Definitions containing the research նա : 10000 results

Երկնչոտ

cf. Երկչոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ զանձինս աներկիւղս ունելոյ՝ զնա եւս երկնչոտ ուսուցանէին. (Մամբր.։)


Երկնօրէն

adv.

like heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր Երկնանման.


Երկշաբաթի, թւոյ

s.

monday.

· Calfa

NBHL (3)

Երկշաբաթ օր արար աստուած զհաստատութիւնն։ Սկսանի ի յերկշաբաթի. (Տօնակ.։)

Յերկրորդ շաբաթուն երկշաբաթոյն։ Յառաջին երկուշաբաթոյն. (Արշ.։) ՟Բշի. ՟Գշի. այսինքն երկուշաբթի, եւ այլն. (Տօնաց.։)

Կանովն մեծի երկուշաբթին։ Մեծի ՟Բշի գիշերն. (Շար.։ Տօնաց.։)


Երկոտասանեքեան

adj.

all the twelve.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկոտասանեքին, եցունց

adj.

cf. Երկոտասանեքեան.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՏԱՍԵՆԵՔԵԱՆ ԵՐԿՈՏԱՍԱՆԵՔԻՆ. Իւրաքանչիւրն յերկոտասանից. տասուերկուքնալ.


Երկուորածին

adj.

that brings forth

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՈՒՈՐԱԾԻՆ եւ ԵՐԿՈՒՈՐԱԿԱԾԻՆ. Որ երկուորեակս ծնանի. որպէս եւ որ յերկմիտ խորհուրդս լինի.


Երկուորական, ի, աց

adj.

dual;
double.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ զարուն մեկնէ, եւ ոչ զէգ, եւ ո՛չ զերկուորականն ... եւ որք թարգմանեցինն՝ փոխանակ երկուորականին զբազմաբարն ասացին. (Կիւրղ. թագ.։)

Չունիմք երկուորական անուն յատուկ, այլ յոքնականաւն կոչեմք։ Երկուորական խօսս ոչ ունելով ի բառս մեր. (Վրդն. սղ. եւ Վրդն. օրին.։)


Երկուորեակ, եկաց

adj. s.

that brings forth, that has twins;
couple, pair;
twin;
—ք, testicles.

· Calfa

NBHL (4)

Եւ երկուորեակք բազում անգամ դէպ եղեւ զի ծնան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

ԵՐԿՈՒՈՐԵԱԿ. իբր Կրկնակ. կրկին. զոյգ. եւ Ամոլք. ջուխտ.

Երկուորեակ աչքն երկնից՝ արեգակն եւ լուսին. (Տօնակ.։)

Կապեցին զնա յերկուորեակս վայրի ձիոյ. (անդ. Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Գ.։)


Երկուորի, րւոյ, րիք, րեաց

cf. Երկուորեակ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԵՐԿՈՒՈՐԵԱԿ. ըստ ամենայն առման. δίδυμοι gemelli


Երկուցանեմ, ուցի

va.

cf. Երկեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Երկուցեր փոքր այս խթանաւ զապարասանին զվիթխարութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Այժմ խորտակի գաւազանն՝ որ երկուցանէ զձեզ. (Լմբ. նաւում.։)

Ե՛կ երկուսուք զնա . . . մի՛ երկուսցուք զդա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ.) ձ. (տպ. երկեցուսցուք)։


Երկոքեան

adj. s. both.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկոքին, կոցունց

cf. Երկոքեան.

· Calfa

NBHL (2)

ԵՐԿՈՔԵԱՆ ԵՐԿՈՔԻՆ. δύο, ἁμφότερος duo, ambo, uterque Երկու անձինք կամ իրք միանգամայն. երկաքանչիւր. երկուքնալ

Որ երկոքումբք ընտրելովք. (Շար.։) (Գրիչք գրեն նաեւ Երկոքումք, Երկոքումբ։)


Երկչոտ, աց

adj.

timid, fearful, pusill-animous, cowardly.

· Calfa

NBHL (4)

δειλός timidus որ եւ ԵՐԿՆՉՈՏ. Որ դիւրաւ եւ ստէպ երկնչի. վատասիրտ. անարի. վախկոտ

Ռոբովամ էր մանուկ, եւ երկչոտ սրտիւ. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Գ. 7։)

Երկչոտ՝ եղջերու եւ նապաստակ են. (Փիլ. լիւս.։)

Զփանաքիս եւ զերկչոտսն. (Պիտ.։)


Երկչոտութիւն, ութեան

s.

timidity, pusillanimity, cowardice.

· Calfa

NBHL (1)

Նուաստ է երկչոտութիւն. իսկ արութիւն՝ նուաստութեան եւ երկչոտութեան թշնամի եւ հակառակ է։ Սրտմտականին, որ ըստ արութեան, եւ ըստ երկչոտութեան է. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Երկպառակ

adj.

divided, discordant.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտութիւն չարի եւ բարւոյ խառնակ է եւ երկպառակն. (Վրդն. ծն.։)


Երկպառակիմ, եցայ

vn.

to be divided, disunited, discordant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ երկպառակին ի նմանէ (ի թագաւորէն), այլ ի հնազանդութեանն կամ մնան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)


Երկպատիկ, աց

adj. adv. double;
doubly.

· Calfa

NBHL (3)

Երկպատիկ ժամանակ քան զայս ժուժալ։ Երկպատկի արժանի լինել կենաց. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)

Իսկ ներկպատիկսն նշանակէ է՛, այլ ո՛չ ըստ ինքեան. (Պերիարմ.։)

διπλῆ, διχῆ dupliciter Երկպատկաբար. կրկնապատիկ.


Երկպատկութիւն, ութեան

s.

duplicity, state of that which is double or doubled.

· Calfa

NBHL (2)

Որ էապէսն է բարի, պարզ եւ մեկնակայ տեսիլ է բնութեամբ, ամենայն երկպատկութեան եւ առ ընդդէմն լծորդութեան օտար. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Բ։)

Իսկ (Վանակ. յոբ.)


Երկվերարկու

adj.

that has two cloaks.

· Calfa


Երկտիրեան

adj.

having two masters.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ կոչեսցուք զնա. միթէ երկտիրեա՞ն արդեօք. (Սեբեր. ՟Դ։)


Երկրաբուղխ

adj.

that is produced, that springs from the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր եւ ոռոգանել ասէ երկրաբուղխ աղբերն չորիւք բաժանմամբք գետահետեւեալ. (Տօնակ.։)

Ամենայն վարք աշխարհի կենաց՝ նման են վարուց մշակութեան երկրաբուղխ արմտեաց։ Իշխել ի վերայ ամենայն երկրաբուղխ երկրածին ստացուածոց. (Ագաթ.։)


Երկրագործ, աց

adj. s. agriculturist;
planter, husbandman, labourer.

· Calfa

NBHL (6)

γεωργής, γεωπόνος agricola ἁροτήρ arator եւ այլն. Որ գործէ զերկիր. հողագործ. արդիւնարար. հերկագործ՝ մարդ, կամ եզն. երկիր բանօղ, վարօղ.

Երկրագործ մարդկանդ երկաթն է կենաց պատճառ. (Եղիշ. յես.։)

Երկրագործ եզն ակօս պատառելով ի ժամանակի սերմանահանութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ի վերայ երկրագործացն որ գործէինն. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Է. 26։)

Եհաս ժամանակ իմաստուն երկրագործացդ յատելոյ զայգի եկեղեցւոյ. (Լմբ. ատ.։)

Որ յանապատին պատրաստէր քեզ սեղան երկրագործ. (Ճ. ՟Բ.։)


Երկրագործութիւն, ութեան

s.

agriculture, tillage, culture.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրէր զերկրագործութիւն. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Զ. 10։)

Ոչ յամենայն տեղիս երկրագործութիւն, այլ դոյզն ուրեք. (Խոր. ՟Բ. 56։)


Երկրագրութիւն, ութեան

s.

cf. Աշխարհագրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

γεωγραφία geographia, descriptio terrae Աշխարհագրութիւն մասնաւոր՝ հողագնտոյս.


Երկրալիր

adj.

that fills the world.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն արձանունակ՝ երկրալիր վիմին. (Նար. կուս.։)


Երկրածին

adj.

produced by the earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (4)

Առաջին երկրածնին ... թագաւորի երկրածնացն ամենեցուն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 20։)

Թեթեւագոյն արուեստից պակասագոյն են ի գիտութենէ ազգք երկրածնացս. (Կորիւն.։)

Երկրածին եւ մարմնասէր միտք. (Փիլ. այլաբ.։)

Ոչինչ է երկրածին՝ երկնայնոցն պատուականագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Երկրածնունդ

adj.

cf. Երկրածին.

· Calfa

NBHL (2)

Պարփակեալ զամենեսին զերկրածնեալքս. (Անան. եկեղ։)

Երկնաւոր արար զերկրածնունդոս. (Լմբ. հանգ.։)


Երկրածուփ

adj.

that torments, or agitates the world;
tormented or agitated on the earth.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ի գաւիթ գրկաց մի նաւի՝ զերկրածուփ ալիս կոխողի. (Նար. առաք.։)


Երկրակալ, ի, աց

s. adj. cf. Աշխարհակալ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայրն արդար (զնոյ) աշխարհի հայր երկրակալ յաւիտենագիր ուխտիւն կացուցեալ. (Ագաթ.։)


Երկրական, ի, աց

adj.

terrestrial.

· Calfa

NBHL (5)

Ընդ սմա զանգեալք են երկրականք եւ մարմնայինք. (Նիւս. երգ.։)

Մարմինս երկրական է. այլ թէ կամիս, երկնաւոր լինի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Եւ ամենայն սրբոց երկրական, որք յերկնային զօրսն խառնեցան. (Գանձ.։)

Հրեշտակաց եւ երկրականաց։ Երկրականաց զարմանագրեցեր. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ ՟Ղ՟Բ։)

Հեռացեալք են յերկրականաց. (Նեղոս.։)


Երկրակեաց

adj.

that treads, walks on the earth, terrestrial, worldly.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ինչ է ըստ կենաց երկրի. երկրաւոր.

Վարուց երկրակեաց կենացս ես ինչ ոչ ցանկացայ։ Յետ վարուց երկրակեացս կենաց (զենովք փոխեցեր). (Ագաթ.։)


Երկրակոխ

adj.

that treads, walks on earth;
terrestrial.

· Calfa

NBHL (2)

Երկրակոխ բնութիւն, կամ մարդիկ. (Ճ. ՟Թ.։ Տօնակ.։)

Ձիոց երկուց ... զորս ոչ երկրակոխս, այլ օդագնացս համարէին. (Խոր. ՟Բ. 59. կամ 62։)


Երկրակործան

cf. Աշխարհաւեր.

· Calfa


Երկրահմայ

cf. Գետնամած.

· Calfa


Երկրաշարժ

cf. Գետնաշարժ.

· Calfa


Երկրաչափական, ի, աց

adj.

geometrical;
—ն, geometry.

· Calfa

NBHL (2)

Ասէ յաղագս ձեւոցն երկրաչափականաց, վասն զի զբնութիւն գոյութեանն ոչ գիտէ. (Եփր. աւետար.։)

Բաղկանայ երկրաչափականն յանշարժ շարունակ քանակէ։ Զերկրաչափականն եգիպտացիք գտին ի հարկէ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Երկրաչափութիւն, ութեան

s.

geometry.

· Calfa

NBHL (2)

γεωμετρία, γεωμετρική geometria Գիտութիւն չափելոյ զերկիր, որպէս մասն ուսումնականին.

Ուսումնականն ... որոյ մասն ինչ է երկրաչափութիւնն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Երկրապատեան վերարկու

s.

sepulchre, tomb.

· Calfa


Երկրապարփակ

adj.

that surrounds the earth (sea).

· Calfa


Երկրապիշ

adj.

worldly-minded.

· Calfa

NBHL (2)

Որ պշուցեալ հայի ի գետին. մակդիր անասնոց.

Ժառանգութիւն տեառն կոխեցաւ ի գարշապարաց պղծոց, եւ ի խոզական երկրապիշ անցաւորաց։ Ըստ կարգի պաճարաց եւ անասնոց անմտից երկրապիշք եղեալք. (Յհ. կթ.։)


Երկրասէր

adj.

mundane, worldly;
patriot.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿՐԱՍԷՐ. Սիրով խնամածու երկրի տէրութեան իւրոյ, հայրենասէր. աշխարհաշէն.


Երկրասնունդ

adj.

maintained on earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Երկնակենցաղք, եւ ո՛չ երկրասնունդք. (Նար. առաք.։)


Երկրասոյզ

adj.

rooted in the earth.

· Calfa

NBHL (2)

Յերկիր սուզեալ, եւ սուզանալով.

Եւ զոմն երկրասոյզ վախճանաւ կենդանւոյն կորուսանէր. (Պիտ.։)


Երկրաստեղծ

adj.

that has created the world;
created of earth, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկրաստեղծս նահատակաց։ Ոչ զկնի եղելոց երկրաստեղծիցս նմանութեան։ Երկրաստեղծս բանաւորաց։ Կափուցմամբ երկրաստեղծ աչաց. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. առաք.։)


Երկրատարած

adj.

spread in the world or throughout the world;
stretched on earth.

· Calfa


Երկրաւոր, աց

cf. Երկրային.

· Calfa

NBHL (1)

Զերկրաւոր ասացի ձեզ։ Մարմինք երկրաւորք։ Ա՛յլ փառք երկրաւորաց։ Երկրաւոր տաճար շինուածոյս մերոյ։ Երկրնաւորաց, եւ երկրաւորաց։ Որք զերկրաւորս եւեթ խորհին։ Երկրաւոր, շնչաւոր, եւ դիւական.եւ այլն։


Երկրաքարշութիւն, ութեան

s.

worldliness;
sensuality.

· Calfa

NBHL (2)

Թարթափումն ընդ երկիր. անասնաբարոյութիւն. յետսամտութիւն.

Որ բուն տգէտքն կարօղ են յայս երկրաքարշութիւնս զնոսին ճանաչել. (Լմբ. առ լեւոն.։)


Երկրորդ, աց

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

· Calfa

NBHL (5)

Պակասութիւնք՝ ունակութեանց երկրորդք են. (Կիւրղ. գանձ.։)

Զիա՞րդ երկրորդ համարեալ զանունն քրիստոսի ... նախնեօք հեթանոսօքն պարծիք. (Լմբ. ատ.։)

Երկրորդաց սա հասցէ. բայց սակայն երկրորդքն եւ նոքա մեծամեծք են։ Անձին իւրում ետ զնախնեացն պտուղս, եւ զաստուած ամբարշտաբար երկրորդաց արժանի արար։ Որք ոչ կարեն զառաջինսն նահատակութեանցն առնուլ, երկրորդիցն արժանի լինին։ Առաջնոցն ախտք՝ երկրորդիցն են պարկեշտ ողջամտութեան պահպանութիւնք. (Փիլ.։)

ԵՐԿՐՈՐԴՔ. գ. որպէս Երկրորդ անգամ ամուսնացեալք.

Յաղագս երկրորդ անգամնոյն կտակարանացն. (Արշ.) իմա՛ անուն կրկին հոլովեալ. իբր ռմկ. երկրորդ անգամինին։


Երկրորդաբար

adv.

secondarily, accessorily.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միտքն է, նախ իմանայ. իսկ որ միտքն ունի, երկրորդաբար իմանայ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Երկրորդական, ի, աց

adj.

secondary, accessory, subaltern.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս երկրորդականաց. թէ յայտնապէս. եւ մի՛ գաղտաբար զուգեսցին. (Ցանկ յհ. իմ. ատ.։)