Definitions containing the research նա : 10000 results

Գոյաւորիմ, եցայ

vn.

to be created, to exist;
to be formed, produced;
to grow rich.

· Calfa

NBHL (3)

Իբր Գոյանալ.

ԳՈՅԱՒՈՐԻԼ. իբր Մեծանալ ընչիւք.

ՈՐք միանգամ գոյաւորեալք ընչեղութեամբն յղփանան. (Պիտ.։)


Գոյաւորութիւն, ութեան

s.

existence;
substance;
creature.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյաւորութիւն լուսոյ։ Զգայականաց գոյաւորութեանց. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Բ։)


Գոյեղ

adj.

substantial.

· Calfa

NBHL (2)

ὐπαρκτικός, οὑσιώδης substantivus, essentialis Որ գոյ տիրապէս. անանջատ ի բնէ. յատուկ իմիք. էական.

Զանազանեալ է գոյացութիւն ի գոյեղէն. վասն զի գոյեղն եւ ի վերայ պատահման առնու։ Սահմանք ի գոյեղիցն բաղկանան ձայնից, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյեղաբար

adv.

substantially.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπαρκτικῶς, οὑσιωδῶς essentialiter Իբրեւ գոյեղ. էապէս. անանջատաբար.


Գոյեղուտ

adj.

substantial.

· Calfa

NBHL (2)

Աստ բան ի մտացդ ի տես ծնեալ. իսկ անդ գոյեղուտ եւ անձնաւոր բան իմացի՛ր ի հօրէ ծնեալ. (Ճ. ՟Գ.։)

Զի՞նչ զանազանութիւն է գոյացութեան եւ գոյեղտին, պատահման եւ մակագոյեղտին. (Անյաղթ պորփ.։)


Գոյութիւն, ութեան

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

· Calfa

NBHL (9)

ὔπαρξις existentia, subsistentia եւ σύστασις constitutio Գոլն իրօք ի բնութեան իրաց. կալն. գտանիլն. իսկ զեղականաց ասի նաեւ իբր Գոյացումն, բաղկացութիւն.

Ամենայն եղելոց՝ գոյութիւն բնութեանցն եկամուտ է. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւն. որպէս մարդ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն. (Սահմ. ՟Ա։)

Զարարիչն ամենայն գոյութեանց. (Շ. բարձր.։)

Զամենայն տեսակս գոյութեանց. (Ճ. ՟Ա.։)

Ձայնդ որդի՝ ո՛չ է գոյութիւն, այլ՝ գոյութեան նշանակիչ։ Աստուծոյ գոյութիւն զի՞նչ է։ Որ ինչ է, եւ զի՞նչ է աստուած, այն՝ գոյութիւն ասի։ Ոչ այլ ինչ իմանալ, բայց ի գոյութենէ աստուծոյ եւ հօր զորդին ծնեալ. եւ այլն. (Աթ. ՟Ը։)

Զերիս գոյութիւնսն ոչ միոյ իմանալ ժողովման։ Զերիս դէմսն խոստովանել, եւ կամ զերիս գոյութիւնսն. (Առ որս. ՟Բ։ եւ Յհ. իմ. երեւ.։)

Ոչ ստացաւ խուղ, եւ ոչ բնաւ գոյութիւն ինչ. (Վրք. հց. ձ։)

ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ. որպէս ὐπόστασις substantia Ենթակայութիւն, անձնաւորութիւն.


Գոնեայ

conj.

at least, above all things, however;
only, yet.

· Calfa

NBHL (3)

Գոնէ ի քղանցս հանդերձի նորա մերձենայցեն։ Գոնէ հովանին նորա հասցէ ումեք ի նոցանէ. (Մրկ. ՟Զ. 56։ Գծ. ՟Ե. 15։)

Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. ո՛րգոն, գէթ, գոնէ, փաթար. (Թր. քեր.։)

Հրաժեշտ տուեալ է ամենեւին զհետ ընթանալ (երկրաւոր շահից) գոնէ խորհրդօք մտաց. (Սարկ. քհ.։)


Գոչեմ, եցի

vn.

to cry, to exclaim, to cry out;
to call;
to bellow, to roar.

· Calfa

NBHL (1)

Գոչեա՛. եւ ասեմ, զի՞նչ գոչեցից։ Զի՞ գոչես առ իս։ Գոչել առ աստուած։ Ի մէջ արձագանգաց գոչեսցեն։ Գոչել ուրախութեամբ։ Դիմեսցեն իբրեւ զառիւծունս։ Գոչեսցեն եւ յարձակեսցին։ Զոր օրինակ գոչեսցէ առիւծ։ Գոչեցին եւ խռովեցան ջուրք նոցա։ Գոչեսցեն ալիք նորա։ Ձայն նոցա իբրեւ զծով գոչեսցէ։ Մկանունք ազդաց բազմաց իբրեւ զջուր գոչեսցեն, եւ այլն։


Գոչիւն

s.

clamour, great cry, crash, noise, voice, exclamation;
hue and cry, uproar;
bellowing, roar.

· Calfa

NBHL (1)

Զգոչիւնն հանապազ մեք լսեմք. (Եզնիկ.։)


Գոռամ, ացայ, ացի

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

· Calfa

NBHL (3)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.

Գոռալոյ (սատանայի) ընդ մարդոյն. (Եզնիկ.։)

Գոռոզանայր, եւ գոռալով հողմն հանէր ընդ չորս կողմանս երկրի. (Եղիշ. ՟Ա։ Պարծանօք իմն եւ գոռալով ասիցէ, թէ զոր ես սպանի։ Ո՛չ յախուռն ընդ ծերութեան ինչ գոռայցեմք. Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։ Ոսկ. եբր. ՟Է։)


Գոռոզաբար

adv.

haughtily, proudly.

· Calfa

NBHL (3)

Իբրեւ բռնաւոր. եւ Արհամարհանօք. փքացմամբ.

Ո՛չ է պարտ գոռոզաբար առնել զայսպիսիսս, այլ ամենայն յօժարութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 23։)

Յաւանակ նստար, ի ձի ոչ հեծար դու գոռոզաբար. (Գանձ.։)


Գոռոզութիւն, ութեան

s.

pride, haughtiness;
insolence, arrogance, presumption;
lordliness, tyranny.

· Calfa

NBHL (6)

Գոռոզութեանց եւ բռնաւորութենաց ցանկան։ Ի վերայ կռուել ի գոռոզութեան։ Մի՛ կարծեր անօգուտ ի ժամանակս ժամանակս գոլ գոռոզութիւն. քանզի որպէս ի ժողովրդեանն գոռոզ, այսպէս յօրէնս պատուհասք. (Փիլ.։)

Ողջութիւն ստանալով, եւ ճոխութիւն, եւ գոռոզութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Արքայից գոռոզութեանց։ Ի ստամբակ գոռոզութենէ դիւցապաշտ ինքնակալութենա. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)

τυραννίς tyrannia, tyrannicus dominatus Բռնաւորութիւն. բռնակալութիւն. բուռն եւ խրոխտ իշխանութիւն.

Ամբարտաւանն ճանաչի ի գոռոզութիւն խնդրելոյ։ Զի զյանդգնութիւն ոմանց ամբարհաւաճութեան եւ զգոռոզութիւն կործանեսցէ։ Ախտ գոռոզութեան, եւ այլն. (Բրս. հց.։)

Զամենայն ցոփութիւնս եւ զգոռոզութիւնս յանձանց թօթափել. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։)


Գովանք

s.

cf. Գովասանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Նմա տալ իմաստասիրութեան գովանաց մրցանակ. (Պիտ.։)


Գովասան, ից

s.

that praises, praiser.

· Calfa

NBHL (1)

Փո՛րձ արա յառաջագոյն դասել զգովասանն (կամ զգովասանականն) արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Գովասանութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy.

· Calfa

NBHL (3)

Զօրինակն անգիտանան գովասանութեան. այսինքն ներբողելոյ. (Մխ. աղօթ.։)

Ձեռնարկել յաստուածազանիցն այնոցիկ գովասանութիւն։ Ներբողեանն գովասանութիւն վերակոչի. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. բարձր.։)

Զգովասանութիւն թշնամութիւն համարէր ինքեան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Գովելի, լւոյ, լեաց

adj.

praise-worthy, plausible.

· Calfa

NBHL (2)

Գովելի, եւ առաւել գովելի, զի վասն կարեաց եւ ցանկութեանց յաղթելոյ ի կերակրոցն կրօնաւորեցաւ. (Եզնիկ.։)

αἱνεσός, ἑπαινετός laudabilis, ἑπαινετέον laudandum (est) Արժանի կամ արժանաւոր գովութեան. գովեալ.


Գովեմ, եցի

va.

to praise, to glorify, to exalt, to magnify, to applaud, to celebrate, to renown;
to cense;
— կարի իմն or յանչափ, to extol, to commend excessively;
— զամձմ, to glory, to boast.

· Calfa

NBHL (2)

Գովեցին զնա առաջի փարաւոնի։ Գովեսցէ զքեզ ընկերն, եւ մի՛ քո բերան։ Գովեցի՞ց զձեզ. յայդմ ո՛չ գովեմ։ Գովեցի ես զամենայն մեռեալսն քան զկենդանիսն։ Շրթունք իմ գովեսցեն զքեզ։ Գովեցից զանուն քո։ Գովեա՛ երուսաղէմ զտէր. եւ այլն։

Զի՞ գովի մեղաւոր ի ցանկութիւն անձին իւրոյ. որ զրկէ, եւ նա գովի։ Գովեցարու՛ք յանուն սուրբ նորա։ Գովեսցու՛ք մեք ի ժառանգութեան քում, եւ այլն։


Գովեստ, ից

s.

praise, eulogy, panegyric;
incense;
glory.

· Calfa

NBHL (2)

Պատմեաց իւրոց նախարարացն հանդերձ գովեստիւ։ Պատմութեանց, եւ ոչ գովեստից է ժամանակս. (Խոր. ՟Բ. 83. 89։)

Մաքրագունիցն գովեստ աղտեղագունիցն նախատինք լինի. (Նիւս. սքանչ.։)


Գովիչ, չի, չաց

adj. s. praiser.

· Calfa

NBHL (2)

Կազմեաց զպաշտօնն զտօնիցն զքահանայիցն եւ զգովչացն. (Եփր. մնաց.։)

Գովիչք գոհութիւնքն ի վեր ելանեն առ աստուած. (Յճխ. ՟Ի.) իմա՛ գովասանական։


Գովութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy;
honour, glory;
գովութեամբ, laudably.

· Calfa

NBHL (4)

ἕπαινος, ἑγκώμιον, αἵνεσις laus, praeconium, laudatio, benedictio Գով, գովելն, եւ գովիլն. գովեստ. դրուատ. ներբող. բան գովասանական, եւ օրհնութիւն.

Փառք եւ գովութիւն առաջի երեսաց նորա։ Մեռաւ ո՛չ գովութեամբ։ Յիշատակ արդարոյ հանդերձ գովութեամբ։ Վրիպեցան յաստուծոյ գովութենէն եւ ի նորին օրհնութենէն։ Որոյ գովութիւնն ո՛չ է ի մարդկանէ, այլ յաստուծոյ։ Լցցի բերան իմ գովութեամբ (այսինքն օրհնելով զաստուած)։ Բարձր արարից զնա գովութեամբ.եւ այլն։

Գովութիւնդ քո անարգանք են ինձ. (Ճ. ՟Ա.։)

Մեծ ստգտանք՝ սուտ եւ ունայն գովութիւն. (Շ. թղթ.։)


Գործած, ոյ

s.

work, manufacture;
web, weaving.

· Calfa

NBHL (2)

Շինեաց ի նմա բիւրազգի գործած ապարանից. յն. բնակութիւն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 48։)

Արար նա կապ քանդակածոյս ի պէսպէս գունակ գործած ճարտարաց. (Եփր. մնաց.։)


Գործակ, աց

s.

maker, worker.

· Calfa

NBHL (1)

δημιουργός, ποιητικός auctor, effector Գործօղ. գործիչ. հեղինակ. առիթ. պատճառ.


Գործական, ի, աց

adj.

practical, active.

· Calfa

NBHL (5)

Քաջ կենացն գործականին եւ տեսականին։ Ոմանք յարուեստիցն տեսականք են, այլ ոչ գործականք. առաքինութիւն եւ՛ տեսական է, եւ՛ գործական. (Փիլ.։)

Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք. (Պիտ.։)

Վայելեսցուք ի բանական եւ ի գործական պատմութեան արարչին. (Վրդն. ծն.։)

Բուռն հարից զնորին գործական հրամանաց. (Պիտ.։)

Զնաւավարացն դասս, եւ զոմանս ի գործականացն. (Պիտ.։)


Գործականութիւն, ութեան

s.

act, deed, action, operation.

· Calfa

NBHL (1)

Չունիմք արուեստ գործականութեան հնարից ինչ առ ի պատրաստել նոքօք զպարէն ռոճկաց. (Կանոն.։)


Գործակից, կցի, կցաց

s.

cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.

· Calfa

NBHL (8)

συνεργός cooperator, cooperarius, socius բայիւ συνεργέω, συμπράττω cooperor. Համագործ. օգնական. ձեռնտու. աջակից. վաստակից. կցորդ գործոց այլոյ. սատար. պաշտօնեայ. հաղորդ. մասնակից.

Տիմոթէոս եղբայր եւ գործակից իմ։ Պրիսկեայ եւ ակիւղեայ գործակցաց իմոց։ Գործակից եմք շնորհացդ ձերոց։ Գործակից լիցուք ճշմարտութեան։ Աստուծոյ գործակից եմք, աստուծոյ արդիւն էք, աստուծոյ շինած էք.եւ այլն։

Գործակցաւն իւրեանց սատանայիւ. (Յճխ. ՟Զ։)

Զոր եգիտ սատանայ իւր գործակից։ Հանդերձ ամենայն գործակցօք քովք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։)

Ամենայն արուեստաւոր այլոց գործակցաց կարօտանայ. (Մխ. երեմ.։)

Բժշկացն պաշտօն զի՞նչ գործոյ գործակից հանդիպիցի գոլով պաշտօնական. (Պղատ. եւթիփռոն.։)

Մանաւանդ զգիշեր եւս իւր օգնական գործակից գտանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 7։)

Անհնազանդքն եւ անառակքն գործակից են սպառնալեացն տեառն ( ի վերայ իւրենաց). (Յճխ. ՟Է։)


Գործակցութիւն, ութեան

s.

cooperation, concurrence, coadjuvancy.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզէին ընդ ամենայն երկիր, տեառն գործակցութեամբ. յն. գործակցելովն. (Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 20։)


Գործառնութիւն, ութեան

s.

act, affair, work, enterprise, business, office, place, employment.

· Calfa

NBHL (3)

πράξις, πράγμα, ἕργον ous, operatio, officium, negotium Առնելութիւն գործոյ, եւ գործ առնելի. յանձնառութիւն, եւ աշխատասիրութիւն. պաշտօն. ծառայութիւն. արարք. իրք. գործք.

Բանականին գործառնութիւնք։ Հիացուցանելի գործառնութիւն։ Ազատել զիս յայսպիսի գործառնութեանց։ Զպատկառելիսն գործառնութիւն (այսինքն գործելի). (Մագ. քեր. եւ Մագ. թղթ.։)

Գործառնութեան եղանակք. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Գործասէր

adj.

laborious, active, diligent.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդիմադրեն օրինացն քրիստոսի գործասէրք մահու եւ կենաց։ Ե՛րթ առ մեղուսն գործասէրս, որք բժշկեցին զհիւանդութիւն բնութեանս քաղցրախօս քարոզութեամբն. (Համամ առակ.։)


Գործասիրութիւն, ութեան

s.

activity, love of work or labour.

· Calfa

NBHL (1)

Հնազանդութիւն, գործասիրութիւն։ Փոյթ յառաքինութեան գործասիրութիւն։ Անգործութեան՝ զգործասիրութիւն. (Յճխ. ՟Ե. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Բ։)


Գործավար, աց

s.

intendant, officer;
foreman, overseer.

· Calfa

NBHL (3)

Տեսուչք (վանաց) ուշ կալցին, որպէս աստուծոյ գործավարք, եւ իմաստուն մշակք։ Ամենեցուն գործավարաց եւ գործակալաց եւ այլն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)

Արգելեալ տեսանեմք զգործ մշակութեան ի բռնագոյն գործավար իշխեցողացն որ ընդ մեզ են եպիսկոպոսաց. (Կանոն.։)

ἑργοδιώκτης, ἑπιστάτης qui uret opus, praefectus Ոստիկան, որ յառաջ վարէ զգործն, կամ զգործավարս ի գործ. վերակացու. հարկապահանջ. եւ այլն. տե՛ս (Ել. ՟Ա. 11։ ՟Ե. 6. 7. 10. 13։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Գ. 4։ ՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 18։ ՟Գ.)


Գործատուն, տան

s.

manufactory.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թէ Տուն գործոյ. գործանաց, գործարան. քէրխանէ։ Բայց Գործատունք կոչին Հարցին՝ քանի մի տունք շարականի ի վերայ այնր, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն, եւ այլն։ Ի գիրս խոսր.։


Գործարան, աց

s.

manufactory;
instrument;
organ

· Calfa

NBHL (5)

Եթէ ոք առ այն՝ որ զանուշահոտ խունկս կազմէ, անաշխատ մերձ նստի նորա ի գործարանն, ակամայ լցեալ լինի անուշահոտութեամբ։ Ի ձիընթացսն ամենայն քաղաքն ընթանայր, եւ ի գործարանացն արգելուին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. անոմ. ՟Գ։)

Յարգանդին ի բնութեան գործարանի կենդանաստեղծեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ի ձեռն գործարանաց նկատելով զնշոյլս արեգական. (Խոր.։)

Զհոգին ոչ կարէ վնասել, այլ զգործարանն նորա զմարմինն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

ἑργαστήριον officina, taberna Գործանոց. տեղի իրիք գործոյ, արուեստի, վաճառի. եւ Ընդունարան. բնակարան. խանութ. տիւքքեան, քէրխանէ, եւ մէքեան.


Գործարարութիւն, ութեան

s.

negotiation, agency.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Գործառնութիւն. եւ Առնելն գործարանաւ.

Գոչօղն (ձայն) նման է հոսման ի ձեռն բերանոյ եւ լեզուի ի բնական գործարարութեան լսելեօք յինքն պեղեալ. (Փիլ. լիւս.։)


Գործաւոր, աց

s. adj. maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.

· Calfa

NBHL (9)

ἑργαζόμενος, ποιῶν qu operatur, artifex, officialis Գործօղ. շինօղ. արուեստաւոր. պաշտօնաւոր. բանօղ, բանւոր, գործք մը ընօղ.

ԳՈՐԾԱՒՈՐ. γεωργός agricola, operarius Երկրագործ. այգեգործ. արդիւնարար. մշակ. որպէս եւ թ. ըրղադ է բառ յն. էրղադի՛ս, այսինքն գործօղ.

Յամենայն արհեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 24։)

Գործէր ամենայն իմաստուն սրտիւ ընդ գործաւորսն զգործ խորանին։ Տային զարծաթն՝ տալ գործաւորաց գործոյն. (Ել. ՟Լ՟Զ. 8։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 15։)

Զդաստասցին ամենայն գործաւորք ի ժամ աղօթիցն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)

Բնակիչքն հրէաստանի ամենայն քաղաքօքն իւրեանց եւ գործաւորօքն՝ յղփասցին հօտիւքն. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 24։)

Օրինացն գործաւոր. (Փիլ. նխ. ՟ա.)

Բանի ազգակից է խոյն. նախ առաջին՝ զի արու է եւ զի գործաւոր է. (Փիլ. լին.։)

Ըստ իւրում առանձինն ընդելուզմանն յաջողեցելոց բնութեան՝ եւ միտքն գործաւոր լինի։ Ամենայն ուստեք զնա գործաւոր գոլ ուժգնական զօրութեամբն՝ ստեղծիչն մեր արար. (Նիւս. կազմ.։)


Գործաւորութիւն, ութեան

s.

work;
labour.

· Calfa

NBHL (6)

Շարժեաց զնա ի գործաւորութիւն. (Դիոն.։)

Ձեռք ի խնամս տեսչութեան գործաւորութեան առ ի պտղաբերութիւն յարդարեսցին. (Յճխ. ՟Ի։)

Քահանայութեան գործաւորութիւն եւ պատիւ ո՛չ ի փրկութիւն ունի դիտաւորութիւն. (Սարկ. քհ.։)

Թէ յամուսնութենէ, ի մսոյ եւ ի գինւոյ, ոչ վասն ճգնաւորութեան ի բաց մեկնի, այլ հայհոյելով անգոսնեսցէ զգործաւորութիւն. (Կանոն.։)

Առաջիկայ գործաւորութիւնս (Արիստակ. նաւակատ.։ եւ Անյաղթ պորփ.։)

Կրկնակ է ի գործւոջն (զգայարանաց) գործաւորութիւն. է՛ որ առ գործաւորութիւն շնչոյն, եւ է՛ որ առ ընդունելութիւն յարտաքուստն իմանալեաց։ Կայ մնայ ի գործաւորութեան, յորում կարգեցաւ ի բնութենէն։ Գործաւորութիւն իմն կենդանական։ Զգայական գործաւորութեամբ. եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)


Գործելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

feasible;
maker;
coal.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ զամենայն ինչ գործելի է որդւոց յերեսս հօրն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 29։)

Լուսացուցիչ ակն են ամենայն խորհրդոց հաւատաք, եւ գործելի ամենայն իմաստութեան. (Կոչ. ՟Ե։)


Գործի, ծւոյ, ծեաց

s.

instrument, machine, tool;
organ;
utensil, furniture.

· Calfa

NBHL (7)

ἑργαλεῖον , ὅργανον, σκεῦος եւ այլն. instrumentum Սպաս կամ անօթ կամ կազմած՝ սատար գործելոյ իբրեւ որով. բնական գործին առաւել կոչի գործարան, իսկ արհեստականն՝ գործի. գործիք.

Գործի ձկնորսաց, կամ հաւորսաց, պատերազմի, զինուորաց, մշակաց, հովուութեան, նաւին։ Ձեռին գործի։ Ամենայն կահ խորանին, եւ ամենայն գործի նորա։ Գործեօք երգոյն (այսինքն նուագարանօք).եւ այլն։

Գործի երաժշտական, արուեստագիտաց, ոստայնանկութեան։ Գործիք տանջանաց, սպանութեան, մահու։ Գործի սպանման, եւ նոյն՝ գործի կենաց (խաչն)։ Մեքենայից եւ հնարաւոր գործեաց։ Բազմութիւն դարբնաց գործւովք. եւ այլն. (ՃՃ.։)

ԳՈՐԾԻ՝ բնական. որպէս Գործարան.

Ընթացից գործ (ոտն)։ Խօսնականաց գործի (լեզու)։ Մարմնեղէն գործի։ Գործնականացն գործի. (Նար.։)

Վերինք եւ ներքինք եղեն մեզ գործիք տանջանաց. (Եղիշ. ՟Ե։)

Զորս ի ձեռն առեալ իբրեւ գործեաւ իւիք աստուած զբարերարութեանն ի մեզ հեղու զխնամս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Գործիական, ի, աց

adj.

instrumental.

· Calfa

NBHL (11)

ὁργανικός organicus, instrumentalis Իբր Գործիքական, եւ գործարանական, մեքենական.

ԳՈՐԾԻԱԿԱՆ. πρακτικός, ἑνεργικός practicus, activus, effectivus, efficax իբր Գործական, գործնական, եւ ներգործական. ո՛չ անգործ, եւ ո՛չ լոկ տեսական.

Կայր ի սպասու օրապահացն հանդերձ գործիական տանջանարանօքն. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գործիական, որպէս քնար երաժշտականի. (Վրդն. ծն.։)

Ի նմանամասնեայցն զգործիականսն, եւ ի գործիականացն զմարդկային մարմինս. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)

Զամենայն գործիական անդամսն. (Վրդն. ծն.։)

Ազգակից է գործիական կենդանեացն շարժմանց. քանզի վեցկին գործիական մարմինն բնաւորեցաւ շարժիլ, յառաջ եւ ի վերջ, ի վեր եւ ի վայր, յաջ եւ յահեակ. (Փիլ. այլաբ.։)

Ո՞ տայր ինձ թեւս որպէս զաղաւնոյ՝ թռչել ի գործիականն, եւ հանգչել ի տեսողականութիւն խոնարհութեամբ. (Կլիմաք.։)

Տեսողականին պայծառանալն, եւ գործիականին պակասելն։ Գործիական առաքինի, առաքինութիւն, վարք։ Առատանալ գործիականաւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. իմ.։)

Մտաց զսպասաւորական կարգ բաշխեալ իւրաքանչիւր գործիականացն մասանց. (Սարկ. քհ.։)

ԳՈՐԾԻԱԿԱՆ հոլով, չի՛ք ի Հին քեր. զի յն. եւ լտ. չունին զայն, այլ վարեն փոխանակ այնր զբացառականն աննախտիր, կամ զներգոյականն, եւ կամ կազմեն նախադրութեամբս ի ձեռն. διά per


Գործուած, ոց

s.

fabrication, work.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ իւրում գործուածոյ։ Ըստ ամենայն գործուածոյն։ Յաւուր գործուածոյ իւրոյ. (Ել. ՟Լ՟Թ. 5։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 10։ Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 18։)

Ազգի ազգի գործուածք ամբարշտաց։ Գործուած սատանայի. (Նար. երգ.։ Տօնակ.։)


Գործուն

adj.

ploughed land;
cf. Գործունեայ.

· Calfa

NBHL (4)

Գործուն եւ հնազանդ. (Վեցօր. ՟Զ։)

ԳՈՐԾՈՒՆ ԳՈՐԾՕՆ ἑνεργός, ποιῶν activus, efficax, faciens Ունակ գործոյ. ո՛չ անգործ. գործօղ. ներգործական. ազդոյ. որ եւ ԳՈՐԾՈՒՆԵԱՅ. բան ընօղ, բան տեսնօղ.

Զոր օրինակ անձրեւ զի մի է առ երկիր գործուն, եւ առ անգործ. զի որ գործեալն է, բերէ արդիւն շահեկան. իսկ այն՝ որ անգործն է, բերէ փուշ եւ տատասկ. (Եփր. եբր.։)

Ամենայն ինչ գործ գործուն յայնմ աւուր մի՛ գործիցի. (Եփր. ել.։)


Գործունեայ

s. adj. workman, maker;
minister;
active, busy;
efficacious.

· Calfa

NBHL (3)

ԳՈՐԾՈՒՆԵԱՅ ԳՈՐԾՕՆԵԱՅ. ἑργαζόμενος , ἑργάτης operans, operarius Նոյն ընդ վերնոյն (=ԳՈՐԾՈՒՆ) ըստ ամենայն նշ. որպէս Գործօղ. գործաւոր. ժիր մշակ. կամակատար. պաշտօնեայ. աշխատասէր. գործասէր. գործիչ. կատարիչ.

Գործօնէիցն, որք հատանեն զփայտն. (՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 10։)

Եթէ զդատարկսն ապրեցոյց, ո՞րչափ եւս առաւել գործօնեացս օգնական լինի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 14։ Եղբայր մի՝ յոյժ փոյթ եւ գործունեայ (կամ գործօնեայ). Վրք. հց. ՟Դ։)


Գործօնեայ

cf. Գործունեայ.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՐԾՈՒՆԵԱՅ ԳՈՐԾՕՆԵԱՅ. ἑργαζόμενος , ἑργάτης operans, operarius cf. ԳՈՐԾՈՒՆ. ըստ ամենայն նշ. որպէս Գործօղ. գործաւոր. ժիր մշակ. կամակատար. պաշտօնեայ. աշխատասէր. գործասէր. գործիչ. կատարիչ.


Գորշախայտ

adj.

dapple;
grayish, grizzly.

· Calfa

NBHL (1)

Գորշախայտ յօդեաց։ Ծնանէին խաշինքն գորշախայտս եւ պիսակս եւ խայտախարիւս. (Ծն. ՟Լ. 33. 39։ ՟Լ՟Ա. 10. 12։)


Գորշախարիւ

cf. Գորշախայտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ոչխար որ գորշախարու եւ խայտապիսակ իցէ, այն յակոբու եղիցի. (Եփր. աւետար.։)


Գորշապահանգ, աց

s.

ear-drop, earring

· Calfa

NBHL (1)

τροχίσκος, ἑνώτιον rotula, inauris որ եւ գրի ԳՈՇԱՊԱՀԱՆԳ կամ ԳՈՇԱՊԱՐՀԱՆԳ. Իբր Պահապան ունկան (որ է պրս. կիւշ) այսինքն օղ. մանեակ գնդի. գնդանաց. գինդ յարակից զարդուք գլխոյ. որպէս պ. մէնկիւշ, կիւշվար, ավիզէ կիւշ. (ըստ յն. անուակ, օղամանեակ, եւ ունկանոց).


Գորովագին

adj. adv.

tender, affectionate, sensible, affecting, charitable;
compassionate, feeling;
pathetic;
tenderly, feelingly.

· Calfa

NBHL (1)

Գորովագին գգուանօք. (Տօնակ.։)


Գորովագութ

cf. Գորովագին.

· Calfa

NBHL (3)

Գորովագութ տէրն։ Քան զամենայն հայր՝ գթած է, եւ քան զամենայն մայր՝ գորովագութ. (Խոսր.։)

Գորովագութ հայր պարծանաց՝ տէր գրիգորիոս. (Շար.։)

Զի՞ ասէ լայք, եւ ճմլէք զսիրտ իմ. ոչինչ գորովագութ սէր քան զայս է տեսեալ ... Տեսանէ՞ք զգորովագութ սէրն (աշակերտաց առ նա), զամենայն ինչ յաստուած ապաստան առնէին. (Ոսկ. գծ.։)


Գորովալի

cf. Գորովագին.

· Calfa

NBHL (3)

Գորովալի օրհնաբանէր զորդին իւր սիրելի. (Եփր. ի ծն.։)

Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)

Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Գորովալիր

cf. Գորովագին.

· Calfa

NBHL (3)

Գորովալի օրհնաբանէր զորդին իւր սիրելի. (Եփր. ի ծն.։)

Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)

Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Գորովալից

cf. Գորովագին.

· Calfa

NBHL (3)

Գորովալի օրհնաբանէր զորդին իւր սիրելի. (Եփր. ի ծն.։)

Նորագոյնս առնէ զձայն իւր գորովալիր նազանօք, եւ աղերսական զօրութեամբ շուրջ փարելով. (Համամ առակ.։)

Որո՞ց ծնօղք առ որդիս այսպէս գորովալիր միշտ ի պատահեալսն լինին, որպէս նա առ աշակերտսն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)