light, brightness, glare, splendour;
illumination.
Զիշխանականն եւ գերիշխանական աստուածապետութեանն հօր լուսաւորութիւն։ Աստուածապետութեանն լուսաւորութեամբ մաքրի։ Մականունութիւն քերովբէին, գերագունին լուսաւորութեան ընդունական. (Դիոն. ստէպ.) (յն. φωτοδοσία լուսատուութիւն, կամ լուսատրութիւն. գուցէ եւ ի հյ. մարթ է այնպէս վերծանել։)
light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.
Լաւագոյն արժանաւորին վասն նախ ի նոսա լինելոյ աստուածապետականին լուսափայլութեան։ Ի կատարողպետականէն լուսափայլութենէ քահանայապետեալ։ Զիւրոյն լուսափայլութեան սրբազնագործել խորհուրդս. (դիոն։ ստէպ։ Մաքս. անդ։ Շ. հրեշտ.։)
Ազդեցութիւն սուրբ հոգւոյն, եւ նորին լուսափայլութիւն։ Հեղեալ ի յետինս զլուսափայլութիւնս։ Յայտեա՛ կրկին շնորհ լուսափայլութեան։ Լուսափայլութիւն աստուծոյ, կամ գիտութեանն աստուծոյ։ Ըստ յարացուցի արեգականդ ճառագայթից. զի սա որպէս զարտաքին էքս լուսափայլութեամբն պարփակէ, եւ այլն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ. ստէպ։)
bright, celestial, angelic;
—ք, angels.
Լուսեղէն յարկք, կամ խորան, առագաստ. (Ագաթ.։ Խոսր.։ Շար. ստէպ։)
right, justice, equity;
due;
law;
duty;
reason;
rectitude, uprightness;
right, faculty, power, competence;
իրաւամբք or ըստ իրաւանց, by right, rightfully, justly, duly, lawfully;
որո՞վ իրաւամբք, by what right ? with what authority ? աստուածային —, divine-right;
ամենայն իրաւամբք, with all one's authority;
—նս առնել or ընտրել, to render justice, to judge;
զիրաւունս ուրուք ի գլուխ հանել, to justify completely;
առնել ումեք —նս ի ձեռաց թշնամեաց, to free one from his adversaries, to acquit;
—նս համարել՝ վարկանել, to think, or repute right, to think it proper, to believe oneself right;
—նս տալ, to show with reason, to bring proofs;
to justify, or exculpate oneself;
զիրաւունս ցուցանել, to prove one's rights, to adduce or allege proofs in one's defence;
to contest, to bring an action against;
—նս հանել, to judge rightly;
to justify;
զ—նս ի նա հանել, to pronounce judgment in one's favour;
զիրաւունս իւր կացուցանել, զիրաւունս անձին ցուցանել, to put in one's claim, to avail oneself of one's rights;
—նս խնդրել, to ask for justice, to demande one's right;
պինդ կալ յիրաւունս, պահանջել զիրաւունս, to sustain one's rights;
թիւրել զիրաւունս, to cavil, to sophisticate, to overstain the law;
— են նոցա բողոք ունելոյ, they have reason for complaint;
եւ իրաւամբք արդեօք, that is not without reason.
Տայ նոցա իրաւունս, եւ ո՛չ ի դրոց, այլ ի հասարակաց դիմաց։ Յորժամ զսոդոմն կամէր կործանել, նախ իրաւունս տայր աբրահամու։ Եւ երեմիայի զիրաւունս ցուցանելով՝ ասէր։ Իրաւունս տայ թէ վասն է՞ր յամեաց օգնել. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես. ստէպ։)
oil olive-oil;
butter;
ointment, salve, ungnent;
pomatum;
essence, essential oil;
perfume;
—ք անուշունք, անուշից, perfumery;
— օծութեան, extreme unction;
holy oil;
chrism;
— ողորմութեան, alms, charity;
օծանել զերեսս անոյշ —ով, to anoint one's face with precious ointment;
առնուլ զհոտ —ոյ, to smell of oil;
զտել զ—, to clarify oil;
խանութ —ոյ, oil-shop;
հնձան —ոյ, oil-press;
վաճառականութիւն —ոյ, the oil-trade;
շիշ —ոյ, oil-bottle, or cruet;
— սեղանոց, salad-oil.
ἕλαιον oleum. որ եւ ստէպ գրի ԵՒՂ (նովին հնչմամբ, իբր եո՛ւղ. ռմկ. եղ. թ. եաղ. յն. է՛լէօն. լտ. օ՛լեում) Ձէթ. պարարտութիւն մզեալ ի պտղոյ ձիթենւոյ, յուտեստ, եւ ի լոյս ճրագի եւ այլն.
Որ եւ նմանութեամբ ձայնի եւ խորհրոյ՝ ըստ յն. եւ հյ. ստէպ դնի որպէս նշանակ ողորմութեան.
Իւղ ողորմութեան. (Նար. ՟Կ՟Ը։ Ոսկ. ստէպ։)
his, her;
his own;
—ով անձամբ, personally, in person;
իբրեւ —ոյ հայէր մեծութեանն, he considered riches as belonging to himself;
— առնել, to be appropriated;
cf. Իւրացուցանեմ;
յ— վերայ or ի վերայ —, on him;
—քն, his relations, friends, dependents.
Իւրէ էութեանն զներհակս ոչ ընդունել. իսկ թէ էութեանն իւր է այս, իւր եղիցի աստուծոյ։ Նորա իւր է։ Իւր է նորա։ Նորա իւր է հոգին, որպէս եւ հօր. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. ստէպ։)
himself.
Իւրէ էութեանն զներհակս ոչ ընդունել. իսկ թէ էութեանն իւր է այս, իւր եղիցի աստուծոյ։ Նորա իւր է։ Իւր է նորա։ Նորա իւր է հոգին, որպէս եւ հօր. եւ այլն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. ստէպ։)
each, every;
respective;
— ոք, each individually;
— ոք առանձինն, each one separately;
մեկնեցան — յեղբօրէ իւրմէ, brother was separated from brother;
առն —, to each one;
— ումեք ի նոցանէ, to each of them;
գործք — ուրուք, each man's acts;
յ— աւուր, each day, every day.
Ըստբոլորում եւ ըստ իւրաքանչիւրիցն. (Նիւս. բն. ստէպ։)
width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.
Լայնութիւն տապանի. ըամ տապանակի. պատկերի, տաճարի, երկրի, երուսաղէմի, գերանդւոյ, ծառոյ, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)
number;
enumeration;
list, order, rank;
quantity;
era, epoch;
number of chapters (in a book);
—ք, arithmetic;
վերացեալ —, abstract number;
—ք or Գիրք Թուոց, Book of Numbers;
ոչ էր or ոչ գոյ նոցա —, բազում էին քան զ—, their multitude was innumerable;
թուով ամք, մարդիկ, few years;
few men, persons;
թուով են առաքինիք, virtuous people are rare;
ի թուոյ փախչել, to be innumerable, numberless;
անցուցանել ընդ —, ի — արկանել or — համարոյ առնել, to number, to count, to calculate;
to range, to set in order;
ի — արկանել զզօրս, — համարոյ առնել զօրաց, to review the troops;
ի — or ընդ — մտանել, ի — անկանել, to be of, or among the number;
կարգել ի — այլոց, to reckon or rank among;
կարգել զոք ի — սրբոց, to canonize, to number among the saints;
ի — ասել, to recite;
ի — գիտեմ, ուսեալ եմ, I know by heart, memory or rote;
— համարուց, — համարոյ ամենայնի, the detail;
the sum total;
cf. Ոսկեթիւ.
number.
to permit, to let, to allow, to concede, to forego, to relax.
Ի ստէպ ստէպ վաստակոց երկոցն թողացուցանեն։ Իսկ զքահանայապետին գործն ոչ ումեք գործել թողացուցեալ է. (Փիլ.։)
to distil;
to drop, to fall drop by drop.
poisonous;
biting (speech).
Թունաբեր գազանք, կամ սողունք, կամ օձք, կամ իժք. (Փիլ. ստէպ։ Ոսկ. յհ.։)
cf. Թուրմ.
եւ ստէպ գրի անդ ռամկօրէն.
to flutter, to flap, to fly about.
cf. Թռթռեմ.
to vibrate;
to shudder;
to tremble.
good speaking, flattering, fawning, deceitful.
Որ ստէպ թռթռայ. դիւրադարձ. ճարտար, պատիր. սուտակասպաս. քաղցրաբան.
to spit often, or continually, to be always spitting.
to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.
ԹՕԹԱՓԵԼ ԶԱՐՏԵՒԱՆՈՒՆՍ. Ստէպ ստէպ թարթափել զաչս, բանալ եւ փակել.
to roast, to broil, to scorch, to burn, to glow;
to be fired with, to bend one's wbole soul to, to become attached to, to apply one's self to, to get accustomed or inured to, to give one's self up to;
to be eager, to long, to hurn with envy or desire, to be enamoured of, to be smitten with, to burn with love, to be mad with love for;
— յանառակութիւնս, to be sunk in dissoluteness
cf. ԽԱՆՁԵՄ։ ԽԱՆՁԻՄ 2 (եցայ.) ձ. ԽԱՆՁԻՄ προσκολλάομαι adhaereo. գրի եւ ԽԱՆԾԻԼ. Առ բորբոքման ախտի՝ ստէպ եւ անսանձ բերիլ ի նոյն. յտրիլ. անկղիտանալ. մածանիլ. սովորիլ ի չար անդր. ունականալ ի վնասակարս. յորմէ եւ Գիշախանձ, Մարդախանձ, եւ այլն. գէշ սովորութիւն ընիլ, փակչիլ.
cross;
crucifix;
cross, sorrows, tribulation;
սուրբ —, the Cross, the Holy Rood;
ի — հանել, կախել զ—է, to crucify;
ի — ելանել, to be crucified;
— առնել, հանել, to make the sign of the cross, to cross one's self.
Ի ԽԱՉ ՀԱՆԵԼ. այսինքն Խաչել. σταυρόω crucifigo. տե՛ս (Մտթ.։ Մրկ.։ ՂԿ։ Յհ. ստէպ։ Գաղ. ՟ե. 24։)
cane-brake, reedy fen;
thorny brake.
Շամբ, կամ խարձ. (Վստկ. ստէպ։)
to bite, to nibble.
peace;
calm, tranquillity, quiet, rest, repose;
pacification, conciliation;
— ընդ ձեզ, peace be with you;
— ոգւոյ, մտաց, peace of mind;
այր խաղաղութեան, angel or messenger of peace;
քաղցր՝ խորին՝ անդորր —, perfect peace, profound tranquillity, sweet repose;
— առնել, to make peace;
կեալ ի խաղաղութեան, to live in peace;
առնել — ընդ ումեք, to make one's peace with;
խաղաղութեամբ լինել ընդ ումեք, to be at peace with;
վայելել ի խոր՝ յանվրդով խաղաղութեան, to enjoy profound peace;
to live in comfort;
աղմկել զ—, to disturb, to break the peace;
աղաչել, խօսել ի -՝ ի հաշտութիւն խաղաղութեան, to sue for peace;
մերժել զբան խաղաղութեան, to refuse terms of peace, to reject means for reconciliation, to be opposed to conciliatory measures;
խաղաղութեամբ, peaceably, peacefully, in peace;
արարտասուահայց խաղաղութիւն, խաղաղութիւն ըղձիւք ըղձացեալ, the longed for peace;
խաղաղութիւն է ինձ, I am happy and contented;
խաղաղութիւն պարգեւեսցէ նմա Տէր, God rest his soul;
peace to his soul;
ե՛րթ ի խաղաղութիւն, երթայք խաղաղութեամբ, go in peace;
God be with you;
մնա՛, մնայք խաղաղութեամբ, goodbye! adieu!
flowing, running, fluid;
cf. Խաղացք.
Լոյծ եւ խաղաց բնութիւն ջուրց. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Դ. ստէպ։)
some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.
Իբր պսակաւ իմիք պաճուճեալ։ Իբրեւ տապարաւ իմիք հատին. (Նար. էթ։ Տօնակ. ստէպ։)
having nine sources.
Իննակնեան կոչեն տեղւոյն։ Ի նոյն իննակնեան տեղւոջն թողի զանտոնն եւ զկրօնիդէս. (Զենոբ. ստէպ։)
proverb, adage;
figure, enigma;
parable, simile, allegory;
apologue, fable;
spectacle;
—աւ, proverbially;
առ —է, to be exposed to public laughter or contempt;
յ—ս տալ, to expose to public attention or censure;
յ—ս, — նշաւակի լինել, to be exposed to public view, to lay open to public contempt;
ըստ —ին, according to the proverb;
— արկանել, —օք խօսել, to tell a proverb, parable, fables;
to proverb;
to give an enigma or charade to guess or divine;
յ— ածել, to give an example, to quote;
յ— գալ, յ—ս լինել, to become proverbial or a proverb.
Առակ մի կամիմ ասել բանիցս ասացելոց։ Զի՞նչ այն է, որ երեւի յաշխարհի, եթէ առակ մարթ է լինել աստուածութեանն զօրութեան։ Զարմացեալ եմ ճշմարտիւ վասն ճշդութեան առակիդ. (որ եւ ստէպ ասի) Առակ օրինակի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա. 25։)
cf. Առակական.
Առակաւոր բան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33. ստէպ։ Խոր. հռիփս.։ Նար. ՟Լ՟Թ։)
peculiar, singular, special;
insulated;
solitary, lonely, obscure;
specific;
— յատկութիւն, speciality;
particularly, especially, expressly;
singularly, specifically, narrowly;
apart, in reserve, secretly, aside, separately, solitarily.
Դարձեալ եւ այս առանձին բառ է հեբրայեցւոց, եւ խորին. (Կիւրղ. թագ. եւ Կիւրղ. ծն. ստէպ։)
to lose ones head, to rave, to talk nonsense;
to surpass, to go to extremes.
Քանի՛ցս ստէպ զնոյն ասեմ, եւ թուիմ թէ առանցեալ ինչ իցեմ. (Ոսկ. եփես. ՟Ի՟Ա։)
proposition, proposal, project, question;
establishment, introduction, motion;
arrangement;
theme;
problem;
discourse;
—ք, premises.
Առաջարկութիւն քրիստոսամարտիցդ։ Լեզուագարի յաւէտ ձեր առաջարկութիւնդ. (Կիւրղ. գանձ.) ուր եւ ստէպ գրի՝ Յառաջարկութիւն։
envoy, messenger;
apostle;
emissary;
missionary.
ստէպ ասի պարզապէս՝ վասն Պօղոսի, որպէս եւ վասն միոյ ուրուք յառաքելոց՝ ի կոչելն ի վկայութիւն, եւ այլն։
occasion, opportunity, accurrence;
subject, cause, matter, motive, convenience, conjuncture, object.
Մինչեւ յօրինակդ միայն առթացն (ազգակցաց տիրամօր կուսին եւ յովսեփայ՝) մարգարէութիւնն հաստատեալ լինի. (Եփր. համաբ. եւ Եփր). աւետար. ուր ստէպ յիշի Առիթն՝ որ ընդ փեսայ եւ ընդ հարսն։
espousals, nuptials.
Ի ձեռն առնխօսութեան ընտրեցաւ երանելի կոյսն, ոչին կուսութեանն յառնխօսութենէն վնասեալ։ Առ ի յովսէփն հնարացաւ առնխօսութիւն։ Որպէս ի զբաղումն չարին ի ձեւ առնխօսութեան զկուսին հանճարեցաւ. եւ այլն. (Բրս. ծն. ստէպ։)
to receive, to take, to accept, to admit, to collect, to welcome;
to reap, to derive, to gather;
to have, to occupy;
to take away, to carry off, to ravish, to rob;
— վերստին, to retake;
— ապտակո, to receive a box on the ear;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
— արմատ, to take root;
— զդրունս, to surround, to enclose;
- երգս, to sing;
ի մէջ —, to encompass;
խորհուրդ —, խորհուրդ ի մէջ —, to consult, to deliberate;
ի միտ —, to conceive, to comprehend, to understand;
to learn by heart;
խումբ —, to assemble;
մեղս —, to sin, to be culpable;
ի բաց —, to substract, to take away;
to remove;
սուգ —, to mourn, to be afflicted;
առիթ —, to take the opportunity, to profit by it;
— ընդ կատակս, to take a thing in jest;
կասկած —, to suspect;
— ի կին, ի կնութիւն, to marry;
— ողչոյն հրաժարական, to take leave of, to bid adieu to;
— օրինակ, to take example;
շունչ —, to breathe;
զէն —, to take arms, to arm one's self;
մարմին —, to incarnate, to be incarnate;
ծագումն —, to take birth, to shoot out;
առնոյր առնէր ոք, how I should wish that some one had done it !
Առնուլ ճանապարհորդել։ Առից ապաւինեցայց. (Պիտ. ստէպ։)
to say, to express, to speak, to relate, to recite, to tell, to recount, to declave, to pronounce, to utter, to dictate;
— յառաջագոյն, to foretell;
— վերստին, to repeat;
բարիս՝ չարիս — զումեքէ, to speak well, badly of a person;
ասա՜ ինձ, tell me;
պարտ է —, one must say;
որպէս ասացաք, as we have said;
համառօտ —, briefly, in one word;
չգիտեմ զի՞նչ —, I know not what to say;
զի՞նչ ասիցեն զքէն, what will they say of you ? անհիմն է զոր ասեսդ, what you say is without foundation;
չգիտէ զոր ինչ ասէ, he does not know what he says;
ցանգ զնոյն —, to repeat always the same thing;
— զկարծիս իւր զիմեքէ, to give one's opinion on some thing;
սուտ —, to tell falsehoods or lies;
— զճշմարտութիւն, to speak the truth;
այո՝ ոչ —, to say yes, no;
զի՞նչ կամիցի — այս, what does that mean ? այլ զի՞նչ ասեմս, but what do I say ? ըստ ասելոյ իւրաքանչիւր, as every one says;
— ընդ միտս, to say to one's self;
զայս իրրեւ ասաց, when he has said that, at these words;
զայս ասացեալ, that said.
Զոր ասէն, ա՛յս է։ Եւ զոր ասէն՝ այսպիսի է, կամ այսպիսի ինչ է. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 23. 26։ եւ Սարգ. ստէպ։)
Երկուց լուսաւոացն, զոր ասացեալքն մեծամեծ կոչեն։ Որպէս ասացեալքն ասեն։ Զոր եւ ասացելոցն բանից ճշմարտութիւն ասէ, թէ ամենայն ինչ բարի է յոյժ. (Դինոն. ստէպ։)
astronomy.
ἁστρονομία. astronomia. Ուումն եւ գիտութիւն աստեղաց՝ բաշխելով զդիրս նոցա, եւ ստէպ զննելով զանմոլարս եւ զմոլորակս՝ բաժանելիս յիրերաց, եւ դիտելիս ըստ յատկութեան շարժմանց նոց. որ է մասն ուսումնականին, այս ինքն մաթէմաթիգայի. եւ մասն է նորա տոմարականն. աստղաբաշխութիւն.
to graduate;
to ascend gradually, to go by degrees.
Իմաստունն եւ աստին. աստին, եւ վատթարն։ Աստի իմաստունն ողորմութեամբ վարի առ ամենեսին։ Առաքինութիւնն ազգակից է աստւոյ եւ իմաստնոյ բարուց։ Ընդ աստուածպաշտութիւն, եւ ընդ այլ եւս ընդ աստի առաքինութիւնս։ Անորդութիւն աստի իմացուածոց կարգաց։ Առաքաինութեան, զոր գաւառ ոդւոցն աստեաց եւ առաքինեաց կարծելի է. (Փիլ. ստէպ։)
theologian.
Վասն է՞ր աստուածաբանքն զամենայն երկնայինսն համանգամայն հրեշտակս կոչեն։ Առ ի սրբազանից աստուածաբանիցն։ Ոմն յաստուածանիցն զաքարիա։ Այլ ոմն յաստուածաբանիցն եզեկիէլ. (Դիոն. ստէպ։ եւ Շ. հրեշտ.։)
theological.
Յայսց թուոց զխորանն՝ Աստուածաբանական ասէ կառուցանել։ Այլ ո՛վ տէր աստուածաբանակ։ Ո՛վ աստուածաբանակ. (Փիլ. ել. ստէպ։)
theology.
Օրէնք, որպէս աստուածաբանութիւն ասէ, ի ձեռն հրեշտակաց պարգեւեցան մեզ։ Ամենիմաստ աստուածաբանութիւն զտեսիլն զայն վայելչաբար կոչէ Ատուածոյ երեւումն։ Զամենայն երկնայինսն էութիւնս աստուածաբանութիւն ինն յայտնաբանական մականունութեամբ կոչեաց. (Դիոն. ստէպ։ եւ Շ. հրեշտ.։)
godlike, divinely.
Տիրել, կամ իշխել աստուածաբար, կամ հատուցանել։ Աստուածաբար կենդանացուցիչ. (Պիտ.։ Փարպ. ստէպ։)
divine.
Աստուածազան այր։ Աստուածազանն Մովսէս, կամ եղիա, կամ առաքեալ. (Պիտ.։ Զքր. կթ. ստէպ։ Նիւս. կազմ.։)
that bears god;
carried by God.
cf. Աստուածազգեաց.
Աստուածազդեստ եղեալք արք եւ կանայք՝ մի պար եղեալք երգէին։ Յորժամ աստուածարէ եւ աստուածազգեստ լինի միտքն, ոչ եւս է յինքեան։ Ոգիք յորժամ աստուածազգեստք լիցին. (եւ այլն. Փիլ. ստէպ։)
after, then, since;
with, together;
— առաքել, to send for;
— բերել, to add, to subjoin;
— գալ, to follow, to come after;
to result;
to depend;
գնալ, երթալ —, — շրջիլ, to follow, to go after;
to imitate;
— երթալ դատարկութեան, to love idleness;
— ելանել, ընթանալ, հեծանել, մտանել, յարձակիլ, ունել, պնդիլ, վարիլ, to run after, to pursue, to overtake, to follow, to persecute, to be at the heels, to give chase;
իւրաքանչիւր — միմեանց, one near the other, close to;
— լինել ճանապարհաց ուրուք, to follow tracks;
զհաց ոչ առաք — մեր, we have brought no bread with us;
մի զմիոյ հետ, one after the other, a little at a time, by degrees;
զոյր — ելեալ ես, who is he whom thou pursuest?
Պնդեցար զհետ իմ։ Պնդեցարո՛ւք ստէպ զհետ նոցա, թերեւս հասանիցէք նոցա։ Յարձակեցան զհետ նոցա մինչեւ ի մուտս Գեթայ։ Զո՞յր հետ ելեալ ես արքայդ Իսրայէլի, եւ զո՞ հալածես։ Ի փախուստ դառնային. սոքա զհետ երթային նոցա օր մի։ Զի ես երթայի զհետ արդարութեան։ Գնաց զհետ նորա Սիմովն, եւ որ ընդ նմայն էին։ Ողորմութիւն քո Տէր զհետ իմ եկեսցէ։ Ապա թէպէտ եւ զհետ եղեւ նոցա, չկարաց հասանել։ Զհետ մտեալ եմ, թէ հասից։ Ընթասցի զհետ հոմանեաց իւրոց, եւ մի՛ հասցէ նոցա։ Զհետ լինին ցքւոյն։ Զհետ երթալ զնանրութեան։ Զհետ երթայ դատարկութեան։ Զհետ հեծանէր ժողովրդեան։ Զհետ վարել ճշմարտութեան բանիցն. եւ այլն։
lower or very low, sunk
Տեսիլ արածին (կամ հարածոյն) զնստագոյն իցէ (կամ չիցէ) քան զմորթ մարմնոյն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. ստէպ։)
sprightly, lively, vigilant;
angel.
Զքեզ Տէր օրհնեն ամենայն զուարթունք երկնից. (Աղօթք մանաս։ Շար. ստէպ։)