Definitions containing the research վասն : 3009 results

Փաղաքշեմ, եցի

va.

to caress, to fondle, to coax, to wheedle, to cajole, to flatter, to fawn, to adulate.

· Calfa


Փայլածու

ast.

Mercury.

· Calfa

NBHL (1)

Στιλβών, Ἐρμής Stibon, Mercurius. Անուն մոլորակի, որ մօտագոյն է արեգական, վասն որոյ եւ դժուարաւ երեւի, եւ ըստ ստէպ արծարծման՝ ի սնդիկ օրինակի. եւ ի գիրս որպէս դպիր եւ պատգամաւոր այլոց էր համարեալ. այն է Հերմէս.


Փայլակնատարած

adj.

gleaming flashes;
extending, diffused as a lightning flash.

· Calfa


Փանդամ

s.

cf. Փադամ.

· Calfa

NBHL (1)

Փանդամն, կողպատ (կամ կոզպատ) երեսացն վասն փրցլեացն. (Հին բռ.։)


Փանդռնահար, աց

s.

player on the pandura, guitar-player, guitarist;
trumpeter.

· Calfa

NBHL (1)

ՓԱՆԴՌՆԱՀԱՐ. κιθαριστής, κιθαρῳδός citharoedus. գրի եւ ՓԱՆԴԵՌՆԱՀԱՐ, ՓԱՆՏԵՌՆԱՀԱՐ. Երաժիշտ՝ որ հարկանէ զփանդիռն կամ զքնար. միանգամայն եւ նուագէ. վասն որոյ եւ փանդռներգակ ասի.


Փաշաման

s.

anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մոգ իցէ, եւ չարի արարած զգազանսն վասն գազանութեանն ասիցէ, ի հասարակաց մտաց փաշաման կրեալ ըմբերանեսցի. (Եզնիկ.։)


Փառ

s. anat.

cf. Մեղեդի;
thin skin, pellicle, cuticle, film, husk;
secundine.

· Calfa


Փառասիրութիւն, ութեան

s.

love of glory, ambition, vanity.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ զանազանութիւն է սնափառութեան եւ փառասիրութան։ Կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն, որ առնէ իրս փութոյ՝ վասն իւր, եւ ո՛չ վասն Աստուծոյ. (Բրս. հց.։)


Փառաւոր, աց

adj.

glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.

· Calfa


Փառաւորեալ

adj.

glorified, glorious.

· Calfa


Փառաւորութիւն, ութեան

s.

glorification;
glory, magnificence, pomp, splendour;
փառաւորութեամբ, cf. Փառաւորապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Յովսէփ արեմաթացի՝ պիղատոսի ծանօթ վասն փառաւորութեան (ազնուականութեան). (Բրսղ. մրկ.։)


Փառօք

adv.

gloriously, with glory, pompously, splendidly;
ճշմարիտ, անարատ or անստգիւտ, անեղծ, անկապուտ, շքեղ, յաւերժական —, true, spotless, solid, real, great, imperishable glory;
սուտ, փախստական, սնոտի, կորստական —, false, fleeting, vain, perishable glory;
սիրել զփառս, to love glory;
փառս ստանալ, to acquire fame or glory;
փառաց ի փառս բարձրանալ, to be raised or exalted to the highest pitch of glory;
ընթանալ ի փառս, to be in a fair way the glory;
անկապուտ փառս անձին համարել, to put one's chief glory in;
ուղիղ փառս ունել, to be of an orthodox belief or profession, to have a catholic sense;
տալ փառս աստուծոյ, to glorify God, to give or render glory to God, to thank God;
վասն փառաց մեռանել, to die for glory;
անկանել փառօք, to fall gloriously;
յաւերժացուցանել զփառս իւր, to make one's glory eternal;
կնիք տալ փառաց, to put the seal to one's fame;
տենչալ փառաց, զակատիլ զհետ փառաց, to aim at glory, to pursue glory;
աղարտել զփառս իւր, to tarnish one's glory, to stain one's reputation;
աղօտացուցանել, նսեմացուցանել զփառս իւր, obscure, darken or efface one's glory;
անկանել ի փառաց, to abase, degrade or dishonour oneself;
առանց փառաց, inglorious;
փառաւորեալ փառօք, covered with glory, with laurels, renowned, famous;
շքեղապանծ փառօք, with extraordinary splendour;
փառս քեզ համարեսջիր, make it your aim and glory to;
տեսէք, մի գուցէ քակտեսջիք ի փառացդ, take care not to lose your renown;
անմահական փառս յաւելցէ քեզ այս, this will bring you immortal glory;
նսեմացեալ անհետանայր գոգցես եւ — նորա զոյգ ընդ բաղդին, his glory seemed to be eclipsed with his fortune;
ի փառս աստուծոյ, to the glory of God;
— հօր, the Gloria Patri;
— տեառն, — աստուծոյ, glory to God ! God be praised! thank God !
— քեզ, տէր, glory to Thee, o God;
— ի բարձունս աստուծոյ, glory to God in the highest;
որում միայնոյ վայելեն —, to Whom alone glory belongs.

· Calfa


Փաստբանական, ի, աց

adj. gr.

blamable;
causal.

· Calfa

NBHL (1)

Շաղկապք փաստբանականք են, ոյք ի բացատրութեան սակս բաղայց յարառոցին. եւ են այսք. զի, վասն որոյ, վասն զի. (Թր. քեր.։)


Փութացումն, ման

s.

haste, eagerness, ardour, zeal.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսորիկ ճգունք օրինադրեցաւ, վասն այսորիկ փութացումն, վասն այսորիկ աղօթք. (Մաշկ.։)


Փութով

cf. Փութանակի.

· Calfa


Փուլ

s. ast.

crumbling, falling, fall;
wane;
—ք, ruins, rubbish;
ի — ածել, to ruin, to destroy, to crumble;
ի — գալ, to go to ruin;
լուսին ի — է, the moon is waning.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ արատ եւ վասն լինի յեկեղեցականս, խախատի եւ ի փուլ գայ աշխարհ. (Տօնակ.։)


Փոքրագոյն

adj.

smaller;
minor.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքրագունւք պարսպեալ որմովք։ Զարեգակն՝ շատ փոքրագոյն քան զերկիրս լինել։ Նմա ասացին փոքրագոյն գծագրել վասն անձուկ գոլոյ բոլորակին. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ Խոր. աշխարհ.։)


Փոքրամտութիւն, ութեան

s.

cf. Փոքրահոգութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Սոքա վասն սնափառութեան համբերեն, եւ նոքա փոքրամտութեամբ խայտառակին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)


Փոքրկանամ, ացայ

vn.

to grow less or shorter, to shorten, to become smaller, to be lessened, diminished, to decrease.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփոփեցաւ, փոքրկացաւ, եւ եղեւ զի՛նչ եւ կամեցաւ։ Չառնու յանձն փոքրկանալ ասողացն բերանով։ Եւ ո՛չ վասն այնորիկ փոքրկանայ պատիւ նոցա յաստուծոյ։ Փոքրկացեալքն յաստուծոյ. (Ագաթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 32։ Իգն.։ Լմբ. պտրգ.։)


Փոքրութիւն, ութեան

s.

cf. Փոքրկութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ կարծէք, թէ Աստուած զուրուք բարեգործութիւն վասն փոքրութեան արհամարհէ, որպէս թագաւորք զսակաւ ընծայսն. (Բրսղ. մրկ.։)

Ոչ վասն փոքրութեան, այլ վասն գերազանցութեան եդաւ ի վերջոյ. (Տօնակ.։)


Փռնգամ, ացի

vn.

cf. Փռնչեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՌՆԳԱՄ ՓՌՆՉԵՄ. πταίρω sternuo, sternuto. կամ πταρμός sternutatio, sternutamentum κραύγω, κραυγή clamo, clamor φρυάσσω, φρυάττομαι fremo, insolesco, effero me, insanio συμφοραίνω condoleo, deploro. գրի եւ ՓՌՆԿԱՄ, ՓՌՆՔԱՄ, ՓՌԸՆՔԱՄ, ՓՌՆՉԱՄ. Ընդ ռընգունս կամ ընդ ունչս հնչել՝ ցնցմամբ գլխոյ, եւ ցնդմամբ շոգեաց եւ ոգեաց իջելոց յուղղոյ. փռընգտալ ... լծ. եւ վրընջել. վասն որոյ լայնաբար՝ է խխնջելն ձիոց. եւ Ոժգին մռնչել՝ խրոխտալ՝ յոխորտալ. ունչս առնել. մրմնջել. խոշոր հազալ, հեծհեծել. ճշել. աւաղել.


Փռնչեմ, եցի

vn.

to sneeze;
to cry, to bellow;
to neigh.

· Calfa

NBHL (1)

ՓՌՆԳԱՄ ՓՌՆՉԵՄ. πταίρω sternuo, sternuto. կամ πταρμός sternutatio, sternutamentum κραύγω, κραυγή clamo, clamor φρυάσσω, φρυάττομαι fremo, insolesco, effero me, insanio συμφοραίνω condoleo, deploro. գրի եւ ՓՌՆԿԱՄ, ՓՌՆՔԱՄ, ՓՌԸՆՔԱՄ, ՓՌՆՉԱՄ. Ընդ ռընգունս կամ ընդ ունչս հնչել՝ ցնցմամբ գլխոյ, եւ ցնդմամբ շոգեաց եւ ոգեաց իջելոց յուղղոյ. փռընգտալ ... լծ. եւ վրընջել. վասն որոյ լայնաբար՝ է խխնջելն ձիոց. եւ Ոժգին մռնչել՝ խրոխտալ՝ յոխորտալ. ունչս առնել. մրմնջել. խոշոր հազալ, հեծհեծել. ճշել. աւաղել.


Փտութիւն, ութեան

s.

cf. Փուտ;
— ոսկերաց, caries, cariosity;
— տնկոց, brown rust, cariosity.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեմ զոչ ըստ փտութեան եղելոցն. վասն զի զնոցայն փոխանորդութիւն դարձեալ այլ փտութիւն պահէ։ Փտութիւն նեխութեան ցաւոցս։ զթարախն, զբորբոսն եւ զփտութիւնն. (Նիւս. բն. ՟Բ։ Նար. ՟Խ՟Ը։ Գէ. ես.։)


Փրկանք, նաց

s.

ransom, price of redemption;
ransoming;
redeeming, deliverance;
— նամակի, prepayment, postage.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ փրկանք անկանիցին ի վերայ նորա, տացէ փրկանս ընդ անձին նորա։ Մի՛ առնուցուք փրկանս վասն փախչելոյ ի քաղաքն ապաստանի։ Ոչ փոխանակեսցէ եւ ոչ ընդ միոյ իրիք փրկանաց զթշնամութիւն։ Փրկանք անձին մարդոյ՝ մեծութիւն իւր։ Տալ զանձն իւր փրկանս փոխանակ բազմաց։ Զի՞նչ տացէ մարդ փրկանս ընդ անձին իւրոյ։ Եւ ոչ զդինս փրկանաց անձին իւրոյ։ Փրկեսցես զանդրանիկս։ Եւփրկանք նորա յամսօրէից եւ ի վեր. եւ գին նորա հինգ սիկղ։ Ոչ փրկէ մարդ, եւ ոչ տայ Աստուծոյ փրկանս. եւ այլն։


Փրկութիւն, ութեան

s.

salvation;
liberation, recovery, deliverance, redemption;
ransom;
— or —ք, փրկութեանցն, զոհ փրկութեան, victim, peace-offering.

· Calfa

NBHL (2)

Յիսուս Քրիստոս՝ որ միայն կարող է տալ փրկութիւն Աստուծոյ վասն մեր ամեննեցուն։ Զի՞նչ տացէ մարդ փրկութիւն անձին իւրոյ. (Մաշկ.։)

ԶՈՀ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ, կամ ՓՐԿՈՒԹԻՒՆՔ, ՓՐԿՈՒԹԻՒՆ, ԶՓՐԿՈՒԹԵԱՆՑ. σωτήριον salutare, salus. որպէս Զոհ խաղաղական, կամ վասն խաղաղութեան. երբ. շէլէմ. (սէլամէթ. սաղ սէլիմ). (Ել. ՟Ի. 24։ Ղեւտ. ՟Գ. ՟Ա=9։ ՟Է. 11=34։ Թուոց. ՟Է. 17=87։ ՟Ի՟Բ. 39։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 1. եւ այլն։)


Փրկութիւնագործ

adj.

salutiferous, causing health, salutary.

· Calfa


Փցնութիւն, ութեան

s. bot.

inutility, uselessness, bad quality;
rust or blight of trees.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եթէ հատանի վասն փցնութեան ծառն, վասն պտղաբերութենն ապրեսցի. (Փիլ. յովն.։)


Ք (ké)

s.

the thirty sixth letter of the alphabet, and the thirtieth of the consonants;
nine thousand, nine thousandth.

· Calfa

NBHL (1)

վասն որոյ գրէ Թրակ. քեր.


Քածբոր

s. med. mange, dog-itch.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ թէ բոր, կամ քածբոր, կամ երք լինիս, օգտէ այն դեղերն՝ որ վասն ոչխարացն գրեցաք. (Վստկ.։)


Քակտելի, լւոյ, լեաց

adj.

dissoluble, dissolvable;
destructible.

· Calfa


Քահանայապետութիւն, ութեան

s.

dignity of a high priest, pontificate;
hierarchy.

· Calfa

NBHL (1)

Ջանայր յակիմոս վասն քահանայապետութեան։ Գլուխ քահանայապետութեան։ Ի քահանայապետութեան աննայի եւ կայիափայ.եւ այլն։


Քաղաքավարութիւն, ութեան

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

· Calfa


Քաղդեայ, էի, ից

s.

Chaldean;
caster of nativities;
astrologer, soothsayer.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղտասար՝ իշխան քաղդէից։ ի քաղդէից ճարտարութիւն իմաստութեան պատմէր։ Քաղդեայ էր աբրահամ։ Չիէք քաղդեայ, եւ ոչ աստեղագէտ։ Հնար գոլ նմա արհեստ աստեղաբաշխութեան. վասն զի քաղդեայ էր։ Քաղդէ սովին զծնունդս նուիրէ բախտից, եւ բազում ինչ առնու յանմտից. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։ Եւս. քր.։ Վեցօր. ՟Է։ Մագ. ՟Ե։ Եփր. նին.։)


Քաղդէական, ի, աց

adj.

Chaldaic, astrological.

· Calfa


Քաղց, ի, ոյ, ից

s. adj.

hunger;
hungry;
— դժնդակ, ուժգին, անհնարին, violent, canine, ravenous, appetite, or hunger;
յուղել զ—, to excite, sharpen or quicken the appetite;
—իւ հարկանիլ, to be hunger-beaten, to be or feel hungry;
մեռանել առ —ոյն, to starve, to die of starvation;
հարկանել զ—, to stay or satiate hunger.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղցոյն նեղիլն։ Չեւ եւս քաղցին զգային։ Գալ ի թղենին վասն քաղցոյն։ Քաղցիւ եւ ծարաւով. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. յհ.։)


Քաղցութիւն, ութեան

s.

cf. Քաղցումն.

· Calfa

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քաղցումն, ման

s.

hunger.

· Calfa

NBHL (1)

Զորովայն քո լցցես դուլիութեամբ վասն քաղցութեան իւրոյ։ Ի վերայ քաղցութեան հանգեաւ (կամ յագեաւ), եւ աշխատութեամբ վաստակեցաւ, եւ քնով տկարացա. (Եփր. օրին. եւ Եփր. համաբ. ստէպ։)


Քաղցրաբարբառ

adj.

honeytongued;
sweet-voiced, melodiously singing.

· Calfa


Քաղցրալուր

adj.

agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ հաւատացին քաղցրալուր պատգամացն՝ որ վասն Քրիստոսի. (Գէ. ես.։)


Քաղցրահայեաց

adj.

mild-looking;
fine, graceful.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ վասն քաղցրահայեաց երեսաց. (Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.

· Calfa

NBHL (1)

Նա է՝ որ քաղցրացուցանէ զդ առնութիւն չարին։ Քացախ եւ լեզի դառնութեան տարբեր վասն մեր, քաղցրացո զսիրտս ամենայն մարդոյ ի պաշտօն քո. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ագաթ.։)


Քաղցրութիւն, ութեան

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).

· Calfa

NBHL (2)

Մեղր վասն քաղցրութիւն առնելոյ քաղցր ասի. (Արիստ. որակ.։)

Այլ հոգւով քաջ քաղցրութեամբ վասն սասատիցն տեառն ընդունիմ։ Դարմանէ զամենայն քաղցրութեամբ։ Ի շաւիղս երեւի նոցա քաղցրութեամբ։ Քաղցրութեամբ լսէր նմա։ Բազում ժողովուրդ լսէր նմա քաղցրութեամբ.եւ այլն։


Քամահանք, նաց

s.

contempt, scorn, disdain.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ զանձինս ինչ եղուկս վասն նոցա քամահանացն համարիցիմք. (Ոսկ. եբր.։)


Քամահիչ, չի, չաց

adj.

scornful, contemptuous.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այնորիկ լինիմք արժանի քամահելոյ, յորժամ զքամահիչսն մեր՝ որ վասն աղքատութեան քամահիցեն, չքամահիցեմք. (Ոսկ. աբր.։)


Քայլ, ից

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

· Calfa

NBHL (1)

Որքան քայլս փոխեսցես վասն սիրոյ, թուեալ են ամենայն. (Վրք. հց. ՟Դ՟Ը։)


Քայլափոխ, ից

s.

motion of the feet, step, pace, walk, gait.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն քայլափոխի քննէր զանձն իւր։ Ամենայն աշխատութիւնք՝ որ վասն Աստուծոյ իցեն, մինչեւ ի քայլափոխն, վարձատրութեամբ են յԱստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ը։)


Քան

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

· Calfa

NBHL (2)

Անէծք ցաւագինք վասն այլ մեղաց ոչ եւս շարժին ի մէջ եկեղեցւոյ՝ քան յաղագս գողութեան. (Շ. ընդհանր.։)

Քան ամենայն ուրեք՝ առաւել անդ պաշտէին զայն դիսն։ Արդ քան՝ զնոսա արկանէր ի գեհեն, զնա, որ պատրեացն զնոսա, ընդէ՞ր ոչ արկանէր ի գեհեն։ Ախորժական էր նոցա՝ քան ընդ Քրիստոս ի փառս լինել, չարչարիլ վասն Քրիստոսի. (Ոսկ. եփես.։ Եզնիկ.։ Խոսր.։)


Քանակ, աց

s.

quantity, measure.

· Calfa

NBHL (1)

Անճառ եւ անմահ բնութիւն, որ ոչ ունի քանակ։ Մեծ է Աստուած, վասն զի քանակ եւ սահման ամենայն ի ներքոյ է նորին զօրութեան։ Քանակաւ եւ որակութեամբ եւ եղելութեամբ զատչին ի բնութենէ արարչին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։ Լմբ. սղ.։ Վրդն. պտմ.։)


Քանակութիւն, ութեան

s.

quantity.

· Calfa


Քանզի

conj. adv. s.

for, because, since, considering that, whereas, inasmuch as, though;
քանի —նոյ or նւոյ նիք նեաց, how! how much! what? how much? how many? quantity;
— անգամ՞, how many times?
— առաւել, —եւս, how much more! with still more reason;
— ամաց է՞, how old is he?
— ժամանակք են, how long is it?
— մարտ պատե րազմի մղեցաք ! how often have we fought !
ն — աւուրս, in how many days?
ո —, ի —սն ամսոյն, on what day of the mouth ?
— ինչ պարտիս՞, how much do you owe?
— գնոյ or քանո՞յ վաճա ռեցեր, how much did you sell it for ? at what price did you sell it ?
քանո՞յ գնեցեր, how much did you give for it ? at what price did you buy it ?
— մի, some;
աւուրս — մի, some days;
քանի՛ քանի, how ! how much ! how often ! how many times !
քանի գեղեց կացար եւ քանի քաղցրացար, how fair and how pleasant art thou !
—գեղեցիկ, է առաքինութիւն ! how lovely is virtue !
ոʼհ, — վեհ է հայրենասիրութիւն ! how sublime is patriotism!.

· Calfa