Definitions containing the research սաղմոս : 216 results

Հպատակեմ, եցի

vn.

cf. Հպատակիմ.

· Calfa


Հսկողութիւն, ութեան

s.

cf. Հսկութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)


Հսկութիւն, ութեան

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)


Հսկումն, ման

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Գիշերն հսկումն (կամ հսկում) է սաղմոսիւք եւ ընթերցմամբ գրոց. (Տօնաց.։)


Հրեշտակախառն

adj.

in the company of angels.

· Calfa


Հոգենուագ

adj.

singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa


Հոգեշնորհ

adj.

granted by the Holy Spirit;
adorned with or full of the gift or grace of the Holy Spirit;
communicating the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն ձայն (սաղմոսի) հոգեշնորհ հնչեցուցանեմք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Հոգեպարգեւ

cf. Հոգեշնորհ.

· Calfa

NBHL (1)

Ունայնդ ի լիութեանց հոգեպարգեւ հարստութեանց։ Ասելով զհոգեպարգեւ զաստուածաշունչն սաղմոս. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. խչ.։)


Հոգերգող, ի

s. adj.

psalmist;
singing by inspiration of the Holy Spirit.

· Calfa

NBHL (2)

Հոգւով սրբով երգօղ. նուագօղ զսաղմոսս եւ զօրհնութիւնս. մակդիր դաւթի.

Խնդրէին զբացատրութիւնն զաստուածիմաստ հոգերգողին նուագ (այսինքն մեկնել զսաղմոսն)։ Ըստ նախաձայն հոգերգողին. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Հեշտալուր

adj.

tractable, docile;
mild, complaisant, condescending.

· Calfa

NBHL (1)

Զհեշտալուր երգս սաղմոսացս։ Այսպիսի հնչմունք երգոց հեշտալուր մարմնոց. (Լմբ. պտրգ.։)


Հեշտացուցանեմ, ուցի

va.

to make easy, to facilitate;
to rejoice, to divert, to cheer;
to delight, to please, to charm.

· Calfa

NBHL (1)

Փող եւ սաղմոսարան հեշտացուցանեն զնուագս (երգոց). (Սիր. ՟Խ. 21։)


Հետեւիմ, եցայ

vn.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
v. imp. —ւի, it ensues, it follows.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարութեամբ հետեւին միմեանց կարգք սաղմոսաց. (Լմբ. սղ.։ (որ հայի եւ ի նախընթաց նշանակութիւնս։))


Ձայն, ից

s. mus.

voice;
sound;
cry, shout;
noise, rumour, clamour;
term, word, speech, tongue, language;
tone, tune;
—ք պորփիւրի, the five universals, (term in logic);
— թռչնաց, warbling of birds;
— ցնծութեան, cry shout of joy;
— աղաղակի, cry, clamour;
cry of pain, moan, lament, groan;
նուագումն —ի, loss of voice;
կերկերումն —ի, hoarseness, raucity;
ի — բարձր, aloud;
զօաւոր, մեծավայելուչ, ախորժ, քաղցր, սասկայոյզ, տկար, դողդոջ, թրթռուն, անախորժ, կերեկրեալ or կերկեր, նուաղեալ —, loud or strong, grave or serious, agreeable, sweet or soft, passionate or pathetic, faint or weak, trembling, thrilling, tremulous or quivering, disagreeable or harsh, hoarse, falling voice;
—թաւ or թամբ, սուր or զիլ, base, deep, soprano, shrill sound or voice;
— բառնալ, արձակել, առնել, արկանել, առնուլ, to cry, to utter, to send forth cries, to cry out, to shout, to clamour;
— ածել, to cause a voice or cry to be heard;
to cry;
— տալ, to cry out, to exclaim, to shout;
to speak, to apostrophize;
to defy, to challenge;
ի — ասել, to say, to pronounce aloud, to tell, to recite;
ի մի — պատասխանել, to answer unanimously, with one accord;
աղաղակել ի — մեծ, to cry with a loud voice;
to shout, to clamour, to yell;
բարձրացուցանել կամ ցացուցանել զ—, to elevate, to raise;
to lower, to abase the voice;
բարձրացուցանել զ— աղաղակի, to raise one's voice;
— բարձեալ գոչել, to cry out, to vociferate;
— զկնի եդեալ կոչել ցոք, to call after one;
— տուեալ խրախուսել, to exhort aloud;
— տալ միմեանց, to provoke mutually, to defy;
to shout on, to exhort, to animate, to inspirit, to cheer up, to inspire with courage, to excite;
— տալ մարտի, to declare war, to declare oneself opposed to;
— տալ ըննդէմ երկնից խիզախել, to lift up the head against high heaven, to be proud, arrogant, boastful;
— նորա գելաւ, his voice failed him;
նուաղեալ է —ն, he has a dying voice.

· Calfa

NBHL (1)

Հետեւսցին երգոց եւ ձայնից։ Յեռմոսաց ձայնից։ Զսաղմոսս եւ զկանոն իմ ի վերայ ութ ձայնից կատարեմ երգով. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Դ։)


Մտավարժութիւն, ութեան

s.

cultivated mind, ability.

· Calfa

NBHL (1)

Տացէ տէր ընթերցողացդ իմաստութիւն, սաղմոսողացդ մտավարժութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Մրմունջ, մնջոց

s.

murmur, whisper;
low utterance, humming;
moan, groan.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ (սատանայ զկնի) գուսանօք եւ մրմնջօք, մեք սաղմոսիւք եւ օրհնութեամբ. (Նար. խրատ.։)


Յաղթատուր

adj.

giving the victory.

· Calfa


Յամ, ոյ

s. adv.

delay;
late.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմանց փութով, եւ ոմանց յամով սաղմոսք եւ աղօթք գոն. (Կլիմաք.։)


Յանգեցուցանեմ, ուցի

va.

to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սաղմոսողոգէն եւ ի հրեշտակական դասուէն սկսեալ՝ տանին յանգել յեպիսկոպոսն եւ ի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Յանգեմ, եցի

vn. va.

to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself. cf. Յանգեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սաղմոսողոգէն եւ ի հրեշտակական դասուէն սկսեալ՝ տանին յանգել յեպիսկոպոսն եւ ի քրովբէական դասն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եւ որ ի վախճան յանգի սաղմոս, իրաւամբք առ իս քան առ Իսրայէլ։ Այս ըստ նմին տեսակի մասին յանգեցաւ եւ յարմարեցաւ. (Նար. ՟Կ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)


Յանգութիւն, ութեան

s.

relation, affinity, conformity, similarity;
fitness, suitableness.

· Calfa

NBHL (1)

Ձայնիւ երգէին ի տաճարին առաւել եւս յանգութեամբ եւ մարգարէական հոգւով քան զդաւթեան սաղմոսն. (Նար. երգ.։)


Նախագուշակ

cf. Կանխագուշակ.

· Calfa


Յառաջաձայնութիւն, ութեան

s.

prediction, prophecy.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեսցէ զյառաջաձայնութիւն մարգարէիցն։ Յառաջաձայնութեամբք սաղմոսաց եւ մարգարէից։ Ըստ Եսայեայ յառաջաձայնութեան. (Զքր. կթ.։ Արշ.։ Խոսր.։)


Յառաջընծայ

adj. s. fig.

offered beforehand;
first fruits;
the first proselyte.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զելսն յառաջընծայս։ Որում յառաջընծայ իսկ եղեալ յերգ սաղմոսարանին մարգարէն։ Որպէս ասէն իսկ յառաջընծայ մարգարէութիւնն. (Ագաթ.։)


Յարդարեմ, եցի

va. mus.

to fit up, to arrange, to adjust, to put in order;
to fine, to refine;
to form, to fashion, to dispose;
to adorn, to embellish;
to ameliorate, to improve, to better the condition;
to make, to do;
to tune, to put in tune, to accord;
— զսեղան, զճաշ, to get ready, to prepare, to get dinner ready;
— զանկողին, to make the bed;
— զսենեակ, to do the room;
— զեղնգունս, to pare one's nails;
— զճրագ, to snuf the candle;
— զհերս, to adjust, dress or deck one's hair;
— զելս իրացն, to organize, to regulate, to put in order;
ճակատ առ ճակատ —եալ, drawn out in battle-array;
սեղան կազմ եւ —եալ, table ready covered, a well spread table.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրեալ եւ յարդարեալ։ Յարդարեսցէ զճանապարհ քո առաջի քո։ Յարդարեաց զնոսա իբրեւ զերիվար գեղեցիկ պատերազմի։ Ի նմանէ դիտեաց, եւ ի նմանէ յարդարեաց։ Բարեկամս Աստուծոյ եւ մարգարէս յարդարէ (կամ առնէ)։ Իբրեւ սաղմոսարանաւ իւրաքանչիւր յարդարեալ ձայնիւք (կամ ձայնիւ յարմարեալք).եւ այլն։


Յեղյեղումն, ման

s.

change, alteration, mutation, conversion;
— խօսից, tautology, repetition;
ոտից —, step, pace;
յեղյեղմունք արեգական, the tropics;
յեղյեղմունք ժամանակաց, changes or vicissitudes of the seasons.

· Calfa

NBHL (1)

Ութուտասնիցս յեղյեղմամբ բանիս ըստ իւրաքանչիւր սաղմոսաց եւ ընթերցուածոց. (Արշ.։)


Մշտնջենամռունչ

cf. Մշտամռունչ.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտնջենամռունչ աղօթս։ Ի մշտնջենամռունչ սաղմոսս. (Յհ. կթ.։)


Մոռացկոտ, աց

adj.

forgetful, unmindful, liable to forget;
cf. Մատն.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ բնաւ մոռացկոտք լիցուք ի սաղմոսս եւ յօրհնութիւնս. (Եղիշ. հայր մեր.։)


Մոռացօնք

s.

forgetfulness;
—նս առնել, ի —նս դարձուցանել, արկանել, to forget, to leave or bury in oblivion;
— լինել, գալն, to forget, to forget oneself, to put out of oneʼs memory;
ի —նս ածել, to cause to forget.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մոռացօնս եղեւ մեզ այս։ Ի մոռացօնս եղեւ սաղմոսական երգն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ։)


Մարգարէական, ի, աց

adj.

cf. Մարգարէակիր.

· Calfa

NBHL (1)

Մարգարէական հոգւով, կամ ակամբ, կամ գրովք։ Ի գրոց մարգարէականաց։ Ի մարգարէական ձայնիցդ։ Ի մարգարէական սաղմոսսն. (Կիւրղ. գանձ.։ Խոր. ՟Գ. 11։ Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Գ։ Իսիւք.։)


Մսուր, մսրոց

s.

crib, manger;
stable;
զուարակ ի մսրոյ, a fat calf;
— or —ք բերանոյ, jaw bone or the interior of the mouth;
— or կառք մսրի, cf. Յարդգող.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալք առ մսրովն (բեթղեհեմի՝) մարգարէութեամբ սաղմոսաց զծնունդն պատմեն. (Արշ. ՟Ժ՟Ա։)


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԳԻՍՏ. Ընդհատութիւն ձայնի կամ փոփոխումն եղանակի ի սաղմոսերգութեան. Տե՛ս յընթացս (Սաղ. ՟Հ՟Զ. 17։ Ամբ. ՟Գ. 3. 14։ զորմէ խօսի եւ Եպիփ. նխ. սղ։)


Հանգրիճեմ, եցի

va. fig.

to tuck, turn or truss up;
to take in, to tighten;
— զհանդերձս, to tuck up one's clothes or gown;
— զբազուկս, to turn up the sleeves;
— զմիտս, to retire within oneself, to collect one's thoughts.

· Calfa

NBHL (1)

Ձգէր զկնգուղն իւր եւ հանկրիճէր, եւ սկսանէր սաղմոսել. (Վրդն. առակ.։)


Հանդարտաձայն

adj.

soft, pronounced or sung softly.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդարտաձայն սաղմոսաց. (Նար. առաք.։)


Խօսակցիմ, եցայ

vn.

cf. Խօսակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ տէրն սկսանի վերստին խօսակցել։ Դաւիթ աստուծոյ խօսակցեցաւ զանազան կարգաւ սաղմոսացն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Խօսակցութիւն, ութեան

s.

conference, dialogue, conversation, parley, interview;
interlocution;
discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ (սաղմոսիւք) վարժեաց զիսրայէլ մտօք յաստուծոյ խօսակցութիւն. Աղօթից խօսակցութեամբ հայի եւ ինքն յաստուած։ Եզականապէս խօսակցութեամբն (այսինքն խօսելով) զանճառ եւ զանհաս նորին միութիւնն վարդապետելով. (Լմբ. առակ.։ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ծայր, ից

s. fig.

end, extremity;
border edge;
summit, head, top, point;
the utmost pitch, the highest degree;
over-measure, excess;
— ի —, from beginning to end, from one extremity to the other;
to the full;
punctually;
քաղել զսաղմոսն — ի —, to recite the whole psalter;
ի ծայրն հասանել, to reach or attain the maximum;
—իւք աչաց, glancing slily at;
—իւք ականջաց լսել, to listen furtiyely, to eavesdrop;
cf. Ծագ.

· Calfa


Լման

adj. adv.

entire, whole, complete;
entirely, totally, quite.

· Calfa

NBHL (1)

Զփոխն, կամ զսաղմոսն ի լման ասա՛. (Տօնաց.։) (Իսկ ռմկ. լըսլըման ասի, որպէս ամենայնիւ յար եւ նման։)


Լուծական, ի, աց

adj. fig.

liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսինն ի հինգետասան աւուրն լուծանի. եւ մեք յայն հասակն թուլանամք մեղօք. այս հինգետասան սաղմոս ի պնդութիւն լուծական հասակին եղիցի. (Տօնակ.։)


Խորթ, ոց

adj. zool.

step-son, step-daughter;
bastard, natural, illegitimate;
degenerate, spurious, false;
alien, foreign;
crane.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լինիր խորթ սովորութեամբ։ Փութա՛ ոչ շփոթել զերգս սաղմոսաց քոց խորթ խորհրդով. (Կլիմաք.։)


Կարծեցեալ

adj.

thought, believed, supposed, conjectured, imagined;
so called, so styled;
cf. Կարծեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն։ Զկարծեցեալն մաքուր՝ իրաւամբք քննեալ դատիս. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Ծ՟Գ։)


Կարճնովին

adv.

rooting or plucking up with the roots, radically, thoroughly, entirely.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սաղմոսին ընթեռնուս, եթէ զգագաթն հերոյն գերելոցն յանօրէնութեան իւրեանց ջախջախեսցէ տէր. գագաթն հերոյ, ոչ կատարեալ հեր։


Հակառակաձայն

adj. mus. cf. Հակառակաբարբառ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոր սաղմոսարան, եւ հակառակաձայն դաւթի. (Առ որս. ՟Թ։)


Համակիմ, եցայ

vn.

to be affected, filled or covered with, immersed, sunk in;
to array, clothe or invest oneself with, to bury oneself in;
յոսկի — եւ ի քարինս պատուականս, to be completely covered with gold and precious stones;
ի թախծութիւն, ի խոր տրտմութիւն —, to give oneself up to melancholy, to be filled with sadness;
— ի սուգ, to dress in mourning;
cf. Թուխ;
պաճարք —կեալք ի գիրութեան, fatted cattle.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մշտնջենամռունչ սաղմոսս համակէր։ Համակէր միշտ ի չար խորհուրդս։ Համակեալ մեծաւ զգուշութեամբ. (Յհ. կթ.։)


Համաձայն

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

· Calfa

NBHL (1)

Վկայէ սողոմոն, եւ դաւիթ սաղմոսէ աստուծոյ՝ համաձայն. (Լծ. կոչ.։)


Կցեմ, եցի

va. mus.

to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ թէ երկու սաղմոսաց կամ երից կցիցէք, լուծանիք մեղկիք. յն. ստորաձայնել. տակէն երգել. կամ ձայնակցել. (Ոսկ. մ. ՟ա. 11։)


Կցորդ, աց

adj. s.

participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.

· Calfa


Կցուրդ, ցրդաց

s.

anthem.

· Calfa

NBHL (1)

μέλος membrum եւ carmen ἁντίφωνον antiphona, responsio եւ այլն. կցուած երգոց կամ ռազմոսաց. տուն մի սաղմոսի կցեալ ի խորհուրդ աւուրն. որում կցի եւ սկիզբն նորին զկնի, եւ Յաւելուած երգոց. երգաբանութիւն. զի եւ Կցել՝ է նաեւ երգել. Կցուրդ ասելով. Ձայն տեառն ի վերայ ջուրց։ Կցուրդս գեղեցկանուագս։ Սաղմոսելն կցուրդիւ, Զգործս ձեռաց մերոց։ Սկսանիլ եպիսկոպոսին զսաղմոսն կցրդիւն, Տէր սիրեցի զվայելչութիւն։ Դարձեալ կրկնել կցրդիւ, Բա՛ց մեզ տէր բա՛ց, հառաչանք է սրտառուչ մարգարէիցն։ Զսուրբ աստուածն՝ հանդերձ սրբոյ աստուածածնին կցրդիւն. (Յհ. իմ. ատ. եւ եկեղ։)


Հագներգութիւն, ութեան

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

· Calfa

NBHL (1)

Հագներգութիւն անուանէ զաստուածեղէն քերթողութիւնս, կամ զսաղմոսն։


Պատրաստութիւն, ութեան

s.

preparation, preparative, disposition;
furniture, household goods;
train, equipage;
precaution, attention, vigilance;
պատրաստութեամբ, spontaneously, voluntarily, readily.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստովան եղէց քեզ ի պատրաստութիւն սաղմոսաց. իմա՛, ի գործիս ՛նուագարանս սաղմոսաց։


Կանխերգ

adj.

predicted, foretold;
s. mus. prelude.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխաւ երգեալ ի սաղմոսի, կամ ճառեալ ի սուրբ գիրս.