Entries' title containing նա : 6571 results

Պճնայօրէն

cf. Պճնազարդ.

· Calfa

NBHL (2)

Յորինեալ պճնութեամբ. պճնազարդ.

Պատուար պճնայօրէն՝ ի զանազան մաքրազարդ ականց յարմարեալ. (Նար. կուս.։)


Պճնանք, նաց

s.

studied finery, coquetry, coquettishness.

· Calfa

NBHL (1)

Զքո պճնանսն՝ գարշելի համարեսջիր, եւ դառնապէս հաչիցես հառաչիցես նորա կապանացն. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)


Պճնապաճոյճ

adj.

highly adorned, well dressed.

· Calfa

NBHL (3)

Պաճուճեալ պճնութեամբ. պճնազարդ.

Հարսն սիրելի եւ գեղեցկատիպ՝ պճնապաճոյճ զգեստիւ զարդարեալ՝ զբնութիւնս մեր անուանելով. (Անան. եկեղ։)

Ընդէ՞ր այդպէս պճնապաճոյճ լինիս. (Յհ. կթ.։)


Պճնապայծառ

adj.

brilliantly adorned.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զէնս ոսկիակուռս պճնապայծառս։ Շինէ ապա զպճնապայծառ եկեղեցին բագրանու. (Յհ. կթ.։)


Պճնասէր

adj.

smart, spruce, coquettish, elegant, fond of finery, of dress, flaunting, gaudy, beamish, spanking, flaring;
— լինել, to love finery, to dress oneself finely, to flaunt about fine and tawdry.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրամարգ ... պճնասէր, եւ պատուասէր. (Առ որս. ՟Է։)


Պճնաւոր

adj.

bedecked, adorned.

· Calfa

NBHL (1)

Փողփողելով ի վերջաւոր՝ պայծառազգեստ եւ պճնաւոր. (Շ. եդես.։)


Պճնաւորեմ

va.

cf. Պճնեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ՊՃՆԱՒՈՐԵԼ. cf. պճնազարդել.

Պաղպաջուն զգեստիւք պճնաւորեալ։ Եօթն անգամ զնա պճնաւորեալ՝ յուղարկէ յիւրական աշխարհն. (Յհ. կթ.։)


Պնակ, աց

s.

dish;
bowl, porringer, wooden bowl;
մխել զձեռն ի — ընդ ումեք, to eat together, at the same table, to be a table-companion.

· Calfa

NBHL (6)

Զարտաքին զբաժակին եւ զպնակին սրբէք. (Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 39։)

Եթէ ոք զպնակ լուտնայցէ, եւ շարաւով զոհիցն լնուցու. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ղ։)

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր եւ ոզ գինի ... ոչ ճրագ, ոչ աշտանակ, ոչ աթոռ, ոչ բաժակ, ոչ պնակ. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)

Մինչեւ ցպնակ եւ ցդրդալ. (Կանոն.։)

Լցեալ զպնակ իւր ջրով՝ եդ մերձ իւր, եւ հեղաւ առժամայն։ Առեալ զպնակն՝ եհար զքարի եւ խորտակեաց։ Մի երբէք մխեսցես զձեռն քո ի պնակ ընդ կնոջ. (Վրք. հց. ՟Ը. ՟Զ։)

Նոյն եւ յն. բինաքս. πίναξ, πανάκιον catinus, catilus. իտ. piatto, catino, scudella. Սկուտեղ, սկաւառակ. ամենայն անօթ կերակրոյ ի սեղանի՝ տափարակ, եւ փոքր մի խոր, թեփսի, սահան. ...


Պնակաձեւ

adj.

dish-shaped.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ձեւ պնակի.

Քարինս կոփել չորեքկուսի, եւ պնակաձեւ փոսել զմէջսն, ծածկելով յերկրի. (Խոր. ՟Բ. 53։)


Պնականի, նւոյ

s. pl. plates and dishes.

· Calfa


Պնակիտ, կտի

s.

writing-tablet, table-book;
— ծոցոյ, tables, memorandum-book;
— նկարչի, painter's pallet;
— գրաշարի, galley, composing galley, pan.

· Calfa

Etymologies (4) · Adjarian

(ի, ի-ա հլ. յետնաբար) «այ-բուբեն սովորելու տախտակ» Ոսկ. մ. ա. 21. Կող. էջ 570. Եւագր. 174. Փիլ. «Մովսէսի տասնաբանեայ պատուիրանքի տախտակնե-րը» Բրս. մրկ. 109. գրուած է նաև բնակիտ Լաստ. ժէ. էջ 76, Յայսմ. ապր. 4։

= Յն. πιναxίς (սեռ. πιναϰίδος), πιναϰίδιον «այբուբենի տախտակ», որից փոխառեալ է նաև ասոր. [syriac word] penaqīdtā «տախ-տակ»։ Յոյն բառի ծագումը տե՛ս պնակ։-Հիւբշ. 373։

ԳՒՌ (dialectal) Գրականից են փոխառեալ պնակիթ Ննխ, իսկ Սեբ. բնարքիթ։

ՓՈԽ (borrowing) Kraelitz-Greifenhorst WZKM 27 (1913), 131 հայերէնից փոխառեալ է դնում թրք. [arabic word] binegid «խմորի տաշտ» (ըստ Zenker), որ և գիտէ Будaговъ, Cpaв cлов. 1, 320 նոյն նշանակութեամբ, բայց [arabic word] penegid ձևով։-Այբուբենի տախ-տակից ի՞նչպէս կարող է «խմորի տաշտ» դուրս գալ։

NBHL (9)

Հինգ զառաջին գրեալսն յառաջնում պնակտին (տասնաբանելայ պատուիրանաց) ... եւ զայս եւ որ ըստ միւսում պնակտին է։ Դէպ լինի իմն ջնջեցելոցն՝ գրոյն ջնջել, իսկ պնակտին եւ գրոյն յաւէտ կալ մնալ։ Պնակտք եւ գիրք՝ ձեռաց կազմած են. եւ որք ի սոսայն են՝ դիւրաւ իմն ապականելիք են. քանզի մոմ է ի պնակտսն՝ որ դիւրաւ փխրի. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)

Իբր ի քարեղէն պնակիտսն մովսէսի. (Երզն. լուս.։)

Յանշունչ քարաց կոփեալ պնակիտք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Միշտ ունայն բերեմք ի տուն զպնակիտս. (Ոսկ. մ. 21։)

Ամենայն ուսումնականք շուրջ նստէին. եւ կաղամար եւ պնակիտ ի ձեռին, եւ գրէին. (Վանակ. հց.։)

Գրէր ինձ ի պնակիտի։ Ոչ խօսեցաւ ընդ իս բերանով, այլ պնակիտիւ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Ուսումնտղայոց ի պնակիտս նշանակի. (Եւագր. լ։)

Նախ պարտ է մարմնաւոր կենօքս վաստակել ի դպրոցի պնակըտօք՝ արարածովքս։ (Ենովս) գրեաց զայս, զի պահեսցին ի պնակիտսն. ի ջրոյն՝ պղինձն մնայ ասէ, եւ ի հրոյն՝ թրծեալ աղիւսն խեցեայ. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. պտմ.։)

πίναξ, πινακίς, πινάκιον , πυνακίδιον tabula, tabella, codicellus, libellus եւ δέλτος , ի ձեւ Δ տառիս յն. Pugillares. տախտակ գրելոյ՝ պնակաձեւ՝ տափարակ՝ յոր եւ է նիւթոյ՝ ի պէտս տղայոց. կամ ի պէտս նկարուց, եւ խրատուց.


Պնդանամ, ացայ

vn.

to grow stronger, to become hard or tough, to harden, to be strengthened.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՆԴԱՆԱԼ. որ առաւել վարի ռմկ. պնտանալ, պիտնալ. cf. պնդացող։


Պոռնկանամ, ացայ

vn.

cf. Պոռնկիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Կապեաց երբեմն պօղոս՝ որ ի կորնթոս պոռնկացաւն, եւ արձակեաց զնա սրտիւն ապաշխարեալ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)

Զպոռնկացեալսն բառնալ ի միջոյ (այլ ձ. զպոռնկեցեալսն)։ Զօրէն պոռնկացելոց կանանց. (Պիտ.։)


Պուտնարդ

s.

large pot or kettle, copper, boiler;
basin, laver.

· Calfa

NBHL (1)

Արար տասն պուտնարդս պղինձիս. եւ ունէր պուտնարդ մի՝ քառասուն սափոր, եւ այլն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 38. 43. եւ այլն։)


Պտուտանամ

vn.

to turn, to twist;
cf. Թոթովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լեզու մարդոյ ամփոփի պտուտանալով, ոչ արժանաւորաբար ունելով զասելն (զկուսէն). (Եպիփ. կուս.։)


Պրօնագործ

s.

weaver of goat's hair.

· Calfa


Ջաբրոնաւոր

s.

capuchin monk.

· Calfa


Ջահանամ

vn.

to blaze, to shine.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառանալ որպէս զջահ.


Ջանակից լինիմ

sv.

to study, to labour in company.

· Calfa

NBHL (2)

Ջանակից լինել արիաբար յառաջագոյն աշխատեցելոցն։ Ջանակից լինի նմա պահօք եւ արտասուօք. (Պրպմ.։ Տօնակ.։)

Շնորհքն աստվածային ջանակից ինձ լինելով՝ խօսել զայսոսիկ պատրաստեաց զիս։ Ճգնաւորաց՝ որ ի մարմնի, լերու՛ք նպաստք եւ ջանակիցք. (Ճ. ՟Բ.։ Շ. ոտ. Շ. հրեշտ.։)


Ջանահնար լինիմ

sv.

to endeavour, to strive, to strive hard, to make every efforts, strenuous attempts, to try all means, to exhaust oneself with exertion.

· Calfa

NBHL (2)

ՋԱՆԱՀՆԱՐ ԼԻՆԵԼ. Ջանալ հնարել. գուն գործել. ելի աղագս գտանել. ջանալ դարման մտտուցանել.

Ջանահնար լինել նորա առ ափշինն։ Ջանահնար լինէի բառնալ ի միջոյ նոցա զչար սերմանացանի որոմն. (Յհ. կթ.։ 4)


Ջանամ, ացայ, ացի, նա՛, ացի՛ր

vn.

to exert oneself, to endeavour, to study, to be diligent, to hasten, to take care, to do one's possible;
to take pains, to labour, to weary, to exhaust.

· Calfa

NBHL (6)

Ոչ ջանալ, եւ ոչ նիւթէ։ Ջանացարու՛ք մտանել ընդ դուռն նեղ։ Զուր ջանան առ ժողովուրդն՝ որ ոչ լինի դոցա շահ։ Ջանային արքն դարձուցանել զնաւն ի ցամաք, եւ ոչ կարէին։ Ջանայր փրկել զնա։ Ջանացաւ փրկել։ Ատեցի ես զամենայն վաստակս իմ, զոր ջանացայ ընդ արեգակամբ։ Յորում կամ որով ինքն ջանայ։ Ու՞ր ջանամ ես։ Որքան ջանասցի մարդ խնդրել, եւ ոչ գտցէ. եւ այլն։ (Իսկ Սղ. ՟Լ՟Դ. 10։)

Զքառասուն ամ ջանացայ ընդ ազգին ընդ այնմիկ. յն. տաղտկացայ։ (Եւ Ես. ՟Ծ՟Բ. 10.)

Իբրեւ օրհասականք ընդ ոգիս ջանայցեն. յն. յոգւոց հանցեն։

Երկայնամտութեամբ ջանան ընդ ազգի մարդկան. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ոչ ջանացի կեցուցանել զանձին իմ։ Ջանաց ասէ առ ինք ձգեալ՝ տէրըն զորդիս մարդկան փրկել։ Երկոքումբք կազմի առաքինութիւն, ե՛ւ աստուծոյ տալովն, ե՛ւ մեր ջանալովն։ Փակեցան դրունքն, որ այժմ բա՛ց են ջանացողին. (Վրք. հց. ՟Դ։ Շ. այբուբ.։ Խոսր.։ Իգն.։)

Մի՛ փոքր համարիր զշնորհս զղջմանն, այլ մեծաւ փութով ջանացի՛ր, եւ խնդրեա՛ յաստուծոյ, մինչ առնուս. (Անան. զղջ.։)


Ջանասէր

adj.

diligent, active, careful, laborious, painstaking, studious, assiduous, hardworking.

· Calfa

NBHL (2)

Զորս ջանասիրաց է պարտ ի յոլովից գրոց ժողովել։ Լե՛ր գործասէր ջանասէր։ Քոյ բանդ հաւանեցուցանէ զմեզ, ո՛ ջանասէր եղբայր մեր նեմեսինէ. (Նիւս. բն.։ Կոչ. ՟Ծ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։)

φολιόπονος, φιλοπονώτατος amans laborem, gnavus, studiosus, industrius, studiosissimus. Աշխատասէր. երկասէր. ուսումնասէր. փոյթ.


Ջանասիրութիւն, ութեան

s.

diligence, care, close application, assiduity, steadiness, painstaking.

· Calfa

NBHL (1)

զուսումնասիրութիւն եւ ջանասիրութիւնդ գովեցից. (Կիւրղ. հանգ.։)


Ջանացուցանեմ, ուցի

va.

to cause exertion, to render diligent, to constrain, to give impulsion to, to push forward, to urge on, to spur on.

· Calfa

NBHL (2)

Ի խցկանէ անտի արտաքս ընթանալ ջանացուցանէ. (Եւագր. ՟Դ. 13։)

ἑκβιάζομαι cogo. Տալ ջանալ. փութացուցանել. ստիպել.


Ջերմանամ, ացայ

vn.

cf. Ջերանիմ.

· Calfa

NBHL (4)

Յորժամ ջերմանայ հոգի ուրուք հրով հոգւոյ սրբոյն, առ ոչինչ համարի այնուհետեւ զերկրաւորս, զփառս եւ զամօթ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)

Ոմն ջերմանայ հանդերձ տապով. ոմն ջերմանայ միայն. ասեմիք ի վերայ ջերմացելոյ, եթէ ո՛րչափ վշտացաւ. (Բրս. հց.։)

πυρόομαι succendor. Զգենուլ զջերմութիւն. ջեռնուլ. վառիլ. տաքնալ.

ՋԵՐՄԱՆԱՄ. πυρέσσω, -ττω febricito, febri laboro. Տապանալ ջերմամբ. կրել զտենդ. ջերանիլ յախտս. ջերմատիլ. տենդիլ.


Ջերմաքանակ

s. phys. calory, unit of heat.

· Calfa


Ջերմաքանակութիւն, ութեան

s.

calorimetry.

· Calfa


Ջերմնաբեր

adj.

fever-giving.

· Calfa


Ջերմնակալ

adj.

cf. Ջերմընկալ.

· Calfa

NBHL (1)

Բժիշկք յորժամ զերծուցանեն զջերմնակալս ի բորբոքեալ բացոյն. (սոկ. ՟Բ. Տիմ. ՟Ա։)


Ջերմնական, ի, աց

adj.

febrile, feverish.

· Calfa


Ջերմնահալած

adj.

febrifuge, antifebrile.

· Calfa


Ջնար, աց

s.

cithern, harp, lyre.

· Calfa

Etymologies (2) · Adjarian

, ի-ա հլ. «քնար, տաւիղ, կիթառ» նատում. գ. 8. Սեբեր. 136. Տօնակ. Նար. էջ 244. որից ջնարաւոր Ոսկ. կողոս. 641. Ես. 292. ջնարահար Խոր. Մագ. թղ. 209. Նար 104. պէտք չէ կարծել թէ քնար բառի ձևա-փոխութիւնը լինի, որովհետև երկուսը միա-սին կողք կողքի գործածուած ունինք Ոսկ. կողոս. 614՝ ջնարն և քնարն։

ՆՀԲ քնար բառի հե՞տ։ Lag. Urgesch. 849 եբր. kinnōr «քնար» բառից։ Նոյն, Armen. Stud. § 1904 սրա հետ յիշում է նաև հյ. ջին, ջնել «զարնել»։

NBHL (5)

Օրհնեցէ՛ք զտէր սաղմոսարանաւ եւ ջնարաւ. (Սեբեր. ՟Է։)

Կազմեա՛ ջնար վիճակդ (յն. (զվիճակ) ովնայ. Նաւում. ՟Գ. 8։)

Փողք եւ քնարք եւ ջնարք։ Ջնարօք եւ քնարիւք եւ որղնաւ։ Ջնար ջահաւորական. (Արծր. ՟Գ. 9։ Տօնակ.։ Նար. ՟Ղ՟Բ։)

Ջնար քնար տաւիղ՝ բամբ շարժողին՝ քաղցրաձայնեալ. (Նար. տաղ.։)

κιθάρα cithara χορδή fides, chrodae. Քնար՝ պէսպէս յօրինուածով, տաւիղ. նուագարան աղէօք կամ լարիւք. կիթառ.


Ջնարակ, ի

s.

sandarac;
varnish;
glaze.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«սանդարակ խէ-ժը, sandaraque» Գաղիան. բժշ. «մի տեսակ եղիճ» Գաղիան. (ըստ ՀԲուս. § 1889). որից ջնարակագոյն «ջնարակի պէս փայլուն» Բռ. q-ор4s ստեփ. լեհ.։ Սրա հետ նոյն է չնարէկ «կար-միր ծծմբաւոր զառիկի, sulfure rouge d'ar-šénic, sandaraque, réalgar», տր գիտէ մի-այն Նորայր, Բառ. ֆր. 1036 ա, որից և Քա-ջունի, Գ. 197։ Արդի գրականում ջնարակ նշանակում է «սըռ, հողէ ամանների ներսի փայլուն ապակեփայլ ներկը»։

NBHL (1)

Սանթարկ, ջնարակ. (Գաղիան.։)


Ջնարաջխէժ

cf. Ջնարակ.

· Calfa


Ջնարակեմ, եցի

va.

to varnish;
to glaze.

· Calfa


Ջնարահար

s.

harper, harp-player.

· Calfa

NBHL (2)

Զհետ ջնարահար քաջամատն կնոջ կրթէր։ Երգս կատակերգութեան ջնարահար պոռնիկ։ Ի ջերմուկ ջոկ կապեալ ջնարահարացդ. (Խոր. ՟Գ. 56։ Նար. ՟Լ՟Թ։ Մագ. ՟Դ։)

Ու՞ր ջնարահարք (կամ ջնահարք) երգարանին, կամ խաղացողքըն ճատրակին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Ջնարաւոր, աց

cf. Ջնարահար.

· Calfa

NBHL (1)

Գուսանաց, փողարաց, եւ ջնարաւորաց. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Ջոկանամ, ացայ

va.

to flock together.

· Calfa

NBHL (1)

Հեր գլխոյ նորա ջոկացեալ ի վերայ ճակատուն յոյժ խուռնախիտ թանձրութեամբ. (Արծր. ՟Է. 11։)


Ջովանամ, ացայ

vn.

to become rank, thick, to flourish, to shoot forth, to grow.

· Calfa

NBHL (1)

Ուռճանալ, թաւանալ.


Ջրագնաց

s.

rivulet.

· Calfa

NBHL (2)

Գնացք կամ անցք ջրոյ. գետակ. առու.

Ի հարաւոյ կողմանէ հին ջրագնաց՝ ովդէ։ Շրջեցայց զպարսպաւն, եւ գտից արդեօք ջրագնաց. (Ուռ։ Վրք. հց. ձ։)


Ստուարանամ, ացայ

vn.

to thicken, to grow thick or large, to enlarge;
to become or grow larger, bigger, stouter, fatter;
to increase in size, to grow.

· Calfa

NBHL (1)

παχύνομαι incrassor, pinguesco. Թանձրանալ. թաւանալ. յօրանալ. վարսաւորիլ. մեծանալ. հաստընալ. ուռճանալ, հարըստնալ.


Ստուգաբանական, ի, աց

adj.

etymological.

· Calfa


Ստուգաբանապէս

adv.

truly.

· Calfa

NBHL (2)

Դարակոճատ. որ ստուգաբանապէս ոմանք կոչեն յարմարութիւն կամ ամուսնութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)

Ստուգաբանապէս զերանն ասել զայն եւ այլն. (անդ. ՟Դ. 86։)


Ստուերանամ, ացայ

vn.

to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.

· Calfa

NBHL (4)

Փառացն վայելչութիւն ստուերացաւ։ Մի՛ լիցի ստուերացեալ լուսոյդ երախտիս։ Գիշերոյ նմանեալ ստուերանամք յայնպիսի լուսոյնյ։ Սեռն եւ ճշմարիտ լոյս, եւ ստուերանալ ոչ ունի որպէս զգալի լոյսս։ Զի մի՛ յայն ամենավայելուչ հայացողութենէն ստուարեսցի։ Աղաւաղեալ ստուերանայ։ Եղէ ստուերացեալ, որպէս մնասցէ սակաւ ինչ նշմար աւերածի. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ը։ Սարգ. յկ. ՟Դ։ Լմբ. առակ. եւ Լմբ. պտրգ.։ Ճ. ՟Ա.։)

Եւ ստուերակերպ կամ առ աչօք երեւութանալ.

Ցնորական խոժոռադէմ տեսիլք որպէս յանուրջս ստուերանային առաջի նոցին ի խաւարի անդ. (Լմբ. իմ.։)

σκιάζομαι obumbror σκοτάζω tenebresco. Ստուերամած լինել. մթագնիլ. նսեմանալ. աղօտանալ. խաւարիլ. անշքանալ.


Ստրկանամ, ացայ

vn.

to be or become a slave, a servant.

· Calfa

NBHL (4)

δουλοῦμαι servus fio. Ստրուկ լինել. ծառայանալ.

Մարդ ստրկանայ, յորժամ օտարանայ յիւրմէ տեղւոյ. (Առակ. ՟Ի՟Է. 8։)

Ախտիցն ստրկանալ. (Բրս. սղ.։)

Ի հայրենեաց տարամերժեալ, օտար սեռից ըստրկացեալ։ Կործանեալք ստրկացան ի բաբելովն։ Կին՝ որ պոռնկի ընդ օտար ծառայ, ստրկանայ եւ նա ի նորին ծառայութիւն. (Շ. վիպ.։ Լմբ. ամովս.։ Մխ. դտ.։)


Ստրջանամ, ացայ

vn.

to repent, to regret, to rue, to be seized with repentance, touched with contrition.

· Calfa

NBHL (5)

Ստրջանալ աստուծոյ՝ ահագին զգուշութեան նշանակ է. (Ագաթ.։)

Ստրջացի՛ր գոնէ անագան ի չարեացդ։ Զայլ յանցաւորս գովէ, որք ստրջացան ի վերայ մեղացն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. տնտես.։)

Ուսի՛ր որպէս վասն անհնարին մեղաց ստրջանալ (ի վերայ նախանձու), եւ ապաշխարել. եւ եթէ այնպէս ստրջանայցես, վաղվաղակի զերծանիցիս յախտէն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)

Փոքր ինչ ստրջայցեն (կամ ստրջանայցեն) յանձինս։ Ստրջացաւ իմն, այլ ոչ կատարելապէս գայր ի ճշմարտութիւնն. (Նանայ.։)

κατανύσσομαι, εὑθυμέομαι compungor, aegre fero μετανοέω poenitet me πτυούμαι, διακείμαι consternor, haereo եւ այլն. (Արմատն է Ստերջ. եւ Զեղջ) Զղջանալ կսկծանօք սրտի յետոյ ուրեմն. զկծիլ ապաշաւանօք. մորմոքիլ. ընդ անձին ոգորիլ. ակնկորել. յետս կասիլ, խորշիլ. զղջալ, ցաւիլ, սիրտը էրիլ՝ խշխշալ, ետ քաշուիլ.


Սրանամ, ացայ

vn.

to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.

· Calfa

NBHL (8)

(Յեսանն՝) որ սուսերաց ըզսուրըն տայ, եւ ինքըն գուլ՝ ո՛չ սրանայ. (Յիսուս որդի.։)

Զամենայն խստութիւն վանես, զամենայն սրացեալ ընդոտնես. (Նար. ՟Ի՟Ը։)

Նախանձ բերեն, եւ սնապարծին, եւ սրանան միմեանց. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 8։)

Վասն էր փախչիք, ընդէ՞ր սրանայք։ Վաղվաղակի սրացաւ ի մարմնոյն։ Ի կենաց սրանայցես։ Ամենեքեան սրանայք։ Ամենայն ինչ ընթացեալ սրանայ. (Ոսկ. ես. Ոսկ. մտթ. Ոսկ. փիլիպ. Ոսկ. եփես. Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Ի ձեռաց զերծանէր, եւ սրանայր ելանէր ի բլուր ինչ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Զկնի նորա սրանային ի տեղւոյն։ Փախուցեալք առ հասարակ սրանային գունդքն ամենայն. (Փարպ.։)

Սրացեալս վարատական։ Իբրեւ զհաւ վայրենի սրացայ ի նախնին իմ սովորութիւն։ Զիա՞րդ սրացաւ մերձաւորն. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի. ՟Խ՟Ը։)

Ե՛ւս առաւել՝ ὁξέως τρέχω, ἑκφεύγω, ἁφίπταμαι, ἁπαρτάω velociter curro, effugio, evolo ἁποσπηδάω exsilio, resilio. որպէս Սրընթաց լինել. սուրհալ. սուրալ. սրաթռիչ լինել, սլանալ. խոյանալ. ի բաց վազել, երագել. փախչել.


Սրբազնաբանութիւն, ութեան

s.

hagiology.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբազնաբանութեանց եւ նուիրագործութեանց։ Սաղմոսականին սրբազնաբանութեան։ Սաղմոսացն սրբազնաբանութիւն։ Քահանայականօքն սրբազնաբանութիւնք։ Ոչ զմտաւ ածել աւելի քան զաստուածայնաբար ի սրբազնաբանութեանցն (ի սուրբ գրոց) ասացեալսն մեզ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)


Սրբազնագիրք

s.

Holy Writ, Bible.

· Calfa


Սրբազնական, ի, աց

cf. Նուիրական.

· Calfa

NBHL (3)

Զսրբազնականօք մերով աւանդութեամբք։ Հաղորդ գոլ սրբազնականին գոհութեան (այսինքն սուրբ հաղորդութեան)։ Իրիք սրբազնականի կոչման արժանաւորեաց զնոսա (զկրօնաւորս). (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)

Այսքանեաց սրբազնական մասանցս ճառեցելոց դու միայնակ պատճառ. (Նար. կուս.։)

ἰερατικός, ἰεροτελεστικώτατος, ἁφιερωτικός sacer եւ այլն. Սրբազան. նուիրական. քահանայական. սուրբ. աստուածային. խորհրդաւոր.


Definitions containing the research նա : 10000 results

Բազմախօսութիւն, ութեան

s.

cf. Բազմաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սնափառութիւն իցէ բազմախօսութեան աթոռ։ Բազմախօսութիւն ծնանի ի սնափառութենէ. (Կլիմաք.։)


Բազմածախ

adj.

expensive, costly;
splendid, sumptuous, rich, magnificent.

· Calfa

NBHL (2)

Հիմնադրէ եկեղեցի բազմածախ փարթամութեամբ. (Յհ. կթ.։)

Անփոյթ արարեալ զբազմածախ եւ զյոգնազան ինչս ստացուածոց. (Նար. խչ.։)


Բազմածաղիկ

adj.

that has many flowers.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր ինչ ախտանան առ բազմածաղիկս բուրաստանաց, որք այնոցիկ են ցանկացողք. (Առ որս. ՟Դ։)

Բազմածաղիկ է խաղաղութիւն եւ իմաստութիւն տեառն մերոյ, ողորմութիւն եւ երկայնամտութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Բազմածին

adj.

that generates much, fruitful, fertile.

· Calfa

NBHL (5)

πολυτόκος, πολύγονος multos pariens, fecundus, ferax որ եւ ԲԱԶՄԱԾՆՈՒՆԴ. Մայր բազմութեան զաւակաց. բեղնաւոր. եւ Բերրի. շատ զաւակ բերօղ.

Ամուլն ծնաւ եօթն, եւ բազմածինն նուաղեաց յորդւոց. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 5։)

Ունայնացաւ եօթնածինն. բազմածին քաղաքն այն ունայնացաւ. (Մխ. երեմ.։)

Անասունք՝ որ միշտ յորս եւ ի կերակուրս կոտորին, բազմածին ծնունդս ունին բնութեամբ. եւ վասն այնորիկ նապաստակաց բազմածին ծնունդս կարգեալ է. (Վեցօր. ՟Թ. (ուր յն. է ն. եւ հյ. իբր կր)։)

Ի սոյն երկաքանչիւր բաւականաբոյս բազմածին լերանց հզօրաց. (Նար. խչ.։)


Բազմածնունդ

cf. Բազմածին.

· Calfa


Բազմածուփ

adj.

stormy, much agitated

· Calfa


Բազմակալ, աց

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.

· Calfa

NBHL (5)

ԲԱԶՄԱԿԱԼ. Որպէս Բազմակակալ. այն է ըստ ոմանց ունելիք ճրագի, այսինքն մկրատ. որ եւ ՅԱՐԴԱՐԻՉ ասի. ... կամ ըստ այլոց՝ Ընդունարան իւղոյ. եղաման, ձիթաման կամ ձագար. թարգմանի ի մեզ եւ ԲԵՐԱՆ ՃՐԱԳԱՑ. զի եբր. է մախթա, մէլփախաիմ եւ մուձափօթ. եւ յն. ἑπαριστρίς, ἑαρίστηρ forceps եւ haustrum, situla, infusorium

Ճրագարանք իւրեանց, եւ բազմակալք իւրեանց. (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 21։)

Բազմակալն՝ աշտանակ է։ Բազմակալ՝ ճրագարան. (ԼԾ. Նար. Հին բռ.։)

Ճրագարանս եօթն, եւ զբազմակալս նորա եւ զնեցուկս արասցես յոսկւոյ սրբոյ. (Ել. ՟Ի՟Ե. 38։ ՟Լ՟Է. 17։ Թուոց. ՟Դ. 9։ ՟Գ. Թագ. 49։ յորս օրինակքինչ գրեն ԲԱԶՄԱԿԱԿԱԼ։)

ԲԱԶՄԱԿԱԼ գրի մերթ փոխանակ գրելոյ ԲԱԶՄԱԿԱՆ. (որպէս կոչնական՝ որ ունի զտեղի ի կոչունս)


Բազմական, ի, աց

s.

guest, invited person;
table, banquet;
carpet, mattress, couch, sofa;
bench, seat;
—ս —ս բաշխել, to divide tho guests, to form several banquets apart;
—ս արկանել, to offer chairs or seats.

· Calfa

NBHL (7)

κλητός, συνανακείμενος, ἁνακείμενος invitatus, discumbens, convictor Կոչնական՝ բազմեալն ի սեղան. բարձակից. ...

Ադոնիա, եւ ամենայն բազմականք նորա, Հերովդի, եւ բազմականացն, Լցան հարսանիքն բազմականօք։ Ոմն ի բազմականացն։ Ոչ ոք իմացաւ ի բազմականաց անտի։ Մտեալ թագաւորն հայել զբազմականօքն.եւ այլն։

Ի ժամ բազմականացն։ Գլուխ բազմականին։ Ակումբ բազմականին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Զօրն ամենայն ի բազմականին արտասուեցին. (Կանոն.։)

Մերժելով ի քոց բազմականացդ՝ ահա արկանես ինձ բազմականս առ հօրն հաւատոցն Աբրահամու. (Ագաթ. ։ Մի՛ բազմականս բարձրագոյնս կարգեսցուք։ Բազմեալք կամք պայծառք պայծառապէս ի վերայ բարձր բազմականի եւ ամբարձելոյ. Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. աղքատասիր.։)

Նկարակերտ կազմուածս բազմականաց։ Նկարակերպ կանաց ոստայնանկութեանց բազում բազմականս կազմեալ. (Յհ. կթ.։)

Իբրեւ զնախածին զառաջին գահ թագաւորական բազմականին. (Պիտ.։)


Բազմակարօտ

adj.

who has many wants

· Calfa

NBHL (1)

Կարօտ բազում իրաց, որոյ բազում են կարիք. շատ բանի պիտանաւորութիւն ունէցօղ.


Բազմակերութիւն, ութեան

s.

voracity.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմակերութիւն եւ զմայլումն արբեցողութեան՝ գիտէ այլայլութիւն գործել խորհրդոցն. (Վանակ. յոբ.։)


Բազմակերպ

adj.

in several shapes, diverse, various.

· Calfa

NBHL (2)

Բազմակերպ անասունք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)

Գետոցն գնացք բազմակերպ ձկամբք՝ մեծամեծօք եւ փոքումբք. (Փարպ.։)


Բազմակին, կնոջ

adj.

having many wives, polygamist.

· Calfa

NBHL (11)

ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.

Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։

ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.

Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ԺԷ։)

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։

ԲԱԶՄԱԿԻՆ 2 (կնոջ.) ԲԱԶՄԱԿԻ ԲԱԶՄԱԿԻՆ. Բազմաւորակի. յոքնակի. եւ Բազմապատիկ. բազում.

Հասկահիւս լաստեալ բազմակին մանուածով, եւ յոքնական երակօք շարապատեալ. (Մագ. ԺԷ։)

Իսկ ԲԱԶՄԱԿԻՆ, կնոջ. (յորմէ ԲԱԶՄԱԿՆՈՒԹԻՒՆ), ունի նշանակել զամուսնացեալն ընդ այլ եւ այլ կանայս։

ԲԱԶՄԱԿԻՑ ա. Որ ի միասին բազմի ընդ այլս ի սեղան. բազմականակից. սեղանակից. մէկտեղ սեղան նստօղ.

Լիցուք ապա բազմակից ընդ աղքատութիւն Քրիստոսի. զի նա ինքն է, որ աղքատօքն՝ զոր կերակրեմք ի սեղանս մեր, բազմի ի միջի մերում. (Բրսղ. մրկ.։)


Բազմակնութիւն, ութեան

s.

polygamy.

· Calfa

NBHL (2)

Ունելն զբազում՝ աչս. բազմաչեայ գոլն. շատ աչք ունենալը.

Զի մի՛ իցէ պոռնիկ, կամ արբեցող, կամ կնաթող, կամ ի բազմակնութիւն խոտորեալ. (Մաշտ.։)


Բազմակոխ

adj.

that is trampled on or oppressed much or often;
— ճանապարհ, public or much frequented road.

· Calfa


Բազմակոհակ

adj.

that has many waves.

· Calfa

NBHL (1)

Գետք յորդագնացք եւ բազմակոհակք. (ՃՃ.։)


Բազմակոյտ

adj. s. of a great assembly, where there are many people;
in great quantity, many;
crowd;
assembly.

· Calfa

NBHL (2)

Չտայր խռովել ի բազմակոյտ ալեաց աշխարհական ծփանացն. (Վրք. ոսկ.։)

Գձձին արմատք ծաղկանցն, եւ կամ բազմակոյտք իմն դատաստանացն. (Ագաթ.։)


Աղաղակեմ, եցի

vn.

to cry, to make a loud noise, to halloo, to shout;
to scold;
to make an exclamation.

· Calfa

NBHL (6)

Աղաղակ բառնալ. գոչել. կարդալ. ἁλαλάζω, κράζω, βοάω, φωνέω clamo, vociferor, vocem edo, jubilo, invoco եւ այլն. կանչել՝ կանչւըռտել. չազըրմագ պազըրմագ, ֆէրեատ էթմէք.

Աղաղակեաց ժողովուրդն, եւ հարին քահանայքն զփողսն։ Այլազգիքն աղաղակեցին, եւ ընթացան ընդդէմ նորա։ Աղաղակեցի առ Աստուած բարձրեալ։ Աղաղակեսցուք առ Աստուած փրկիչ մեր։ Սաղմոսիւք աղաղակեսցուք առ նա։ Աղաղակեցէ՛ք առ Տէր ամենայն երկիր։ Առ փայտն աղաղակէ։ Աղաղակեսցեն ի վերայ քո։ Աղաղակեսցէ ամենայն ժողովուրդն, եւ յաղաղակելն նոցա կործանեսցին ինքնին պարիսպք։ Աղաղակեաց ամենայն Իսրայէլ մեծաձայն։ Ի ձայն բարձր աղաղակել։ Աղաղակեաց յականջս իմ մեծաձայն։ Աղաղակեաց Մովսէս առ Տէր։ Աղաղակեցի ի ձայն բարձր։ Մեծաբարբառ աղաղակեցի։ Որ աղաղակեն առ նա ի տուէ եւ ի գիշերի։ Գոչեա՛ եւ աղաղակեա՛։ Ամբոխն աղաղակէր, թէ Աստուծոյ բարբառ է։ Վասն որո՞յ յանցման այնպէս աղաղակէին զնմանէ։ Աղաղակեաց ի ձայն մեծ առ հրեշտակն. եւ այլն։

Ոչ ձեռքն գնան, ո՛չ ոտքն աղաղակեն. (Ագաթ.։)

Որում աղաղակեն ողորմագին ձայնիւ զվերջին գերեզմանական ձայնն. (Արշ.։)

Աղաղակեմ առ քեզ փրկիչ՝ քանանացւոյն զձայն. (Շար.։)

Որք մեծաբարբառ միշտ աղաղակեն զյաղթանակ բարեաց քումդ հանդիսի. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)


Աղամ, ացի, ացայ

va.

to grind;
to pound, to reduce to powder.

· Calfa

NBHL (2)

Ա՛ռ դու քեզ խունկս անուշունս, եւ աղայցես ի նմանէ մանր։ Խնկով հանդերձանաց մանր աղացելով. (Ել. ՟Լ. 34. 36։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Զ. 12։)

Զկենդանասեր մարդիկ՝ ժանեօք մանրեալ աղացեալ՝ ուտէին. (Յհ. կթ.։)


Աղամասուկ ածեմ

sv.

to destroy, to throw down, to overthrow, to ruin.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՂԱՄԱՍՈՒԿ ԱԾԵԼ. Աղամող առնել. այլայլել. խառնակել. շփոթել. յեղաշրջել. տակնուվրայ ընել, խառնափնդորել. գարմագրըշ՝ աշթիւսթ էթմէք.

Ապա եթէ զամօթն ի սկզբանն իբրեւ զգլխադիր գլխոյն մերկանայցէ, զբնաւն եղծանէ, յամենայնի վերայ աղամասուկ ածիցէ. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)


Աղամարութիւն, ութեան

s.

cf. Տխմարութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ախմարութիւն կամ տխմարութիւն ստգտանելի՝ յառաջ եկեալ ի պղերգութենէ. անհոգութիւն. թուլութիւն. նատանլըգ, իհմալլըգ.


Աղամողիմ, եցայ

vn.

to stray, to dissipate.

· Calfa

NBHL (5)

Զերծանել ի բազմամասն եւ յաղամողեալ չարի որսորդական հնարից. (Սարկ. քհ.։)

Զուղղորդ ճանապարհն գնայցեն, եւ չաղամողիցեն առ անտեղեկութեան։ Մի՛ ոք այսուհետեւ լիցի յարդ, եւ մի՛ այսր անդր աղամողեալ իբրեւ զունգ։ Աչք սխալեն յերկայնութենէ, եւ յօդոյ, եւ ի մտաց այլուր աղամողելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. 11. 13։)

Բազում հետք են աղամողեալք յամենայն կողմանս. (Վեցօր. ՟Թ։)

Աղամողիս ի բանս քո, եւ յայլմէ առ այլ վազեալ անցանես տարապարտ մտածութիւնս. անխտիր հայի ի կրկին նշանակութիւնս, իբր տատանիլ։ (Յհ. իմ. երեւ.)

ԱՂԱՄՈՂԻՄ ԱՂԱՄՈՂԵՄ։ իբր ποικίλλομαι variegor Այլայլիլ. այլափոխիլ. այլագունիլ. ծածանիլ. խառնակիլ.


Աղանդագործ

adj.

inventor of a sect.

· Calfa

NBHL (2)

ἁλάστωρ որ եւ Աղաջուր. եւ աղանդահնար. եղեռնագործ. չարեացապարտ. ժանտաժուտ. եւ չարահնար ոք կամ ինչ. scelestus, nequissimus

Իբրեւ յաղանդագործ եւ ի վնասակար դիւաց փախչիցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Աղանդաւոր, ի, աց

s.

sectary;
magician, enchanter, sorcerer.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանսարկուէն ասի որպէս չարահնար. աղանդահնար. աղանդագործ.


Աղանձեմ, եցի

va.

to brown, to roast, to broil, to toast.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ խոնաւոյն աղանձեցելոյ առաւելութեամբ ջերմութեանն, եւ ոչ ջերմինն շրջեցելոյ յաղթութեամբ խոնաւողին. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)


Աղաչաւոր, ի, աց

adj.

cf. Աղաչելի.

· Calfa


Աղաչելի, լւոյ, լեաց

adj.

suppliant, petitionary.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ուրեք կամաց աղաչելեացն ուշ ունէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)


Աղաչեմ, եցի

va.

to supplicate, to pray, to conjure.

· Calfa

NBHL (5)

Արհամարհեցաք, յորժամ աղաչէրն զմեզ։ Աղաչեցի զՏէր Աստուած։ Աղաչեցէ՛ք առ Տէր Աստուած ձեր։ Զերեսս Տեառն չէր աղաչեալ։ Աղաչեա՛ զերեսս Տեառն Աստուծոյ քո։ Աղաչեաց այրն Աստուծոյ առաջի Տեառն։ Ժողովրդովքն հանդերձ աղաչէին զԱստուած։ Աղաչեմ զձեզ՝ յիշել ձեզ զերախտիսն։ Աղաչեսցէ զքեզ եղբայր քո։ Աղաչեաց զերեսս արքային Մովաբայ։ Անկեալ աղաչէիք զկուռսն ձեր։ Աղաչէ, եւ ոչ ամաչէ։ Վասն կենաց զմեռեալն աղաչէ։ Մո՛ւտ, եւ աղաչեա՛ զարքայ։ Մի՛ աղաչեր վասն դոցա։ Աղաչել սկսան նոքա զնա, զի դաշինս արասցէ։ Աղաչէին ձեռն տալ նոցա։ Յաղաչել քում առ նա՝ լուիցէ քեզ։ Յաղաչել իւրում առ Տէր՝ ընդունելի եղիցի նմա։ Աղաչել ի խաղաղութիւն, եւ այլն։

Աղաչէին ինձ գնալ. Յհ. կթ.։

Սրբովք աղաչեցեալ զԱստուած՝ օգնականութիւն գտանէր. (Եզնիկ.։)

Ոչ նա ինչ աղաչեցաւ եւ արար, այլ ինքն յանձնէ կարգեաց զամենայն։ Աղաչին եւ աղերսին, եւ զերախտիսն սիրելեացն ոչ յիշեն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. հերոդ.։)

Աղաչեցեալ ի նախարարացն՝ ոչ առնոյր յանձն. (Յհ. կթ.։)


Աղապատանք, նաց

s. pl. sympathy, affection, tenderness.

· Calfa

NBHL (2)

իբր աղեօք գթոյ եւ սիրոյ պատումն. բնաւորական բերումն. սէր եւ կարեկցութիւն. συμπάθεια consensus in adfectibus

Զայն որ ըստ երկնայնոց առ երկրայինս աղապատանք. (Փիլ. իմաստն.։)


Աղաջուր

s. adj.

brine;
flagitious, wicked.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ խօսիս ո՛վ աղաջուրդ, եւ ամենեւին աղաջուրդ։ Զոր բազում աղաջուրք ի փիլիսոփայիցն ասեն որ ծաղրն եղեն եւ ծանակ կան. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)

Թքեալ ի նա՝ ասաց. մի՛ բարի լիցի քեզ՝ պատանեա՛կ աղաջուր. (Պտմ. աղեքս.։)


Աղարտանք, նաց

s.

destruction, devastation, ruin;
disparagement, defamation.

· Calfa

NBHL (2)

որ եւ ԱՂԱՐՏՈՒԹԻՒՆ. Ընդ վայր հարումն (որպէս զանպիտան արտ աղի, կամ որպէս աղաջուր) թշնամանք. նախատինք. անարգանք. եպերանք.

Չարագոյն թուելով առաւել քան թշնամանօք լի, եւ աղարտանս անձինս. (Պիտ.։)


Աղարտեմ, եցի

va.

to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.

· Calfa

NBHL (9)

Ընդ վայր հարկանել (որպէս զանպիտան արտ աղի). յոչինչ կամ պիղծ եւ անհարազատ համարել. առ ոտն հարկանել. թշնամանել. բամբասել. անարգել. անգոսնել. ἑξουδενέω, ἑπισκόπτω, διαβάλλω, καταβάλλω, κακίζω, νοθεύω, βδελύσσομαι probro do, nihili facio, contemno, vitupero, objurgo վար զարնել, ոտքի տակ առնել, քամահրել. խօրլամագ.

Սերմն ժանտ. ո՛չ զբնութիւնն աղարտէ, այլ ցուցանէ յառաջին հասակէն բուռն հարեալ զչարեաց։ Մանկունք եւ տկար կանայք աղարտեն զմահ։ Զամենայն իսկ զհրէականսն աղարտես եւ զզոհսն։ Զգործն չաղարտէին, եւ զնշանագործն բամբասէին։ Աղարտել զսքանչելիսն, կամ զքրիստոնէութիւն։ Նաեւ քաղաքաւն եւս աղարտէին, ի Նազարեթէ է ասէին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. եբր.։)

Աղարտել զայն՝ որ ամենայն ընդունելութեան արժանի է. (Փիլ.։)

Ո՞վ ոք ոչ զիմս աղարտեսցէ յանդգնութիւն. (Նանայ.։)

Ինքն իսկ կամքն չարութեան աղարտեալ լինի (յահեղ ատենի) յունողացն զնա յառաջ։ Այնչափ աղարտէր, եւ համբերէր ամենայնի. (Տօնակ.։) (Ոսկ. եբր.։)

Որքան ինչ անտեղի են եւ աղարտեալ։ Նշանակօք աղարտելովք. (Դիոն. երկն.։ Նար. ՟Ե։)

Եւ աղաւաղել. վնասել. անպիտանացուցանել. ի բաց ընկենուլ. եղծանել. խանգարել. նկուն առնել. աւրել, փճացընել, վար ձգել. պօզմագ. Βλάπτω, έϰβάλλω. Officio, deludo, abjicio.

Այն ոչ եթէ զճշմարտութիւն պատմութեանցն աղարտէ։ Զյիշողութիւնն ոչ կարէր աղարտել, կամ մոռանալ։ Յաղթեաց նոցա, եւ աղարտեաց զնոսա (կոյրն բացեալ). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Յօրինակ նմանութեան աղարտեալ նաւի. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Աղաւաղ, աց

adj.

spoiled, vitiated, corrupted, adulterated, tainted, impaired;
disordered, discomposed.

· Calfa

NBHL (2)

Բնութեամբ ամենայն բան աղաւա՛ղ եւ դիւրաշարժ. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Առաջնոցն (զգայութիւնք) սրեալ էին ամենայն իրօք. մեք աղաւաղաց հասաք, որպէս եւ մարմնոյս կազմածի փանաքւոյ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 32։)


Աղաւաղեմ, եցի

va.

to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.

· Calfa

NBHL (6)

Ոչ ժամանակք աղաւաղեն զնա, եւ ոչ երկայնութիւնք աւուրց. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)

Ոչ աղաւաղել (կամ աղարտել) զնոցայն. (Տօնակ.։)

Եւ աղարտել, որպէս անարգել. արհամարհել, խոտել. մերժել. խօրլամագ.

Զերկնաւոր փրկութիւնն աղաւաղես եւ անարգես. (Եղիշ. ՟Բ։)

Ոչ հաւանեալ աղաւաղել կամ փոխանակել զերկնաւոր կենացն զփրկութիւն ընդ անգիւտ կորստեանն. (Յհ. կթ.։)

Ոչ աղաւաղէր զինքն ի յուսոյ երկնաւոր փրկութեանն. (Յհ. կթ.։)


Աղաւաղիչ

adj.

destructive.

· Calfa

NBHL (1)

Զկարկուտ՝ իմանալի բուսոցս մերոց աղաւաղիչս. (Լմբ. սղ.։)


Աղաւաղութիւն, ութեան

s.

deterioration, destruction.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ βράδυ, exiguitas Աղկաղկութիւն. փանաքութիւն. տկարութիւն. անպիտանութիւն.


Աղաւնեվաճառ, ի, աց

s.

dealer in doves or pigeons.

· Calfa

NBHL (1)

Զհատահմայութիւն կործանելով, եւ զնիստ հեշտասէր աղաւնեվաճառ ցանկութեանց. (Տօնակ.։)


Աղաւնիճ

s. bot. cf. Աղաւնարօտ.

· Calfa


Աղբանոց, աց

s.

privy;
sink.

· Calfa

NBHL (1)

Զբերանն եւ զաչս եւ զամենայն անդամսն առհասարակ առուս աղբանոցաց գործէ. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)


Աղբեմ, եցի

vn. va.

to go to stool, to dung;
to dung, to manure.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում եւ յոլով անգամ պարտ է աղբել զվատ գետինն, եւ ոչ մէկ հետ. զի թէ հետուհետ չաղբի, նա՛ պա՛ղ լինի. (Վստկ. ՟Լ՟Դ։)


Աղբերակն, ական, կունք, կանք, անց

s.

spring of water, source, fountain.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՂԲԵՐԱԿՆ գրի եւ ԱՂԲԵՒՐԱԿՆ կամ ԱՂԲԻՒՐԱԿՆ. Ակն աղբեր. եւ աղբիւր. որ եւ ԱԿՆԱՂԲԵՒՐ, կամ ԱԿՆԱՂԲԻՒՐ. ջրի ակ, աղբուր. կէօզ. չէշմէ. փունար պաշը. այն. ըստ յն. աղբիւր ջրոյ.

Ցամաքեցուցեալ զակնաղբեւրն նորա. (Ագաթ.։)


Աղբերացուցանեմ, ուցի

va.

to make to flow as a fountain, to make to flow or gush out;
to pour forth abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Աղբերացոյց մեզ զանապական եւ զսուրբ վտակս կողից իւրոց։ Զվէմն եհար եւ աղբերացոյց փայտն. (Դամասկ.։)


Աղբեւք, եւաց

s. pl. excrement, dung;
muck, manure;
filth;
place for the reception of all filth.

· Calfa

NBHL (1)

Ողորմեցաւ մեզ բժիշկն երկնաւոր, եւ յարոյց յաղբեւացն. (Լծ. կոչ.։)


Աղբիս, Աղբիւսք

s. pl. sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.

· Calfa

NBHL (2)

Յաթոռոյ թագաւորութեան իջոյց, եւ յաղբիսն նստոյց։ Որդնալից եղեալ՝ յաղբիս անկեալ կայցէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ. ՟Դ։)

Յաղբիս ամենայն չարեաց օթագանեցաք. (Լծ. կոչ.։)


Աղբոտ

adj.

slovenly, dirty, filthy, nasty.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ աղբոտ է ինչ, վնաս է. (Ոսկիփոր.։)


Աղեկարծ

adj.

cf. Յեղակարծ.

· Calfa

NBHL (1)

Աղեկարծ եղեւ նա նոցա, յորժամ եկն տէրն նմանութեանց. (Եփր. համաբ.։) cf. ԱՂԷԿԱՐԾ, cf. ՅԱՂԱԿԱՐԾ.


Աղեմ, եցի

va.

cf. Յաղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեզ աղի ամենայն անհամութիւն աշխարհիս։ Եւ ոչ աղեալն ընդ անհամին. (Եղիշ. յես.։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Աղետական, ի, աց

adj.

cf. Աղէտակոծ.

· Calfa

NBHL (1)

Աղետական սիրով փութայր ածել զնա ի կամս իւր. (ՃՃ.։)


Աղետակոծ

adj.

cf. Աղէտական.

· Calfa

NBHL (1)

Աւա՛ղ անզերծ եւ վտանգալի աղետակոծ տարակուսանացս. (Կեչառ.։)


Աղերսաբան

s.

suppliant;
flattering, adulator.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր սեղան ամենաբոյծ, (բուծանէր) աղերսաբանս, շոգմոգս. (Ոսկ. ղկ.։)


Աղերսաբանեմ, եցի

va.

to supplicate, top pray.

· Calfa

NBHL (1)

Համայնից ունօղս զբնաւից աղերսաբանեմ զմեռելոցն՝ քեզ կենդանեաց. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)