Definitions containing the research ստոր : 752 results

Կարճժամանակեայ

cf. Կարճատեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զստորին կենցաղս կարճժամանակեայ սահմանեաց։ Որ առաւելն է (ճգնութիւն), կարճժամանակեայ է. եւ որ կարճժամանակեայն է. վնասի՛ է, եւ ո՛չ օգուտի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. եւ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Բ։)


Կարմրութիւն, ութեան

s.

redness;
red colour.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղնութեան եւ կարմրութեան ոչինչ է ներհակն. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Կացութիւն, ութեան

s.

staying, standing up;
state, position.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկողմանումն, եւ կացութիւն, եւ նիստն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Հակաճառութիւն, ութեան

s.

contradiction, controversy, dispute, discussion;
dialectics;
ոգի հակաճառութեան, spirit of contradiction.

· Calfa


Հակասութիւն, ութեան

s.

contradiction.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցի հակասութիւն այսպէս, ստորասութիւն եւ բացասութիւն ... զսորին այսորիկ զսմանէ։ Հակասութիւնք ըստ գոլ կամ ոչ գոլդ. (Պերիարմ.։ եւ Անյաղթ անդ։)


Համ, ոց

s.

savour, taste;
check, moderation;
— դնել, to moderate, to check.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄ 2 ՀԱՄՔ. Ընդունարան զգալի հեշտութեան յորովայնի. ստորին որովայն. ներքին արմատն արութեան եւ իգութեան. ծին. ἵστρον inguina եւ այլն. ... (ուստի հյ. ամուլ՝ է անծնունդ. եւ թ. համիլէ ՝ յղի)


Համադրութիւն, ութեան

s.

synthesis.

· Calfa


Համախոհ, ից

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)


Համախորհ

adj.

cf. Համախորհուրդ.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)


Համաձայն

adj. mus. adv.

concordant, consonant, conformable;
in unison;
unanimously.

· Calfa

NBHL (1)

Վկայել կամ ստորագրել համաձայնաբար։ (Տօնակ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Համանգամայն

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)


Կրուկ, կրկան, կրկունք

s.

heel;
back, hind part;
ընդ — դառնալ, դարձ ընդ — առնել, to fall or go retreat back, to recede, to go backwards, to retreat;
յետս ընդ — դառնալ, to turn back, to retrace one's steps;
cf. Կորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Սա ընդ կրուկն գայ. (Լմբ. առակ. իմա՛, ի ստորէ ի վեր խաղայ.)


Կցեմ, եցի

va. mus.

to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ թէ երկու սաղմոսաց կամ երից կցիցէք, լուծանիք մեղկիք. յն. ստորաձայնել. տակէն երգել. կամ ձայնակցել. (Ոսկ. մ. ՟ա. 11։)


Կցորդութիւն, ութեան

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

· Calfa

NBHL (1)

սպիտակն յարանունաբար ասի, քանզի ունի կցորդութիւն անուան եւ իրաց. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Հագագ, աց

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձեալ զկապար եռացուցեալ, եւ ընդ հագագսն ըստորարկեալ. (Շ. վիպ.։)


Հագներգութիւն, ութեան

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

· Calfa

NBHL (1)

Հագներգութիւն է մասն քերթածաց՝ ներպարառեալ ստորադրութիւն (այսինքն պարունակօղ զենթադրութիւն ինչ)։ Եւ ոգեալ է հագներգութիւն՝ ի հագնելոյ կարկատուն բանս, եւ կամ ի սարդենի մահակէ պար գալով երգել զհոմերական քերթուածսն. (Թր. քեր. ըստ հյ։)


Հակադրութիւն, ութեան

s.

opposition;
contrast;
antithesis.

· Calfa

NBHL (1)

Տարբերք են այսք հակադրութիւնք (ի) միմեանց։ Որպէս ստորասութիւն եւ բացասութիւն. քանզի եւ ի վերայ սոցա յեղանակ հակադրութեան նոյն օ. (Արիստ. հակակ.։)


Հակակայ

adj.

opposite, contrary.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս հակակայից, կամ հակակայց. իբր առինչք, կամ իբր ներհակք, եւ կամ իբր պակասութիւն եւ ունակութիւն, եւ կամ իբր ստորասութիւն եւ բացասութիւն. (Արիստ. հակակ.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

Չո եթէ զբնութիւն իրին յայտնեն (ստորագրական սահմանք), այլ զպարագայս բնութեանն։ Ծիծաղական՝ լայնեղունգն՝ զպարագայս բնութեանն յայտնեն, եւ ոչ զբնութիւնն, ՟Եւն. (Սահմ. ՟Գ։)


Պարագրեմ, եցի

va.

to circumscribe, to confine, to limit;
to comprehend, to contain;
to describe;
to trace or draw the first strokes, to sketch the outline of;
to rough-draw.

· Calfa


Պարագրութիւն, ութեան

s.

circumscription, limitation;
description;
outline, sketch, rough draught.

· Calfa


Պարանոցատանջ

adj.

very high.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ տանջէ զպարանոցն. որպիսի է հայեցուած ի ստորէ ի վեր.


Պարապ, ոյ

s. adj. adv.

leisure, leisure-time, cessation, respite, vacation;
being without work or employment, want of occupation, rest, having nothing to do, idleness;
convenient time, favourable opportunity;
cf. Պարապորդ;
ժամանակ, օր —ոյ, favourable moment;
vacation, holidays;
—ով, leisurely, at one's leisure or ease;
— առնուլ, to rest, to cease from work, to be unoccupied, at leisure;
to take time, to find a favourable moment;
ի —ս դեգերիլ, to be idle;
—ոյ լինել, to rest, to repose;
— խնդրել, to seek a convenient time, to lose no opportunity;
— բերել, տալ, լինել, — կացուցանել զինքն, to take time to, to occupy oneself with, to give oneself to, to apply oneself to;
— ժամ տալ, to give time;
— ունել, to have time or leisure;
— առնել, to empty;
զի՞ կայք —, why are you idle ?
եթէ իցէ քո —, if you have time.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս շարժութեանց բան՝ պիտանացու եւ առ տրտմբանականս է՝ առ իւրեանցն պարապս. այլեւ ոչ անգոսնելի բնական իմաստասիրութեան. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Կամք, մաց

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

· Calfa

NBHL (1)

Կենսասիրութեամբ եթող զոգին, եւ ո՛չ յակամայ կամաց արձակեաց զնա. իմա՛ ստորասաբար, կամաւ, կամաւորաբար արձակեաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Կայան, ից

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստորայնոցն գերակայիցն կայանս. (Շար.։)


Կայանամ, ացայ

vn.

to be composed;
cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ասել զբնութիւն ծընունդ շարժման՝ որք կայանան։ Ի ըստորին կոյս կայացեալ հող ծանրական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Կայսերագիր

adj.

written or signed by the emperor.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կայսերէ գրեալ, ստորագրեալ.


Կանուխ, նխոց

adj. adv.

premature, preco-cious, ripe before the season;
prior, anterior;
old, ancient;
before the time, prematurely, very early;
պտուղ — եւ անագան, early or first, late or backward fruits;
անձրեւ — եւ անագան, the former the latter rain, vernal autumnal rain.

· Calfa

NBHL (1)

Կանուխ եւ հեռի ժամանակօք։ Կանուխ ժամանակօք քան զիզիական պատերազմն։ Որ ի կանուխ ժամանակաց ստորագրեցեր. (Խոր. ՟Գ. 1։ Եւս. քր. ՟Ա։ Շար.։)


Կարապետ, ի

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջնթաց կարապետ։ Կարապետ թագաւորին երկնաւորի։ Որպէս զարուսեակն ծագեալ ի յերկրի՝ եղեւ կարապետ արեգական արդարութեան։ Կարապետ կրկին իջման տեառն ի ստորին կողմ երկրի. (Շար.։)


Չորեքեզերեան

cf. Չորեքծագեան.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքեզերեան տիեզերս անաշխատ ճանապարհորդութեամբ գնացեալք։ Ատելի տիեզերաց եղեալ (նեստոր) զչորեքեզերեան տիեզերս խաղբակեալ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Չորեքերիվարեան

adj.

drawn by four horses;
— կառք, coach and four.

· Calfa

NBHL (1)

Արիոս եւ փոտինոս եւ նեստորիոս եւ մակեդոն՝ չորեքերիվարեան կառքն սատանայի. (Պրոկղ. ի զքր.։)


Պակասական, ի, աց

adj.

privative;
defective.

· Calfa

NBHL (1)

Են իմն ձայնք պակասականք. որպէս անձայն ասեմք զնրբաձայնն. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Պակասութիւն, ութեան

s. ast.

want, failure, diminution, decrease;
deficiency;
fault, imperfection;
blemish, defect;
dearth, penury;
— լուսնի, wane;
eclipse.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասութիւն է հեռաւորութիւն պատուականին՝ յորում բնաւորեցաւն գոլ. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Պակուցանեմ, ուցի

va.

to scare, to affright, to terrify, to strike with terror, amazement or stupor, to astound, to dismay;
to chill, to make one's blood run cold, to dispirit, to damp the courage;
— ահիւ, to chill with horror.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զինուոր վերին պակոյց զստորինսն. (Գանձ.։)


Պաղանձաւ

s.

grotto;
— վերին, stalactite;
— ստորին, stalagmite.

· Calfa


Պայռիք, ռեաց

s.

notch of an arrow.

· Calfa


Պապ, ի, ու, աց

s.

grand-father, grand-sire, granddad;
pope, pontiff.

· Calfa


Ջրակոյտ, կուտաց

s. mech.

body, mass or puddle of water, plash, pool;
reach;
— ստորին, down or lower watercourse;
— վերին, upper water-course.

· Calfa


Սա, սորա, սմա, սովաւ, սոքա, սոցա, սոքօք, սայք, սայց

pron.

this, that;
սոյն սա, this one, he himself;
սա է, it is he, that is to say;
սա աւասիկ, however, yet, still.

· Calfa

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր սայցն։ Սայց ոչինչ է քանակ։ Ի վերայ սայց ասացելոցն։ Զոմն ճշմարիտ, եւ զոմն սուտ սայց գոլ։ Ասացեալ է յաղագս սայց. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. պերիարմ.։)

Պատահի արտա՛սայց եւ ըզսոյն ստորուսել եւ բացուսել համանգամայն. (Պերիարմ.։)


Սակեր, սակերք, աց

s.

rescript, decree.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հյ. Սակք, պայմանք, սահմանք, վճիռք, հրովարտակ կամ ստորագրութիւն արքունի. եւ կամ մանաւանդ որպէս լտ. սաչեր. յորմէ Սակր. sacer, -cra, -crum. Իբր սրբազան կամ արքունի վճիռ եւ ստորագրութիւն.


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (1)

Սահմանէ զսահման՝ ասելով, եթէ սահման կոչեմ, յոր վերլուծանի նախադասութիւն՝ ի ստորոգեալ եւ ի ն՝ենթակայն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Սահմանական, ի, աց

adj. gr.

bordering upon, adjacent to;
definitive;
indicative;
բանիւ —աւ կապել, to excommunicate.

· Calfa

NBHL (1)

Խոնարհութիւնք են հինգ. Սահմանական, աներեւույթ, հրամայական, ըղձական, ստորադասական։ Սահմանական ներգործական բայից. կոփեմ, կոփես, կոփէ. կոփէի, կոփեցի եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Պարգեւատուութիւն, ութեան

s.

gift, donation.

· Calfa

NBHL (1)

Զառ ի ստորեւս ամենայն լնլով շնորհաբաշխ պարգեւատուութեամբ. (Անան. եկեղ։)


Պարիխ, աց

s.

mat, straw-mat or rush-mat.

· Calfa

NBHL (1)

Պարիխք են ի դուզնաքեայ նիւթոց, յորոց կարի գձուձ գետնաստորս ի գաւառին պրտույն, սակաւ մի վերամբարձեալս ընդ արմկամբքն, զի յայն յեցցին. (Փիլ. տեսական.։)


Պետութիւն, ութեան

s.

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power;
government, state, kingdom, empire;
—ք, powers ( hierarchy of angels);
հոգեւոր —ք, ecclesiastical principalities, bishops, etc.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ, թիւնք. Անուն միոյ յիննեակ դասուց հրեշտակաց, այն է եօթներորդ ի վերուստ ի վայր, եւ երրորդ ի ստորէ ի վեր. (որպէս յն. ἁρχή principatus. կամ ἑξουσία potestas. որ ի սուրբ գիրս անխտիր դնին որպէս Պետութիւնք կամ իշխանութիւնք)


Սեամք, սեմոց

s.

threshold;
doorpost, jamb.

· Calfa


Սեաւ, սեւոյ

adj. fig. s.

black;
sad, gloomy;
ink;
negro;
black;
— փայտ, cf. Եբենոս.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն մարդ՝ մի եւ նոյն ելով, է զի սպիտակ, եւ է զի սեաւ լինի։ Ներհական է անիրաւն արդարոյն, եւ սպիտակն սեւոյն. (Արիստ. ստորոգ.։)


Պերճացուցանեմ, ուցի

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Զստորնային ծնունդս մահկանացուաց տիրական եւ աստուածական պաշտելի անուամբդ պերճացուցեր. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Պէս

prep. adv.

as, like;
— գունակ, as;
— զայս օրինակ, thus, in this manner or way;
almost, nearly.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայլսն սոցա պէս կարգաւ խնդրել պարտ է. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորոգութիւնքն արիստոտէլի պիտոյ են մեզ յամենայն իմաստասիրութիւն. իսկ ներածութիւնքս պորփիւրի պիտանան մեզ ի ստորոգութիւնքն արիստոտէլի։ Այսոքիկ առինչունակին են. յորում պիտանան յըստ միմեանց բանն. (Անյաղթ պորփ.։)