cf. Ոսկեհուռն.
· Calfa
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)
Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)
Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
· Calfa
Ի հանդերձ ոսկեհուռն։ Ի վերջաւորս ոսկեհուռն։ Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակին։ Ոսկեհուռ ծամակալօք. (Սղ. խ. 10. 14։ Ես. ՟Գ. 24։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։)
Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)
Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)
Որ զգեցեալն է զոսկեհուռն եւ զբեհեզն։ Զգեցաւ դաւիթ ոսկեհուռն բեհեզի. (Իսիւք.։ Եփր. թագ.։)
fringed.
· Calfa
Ոյր զարդք են ոսկեհուռ.
Քահանայքն վակասաւորք, ոսկեհուռազարդքն, բեհեզազգեստքն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.
· Calfa
Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)
brocaded.
· Calfa
Փոխանակ ոսկեհուռ դիպակագործ պատմուճանիդ քո՛ւրձ զգեցիր. (Ոսկ. ես.)
sepulchral, funeral;
funeral ovation.
· Calfa
Զգեստք իսկ դամբանական երգոցն՝ ո՛չ պսակք վայելեն թերեւս, եւ ոչ ոսկեհուռն զարդք. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
thread, filament;
fibre;
— ոսկի, արծաթի, երկաթի, gold or silver thread;
iron or metal-wire;
հատանել —ս —ս, to reduce to filaments;
to atomize;
զ—ն յօրինել, to weave thread by thread;
to adorn symmetrically;
—ք բանից, պատմութեան, the thread of a discourse or story;
հատանել զ— բանին, to break the thread of one's argument;
— կենաց, the thread of life;
հատանել զ— կենաց, to cut the thread of life, to cut off one's days.
chord.
· Calfa
Տո՛ւր ինձ զգենուլ զքեզ (Քրիստոս), եւ մի՛ յոսկեհուռ թելոց. (Եփր. աւետար.։)
interlaced or interwoven with gold;
embroidered with gold;
gold-thread, gold-wire;
— դիպակք, կերպասք, brocade.
· Calfa
σηρικόν sericum. (որպէս լծ. ընդ սըրմա ). χρυσόπαστος auro conspersus. Որոյ թելքն են ոսկի կամ խառն ընդ ոսկւոյ. ոսկեհուռն կամ ոսկեկար մետաքսեայ. ոսկեզարդ. ոսկեվարս. փողփողեալ.
embroidered with gold, covered with gold embroidery, spotted with gold, gold braided.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԻՃԱՄՈՒԿ. Ոսկեհանդերձ. ոսկեհուռ. եւ Ոսկի զարդ.
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԵՏՈՒՏ. Որոյ տտունն կամ տուտն է ոսկեղէն. ոսկեհուռն վերջաւորօք.
made of gold;
— զգեստ, brocade.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԵԿՈՒՌ, ՈՍԿԻԿՈՒՌ. Ոսկւով կռեալ, հոծեալ, ձուլեալ. ոսկեհուռ.
cover, covering;
window-blind.
· Calfa
Զոսկեհուռն նուարտանսն զբազմատառամբն տարածէ. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Զ։) Ուր յն. παραπέτασμα . այսինքն առագաստ, կամ վարագոյր, ի դէպ գայ ձայնիս Նուարտանք. այլ յաջորդ բառն Բազմատառն մնայ որպէս թարմատար եւ անյայտ. վասն որոյ չեդաք ի կարգի բառարանիս։
embellished, decorated, adorned;
embroidered.
· Calfa
(յն. եւ լտ. պէսպէս ոճով) Ունօղ զճամուկս. պճնազարդ, ոսկեհուռն, նրբաթել եւ պաճուճազարդ.
made of silk, silken, silky
· Calfa
Փոխանակ կերպասեայ ոսկեհուռ հանդերձիցն. (Փարպ.։)
cf. Կերպասեղէն.
· Calfa
Փոխանակ կերպասեայ ոսկեհուռ հանդերձիցն. (Փարպ.։)
texture, tissue;
tress;
braid;
intertwining, interweaving, wreathing;
knit;
դեղձան —ք, golden tresses;
— ձեան, avalanche, snow-slip.
· Calfa
Հիւսք գլխոյ քո իբրեւ զծիրանի։ Զհիւսս եւ զծամակալս։ Հիւսիւք, եւ ոսկեհուռ ծամակալօք։ Մի՛ ի հիւսս ոսկեմանս. (Երգ. ՟Է. 5։ Ես. ՟Գ. 19։ ՟Ա. Պետ. ՟Գ. 3։ ՟Ա. Տիմ. ՟Բ. 9։)
singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.
· Calfa
Ըստ հոգենուագ մարգարէութեանն՝ ի հանդերձս ոսկեհուռս զարդարեալ։ Զհոգենուագ մարգարէութիւն դաւթեան երգոցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Արծր. ՟Դ. 12։)
cloak, mantle, surtout.
· Calfa
Զմեկնոցն զոսկեհուռ, զոր արար աննա սամուէլի մանկան. (Եփր. թագ.։)
coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.
· Calfa
Տացէ ինձ հաց ուտելոյ, եւ հանդերձ զգենլոյ։ Առ զհոտ հանդերձից նորա։ Ննջեսցէ հանդերձիւն իւրով։ Անկեալ ի փառացն հանդերձէ։ Ի հանդերձս ոսկեհուռս։ Ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Զսեղանն ոսկի ծածկեսցեն հանդերձիւ կապուտակաւ։ Իբրեւ զհանդերձս ապարահից. եւ այլն։
with, along with, together with;
եղբարբքն —, with his brothers;
— այնու, withal, besides, moreover;
— այսու ամիենայնիւ, all the same, in spite of all that;
after all, however;
— ամենայն թերութեամբքն, in spite of all his faults or defects;
— սոքիմբք, with all that;
at the same time;
այլովքն —, et cetera, etc., and so of the rest, so on, so forth.
· Calfa
Տացէ ինձ հաց ուտելոյ, եւ հանդերձ զգենլոյ։ Առ զհոտ հանդերձից նորա։ Ննջեսցէ հանդերձիւն իւրով։ Անկեալ ի փառացն հանդերձէ։ Ի հանդերձս ոսկեհուռս։ Ծածկէին զնա հանդերձիւք, եւ ոչ ջեռնոյր։ Զսեղանն ոսկի ծածկեսցեն հանդերձիւ կապուտակաւ։ Իբրեւ զհանդերձս ապարահից. եւ այլն։
clad or arrayed in purple;
royal, imperial, august.
· Calfa
Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Ծիրանազգեաց.
· Calfa
Ի ծիրանազգեստ եւ յոսկեհուռ պատուոյս. (Ճ. ՟Բ.։)
crowd, concourse, multitude, throng of people;
affluence, great quantity;
noise, tumult, confusion;
thick, close, dense, crowded;
many, numerous;
in crowds, in throngs;
— առ —, — ի —, in a huddle, pell-mell, disorderly, hurriedly;
ի խռան, among the crowd;
ի խռան մարտին, in the thickest of the fight;
— բազմութիւն, a numerous crowd, a throng;
— բազմութեամբ մտանել, ելանել, to crowd in;
to crowd out;
— բազմութիւն ժողովրդեան, immense concourse of people;
— հասանեն աստ օտարականք, strangers flock here.
· Calfa
vaulted, arched;
— գործել՝ յօրինել, to arch, to vault.
· Calfa
Ի բաց առան ի դրաց սենեկացն ոսկեհուռն կամարաձեւ երանգոցն տարազք. (Արծր. ՟Դ. 12։)
throne, seat, bench.
· Calfa
Եդեալ եղեւ տախտս փղոսկրեայս, եւ արկին ի նմա անկողինս։ Մորթիկ մի փոքրիկ ի ներքոյ նորա ի տախտի։ Էր իմ եւ տախտ ոսկեղէն, եւ ի վերայ նորա անկողինս բազումս ոսկեհուռս։ Նստաւ մերձ նմա ի տախտի նորա. (Վրք. հց. ՟Ե. ՟Ժ՟Ա։)
ardent, burning, inflamed, on fire;
shining, brilliant;
fire, ardour, brilliancy, splendour;
— ի —, glittering, sparkling, resplendent, cf. Փայլուն, cf. Շողշողենի, cf. Պայծառ.
· Calfa
standard, banner;
purple, royal mantle, veil, tulle, gold brocade, royal robes.
adj. mus. grave;
bass;
— ձայն, the sixth metre in the Armenian hymnal;
cf. Խաչվառ.
· Calfa
robe of honour.
· Calfa
Նոր արքայ գայ՝ բերել քեզ խլիայ՝ ոսկւոյն սոփերայ. (Գանձ.) այն է զգեստ ոսկեթել, կամ ոսկեհուռն հանդերձ ի պարգեւ։
construction;
preparation, furniture, ornament;
— գրոց, binding of books;
ready, quite ready, prepared;
active, diligent;
disposed;
— լինել, to be ready, prepared;
to be disposed to.
· Calfa
Զկազմ ոսկեհուռ։ Կազմք զարդուց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
dress, robe, garment, clothes;
— յօրինել ումեք, to dress, to make a dress for one;
— ամենօրեայ, every day clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— այրութեան, widows weeds;
սեաւ —ք, dress coat;
պաշտօնական —, regimentals;
հասարակաց —ուք, in plain or private clothes;
— աւազանին, baptismal grace;
ծառայական —, towel, napkin;
— ստին, boot, shoe;
մերկ ի —ուց, undressed, disrobed, naked;
դարան —ուց, clothes-press.
· Calfa
Փոխանակ ոսկեհուռ զգեստուցն՝ բրդեայս զգեցցին. (Փարպ.։)
over-coat, mantle, cloak;
coverlet, quilt;
— ձիոյ, horse-cloth;
caparison.
· Calfa
Ի բաց հրամայէ առնուլ զոսկեհուռ վերարկուն, եւ ձեռն ի ներքս տարեալ՝ զննէ զամենայն մարմինն. (Եղիշ. ՟Ը։)
bordered, trimmed, fringed;
last, final;
border, hem, selvage;
fringe, trimming;
pinking, ribbon, galloon;
զարդարել ի —ս, to fringe, to border, to bind with ribbon, to pink.
· Calfa
Ու՞ր պատմուճան հարսնարանի, կամ ոսկեհուռ վերջաւորի։ Փողփողելով ի վերջաւոր՝ պայծառազգեստ եւ պըճնաւոր. (Շ. եդես.։)
Ի վերջաւորս ոսկեհուռն (կամ յոսկեհուռս) զարդարեալ եւ պաճուճեալ. (Սղ. ՟Խ՟Դ. 14։)
Ի հանդերձս ոսկեհուռն, ի քղանցաւորս, եւ ի վերջաւորս. (Ճ. ՟Գ.։)
bordered, hemmed, fringed, edged, trimmed.
· Calfa
Զոր մարգարէն ասէ, եթէ ի քղանցաւոս յոսկեհուռս զարդարեալ եւ պաճուճեալ. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը. յորմէ եւ Վրդն. սղ. եւ Վրդն. լս.։)
trailing gown, tail coat.
· Calfa
«ոսկեթելով ասեղնագործուած» Վրդն. սղ. խդ. էջ 161 «Ագանին թագուհիք հանդերձ զառքաշ առ ստորոտովք, խայտա-նկար և ազգի ազգի գունովք և նկարուք»։ Այս կտորը դրուած է իբրև մեկնութիւն Սղ. խդ. 14 համարի (Ամենայն փառք դստեր թագա-ւորի ի ներքոյ, ի վերջաւորս ոսկեհուռս զար-դարեալ և պաճուճեալ), ուր զառքաշ անշուշտ դրուած է ոսկեհուռն բառի համար։ Բառիս մի նոր վկայութիւնը գտնում եմ Այրիվ. 8 ա. +Չառքաշ խիլայ վերն յարկի, բեհեզ հաջաղ պարփակի»։
= Պրս. [arabic word] zarkaš «ոսկեթելով հիւ-սուած կերպաս կամ զգեստ», որից փոխա-ռեալ է նաև վրաց. ზარკამი զարքաշի «ոս-կէ կամ արծաթէ թել. ոսկեհուռն կերպաս մետաքսեայ»։ Պարսիկ բառը կազմուած է zar «ոսկի» և kaš-«քաշած» բառերից։-Հիւբշ. 150։
tow, thread, string, yarn.
· Calfa
(ո հլ. յետնաբար) «ոլորած դեր-ձան, վուշէ թել» Դատ. ժզ. 9. Փիլ. նխ. բ. 66. Շիր. առ լեհ. սրանից է քղանցք, որ թէև յայտնի է պարզապէս «զգեստի ծայր» նշա-նակութեամբ, բայց բուն նշանակում էր «զգեստի ծայրի այն մասը, ուր խծիպի մի-ջով թելն էր անցնում և կամ ծայրի ծոպա-թելերն էին կախուած, իբր քուղերի անցք». հմմտ. Քղանց կոչէին, այսինքն ծոպք (Երզն. մտթ. 484). հմմտ. նաև խանփուլ։ Այս է ցոյց տալիս նաև Գոր. Ղրբ. քօղ «զգեստի եզերքի կար», որից քղանցաւոր «երկար քղանցք ունեցող» բառը. հմմտ. իԻ քղանցաւորս յոսկեհուռս զարդարեալ և պա-ճուճեալ (Ոսկ. եբր. իը). Արասջիք ձեզ ար-կանելիս քղանցաւորս և ճամուկս դարձիւք (Եփր. օրին.)։