the whole ten;
all the ten.
· Calfa
Իջին եղբարքն յովսեփու տասնեքին։ Զտասնեսին մենքենկովթս։ Տասնեցունց մենքենովթացն։ Զպուտնադսն տասնեսին։ Տասնեքին արքն՝ որ ընդ նմա։ Զտասնեքումբք աստիճանօք.եւ այլն։
to jog, to wag, to totter, to vacillate, to flutter about, to struggle, to tremble, to be shaken, agitated, staggered;
to hesitate, to waver, to be in suspense.
· Calfa
Տատանին տագնապաւ տերեւք տնկոց եղեւին ծառոց՝ շարժեալք ի հողմոց ուժգին բախելոց։ Զարհուրեալ յերկիւղէ մահու, եւ տարակուսեալ տատանէր յինքեան։ Որչափ եմք ի մարմնի, եւ ի կեանս յայս տատանիմք։ Հիմունք երկրի տատանէին։ Որ կափուցեալ տատանէր ի քո յանճառ խոնարհութենէ։ Յեղծումն եւ յապականութիւն տատանէաք. (Նար. ՟Կ՟Ա։ Խոսր.։ Շար.։ Լմբ.։)
ungracefulness;
deformity.
· Calfa
Դաւաճանեալ այսմ բոլորայարմար կարգաց՝ ի հակառակն փութայ այսոցիկ շարժել տարազարդութիւն։ Անյարմար զգայութեանցն տանել տարազարդութիւն. (Պիտ.։)
cf. Տարաշխարհիկ.
· Calfa
Յայլ տարաշխարհական ճանապարհ փութայցեմք երթալ։ Թռչունքն դիւրաւ հարկանեն զտարաշխարհական ճանապարհս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)
cf. Տար;
foreign, exotic;
foreigner, stranger, traveller, pilgrim.
· Calfa
Յայլ տարաշխարհական ճանապարհ փութայցեմք երթալ։ Թռչունքն դիւրաւ հարկանեն զտարաշխարհական ճանապարհս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)
wrong, undue, unjust, unreasonable;
unnecessary, needless, useless, vain;
—, ի —, unduly, in vain, uselessly, without reason, improperly, wrongfully;
— ամօթ, bashfulness, sheepishness;
հոգալ ի բանս —ս, to believe in idle gossip.
· Calfa
κενός vanus ἁναίτιος, ἁνάξιος indebitus, immercus, immeritus. Որ ինչ է արտաքոյ պարտեաց եւ իւաւանց. վայրապար. անպատճառ. ընդունայն. սնոտի. անպիտան. անիրաւ. փուճ.
cf. Տարապարտ.
· Calfa
ՏԱՐԱՊԱՐՏՈՒՑ կամ Ի ՏԱՐԱՊԱՐՏՈՒՑ. εἱς κενόν, κενῶς, διακενῆς, μάτην, ματαίως in vanum, vana, inaniter, frustra δωρεάν gratis εἱκῆ temere ἁκρίτως extra judicium ἁδίκως injuste. Վայրապար. ընդ վայր. ի զուր. ի նանիր. անպատճառ եւ անխորհրդաբար. յանիրաւի. փուճ տեղը, զուրի.
difference;
dissimilitude, diversity, variety, distinction, disparity;
shade;
agitation, inconstancy, wavering;
course;
վերելական —, ascensional difference.
· Calfa
ՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. Տարբերութիւն. տատանումն. յածումն, յուզումն. ծփումն. ալէկոծութիւն, այլափոխութիւն.
leading, bringing, conducting.
· Calfa
Մահն մերձ եկաց, եւ տարողքն փութան. (Բրսղ. մրկ.։)
Մահ մերձ կայ, եւ տարողն փութայ. ո՛ւր տարողքն տանին, ոչ գիտես։
transport, transportation, carriage;
capacity.
· Calfa
Տարակուսին հրեշտակք՝ անտանելի զայս բնութիւնս գիտելով՝ այնմ անտարր տարողութեանն։ Ըստ զգալի աշխարհիս կարողութեան։ Ըստ չափու ընդունողացն տարողութեան արբուցանէ բանիւ վարդապետութեան. (Նար. երգ.։ Վրդն. ել.։ Երզն. մտթ.։)
lover, wooer, sweetheart, beau, gallant, fop;
lover, mistress, sweetheart.
· Calfa
Որ ածէ տարփումն առ այլ, կամ ձգէ զայլոց առ ինքն տարփումն.
love, passion, ardent desire, over-eagerness;
բայց զի՞նչ — քեզ առասպելքն իցեն, why are you so fond of fables?.
· Calfa
ἕρασις amatio, amor, adfectio. Տարփումն. տենչանք. փափաք սիրոյ. ցանկութիւն.
flat-nosed or snub-nosed;
camoys.
· Calfa
Ոյր քիթն է տափարակ. տափունչ. տափակաքիթ. քիթը տափակ՝ տփկած.
flat-nosedness.
· Calfa
ՏԱՓՆՉՈՒԹԻՒՆ կամ ՏԱՓԸՆՉՈՒԹԻՒՆ. Տափունչ կամ տափաքիթ գոլն. քթի տփկածութիւն.
pastinax, puffin, poison-fish, sting-ray.
· Calfa
Բառ յն. դրիղօն τριγών (որպէս թէ եռանկիւն) pastinaca (որ եւ ճակնդեղ) Ձուկն վահանաձեւ տափարակ, որ ունի ի վերայ ձետոյ երկայնելոյ փուշ երեւելի.
fond of feasts or solemnities.
· Calfa
Բարեպաշտ փութով տօնասէր անձանց. (Պիտ.։)
to be in want, in a miserable state, without resources, to be reduced to extremities.
· Calfa
Զո՞վ արտասուեցից. զհէ՞քն իմ մանուկ, եթէ զիս թափուր ի հոգւոյն մնացեալս՝ խանտի եւ ցանկանեալ. (Խոր. ՟Գ. 68։)
hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.
· Calfa
Զտռփումն մշտախոհ զցանկ ըղձման քո տրամախոհական մակամտածութեան, կա՛մ է ցանկութիւն, եւ կամ հանապազորդ։ (Մագ. ՟Թ.)
passion, love, lust, sensuality, lechery, concupiscence;
զվավաշոտ ցանկասիրութեամբ թեւակոխել, to abandon one-self to voluptuousness.
· Calfa
Կամ Ո՛ր եւ է ցանկութիւն. տարփումն.
inclined to anger, hasty, irascible, passionate, choleric.
· Calfa
Գինւոյ անչափութիւնն ցասկոտս եւ յանդուգն գործէ. (Ոսկ. եփես.։)
dominical;
divine;
feudal;
lordly, predominant, prevailing, despotic, absolute, sovereign, supreme;
own, proper;
— պատկեր, God's image or likeness;
— իշխանութիւն, absolute power.
· Calfa
Մի՛ յաղագս այսր (կենաց) փութոյ զտիրական քո կեանսդ անխնամեսցես։ Տիրական կեանք նոցա հասարակաց մի՛ անխնամեսցի. (Բրս. հայեաց.։ Յհ. կթ.։)
the blessed Virgin;
mistress or lady;
քաղաք —, capital.
· Calfa
Զայսոսիկ ընտրիցեն հարսանեացն փութոյն տիրուհիքն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
homely, sedentary, retired.
· Calfa
Արանց եւ կանանց, եւ ամենայն չափու հասակի. մինչեւ նոցունց իսկ անարգել աղջկանց. (Կիւրղ. թղթ. առ կոստանդ.։)
planted.
· Calfa
Մեծութիւն՝ բեռինք ոսկեղէնք, բազմաց ըղձալի, տնկածոյ իմաստք, ծփումն անդուլ, փոփոխումն անդադար. (Պիտառ.։)
economy;
stewardship, housekeeping, management, direction, administration, distribution;
Providence;
the mystery of the incarnation;
առտնին, քաղաքական —, domestic, political economy.
· Calfa
Աւանդէ նմա (պետրոսի) զտնտեսութիւն եւ զիշխանութիւն եղբարց իւրոց։ Որովհետեւ արարէք տնտեսուի եղբարց՝ ինձ արարէք։ Ոչ է բաւական սերմանց եւեթ արկանելն, աղլեւ բազում տնտեսութեան յետ այսորիկ կարօտիմք, մերժել զթռչունսն, հատանել զփուշսն, եւ այլն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 42։ Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Շ. յկ. ՟Կ՟Թ։)
economical, administrative;
relating to the incarnation of our Lord;
— տեղիք, the Holy Land.
· Calfa
Նաեւ այս իսկ տնօրինական էր. զի ոչինչ մեծ վարկանէր զմեռանելն փութով վասն մեծագոյն շահի քարոզութեանն. (Ոսկ. գծ.։)
cf. Տուկատ.
· Calfa
ՏՈՒԳԱՏ կամ ՏՈՒԿԱՏ. σαθρός putris, debilis, fragilis. իբր Տոկատ. Հատեալ ի տոկոյ. պակասեալ յուժոյ. տկար. ներգեւեալ. փուտ.
giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.
· Calfa
Ոչ ի տուրսն, այլ ի տուօղն յաւէտ կարօտիմ։ Մի՛ ոք թափուր ելցէ ի տրից նորա. (Նար. ՟Ժ՟Բ։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Տռփամ.
· Calfa
Ի տռփեցելոց (կր. իբր սիրեցելոց) դաս եւ ի կարգ ածելով, վնաս գործեաց եւ տռփողացն ի հարկաւորպագոյնսն ... յանփութութենէն եւ ի տռփելոյն ծախուց. (Փիլ. տեսական.։)
cf. Տեւական.
· Calfa
Առաջի տեւողական նշխարաց ճգնաւորին քրիստոսի. (Շար.) այսինքն որ տոկաց այնչափ ճգնութեանց, եւ կայ ցարդ անփուտ։
very robust, vigorous, valorous;
cf. Քաջաձիգ.
· Calfa
Քաջակորով գիտութեամբ նայեցեալ։ Քաջակորով հաւատով, եւ ամենայորդոր փութով. (Արծր. ՟Գ. 7։ Անան. եկեղ։)
of lofty stature, tall, well-shaped.
· Calfa
Բարւոք ի չափ հասեալ. բարձր, եւ հասուն. եփուն, եւ Քաջայտրմար.
forty-eared.
· Calfa
Բոյս ... քառասնահասկ ... պարարտացեալ անփուտ ցորենոյ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
steepy side, bank or shore, precipice;
— ժայռին, edge or verge of a rock.
· Calfa
Եհաս առ ոտս լերինն մերձ առ քարափն։ Լցան դիտկամբք գետք եւ ձորք, եւ ամենայն քարափունք լերանց ծածկեցան. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Ուռհ.։)
attraction, act of drawing to, dragging or drawing along.
· Calfa
Ամբովան է այսպէս, իբր վայր քաշումն եւ լափումն ջրոյն եղեալ. քանզի ջուրն քարշեալ լինի առ ծակս ոմանս դատարկս վիմացն. (Նոննոս.։)
expiation, atonement, pardon, propitiation;
— or, սեղան, քաւութեան, libation;
propitiatory;
զոհ քաւութեան, offering.
· Calfa
Օր քաւութեան. (Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 27. եբր. քիֆօրիմ ռմկ. քիփուռ։)
to flay, to strip, to excoriate, to peel off;
to make, to compose, to write;
to versify, to poetize.
· Calfa
ՔԵՐԹԵԼ. որպէս Կերտել. պ. քէրտէն. ποιέω facio, instituo. Առնել՝ շինել՝ կազմել, ձեւացուցանել, յաւէտ զբանաստեղծութիւն. յօրինել զտաղաչափութիւն.
cf. Քերթութիւն.
· Calfa
ποίημα poema Քերթած. կերտուած բանեղէն. գրուած բանաստեղծական. տաղաչափութիւն. ոտանաւոր վիպասանութիւն. շիր, շիւուր.
thy;
adj. poss. thine.
· Calfa
Իմքս ամենայն քոյ են, եւ քոյքն՝ իմ։ Քոյոյ փութոյդ։ Քոյումդ հետեւել խոստովանութեան։ Հրամանաւ քոյով։ Բանիւ քոյով։ Քոյով օժանդակութեամբ։ Քով մեծաւ ողորմութեամբդ։ Պա՛րտ է իբրեւ քոյոյ (այսինքն քոյում) անդամոյ խնամ ունել ընկերին։ Զքոյս ի քոյոցս քեզ մատուցանեմք. (Կիւրղ. գանձ.։ Ոսկ. յհ.։ Աթ. ՟Ը։ Մաշտ.։ Շ. բարձր.։ Խոսր.։ Մանդ.։ Պտրգ.։)
to veil, to conceal, to hide, to cover.
· Calfa
Ոչ ի տեսիլ բարւոյ ցոփութեան զչարս քողարկեցից։ Քողարկեալ զդաւաճանօղ կերծաւորութիւնն։ Քօղարկեալ եւ պատրուակեալ էր զյանդիմանութիւնն. (Նար. ՟Հ՟Բ։ Արծր. ՟Դ. 1։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)
itch, scurf, scab.
· Calfa
ψώρα scabies. Կեղ մարմնոյ զազիր՝ փուտ եւ չոր՝ հանգոյն բորոյ շան. ասի եւ զայլոց իրաց.
cf. Քսու.
· Calfa
Քսու, իբր քսումսու. որ եւ ՔՍՄՍՈՏ. Քսփուս. փասքու. շոգմոգ. բանսարկու.
cf. Քստմնիմ.
· Calfa
ՔՍՏՄՆԵՄ ՔՍՏՄՆԻՄ. φρίσσω, ἑπιφρίσσω , ὐποφρικός γίνομαι horreo. գրի եւ ՔՍՄՆԵԼ. Որպէս զքիստ լինել փշաձեւ ցցեալ. փուշ փուշ լինել հրեաց, մարմնոյ, ալեաց ծովու, եւ անձին յերեսաց արհաւրաց եւ անակնկալ իրաց սոսկալ. սարսիլ, եւ սխրանալ. քշաքաղիլ, քուշ քուշ ըլլալ, դողդողալ, արմըննալ.
fond of J.-C., loving J.-C, devout, pious.
· Calfa
Ի մէջ քրիստոսասիրաց զքրիստոսէ խոստացայ ճառել. զի եւ եւս ըստ իմում չափու քրիստոսասէր եմ։ Առն քրիստոսասիրի։ Որ քրիստոսասիրացն յայտնելոց է։ քրիստոսասէր զօրաց եւ զօրապետաց։ Կեղծաւորին լինել քրիստոսասէրք։ Զմիմեանս ատեն, եւ քրիստոսասէրք այնու զանձին վարկանին. (Սեբեր. ՟Ա. Կորիւն.։ Սարգ. Շար.։ Կոչ. ՟Զ։ Լմբ. սղ.։)