. ἁμετανόητος. Որ չունի զեղջ. որ ոչն զղջանայ. անապաշաւ. անդարձ. չիզըղջացօղ. փիւշման օլմայան. թէօպեսիզ.


Անզերծ

adj.

inextricable.

· Calfa

NBHL (1)

Անզերծ սառնամանիք, կամ վտանգք, տագնապ. (Նար.։)


Անզէն

adj.

unarmed.

· Calfa

NBHL (2)

Անզէն մարդիկդ այսպէս բռնացան. (Եղիշ. ՟Գ։)

Զօրագլուխք մարտի քո անզէնք ի գիտութեանն օրինաց. (Երզն. լս.։)


Անզիրկ

adj.

undeprived.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հանգստեանն մխիթարութենէ անզիրկ մնասցուք. (Խոսր.։)

Յամենայնի անզիրկ պահէ զնոսա յիշխանութենէն. (Ոսկիփոր.։)


Անզղջական, ի, աց

cf. Անզեղջ.

· Calfa

NBHL (3)

Եռացեալհոգւոյն՝ անզղջական իմանալեաւն նահատակէր. (Ոսկ. ղկ.։)

Անզղջական տուր։ Զշնորհ պարգեւացն անզղջականաց. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

Յոր ուրախ լինէր անզղջական խնդութեամբն։ Զուարճանայ զառ ի տէր անզղջական խնդութիւնն։ Ընտրող մտացն հետեւի ուրախ լինելն անզղջական բարերջանկութեամբն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Անզղջութիւն, ութեան

s.

impenitence, obduracy.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԶՂՋԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Անզեղջ մնալն ի չարիս. անդարձութիւն ի մեղաց. խստասրտութիւն մեղաւորի. թէօպէսիզլիք.


Անզնին

adj.

inconsiderable, imperceptible.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վրիպակաւ գրի ստէպ եւ ԱՆԶՆՆԻՆ. արմատն է ԶՆԻՆ, յորմէ ԶՆՆԵԼ. Որ չանկանի ընդ զննութեամբ մտաց, կամ աչաց եւ ձեռաց. անիմանալի. անհաս.


Անզննելի, լւոյ, լեաց

cf. Անզնին.

· Calfa

NBHL (1)

Անճառելիդ Աստուած անզննական ի հրեցինաց. (Շար.։)


Անզոյգ

adj.

odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.

· Calfa

NBHL (4)

Որ չէ զոյգ, կամ չունի իւր զոյգ. անհաւասար ըստ քանակի, կամ ըստ այլոյ բանի. անհանգէտ. անհամեմատ. անմիաբան. եւ կոճատ. ἅνισος. impar, inaequalis. ջուխտ չեղօղ, աննման, անյարմար. էշսիզ, ույզունսուզ, մէնէնտի օլմայան, թեք, տէնգսիզ.

Քանւոյն մանաւանդ եղիցի ուրոյն յատուկ՝ զոյգ, եւ անզոյգ ասիլ. (Արիստ. քանակ.։)

Անմիաբան եւ անհանդարտ կամ դժկամակ սրտիւ. (որ է հելլենաբանութիւն).

Նա զմարմինն գոհութեամբ եւ զոյգ ետ. դու մի՛ հացիդ տժգոհ եւ անզոյգ տանիր. (Ոսկ. ՟բ. կոր.) եւ (Տօնակ.։)


Անզուգական, ի, աց

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

· Calfa

NBHL (4)

Որ յոյժ անհամեմատ եւ անզուգական է իմոց նշանացս. (Նանայ.։)

Թէեւ կարի զանզուգականացն իցէ օրինակս. (Իգն.։)

Գեղեցիկ ո՛չ զկերպարանացն ասէ, այլ զանզուգական փառացն. (Ագաթ.։)

Իբր անզոյգ. անհաւասար. անհամեմատ, այս ինքն անյարմար, անբաղդատ, անկշռեիլ. անզուգելի. ույմազ. նահէմվար. ἅνισος, ἁνώμαλος.


Անզուգականութիւն, ութեան

s.

matchlessness, incomparableness, excellence.

· Calfa

NBHL (2)

Որ եւ այնքան ունի զանզուգականութիւն, որ եւ ոչ զխրացս կօշկաց նորա եմ արժանաւոր լուծանել. (Կիւրղ. ղկ.։)

Այնու զյոյժ անհամեմատութիւնն եւ զանզուգականութիւնն յայտ առնէ. (Նանայ.։)


Անզուգակցութիւն, ութեան

s.

disjunction, separation;
virginity.

· Calfa

NBHL (1)

Չզուգիլն պսակելոց օրինօք. անփորձ մնալն յառնէ. միշտ կուսութիւն Տիրամօր.


Անզրաւ

adj.

interminable, infinite, perpetual.

· Calfa

NBHL (2)

Յանզրաւ թախծանաց։ Յանզրաւ հիքութիւնս. (Նար.։)

ἁνήνυτος. infinitus. Ոյր չիք զրաւ. անաւարտ. անեզր. անվախճան. անվճար. անսպառ. անբաւ. նիհայէթսիզ. թիւքէնմէզ.


Անզրաւական, ի, աց

cf. Անզրաւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանզրաւականացն ցուցանելով կեանս. (Շ. բարձր.։)


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa

NBHL (4)

Ընտիրք՝ անզօրք եղիցին։ Յամենայն կողմանց անզօր. (Ես. ՟Խ. 30։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 4։)

Ետես զինքն թշնամի անզօր առ անտովն. (Աթ. անտ.)

Կանացի կնատ եւ անզօր լինելութեանն. (Պիտ.։)

Ըմբռնէ զնա իբրեւ զանզօր տղայ. (Արծր. ՟Ե. 3։)


Անզօրութիւն, ութեան

s.

weakness, feebleness;
invalidity.

· Calfa

NBHL (1)

Զձեր աղօթսդ օգնական ունել իմում անզօրութեանս։ Կարծելով զայս իւրեանց անզօրութեանն. (Սիսիան.։)


Անէ, էից

adj. s. that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

· Calfa

NBHL (5)

Ոչ թէ անէ երկիր էր. (Տօնակ.։)

Յանէսն ունի (այս ինքն յոչինչ գրէ) զբնականն պատիւ. (Պիտ.։)

Յանէից փոփոխեալք՝ առին զէութիւն. (Շ. ամենայն չար.։)

Ստացողին իմոյ յանէից։ Յօրինեցեր կարող տիրապէս զբովանդակ բնութիւնս ամենայն էից յանէից. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)

Տարր ժամանակիս յանէից. (անդ. ՟Ծ՟Ե.) այս ինքն ի համար ոչնչի, անցաւոր։


Անէակ

cf. Անէ.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականութիւն՝ լուծումն էակին յանէակն։ Լուծիչ էակին յանէակն. (Սանահն.։)


Անէծք, նիծից

s. pl. imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.

· Calfa

NBHL (3)

Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։

Զընդ անիծիւքն ընդ օրհնաբանութեամբ արարեր. (Վանակ. յոբ.։)

κατάρα, ἅρα. maledictio, execratio. որ եւ ՆԶՈՎՔ. Հակառակն օրհնութեան. չարիս մաղթելն. չարաբանութիւն առ ի վնաս եւ ի պատիժ. տարագրութիւն յօրհնութենէ. պէտտուա, լանէթ, իլէնճ.


Անէութիւն, ութեան

s.

nothingness.

· Calfa

NBHL (2)

Որ յանէութենէ զբնաւս ի ցուցակութիւն ածեալ գոյացուցեր. (Պտրգ.։)

Յորժամ յանէութենէ ես տիրական ձեռօքն կենդանաստեղծեալ լինէի. (Պիտ.։)


Անըմբեր

adj.

impatient;
intolerable, insupportable.

· Calfa

NBHL (3)

Էին ոմանք՝ որք անըմբերք եղեալք՝ զրկեցան յանվախճան կենացն. (Սամ.։)

Եւ իբր անըմբերելի. անտանելի. սապր օլունմազ. չեքիլմէզ. յն. անամոքելի. ἅσπονδος.

Ոչինչ է քան զայնպիսի միայնաբարն չար եւ անըմբեր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)


Անըմբերելի, լւոյ, լեաց

cf. Անըմբեր.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛րպէս անըմբերելի է տանջանացն տեսիլ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Անըմբերելի կիրք, կամ վտանգ, ծառայութիւն, ահ կոծ, տանջանք. (Պիտ.։ Արշ.։ Անան. եկեղ.։ Խոսր.։) (Բենիկ.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (8)

Անըմբռնելիք լիցուք ի սատանայէ. (Պրպմ. ՟Լ՟Գ։)

Անինչ կրօնաւոր՝ ճգնաւոր անըմբռնելի (այս ինքն ըմբիշ՝ որ ոչ զմիջոյ ըմբռնի). (Վրք. հց. ձ։)

Ոչ ըմբռնելի ձեռօք. անորսալի. ազատ. աննուաճելի. անարգել. անշօշափելի. դութուլմազ. ἁνάλωτος, ἅσχετος, ἁκράτητος. qui non capitur, qui teneri non potest.

Մնաց անըմբռնելի յայսպիսեաց կրից. (Իգն.։)

Հոգին անըմբռնելի եղեալ՝ թողու զմարմինն, եւ գնայ ի տեղի իւր. (Աթ. ՟Ը։)

Իբր ի վեր քան զըմբռնումն մտաց. անիմանալի. անբովանդակելի. անհաս. անպարագիր. ագլա սըղմազ, ագըլ էրմէզ. ἅπλητος. omnem captum superans.

Ամենեցունց պարունական. իսկ ինքն յամենեցունց բոլորվիմբ անըմբռնելի է. (Դիոն. ածայ.։)

Ասաց զանըմբռնելի անարգանաց եւ զնախատանաց (Փրկչին). (Սկեւռ. ես.։)


Անընդդիմակայ

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՅ ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՑ Որում չիք ոք՝ որ ընդդէմ կայցէ բանիւ կամ գործով. որում անհնար է հակառակ կալ. անհերքելի. անվանելի. դէմ չի կեցուիր. գարշը տուրուշմազ՝ գօնմազ.

Յիշել զանընդդիմակաց զնահատակութիւնս։ Առեալ զանընդդիմակաց հրամանն. (Կորիւն.։)

Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)

Մերթ՝ այն որ չկարէ ընդդէմ կալ. անկարող յընդդիմանալ. գարշը տուրամազ՝ գօյամազ.


Անընդդիմակաց

cf. Անընդդիմակ.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՅ ԱՆԸՆԴԴԻՄԱԿԱՑ Որում չիք ոք՝ որ ընդդէմ կայցէ բանիւ կամ գործով. որում անհնար է հակառակ կալ. անհերքելի. անվանելի. դէմ չի կեցուիր. գարշը տուրուշմազ՝ գօնմազ.

Յիշել զանընդդիմակաց զնահատակութիւնս։ Առեալ զանընդդիմակաց հրամանն. (Կորիւն.։)

Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)

Մերթ՝ այն որ չկարէ ընդդէմ կալ. անկարող յընդդիմանալ. գարշը տուրամազ՝ գօյամազ.


Անընդդիմահար

adj.

not opaque, transparent.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ անարգել. անխափան. աջող.

Յուղարկելոցն ըմբոշխնել անընդդիմահար դիպուածով զստացուածոցն առաւելութիւն. (Պիտ.։) (Նովին առմամբ նշանակէ եւ թափանցիկ։)


Անընդել, ի, ից

adj.

cf. Անընտել.

· Calfa

NBHL (5)

Անընդել գոլով կանոնաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Անընդել դիպուած։ Անընտել ճանապարհ. (Նար.։)

Անընդել եւ անընտանի գազանաց. (Փիլ.։)

Խոժոռ եւ անընդել դիմօք վարին. (Իգնատ.։)

Իբր անձեռնընդել. անընտանի. վայրենի. գազան եւ գազանաբարոյ ոք. դժնեայ. անագորոյն. անգութ. ἁτίθασσος, ἁνήμερος, ἁπηνής. immansuetus, imanis, intractabilis, crudelis. եապանի, զալըմ, գապիլի թէալլիւմ օլմաեան.


Անընդելութիւն, ութեան

s.

cf. Անընտելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդելն գոլ՝ ըստ ամենայն առման.


Անընդհատ

adj. adv.

uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.

· Calfa

NBHL (6)

Աստուծոյ շնորհքն յաւէտախաղաց են, եւ անպակաս, եւ անընդհատ։ Ի խաղաղութեան անընդհատ պատերազմ։ Աչացն ներգործութիւնք՝ շարունակք եւ անընդհատք են. (Փիլ.։)

Անընդհատ խնամոցն Աստուծոյ առ ժողովուրդ. (Սարկ. քհ.։)

Կամ ոչ զատեալ. անանջատ. այրըլմազ. եւ ոչ ինչ ընդհատ կամ աննման. անխտիր.

Առանց ընդհատելոյ. անդադար. միշտ եւ հանապազ. յաւէժ. շարունակաբար. արտը արասը օլմայարագ, պիր տիւզիւյէ, տայիմ.

Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)

ἁδιάστατος. non interruptus, continuus. Ոչ ընդհատեալ. շարունակ. անդուլ անդադար. չմիջահատած. արասըզ. վէթիրէսիզ.


Անընդմիջաբար

adv.

immediately.

· Calfa

NBHL (1)

Անընդմիջաբար սիրելութեամբ ի բաց տանել զմախանս թունաւորս. (Նանայ. յառաջաբ։)


Անընդմիջելի, լւոյ, լեաց

adj.

inseparable, indivisible;
continual.

· Calfa

NBHL (3)

Որ մերձ է առանց իրիք միջոցի. անորոշելի. անանջրպետ. անբաժան. արալըգսըզ. էն եագըն.

Անընդմիջելի անսահման միջոցաւ անջրպետեալ բաժանեցար. (Անան. եկեղ։)

Հոգւոյդ առաջնորդութեամբ միանալ ի քեզ անընդմիջելի. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Անընդոստ

adj.

that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.

· Calfa

NBHL (1)

Մնաց իբրեւ զսել դարբնաց անընդոստ. (Լմբ. ժղ.։)


Անընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

inadmissible.

· Calfa

NBHL (4)

Բայց զի ի բնագրին ոչ գտանի, մեզ անընդունելի է. (Արշ. ՟Ժ՟Ե։)

Իբր անընդունակ. անկցորդ.

Աստուածութիւնն անընդունելի է ամենայն չարութեան. (Փիլ. լին.։)

Անընդունելի է ի բարւոյն բնակութենէ՝ չարութեամբ իւիք ըմբռնեալ հոգի. (Նիւս. կուս.։)