distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.
· Calfa
Օտար եւ որիշ զատուցեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Ձայնդ ձայն յակոբայ. որ օտար էր եւ որիշ յանխրատ եւ յանհրաժեշտ բարուց։ Պատիւ առեալ ի բնութենէն մեծ իմն զատ եւ որիշ յայլոց. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)
χωρίς seorsim ἱδίως proprie ἵδιος proprius διάφορος diversus παρηλλαγμένος distinctus, alienus. որ եւ ՈՐՈՇ. եւ իբր ռմկ. ուրիշ. (Արմատ բայիս Որոշել, որ է ըստ յն. օրի՛զօ, ի բառէս օ՛րօս, եզր, սահման, լեառն) Որոշեալ. զանազանեալ. զատուցեալ. ուրոյն. մեկուսի. այլ. յատուկ. օտար. զատ.
cf. Որկորամոլութիւն.
· Calfa
Յաղագս որկորաժէտութեան դիւաց ... ամենայն դեւքն ընդ ճենճերս խնդալով ագահեն։ Յորկորաժէտութենէ, եւ ի ճակաճանութենէ եւ ի շուայտութենէ։ Դատարկութեամբն եւ որկորաժետութեամբն. (Նոննոս.։ Փիլ. լին.։ Պիտ.։)
cf. Որկրամոլ.
· Calfa
Լեզուանի կոչեսցէ, որկորեայ, ցասնօղ։ Իբրեւ զհէքս եւ որկորեայս։ Որկորայք (կամ որկորոյք) դատարկապորտք։ Որկորեայն (կամ որկորայն), եւ որովայնի ծառայն։ Որկորեայ, եւ անժոյժ. (Ոսկ.։)
male.
· Calfa
Զոհալն էգ է. մուշթարին եւ մառեխն եւ արեգակն որձ են, զօհրայն եւ օտարիտն ընդ որձն որձ են, եւ ընդ էգն էգ. (Տօմար.։)
chink, cranny;
breach, gap, opening.
· Calfa
Ելանիցէ հասանիցէ մինչեւ ի նա ի ծակոց առաստաղացն, եւ ընդ որմածերպս պրշակին. (Եփր. աւետար.։)
walled up, enclosed by a wall;
— առնել, to shut up within four walls, to imprison.
· Calfa
Ընդ որմով արգելեալ. բանտարկեալ.
cf. Որմափակ.
· Calfa
Սպանաք զգնէլ ի կատար լերինն մօտոր մարգելոցի (կամ յորմարգելոցն երէսորսի). (Մեսր. երէց.։)
himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.
· Calfa
Նոյն զաղօթսն (այսինքն զնոյն աղօթս) կատարեմք, զոր յեկեղեցին եւ արտաքոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Ծնունդ կատարեալ միածինն, նոյն նման զուգակից եւ աթոռակից եւ արարչակից. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
Ի նըմնէք սեռէ հակատարա. բարձեալքն ի միմեանց։ Ի նըմնէքն սեռէ. ըստ նմինքն տարբերութեան. ի նմինց սեռի. (Արիստ. ստորոգ.։)
Յետ քանի՞ աւուր ... յիւրմէն՝ նոյն օրին, յօտարէն՝ եւ ոչ բնաւ երբէք. (Պիտ.։)
Ու՞ր իցէ փոքրիկ աւետարանն այն. ասէ ծերն. զայն՝ որ միշտ ասէր, վաճառեցէք զինչս ձեր, եւ տուք ողորմութիւն աղքատաց, նոյն զինքն ես վաճառեցի, եւ ետու. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
identity, sameness.
· Calfa
Թէպէտեւ բազումք բազումս գրիցեն աւետարանս, սակայն վասն նոյնութեան խորհրդոյ եւ բանից մի են. ապա յայտ է թէ չորքն վասն նոյնութեան ասելեաց մի են. (Ոսկ. գաղ.։)
in the same day;
immediately, forthwith.
· Calfa
Յետ քանի՞ աւուր ... յիւրմէն՝ նոյն օրին, յօտարէն՝ եւ ոչ բնաւ երբէք. (Պիտ.։)
like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.
· Calfa
Ամենայն մարդիկ նոյն օրինակ մոլեգնէին։ Նոյն օրինակ կատարեաց զուխտն՝ զոր եդ ընդ հարսն։ Նոյն օրինակ բնակեսցէ ի ջուրս. (Ագաթ.։)
new, fresh, young;
novel, recent, modern;
strange, extraordinary, curious;
inexperienced, unpracticed, new, raw;
newly, lately, freshly, recently;
— ինչ, curiosity;
— ոմն ղեւոնդիոս, like a second Leontius;
— նորոգող բնութեան մերոյ, the renewer of our nature;
ամիս —ոց, the month of first fruits;
—, cf. Նորանոր;
ի —ումն or —ումս, at present;
under the new dispensation, according to the christian law;
now, in the present age.
· Calfa
(եբր. նատր. պ. նէվ, նու. սանս. նա՛վա. լտ. նօ՛վուս. դաղմ. նօ՛վի . յն. նէ՛օս, եւ գէնօ՛ս. որ է թ. եէնի ). νέος, καινός novus πρόσφατος recens . Այժմուս. արդի. մատաղ. դեռաբոյս. դեռածին. կրտսեր. այն ինչ եղեալ կամ գտեալ. ներկայ (ժամանակ կամ օրէնք), եւ ինչ մի օտար. անլուր. չեւ ի գործ արկեալ, եւ այլն.
Լինել նոր մարդ՝ հանելով նոր օրհնութիւն՝ նոր պատարագաւս ի նոր կիւրակէիս. (Արշ.։)
recently conceded or granted;
— տօն, the new year.
· Calfa
Սակս ոչ գծագրութեան ի նորաբեր թարգմանութեանցն հնագոյն աւետարանի. (Թէոդոր. մայրագ.։)
recently bought.
· Calfa
Տանուտէրք զծառայս նորագինս եթէ ոչ նախ փորձեն, չառնեն իմիք հաւատարիմ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
newly made, new, novel, fresh;
strange, surprising, curious, paradoxical.
· Calfa
Նորագործ աստուածապէս ճարտարապետեալ զերկիրս երկին արար. իբր մ. նորագործելով, կամ հրաշակերտութեամբ։
to renovate, to renew;
to restore;
to do something new, extraordinary, miraculous.
· Calfa
Նորագործ աստուածապէս ճարտարապետեալ. արդարեւ ներգործեաց, զի զերկիրս երկին արար. (Խոսր. պտրգ.։)
Արտատեղի տարակոյսք աղետից եւ նորագործեալքն վասն մեծին ջրհեղեղի։ Զնզովեցին զնորագործեալսն այլափոխեաց յառ ընդ. դէմսն շարժումն (հուր տեղալով). (Փիլ.։)
Թովելն զնենգութիւն նորագործէ. այսինքն ճարտարէ. (Մաշկ.։)
new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.
· Calfa
Մինչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնք՝ լացն եւ աղաղակն։ Զարու կամ զէգ զայժմիկ նորածինն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Առաքեալքն, եւ աւետարանին կոչումն՝ նորածին մարդիկ (սուրբ աւազանաւն). (Մեկն. ղկ.։)
prodigious, portentous, monstrous.
· Calfa
Նոր եւ զարմացուցիչ կամ ահաւոր կերպարանօք. նորատեսիլ. այլանդակ. այլատարազ.
newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.
· Calfa
Բան նորա արարիչ է բնութեանց, եւ ճարտարապետ իրաց նորակերտաց։ Լինիցի քաղաքդ ձեր՝ նորաշէն նորակերտ իբրեւ զանօթ ինչ նոր։ Եւ զայն զի՞ զարմանս, ուր այնպիսի սքանչելի եւ նորակերտ իրք գործէին. (Ոսկ. ես.։)
cf. Նորագործեմ.
· Calfa
Ճարտարապետեալ նորակերտէ. (Ժող. շիրակ.։)
Ի յարութեան ամենեքեան նման հրեշտակաց եւ որդիք աստուծոյ նորակերտին։ Երեւեալ ճարտարապետ համօրէն եղականացս ի սակս նորակերտել զարարածս. (Զքր. կթ.։)
cf. Նորակնուք.
· Calfa
Նորակնուք քահանայ զաղօթս պատարագին ասէր. (Հ. յնվր. ՟Թ.։)
newly baptized;
converted;
ordained;
neophyte.
· Calfa
Նորակնուք քահանայ զաղօթս պատարագին ասէր. (Հ. յնվր. ՟Թ.։)
cf. Նորանշան.
· Calfa
Ի նորահրաշ հիւրոցն ընդունելութիւն (Աբրահամու)։ Նորահրաշ ճոխութեամբ։ Ի նորահրաշ հանգստարանին. (Պիտ.։)
strange, unheard of, innovated, invented or published lately;
false, erroneous.
· Calfa
καινόφωνος, ξενός, -όν novus, insolens. Նոր իմն բարբառեալ. անլուր. օտար.
novelty, innovation;
strangeness.
· Calfa
καινοφωνία novitas vocum. Նոր բան եւ վարդապետութիւն՝ անլուր եւ օտար եւ մոլոր.
new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.
· Calfa
ՆՈՐԱՁԵՒՍ ՆՈՐԱՁԵՒՍ ԱՌՆԵԼ կամ ՁԵՒԵԼ կամ ՆՈՐՈԳԵԼ կամ ԳՐԵԼ. καινοτομέω res novas facio եւ այլն. Նորաձեւութիւն ի վեր հանել. օտարոտի բանս ի մէջ առնուլ. անսովոր կամ հրաշալի ինչ գործել. տե՛ս եւ ՆՈՐԱՁԵՒԵԼ.
to innovate, to introduce any novelty or innovation, fashion or mode.
· Calfa
Ընկալեալ զհոգի եւ զմարմին, եւ նորաձեւեալ զխառնուած բնութեանցն անճառապէս կատարեալ աստուածութեամբն. (Զքր. կթ.։)
innovation;
mode, fashion;
—ք, fancy articles.
· Calfa
καινοτομία, καινοτομήμα, τὸ καινότερον innovatio, novitas, rerum novarum molitio. Նորաձեւելն. նոր ինչ անսովոր կամ օտար. այլափոխութիւն, նորութիւն.
having a novel taste, agreeable to the palate, delicious, exquisite.
· Calfa
Ունօղ զճաշակ իմն նոր եւ օտար.
Նորաճաշակ կերակուր պատրաստեցեր զլորամարգին. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 2։ յն. ξένος peregrinus. օտար։)
cf. Նորային.
· Calfa
Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)
one's own, his or her own.
· Calfa
Ազնուականագոյն կամ լաւագոյն քան զնորայն։ Զամենայն զնորայսն։ Ընտանիք օտարին՝ նորայոցն ցանկանայեցեն։ (Եզնիկ.։)
to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.
· Calfa
Արեգակն ի լուսնին նորանալն խաւարի։ Խաւարումն արեգական լինի ի նորանալ լուսնի. զի ընդդէմ անցանէ. (Վանակ. հց. եւ Վանակ. տարեմտ.։)
newly painted.
· Calfa
Եզր ասի զամենայն աստուածեղէն գիրս վերստին յիշել, եւ աւանդել հրէիցն նորանկար եբրայեցւոց նշանադրօք. (Եւս. քր. ՟Ա.) (այսինքն ի ձեւ տառից քաղդէացւոց, փոքր ինչ տարբեր ի մովսիսականէն՝ որ կայր առ սամարացիս)։
prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.
· Calfa
παράδοξος, παραδοξότατος, ξένος inopinatus, inexpectatus, admirabilis, peregrinus, alienus τερατῶδης monstruosus φάσμα spectrum. Նորահրաշ. նորասքանչ. հրաշափառ, անսովոր եւ օտար. անկարծելի. այլանդակ. ահաւոր կամ զարմացուցիչ. նոր իմն.
quite new, quite recent;
anew, over again.
· Calfa
ξενίζων novus, perigrinus. Նոր նոր, նորակերպ. օտար. անսովոր.
recently accorded, granted or given.
· Calfa
Նորապարգեւ շնորհ աստուածութեան։ Աշակերտքն աւետարանիչք նորապարգեւ (կամ նորապարգեւք) կտակարանաց. (Ագաթ.։)
newly created, produced or invented.
· Calfa
Նորաստեղծ տարակուսանս առաջի մեր արկեալ. (Մագ. յիշ. մանուչ.։)
renewing, re-creating;
newly done.
· Calfa
Նորարարն աստուած նոր արասցէ զամենեսեան ներքոյ եւ արտաքոյ. (Վանակ. տարեմտ.։)
cf. Նորանշան.
· Calfa
Այս (կործանումն աշտարակի) նոցա նորացոյց ամբարշտութեանցն խափան լինէր. (Ագաթ.։)
cf. Նորոգեմ.
· Calfa
Յամէն կիրակի պատարագ մատուցանել, եւ զհաղորդն փոխել, զի նորեսցի. (Ոսկիփոր.։)
outset, first steps, starting, setting out;
novitiate, probationership, time of probation.
· Calfa
Վասն Քրիստոսիւ ընտրութեանն մերոյ, եւ նորընծայութեանն, եւ կատարմանն. (Նախ. եփես.։)
premature, precocious;
—ք, first-fruits, premices;
օր նորեաց, first-fruit's day.
· Calfa
νέον novum. Նորաբոյս եւ նորահաս արմտիք տարւոյ. դեռ նոր հասած բերքը.
cf. Նորահնար.
· Calfa
Եկեալ ի մի վայր, խորհուրդ առեալ ի պաշտօնս նորիմաց խորհրդոց (շինութեան աշտարակի). (Ագաթ.։)
their.
· Calfa
Զնոցայոցն բաշխմանց պարզուիւն առ իւրեանց տարբերութիւնսն բազմացուցանեն. (Դիոն. ածայ.։)
music, song, melody.
· Calfa
Դիտեա՛ ինձ եւ զհաւուցն տարմս. զի՞նչ է նոցա նուագերգութեան բանն, եւ յումմէ՞։ Զանազան հաւուցն թռուցեալ՝ նուագերգութեամբ գոչեն. (Առ որս. ՟Է։ Ոսկ. զատիկ.։)
diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.
· Calfa
Որպէս եւ օր քան ըզտարի՝ է նուազական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
cf. Նուազիմ.
· Calfa
Նուազասցի պատմել ինձ զիրս գործակցաց աւետարանին Քրիսոսի. (Բրս. պհ.։)
to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.
· Calfa
Ամք ամպարշտաց նուազեսցին։ Նուազեալ էր կամ նուազեաց ջուրն յերեսաց երկրի։ Նուազեաց ջուր ի տկէ անտի։ Գետն նուազեսցէ եւ ցամաքեսցէ։ Ցամաքեցաւ գինի, նուազեաց ձէթ։ Ցամաքեցաւ որթ, նուազեաց թուզ եւ նուռն։ Կատարեալք, եւ ոչ իւիք նուազեալք։ Իցէ նուազեալ յիմաստութենէ։ Դադարեցան աղօրիք, զի նուազեցան։ Անասունք նոցա ոչ նուազեցան։ Բազմածինն նուազեաց յորդւոց։ Սուգ առցէ երկիր, եւ նուազեսցի ամենայն բնակչօք իւրովք։ Ամենեքին մեղան, եւ նուազեալ են ի փառացն աստուծոյ։ Զի դուք մի՛ նուազիցիք եւ մի՛ իւիք շնորհօք։ Գիտեմ նուազել, գիտեմ առաւելուլ։ Ի մտանելոյ ի հանգիստ նորա գտանիցի ոք ի ձէնջ նուազեալ.եւ այլն։