Definitions containing the research նա : 10000 results

Դուար, ի, աց

s.

cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դուդաք

cf. Թութակ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլք ի զուարճումն հրճուանաց, որպէս մամունդ կապիկ, դուդաք, եւ այլն. (Դամասկ.։)


Դուռն, դրանց, դրաց

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

· Calfa

NBHL (8)

Դուռն քաղաքի, տան, խորանի։ Փակեցաւ դուռնն։ Զդուրս տապանի։ Առ դուրս կամ առ դրան խորանի։ Դրանէ ի դուռն բանակիդ։ Դրօքն փակելովք։ Կափարիչ դրան գերեզմանին։ Դուռն կամ դրունք երկնից։ Մերձ է առ դուրս։ Դրունք դժոխոց.եւ այլն։

Ել դուռնն կենաց ի դրաց անտի մահու. (Եփր. համաբ.։)

Դուռն բանայ հեթանոսաց հաւատոյ. (Երզն. մտթ.։)

Դուռն է բանական հոգւոյն՝ ցանկականն։ Դուռն եղեւ ուղիղ հարցումն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)

Որ դրունք են ամենայն բարութեանց, կամ բարկութեան եւ սրտմտութեան. (Յճխ. ՟Ը։)

ԴՈՒՌՆ ԱՐՔՈՒՆԻ կամ ԻՇԽԱՆԻ. Պալատն. արքունիք՝ հանդերձ բնակչօքն.

ԴՐԱՆ ԵՐԷՑ. որ եւ ՎԱՆԵՐԷՑ, ԵՐԷՑ ՎԱՆԱՅ. Քահանայ՝ որ կայ ի պալատան։ Իշխանի, յեպիսկոպոսարանի, եւ այլն։ (Փարպ.։ Բուզ.։ Կիր.։ Վրդն.։)

յն. թի՛ռա. պ. տէ՛ռ. սանս. տվա՛ռա. θύρα, πύλη porta, ianua, ostium, vestibulum դուռ. Մուտ եւ ել բնակարանի. մասն շինուածոյ փակելի եւ բանալի ի պէտս անցից ներքուստ արտաքս.


Դոփեմ, եցի

vn.

to tap, to stamp with the foot.

· Calfa

NBHL (1)

Ուրախ եղեւ, դոփեաց ոտիւք ի վերայ (տառապանաց) նոցին. (Լմբ. ամովս.։)


Դոփիւն

s.

stamping of feet.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դոփումն, ման

s.

cf. Դոփիւն.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՈՓԻՒՆ կամ ԴՈՓՈՒՄՆ. κρότος strepitus Ոտնաձայն, եւ շաչիւն շառաչիւն. դղրդիւն ի դոփելոյ ոտիւք.


Դպրապետ, աց

s.

protonotary;
chancellor;
chief lecturer.

· Calfa

NBHL (1)

Գլուխ դպրաց, եւ գրչաց. ատենադպիր. տե՛ս (՟Բ. Թագ. ՟Ը. 17։ ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 10։ ՟Ի՟Բ. 3։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Է. 32։)


Դպրոց, աց

cf. Դպրատուն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տէրունեան օրինաց ի դպրոց երթեալ։ Դպրոցք իմաստութեան եւ առաքինութեան. (Փիլ.։)


Դպրոցական, ի, աց

adj.

school;
of a scholar, of a school-boy.

· Calfa

NBHL (2)

Դպրոցական մանկուկք. (աշակերտք. Ճ. ՟Զ.։ Վրդն. սղ. եւ քարոզ։ Տօնակ.։)

σχολαστικός scholaris Ուսեալն ի դպրոցի. գիտնաւոր.


Դպրոցակից, կցի, կցաց

s.

school-fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսումնակից ի դպրոցի. աշակերտակից.


Դպրութիւն, ութեան

s.

office of notary;
literature, letters;
book, register;
lecture, study;
order of lecturers;
այր առանց դպրութեան, an idiot, ignorant, unlettered, illiterate person;
գեղեցիկ —ք, the belles lettres, or polite literature.

· Calfa

NBHL (3)

Դպրութիւն յունարէն. (Խոր. ՟Գ. 36։)

Դպրութիւն կենաց մատենից։ Դպրութիւնք հրաշիցն զարմանալեաց։ Ի գիր մատենի վերին դպրութեան. (Նար.։)

ԴՊՐՈՒԹԻՒՆ. ἁνάγνωσις lectoratus Իբրու դաս կղերիկոսաց, կամ պաշտօն փոքր աստիճանաւորաց. ընթերցողութիւն.


Դռնչիմ, եցայ

vn.

to toll, to ring;
գռնչին ականջք իմ, my ears tingle.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ օրինակի այնոցիկ՝ որ իցեն ի դարբնոցի, եւ յանդադար ձայնէ կռանին եւ ուռանն անդ դռնչին ականջքն նոցա. (Վեցօր. ՟Գ։)

κατακρούομαι adigor, repellor, fallor Բախմամբ թնդալ. շառաչմամբ սարսիլ. եւ Մեղմանալ, ճնշիլ. սովորիլ ականջաց ընդ ձայն սաստիկ. անկաճը խօսիլ, եւ սորվելով քոս կապել.


Դռոհ՞՞՞տամ

cf. Գռոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Դռոհ տային։ Դռոհ ետուք խուռնընթաց դիմեալ։ Ամենեցուն դռոհ տալն յանապատն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5. 12։)


Դստերագիր

s.

adopted daughter.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՍՏԵՐԱԳԻՐ կամ ԴՍՏՐԱԳԻՐ. Որդեգրեալ աղջիկ. դուստր որբ մնացեալ, եւ որդեգրեալ ումեք. հոգեզաւակ աղջիկ.


Դսրովանք

s.

cf. Դսրով.

· Calfa

NBHL (2)

Անդուստ առնու զդսրովանացն զկոչումն. (Խոսր.։)

Փոխանակ երկիր պագանելոյ՝ դսրովանս եւ նախատինս. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Դսրովեմ, եցի

va.

to blame, to condemn, to reprove.

· Calfa

NBHL (3)

Դսրովեսցեն զնա. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 2։)

Փոխումն գազանացն բնութեան դսրովէ զնոսա։ Դսրովեալ ամաչեցին ամբարտաւանքն. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ.։)

ԴՍՐՈՎԵՄ որ եւ ԴՐՍՈՎԵԼ. διασύρω, καταγινώσκω , καταγελάω, ὐβρίζω, κακούω, κακῶς λέγω, διαβάλλω distraho, detraho, irrideo, contumelia afficio, convicior Եպերել. բամբասել. պարսաւել. ընդ վայր հարկանել. ստգտանել. զրպարտել. անարգել. թշնամանել. յանդիմանել. վար զարնել, քամահրել.


Դսրովիչ

adj.

contemner, blamer.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեցից ի բաբելովն դսրովիչս, եւ դսրովեսցեն զնա. (Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 2։)


Դսրովութիւն, ութեան

s.

cf. Դսրով.

· Calfa

NBHL (1)

Դսրովութեան եւ անարգանաց արժանի։ Մերոյ վատութեանս դսրովութիւն է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)


Դրագմէ

s.

drachm, dram;
penny.

· Calfa

NBHL (1)

Դրագմէն երկու դրամակշիռ է. (Անան. չափ եւ կշռ.։)


Դրախտապան, աց

s.

gardener.

· Calfa

NBHL (1)

Պահապան եւ խնամատար դրախտի. պարտիզպան.


Դրական, ի, աց

adj.

positive.

· Calfa

NBHL (5)

Դրական. (որպէս) զանգն ունել առ վայր՝ որ զուարճացոյցն, ի բնակութիւն, ի փառս։ Դրական. (որպէս՝) եդ անուանս, սիմովնի՝ պետրոս, եւ որ այսպիսիք. (Երզն. քեր.։)

Ոչ վայրապար ինչ դրական ունակութեամբ ունելով զբնակութեան գերակայութիւն. (Անան. եկեղ։)

դրական մակբայ կոչի ըստ յն. Ապառնի դիմազուրկն. զոր օրինակ.

Դրականն. ամուսնանալի՛ (է). (Թր. քեր.։)

θετικός positivus Յայտարար դնելոյ, եդելոյ, եւ դնելւոյ. իբր տեղական. եւ իրական, եւ անուանադրական. եւ Յետոյ եդեալ, ստացական. եւ Զոր պարտ է ի գործ դնել. եւ այլն.


Դրականօրէն

adv.

cf. Դրականաբար.

· Calfa


Դրակից, կցի, կցաց

adj. s. neighbour;
that resides near, that dwells in the neighbourhood.

· Calfa

NBHL (2)

Աշխարհն հայոց սահմանակից եւ եւ դրակից է յունաց իշխանութեանն. (Փարպ.։)

Գարնանայինս (եղանակ) ի ջերմագոյնն կանխաւ հասեալ տեղիս. իսկ սորուն դրակցին (այսինքն աշնայնոյն) ձգեալ ի հիւսիսայինն կողմն. (Պիտ.։)


Դրակցութիւն, ութեան

s.

neighbourhood.

· Calfa

NBHL (3)

Հրէայ ոմն էր բնակեալ դրակցութեամբ ընդ քրիստոնէի ումեմն. (Ճ. ՟Բ.։)

Յարանան առ միմեանս ընտանեբար դրակցութեամբն. (Պիտ.։)

Ի սկզբնատիպ գեղեցկութենէն օտարացեալ վատթար դրակցութեամբ չարին. (Նիւս. երգ.։)


Դրամակշիռ

s.

drachm, penny.

· Calfa

NBHL (1)

Դրագմէն երկու դրամակշիռ է. դիդրաքմայն չորս դրամակշիռ է. (Անան. չափ եւ կշռ.։)


Դրամակոփ, ից

s.

forger, counterfeiter

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)


Դրամեմ, եցի

va.

to buy or farm for money.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ զծախս նաւու ուղղութեամբ դրամեալ է քո. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Դրանդ, ից

s.

jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. πρόθυρον, θύρα vestibulum, limen, postis, ostium Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.


Դրանդի, դեաց

cf. Դրանդ.

· Calfa

NBHL (1)

ԴՐԱՆԴ ԴՐԱՆԴԻ. Առաջք դրան. նախադուռն. արտաքին դուրք. եւ Դուռն. անցք կամ մուտ դրան, բարաւորք, սեամք.


Դրանիկ, նկաց

s.

courtier.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրանկ

adj. s. beggar, that begs from door to door.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Դրաստ

cf. Դրախտ;
cf. Դարաստան.

· Calfa

NBHL (2)

Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրաստ. (Պիտ.։)

Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ Դրաստն յեղանակաբար ասացեալ է առաքինութիւն. եւ տեղի բուն եւ ընտանի դրաստին՝ եդեմ։ Յամենայնէ ուտել պատուիրէ ի դրաստոջացն. այսինքն յորոց ի դրաստին. (Փիլ. այլաբ.։)


Դրացի, ցւոյ, ցեաց

adj. s. neighbour.

· Calfa

NBHL (3)

Ի դրացւոյ եւ յերդակցէ։ Զդրացի իւր եւ զընկեր իւր։ Դրացեաց քոց, կամ իմոց։ Դրացիք տան իմոյ եւ աղախնայք իմ։ Ի ներքուստ ջրոյ, եւ ի դրացեաց նորա.եւ այլն։

Ամենայն ամք՝ իւրեանց արմտեօք չափին եւ լցեալ են. եւ չեն կարօտ փոխ առնուլ ի դրացւոյ. (Իգն.։)

γείτων vicinus, conterminus Դրակից. եւ Մերձաբնակ. ընտանի. սահմանակից, եւ մերձաւոր՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Դրգալ, ի

s.

spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տախտէ եւ յաթոռոյ՝ մինչեւ ցպնակ եւ ցդրգալ (կամ ցդգալ). (Կանոն.։)


Դրդեմ, եցի

va.

to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.

· Calfa

NBHL (3)

Դրդէր զսուտ մարգարէսն՝ սպառնալ մարգարէիցն։ Դրդեն խորհուրդք, պատրեն մարդիկ։ Որք դրդենն զնոսա ի մեղս. (Ոսկ. ես.։)

Դրդել զբազմութիւն. զոք ի գործս. զկամս հօրն ի քաղցրութիւն։ Դրդեաց նախանձն զթշնամին։ Քնոյ զմեզ տալ դրդեն։ Զարթուցանէ զձեզ ի դրդել շիփորային. (Եղիշ. 2։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։)

Զոր ինչ սատանայ դրդէ, զայն խօսիմք։ Ուրուք դրդեալ իցէ զնոսա յայն կարծիս։ Ոչ միայն ի բարեացն (խոստմամբ), այլ եւ ի հակառակորդացն դրդէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. եւ 6. ՟Բ. 9։)


Դրդեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Դրդեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դրդեցոյց զդաւիթ թուել զիսրայէլ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 1։)


Դրդիչ

adj. s. abettor, instigator, exciter.

· Calfa

NBHL (1)

Դրդիչ եւ գրգռիչ։ Դրդիչ, եւ ոչ բռնադատիչ. (Եզնիկ.։)


Դրդուաղեմ

vn.

to stammer, to lisp.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն մարմինն (աղքատի) դրդուաղեալ եւ երիճացեալ թափառի. (Մանդ. ՟Ը։)


Դրդուեմ, եցի

va.

to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.

· Calfa

NBHL (2)

Պատրանքն սատանայի դրդուէ, եւ բաժանէ զնոսա ի գլխոյն. (Լմբ. սղ.։)

διασείω, ὡθέω, ἁνατρέπω concutio, tundo, detrudo, propello, everto Ուժգնակի դրդելով՝ շարժել. շարժլել. խախտել ի տեղւոջէն ցնցմամբ եւ դղրդմամբ. օցտել.


Դրդումն, ման

s.

suggestion, instigation.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրդումն ամենայն չարեաց է խորհրդակից։ Զդրդումն մեր յամենայն ամբոխմանց հաստատէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Դրդուումն, ման

s.

cf. Դրդումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրդումն ամենայն չարեաց է խորհրդակից։ Զդրդումն մեր յամենայն ամբոխմանց հաստատէ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Դրդջիւն

s.

prattle, chattering, chitchat.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն առասպելք են, եւ պառաւանց դրդջիւնք. (Եզնիկ.։)


Դրժանք, անաց

s.

infringment, contravention, faithlessness.

· Calfa

NBHL (10)

Մի՛ այլոց դրժանք զմեզ վնասեսցեն. (Խոսր.։)

Դժրանօք չարին, կամ աւազակաց. (Լմբ.։ Տօնակ.։ Շ. ՟ա. յհ.։)

Հալածակա՛ն լինի վասն կարծեաց ինչ դրժանաց. (Վրդն. պտմ.։)

ԴԺՐԱՆՔ որ եւ ԴՐԺԱՆՔ. նաց. գ. Նենգ. պատրանք, դաւ, դաւաճանութիւն. անիրաւութիւն.

Ընդ աղտեղագոյն նիւթոյ ըստ դժրանաց խառնեսցի (ոսկին). (Նիւս. երգ.։)

Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)

Եւ ոչ նուազ ի դժրանաց, ի սուտանուն քրիստոնէաց. (Յիսուս որդի.։)

Զայս ամենայն դժրանս դաւաճանութեան ոչ ծանեաւ արկադէոս։ Զդժրանս եւդոքսիայ. (Վրք. ոսկ.։)

Անկասկած ի դժրանաց. (Լծ. ածաբ.։)

ԴՐԺԱՆՔ ἑπιβολή insidiae որ եւ ԴԺՐԱՆՔ. Դաւ. նենգ. պատրանք. զրկանք. վնաս. վնասակարութիւն. խարդախանք. անիրաւութիւն.


Դրժեմ, եցի

va.

to fail, to infringe, to contravene.

· Calfa

NBHL (5)

Երկու ազգ դրժողաց են. մին գազանաց, եւ միւսն մարդկան։ Որոց դրժելն կամին։ Իշխանաց դրժեն. (Փիլ. լին.։)

Դրժել կենակցին եւ ծանօթին. կամ ուխտին եւ դաշանց. կամ առ միմեանս. (Բրս. հց.։ Լմբ.։)

Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)

Դրժող իւրոց կենացն. (Կանոն.։)

ներգործական բայ չէզոքական բայ ἑπιβουλεύω insidior, βλάπτω noceo (արմատն դրուժ. ոմանք գրեն Դժրել (զոր տեսցես), որպէս թէ արմատն իցէ դժ. դժուար) Դաւել ի մահ. դաւաճան, եւ ուխտազանց լինել. խարդախել. նենգել. ժխտել. դարանիլ. անիրաւիլ. վնասել.


Դրժողութիւն, ութեան

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (3)

ԴՐԺՈՂՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒՄՆ. Դրժանք. ἑπιβουλή insidiae Դաւ. դաւաճանութիւն. դարանակալութիւն. նենգութիւն. խաբէութիւն. անիրաւութիւն.

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)


Դրժութիւն, ութեան

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (3)

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)

ԴՐԺՈՂՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒՄՆ. Դրժանք. ἑπιβουλή insidiae Դաւ. դաւաճանութիւն. դարանակալութիւն. նենգութիւն. խաբէութիւն. անիրաւութիւն.


Դրժումն, ման

s.

cf. Դրժանք.

· Calfa

NBHL (3)

Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)

Ի դրժութենէ (եղբօրն) սատակեալ լինի։ Քանզի պատրանք դրժումն է։ Կռիւք եւ դրժմունք (ազգականաց) առ միմեանս. (Փիլ.։)

ԴՐԺՈՂՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒԹԻՒՆ ԴՐԺՈՒՄՆ. Դրժանք. ἑπιβουλή insidiae Դաւ. դաւաճանութիւն. դարանակալութիւն. նենգութիւն. խաբէութիւն. անիրաւութիւն.


Դրոշմաւոր

adj.

marked.

· Calfa

NBHL (1)

Ունկն դրոշմաւոր. (Ի գիրս խոսր. եւ ի Տօնակ.)


Դրուագ, աց

s.

incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.

· Calfa


Դրուագեմ, եցի

va.

to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.

· Calfa

NBHL (1)

Դրուագել զտունն ոսկւով, կամ մայրիւք. (եւ այլն. ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 13. 21. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 5։)