Definitions containing the research վաղ : 541 results

Հոմանուն

adj.

equivocal;
cf. Համանուն;
cf. Երկդիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորէ վաղարշ ի ՟Լ՟Բ ամի հոմանուանն (կամ համանուանն) իւրոյ վաղաշայ պարսից արքայի. (Խոր. ՟Բ. 65։)


Հեծելութիւն, ութեան

s.

riding;
horsemanship, equitation;
հանդերձ հեծելութեան, riding habit;
կրկէս հեծելութեան, manege;
raceground, course;
hippodrome;
մարզիչ եւ մարզարան հեծելութեան, riding-master, riding-school.

· Calfa

NBHL (1)

Զվաղաբարբառ երգոց նոցին կատարումն յիսուս՝ հեծելութեամբ ի քեզ կրեցեր. (Նար. խչ.։)


Հեղձիմ, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձնում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձում, ձայ

vn.

cf. Հեղձանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեղձանիմ, ձայ

vn.

to choke, to be suffocated, stifled, drowned.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ առաւել քան զչափն լարեմք զեղբարսն, վաղվաղակի հեղձուն. (Վրք. հց. ձ։)


Հեռի

adj. adv.

remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.

· Calfa

NBHL (1)

μακρός longinquus եւ այլն. Հեռաւոր. բացակայ. տարակաց. տարօտար. երկար. եւ Անագան, կամ վաղ, հին. հեռու, երկան.


Հեռուստ, ի հեռուստ

adj. adv.

afar, distant;
far, from afar.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ՀԵՌՈՒՍՏ. մ. πόρρωθεν, ἁπών a longinquo, absens. Ի հեռաստանէ. ի բացուստ. ի բացեայ. եւ Ի վաղ ժամանակաց։ հեռուանց.


Հրոսակ, աց

s.

banditto, bandit, cf. Հրոս.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ իւրովքն եւս հրոսակօք։ Առաքէ հրոսակ արշակայ արքայի։ Չուեալ իբրեւ զհրոսակ իմն՝ վաղվաղակի հասանեն. (Յհ. կթ.։)


Ձմերանոց, աց

s.

barracks.

· Calfa

NBHL (1)

Ամարանոցս եւ ձմերանոցս։ Գնայր ի ձմերայնոցս ի վաղարշապատ։ Ի համբարանոցս ձմեռանոցաց. (Արծր. ՟Գ. 7։ Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Ձու, ոց

s.

egg;
— լողակաց, eggs, spawn, roe;
—ի միջուկ, դեղնուց —ոյ, yolk of an egg;
սպիտակուց —ոյ, white of an egg;
— բոյնկալ, nest egg;
— վաղահաս, rath -;
— հնացեալ, stale -;
— անծնունդ, փուտ, addled, rotten -;
խեճեպ —ոյ, egg-shell;
միզն —ոյ, the membrane of an -;
թերխորով —, boiled eggs;
պինդ —, hard -;
— ի տապակի, poached eggs;
fried-s;
— ածել, արկանել, ծրդել, to lay eggs;
ի —ս նստել, տածել զ—ս, to hatch, to sit on, to brood on.

· Calfa


Ղ (ghad)

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

· Calfa

NBHL (1)

Ղ. Երբեմն ի հայկական բառս լծորդ է ընդ խ. զի անխտիր գրի յոմանց բախտ, բաղդ. մժեղ, մժեխ. սանդուղք, սանդուխք. վախճան, վաղջան. եւ այլն. որպէս եւ եղբայր՝ ռամկօրէն ասի եխպար, ախպար։


Յամառկոտ

cf. Յամառ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլազգիս վաղվաղակի ածեն ի հաւատս՝ յամօթ եւ ի կշտամբանս հրէից յամառկոտաց. (Ոսկ. գծ.։)


Յամառոտ

cf. Յամառ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայլազգիս վաղվաղակի ածեն ի հաւատս՝ յամօթ եւ ի կշտամբանս հրէից յամառկոտաց. (Ոսկ. գծ.։)


Յամեմ, եցի

vn. va.

cf. Յամենամ;
cf. Յամեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որչափ ինչ չվճարեաց բարեկամութիւնն, զայն վճարեաց յամելն։ Թէպէտեւ շուն իցես (որպէս զքանանուհին), եւ յամիցես, նախամեծար քան զյոյլ որդին լինիցիս։ Ոչ վայրապար խնդրել, այլ յամել ի խնդրուածսն։ Թէպէտեւ ոչ վաղվաղակի բանայցէ զդուռնն, այլ յամել պարտ է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22. 23։)


Յանգ, աց

cf. Յանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ նորա աղօթքն յանկ ելանէին, վասն զի փութայր վաղվաղակի ելանել յաշխարհէ. (Ճ. ՟Գ.։)


Յանգեցուցանեմ, ուցի

va.

to complete, to finish, to end;
to render suitable, to adapt, to accommodate;
to appropriate;
to accord;
to put into rhyme.

· Calfa


Յանգեմ, եցի

vn. va.

to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself. cf. Յանգեցուցանեմ.

· Calfa


Յանկարծածագ

adj.

shining forth or appearing suddenly.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն լուսոյ նուրբ եւ երագ բնութիւն է, յանկարծածագ եւ վաղահաս ծագումն. (Վեցօր. ՟Բ։)


Նախագոյն

adj. adv.

more ancient;
cf. Յառաջագոյն.

· Calfa

NBHL (1)

πρότερος prior, anterior, pristinus, antiquus, antiquior. Յառաջագոյն. նախկին. նախնի. առաջին. երիցագոյն. հնագոյն. վաղագոյն. անցեալն.


Նախաժամանեմ, եցի

va.

to come, arrive or get before, to get the start of;
to outstrip, to out-walk.

· Calfa

NBHL (1)

προφθάνω, προλαμβάνω praevenio, festino, prior attingo. Կանխաւ ժամանել. վաղագոյն հասանել. զառաջս առնուլ. կանխաւ. յառաջել.


Նախակատար

adj.

perfect in itself;
finished or accomplished beforehand;
—ք, premises.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱԿԱՏԱՐ ՊՏՈՒՂ. τὰ προτέλεια . Վաղ կատարեալ, վաղահաս, կանխահաս. երախայրիք.


Նախահոգամ

va.

cf. Նախախնամեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայր ահա ի վաղնջուցն իսկ նախահոգացեալ ծնողքն՝ յարմարեցին ըստ աշխարհի. (Պիտ.։)


Նախաձեռն

adj.

spontaneous, ready, willing;
prompt;
the first to volunteer;
— լինել ի կռիւ, to commence the attack, to begin the fight;
— լինել, cf. Նախաձեռնել.

· Calfa

NBHL (1)

Այս բաագրատ նախաձեռն ընծայ ըստ կամաց մատոյց զինքն վաղարշակայ. (Խոր. ՟Բ. 3։)


Նախապատմութիւն, ութեան

s.

ancient history.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ զարմենոյ (հայոց) զազատատոհմ, եւ զնոցա նախապատմութիւն ոչ կարացաք գիտել (ասէր վաղարշակ). (Կաղանկտ.։)


Նախավախճան

adj.

first dead (Abel);
premature.

· Calfa

NBHL (1)

Նախկին կամ վաղագոյն վախճանեալ. եւ Կանխազրաւ. երադազրաւ.


Նախատեղեակութիւն, ութեան

s.

foreknowledge, prescience.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱՏԵՂԵԱԿՈՒԹԻՒՆ լաւ եւս՝ ՆԱԽԱՏԵՂԵԿՈՒԹԻՒՆ. Յառաջագոյն տեղեակ եւ գիտակ գոլն. վաղագոյն հմտութիւն.


Նախարար, աց

s.

satrap, proconsul, lord, governor of a province, prefect, mayor;
—ք, magnates, grandees, noblemen.

· Calfa

NBHL (1)

Հայկ, անուանի եւ քաջ նախարար (յաբեթեանց, իբր նահապետ). (Խոր. ՟Ա. 8։ Տե՛ս անդ, ՟Բ. 7. վասն կարգի նախարարաց կարգելոց ի վաղարշակայ։)


Նախարարութիւն, ութեան

s.

satrapy, proconsulship, lordship, prefecture, mayoralty.

· Calfa


Նախեղութիւն, ութեան

s.

pre-existence.

· Calfa

NBHL (1)

Կանխագոյն լինելութիւն. վաղագոյն ստեղծումն.


Նախիմացութիւն, ութեան

s.

prescience, foreknowledge;
presentiment.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ասացելոյ սրբոյն աստուծոյ նախիմացութեամբ, ի վաղիւ անդր բացաւ յանկարծակի աչք կուրին. (Ճ. ՟Գ.։)


Նախնական, ի, աց

adj.

primitive, ancient;
primordial, primitive (soil);
— թիւ, primary number.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρχαῖος antiquus, pristinus, priscus, vetus. Սեպհական նախնի իրաց եւ նախնեաց. հին. վաղեմի. հայրենի, եւ նախկին. առաջին. նախագոյ. սկզբնական, եւ անսկզբնական.


Նաշ, ի

s.

bier, coffin;
cf. Դագաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Նստաւ մեռեալն վաղվաղակի ի վերա նաշին. (Հ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)


Նաւամարտութիւն, ութեան

s.

naval engagement;
mock sea-fight, naumachy.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկ է լինել նաւամարտութիւն վաղիւ, կամ ոչ լինոցել. (եւ այլն. Պերիարմ.։)


Յապաւեմ, եցի

va.

to retrench, to curtail, to diminish, to cut;
to mutilate, to castrate;
to cut off, to abridge;
to suppress;
— զաւելորդ ուղէշս, to prune, to lop, to trim, to cut;
— զծառս, to detruncate;
— զթեւս, to clip a bird's wings;
— զհերս, to shear, to clip;
to shave;
— զականջս, to crop ears.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման ետ վաղվաղակի յապաւել զնա, եւ ընդ եղբարսն կարգել. (Կլիմաք.։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱՌԱՋ. ա. ἕμπροσθεν anterior, superior. Առաջին. յառաջն. հին. վաղ. առջի, անցած գացած.

ՅԱՌԱՋ ՔԱՆ. նխ. πρό prae, prius, ante. Նախ քան. յառաջագոյն քան. վաղ քան. կանխագոյն քան. մինչչեւ. անկից առաջ, ան չեղած.


Յառաջագոյն

adj. adv.

anterior, previous, precedent, former, prior;
before, heretofore, beforehand, antecedently, previously;
formerly, anciently;
— աւուրբք, some days before;
— քան, before;
ի —գունէ, a priori.

· Calfa

NBHL (2)

πρότερος prior, anterior. Որ ինչ առաւել յառաջն է. առաջին. հնագոյն. կանխագոյն. նախընթաց. վաղեմի.

ՅԱՌԱՋԱԳՈՅՆ. մ. πρότερον prius πάλαι (լծ. վաղ. էվվէլտէն ). antiquitus, olim, jam ἁπ’ ἁρχῆς a principio, ab antiquo. Յառաջ ժամանակաւ. կանխաւ. վաղագոյն. նախ. զառաջինն. յառաջոյ. յառաջնմէ.


Յառաջակատար

adj.

Perfect from all eternity;
done or finished before.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջնմէ կատարեալ, վաղակատար.


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (1)

προάγω, προβαίνω progredior, praecedo προλαμβάνω praeoccupo φθάνω, προφθάνω praevenio anteverto προτερεύω priores partes obtineo. որ եւ ՅԱՌԱՋԵԼ. Յառաջ երթալ. յառաջ խաղալ. աճապարել. կանխել. վաղ ժամանել. անցանել. առաջ երթալ.


Յառնեմ, յարեայ, արի, յարուցեալ

vn.

to rise, to arise, to get up, to rise or stand up, to rise again;
to awake, to be roused, to wake out of sleep;
to resuscitate, to come to life again, to live again;
— ի մեռելոց, to rise from the dead;
— ի վերայ, — ընդդէմ, —ոսոխ հակառակ ուրուք, to rise against, to rebel or stand up against, to revolt, to mutiny;
անդրէն —, to rise anew, to get up again;
յարեաւ միւս եւս խնդիր, another question arose;
արի՛, arise !
;
օ՛ն արիք, get up !
արիք ընդառաջ նրան, go to meet him;
յարեաւ յաթոռոյն, he rose from his seat, he got up from his chair.

· Calfa

NBHL (1)

Յարեաւ Աբրաամ ընդ առաւօտն։ Յարուցեալ ի վաղիւ անդր։ Եւ եղեւ ի յառնելն նորա գիշերի։ Յորժամ ննջիցես, յորժամ յարիցես։ Արի՛ք եւ շինեցէ՛ք։ Այժմ յարեայց ասէ Տէր։ Արի՛ Տէր, եւ փրկեա՛ զիս Աստուած իմ (որ եւ ասի, զարթի՛ր տէր) եւ այլն։


Յեղյեղեմ, եցի

va.

to change, to convert, to transmute;
to repeat, to re-iterate, to rehearse, to inculcate;
to translate;
— ի մտի, to turn over, to revolve in one's mind, to think over again, to reconsider;
to ruminate, to ponder, to muse on;
ստէպ —, վեր ի վայր —, to repeat eternally the same thing, to return often on the same subject, to twaddle, to harp always on the same string, to be ever talking about.

· Calfa

NBHL (1)

Զմահաբեր վաղակաւորն ի վերայ խաղացուցեալ յեղյեղէր. (Պիտառ.։)


Յենում, ցայ

vn. fig. va.

to lean upon, on or against;
to confide in, to rely on, to trust, to put one's trust or confidence in, to be based or grounded on;
cf. Յեցուցանեմ;
— յորմն, to lean against the wall;
—ի ծառ, to lean or set one's back against a tree;
— արմկամբ, to lean on one's elbow;
to rest one's elbows on;
— ի ցուպ, to lean upon a stick;
կալ դատարկ յեցեալ յինչ, to loll;
— ի ցուպ եղեգնեայ, to trust to a broken reed, to hope in, to rely or depend upon one who has no power, no interest;
— յոք, to rely, to depend upon a man's power, credit or protection;
— ի ծերութիւն, to advance or grow in years, to age, to become or get old;
— ի հպարտութիւն ամբարտաւանութեան, to grow proud, to be puffed up;
— ի վաղակաւորն, to unsheathe, to draw a sword;
ամեն ինչ ի նա յեցեալ կայ, all depends upon him, all hope is in him;
յեցի՛ր յիս, lean upon me.

· Calfa


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

· Calfa

NBHL (1)

Կռոցն պաշտօն ոչ մերկ ընդ մերկ վաղվաղակի ի ներքս եմուտ յաշխարհ. (Սարկ. պատկ.։)


Մերկապատեան

adj.

unsheathed, drawn.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլատակունք ի մերկապատեան վաղակաւորացն բազմութենէ հատանէին. (Յհ. կթ.։)


Մերկեմ, կացի

va. vn. cf. Մերկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկեա՛ զսուր քո, եւ սպա՛ն զիս։ Առ զնորին սուսեր, եւ մերկաց (կամ մերկեաց) զնա ի պատենից իւրոց։ Մերկացից կամ մերկացի զվաղակաւորն իմ ի պատենից իւրոց.եւ այլն։


Մկրտեմ, եցի

va.

to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ մկրտիցո՛ւք, զի յաղթիցեմք։ Մկրտիցո՛ւք այսօր, զի մի՛ վաղիւ բռնադատիցիմք. (Ածաբ. մկրտ.։)


Մշտատիւ

s.

eternal day.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանի լիցուք եւ ի սկիզբն վաղորդայնի մշտատիւն ժամու փառաւորել զքեզ կենսատու. (Նար. խչ.։)


Մոլի, լւոյ, լեաց

adj.

raving, furious, frenetic, maniac, mad;
vicious, petulant, passionate;
great, excessive.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Մոյկ, մուկաց

s.

galoche.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ այսօր բոկք, եւ վաղիւն մոյկս (կամ մոգս) եւ կօշիկս ագցուք. (Ճ. ՟Ժ.։ Վրք. հց. ձ։)


Մատչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to gain access, to approach, to draw near, to advance, to present or offer oneself, to come, to appear;
to be presented, offered, celebrated;
յառաջ —, to advance, to come or go forward;
cf. Հուպ, cf. վեր.

· Calfa

NBHL (1)

Մատեաւ (կամ մատեւ) վաղվաղակի եդ ձեռս ի վերայ (անարժանին). (Սարկ. քհ. (կամ մատ, եւ իբր ի մօտոյ անդանդաղ։))