to rejoice, to divert, to amuse;
— զլսելիս, to delight the ears, to charm, to please.
· Calfa
Գրեթէ զայն ասեմք գոլ գեղեցիկ երաժիշտ, որ զվեհագոյնսն եւ զբաւականապէս խրատեալսն հրճուեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.
· Calfa
Հրճուիմք այսօր մեք հոգեպէս. (Տաղ.։)
of — years;
—եակ բոլոր, Dionysian or Victorian period, years.
· Calfa
Վերադիրն ինն է յառաջին լրմանն՝ ի մուտ հինգ հարիւրեակ բոլորդ զօրէն անւոյ անեզր բոլորեալ. (Տօմար.։)
thursday;
աւագ, մեծ —, holy -;
գէր —, shrove -.
· Calfa
Հինգշաբաթ էր օր չորեքտասան նիսան ամսոյ. (Զքր. կթ.։)
ՀԻՆԳՇԱԲԱԹԻ կամ ՀԻՆԳՇԱԲԱԹ. ἠμέρα διός, πέμπτη dies Jovis, feria quinta Հինգերորդ օր շաբաթու, այսինքն եօթնեկի. հինգշաբթի.
of thursday;
of five weeks.
· Calfa
Ուր իցեն հինգ շաբաթք այսինքն եօթներեակք. եւ Որ տայի յօրն հինգշաբթի.
like a sick person.
· Calfa
Եղիա գիտաց զտկարութիւն օրինացն. եւ վասն այսորիկ հիւանդաբար ընդ օրէնսն ոչ վարեցաւ. (Եփր. համաբ.։)
weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.
· Calfa
Ողջականս, ւամ հիւանդոտս։ Հիւանդոտ (ասեմք) վասն անզօրն լինել, եւ դիւրաւ տեղի տալ հիւանդութեանց. (Արիստ. որակ.։)
Կամ Տկար եւ անզօր.
Սրբեսցուք զանձինս ի հիւանդոտ զոհից անտի օրինաց։ Հիւանդոտ պահպանութիւնքն օրինացն. (Եփր. ՟բ. կոր. եւ Եփր. եբր.։)
consul;
փոխան —ի, vice-consul;
ի —տոջն, during the consulate of.
· Calfa
Կացուցին հիւպատս եւ զօրավարս. (Արծր. ՟Ա. 15։)
woven, plaited.
· Calfa
Յայլ օրինակս հիւսածու ասէ, որ է ի հերաց կազմեալ կանանց. (Նչ. եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 10։)
to weave;
to plait;
to braid;
to twist, to enlace, to entwine, to intertwine;
to knit;
to compose, to write;
— զնենգութիւն, to hatch wickedness, to frame or get up a plot, to machinate, to devise.
· Calfa
Զանճառ պսակն, զոր հիւսեցին մատունք հզօրիդ. (Բենիկ.։)
northern, septentrional, hyperborean, boreal.
· Calfa
Հիւսիսային զօրաց։ Զարթուցից զհիւսիսայինն։ Զհիւսիսայինն հալածեցից ի ձէնջ. (Երեմ. ՟Խ՟Զ. 24։ Ես. ՟Խ՟Ա. 25։ Յովէլ. ՟Բ. 20։)
texture, tissue;
tress, plait, braid;
entwining, interweaving, contexture, composition;
— բազմախորշ, ցանցակերպ, բազմանօթ, cellular, reticular, vascular texture.
· Calfa
Իր կամ բան հիւսեալ. հիւսք. շարամանութիւն. յօրինուած.
cf. Հիւսուած.
· Calfa
Ի յօրինուած հիւսման պսակի։ Ի հիւսմանէ չուանի։ Կապարայօդ հիւսմամբ շարադրեալ (վիմաց). (Երզն. ՟Ժ։ խորան։ Վրդն. սղ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)
most hospitable, practising hospitality or liberality towards strangers.
· Calfa
Ծովն ասպնջական է հիւրամեծար՝ գետոց բազմաց. այսինքն յինքն ընդունօղ. (Վեցօր. ՟Դ։)
receiving or lodging strangers, hospitable.
· Calfa
Կարէ զանազանապէս հիւրընկալն ... հիւրընկալին հետեւելով արամազդայ. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)
hospitality, welcome, kind reception.
· Calfa
Հիւրընկալութեանն աբրահամու։ Որպէս օրէն էր հիւրընկալութեան. (եւ այլն. Նար. գանձ.։ Իգն.։ Շ. ընդհ.։ Նոննոս.։)
quality of a guest or stranger;
pilgrimage.
· Calfa
Որք քրիստոսի եղաք դաշնակիցք հիւրութեան նորա, հարսնազգեստեալ զմիտս մեր պահեսցուք. կա՛մ է մարդասիրութիւն հրաւիրելոյ նորա զմեզ ի հարսանիս, եւ կամ անարատութիւն հրաւիրելոցս իբրեւ օրիորդաց. (զի լծորդ է օրիորդ ընդ հիւրի, իբր յաւերժահարսն։)
eating raw flesh, crudivorous, omophagous;
ferocious.
· Calfa
Զօրէն հմակեր գազանաց. (Նչ. եզեկ.։)
omophagy;
ferocity.
· Calfa
Նմանեցուցին օրէնքն ի ձեռն վայրենի գազանացն զաւազակացն հմակերութիւնս յայտնել. (Մեկն. ղեւտ.։)
to divine, to augur, to prognosticate, to bewitch, to conjure, to charm, to enchant;
հմայեալ հայելիք, magic glass;
cf. Թուղթ.
· Calfa
Հմայեցի, զի օրհնեաց զիս աստուած յոտին քում։ Հմայելով հմայէ այր որ իբրեւ զիս է։ Արքն հմայեցին, եւ նուիրեցին, եւ քաղեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Դիւթեցին դիւթութիւնս, եւ հմայեցին հմայս։ Հմայս հմայել, գաւազանս ընկենուլ։ Մի՛ հմայիցէք, եւ մի՛ հաւահարց եւ մի՛ հաւադէտք լինիցիք։ Հմայիցէ, եւ հաւահարց լինիցի.եւ այլն։
cf. Հնազանդեցուցանեմ.
· Calfa
Տո՛ւր զօրութիւն ոգւոյս կամաց հնազանդել զկամս մարմնոյս. (Շար.։)
obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.
· Calfa
Հնազանդութիւն որդւոյ հօր՝ զկամացն լրումն ասեն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Այսպէս զօրաւոր է հնազանդութիւն հարց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)
ingenious, shrewd, sharp, clever;
crafty, cunning, artful.
· Calfa
Հնարագէտ իմաստութեամբ, կամ հնարիւք. (Վեցօր. ՟Բ. եւ ՟Ը։)
possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.
· Calfa
Զի՞նչ են՝ որ այնչափ հնարաւորք եւ զօրաւորքն են. (Կոչ. ՟Բ։)
Ի կարելեաց են ինչ՝ որ հարկաւորք են. եւ են ինչ՝ որ հնարաւոր։ Հնարաւոր. զորս կարն է արգելուլ։ Հնարաւոր՝ այսօր անձրեւն լինել. (Նիւս. կազմ.։)
va. vn. cf. Հնարաւորիմ.
· Calfa
Հնարաւորեալ առնու զամրոցն։ Ըստ օրինակի կեղծաւորական հիւանդութեանն, զոր առ դերանիկն հնարաւորեցաւ. (Արծր. ՟Գ. 14։ ՟Դ. 2։)
Երկու երկիւղից տեսակս՝ գրեթէ ներհականս՝ հնարաւորիմք (այսինքն կարեմք) իմանալ։ (Պղատ.օրին. ՟Ա։)
to invent, to find means or expedients, to contrive, to excogitate.
· Calfa
Հնարաւորեալ առնու զամրոցն։ Ըստ օրինակի կեղծաւորական հիւանդութեանն, զոր առ դերանիկն հնարաւորեցաւ. (Արծր. ՟Գ. 14։ ՟Դ. 2։)
Երկու երկիւղից տեսակս՝ գրեթէ ներհականս՝ հնարաւորիմք (այսինքն կարեմք) իմանալ։ (Պղատ.օրին. ՟Ա։)
artifice, cunning, trickery, wile, shift, craft.
· Calfa
Բանսարկուին հնարիմացութիւն։ Յամօ՛թ արա զամենայն հնարիմացութիւնս խորամանկութեան սատանայի։ Կեղծաւորութեամբ, եւ անօգուտ հնարիմացութեամբ։ Ի գիւտս հնարիմացութեան։ Բազում հնարիմացութեամբ վարէր զնոսա իբրեւ զօրավար։ Գողացան հնարիմացութեամբ զպտուղն օրհնութեան. (Աթ. ՟Դ։ Եփր. աղ.։ Արծր.։ Բրս. ՟խ. մկ.։ Երզն. ՟ժ. խորան.։)
to make old;
to wear out, to use up, to waste, to consume.
· Calfa
Խափանեաց եւ հնացոյց զօրէնսն մովսիսի. (Մխ. դտ.։)
fifteen;
fifteenth.
· Calfa
Որ օր հնգետասան էր ամսոյն. (Եզեկ. ՟Լ՟Բ. 17։ ՟Խ՟Ե. 25։)
s. adj. Indian;
black, negro;
—ք, India;
— փայտ, ebony, ebon;
— եղէգն, bamboo;
— ընկոյզ, nutmeg;
— որդն, silk-worm;
— մրջիւն, ant-lion;
— հաւ, turkey, turkey-cock;
գնալ ի —ս, to go to the Indies.
· Calfa
Առաջի նորա նախ հնդիկք անկցին։ Ետուր զնա կերակուր զօրացն հնդկաց։ Եթէ փոխիցէ հնդիկ զմորթ իւր։ Հնդիկք յառաջագոյն ձեռնտու լիցին առ աստուած. (Սղ. եւ Երեմ.։)
Զհնդիկ որդնէ ասեն. ի կեպարանս թրթրոյ երեւի փոքրիկ. նիւթիչ է մետաքսին կերպասու. (Վեցօր. ՟Ը։)
vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.
· Calfa
Հնչեն օրհնութիւնք, կամ փառք թագաւորին անմահի. (Խոր. վրդվռ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
to sound, to resound;
to ring, to toll;
to divulge, to publish, to make public.
· Calfa
Զօրէն պիծակաց վայրենեաց հնչեցուցանել. (Պրպմ. ձ։)
guardianship, trusteeship;
charge, custody, inspection, superintendence;
administration, direction;
watchful care, solicitude.
· Calfa
Մեծաւ փութով, եւ բազոմւ հոգաբարձութեամբ. (Վեցօր. ՟Ա։)
to provide, to provision;
to furnish, to garnish, to store, to procure;
to take care of, to preserve with care, to keep, to husband;
to care, to mind;
— վասն ուրուք or զումեքէ, to grow or be anxious about, disquieted, uneasy, thoughtful, to trouble one's head or oneself about, to torment oneself, to fret about;
չ— վասն վաղուի, to take no thought for tomorrow;
մի՛ ինչ —այք, don't be uneasy, do not distress yourself.
· Calfa
Յօրէնս տեառն հոգայ խոնարհն. (Մծբ. ՟Թ։)
cf. Հոգելից.
· Calfa
Նշխարք հոգելի։ Հոգելի զօրութեամբ. (Շար.։ Նար. մծբ.։)
Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)
cf. Հոգելից.
· Calfa
Նշխարք հոգելի։ Հոգելի զօրութեամբ. (Շար.։ Նար. մծբ.։)
Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)
full of the Holy Spirit.
· Calfa
Նշխարք հոգելի։ Հոգելի զօրութեամբ. (Շար.։ Նար. մծբ.։)
Այսօր լինիս դաւիթ հոգելից, եւ վաղիւն սաւուղ այսահար. (Մանդ. ՟Ա։)
born in the spirit, spiritual.
· Calfa
Հոգեծին անախտ արգանդ։ Արգանդ հոգեւոր հոգէծին մօր. (Անան. եկեղ։)
spiritual, incorporeal;
psychical.
· Calfa
Հոգեկան զօրութիւն (ի հրեշտակս). (Լմբ. սղ.։)
soul-saving, salutary, wholesome, vivifying, reviving.
· Calfa
Հոգեկեցոյց խոնարհութիւն, կամ օրէնք, մատեանք, պատուիրանք, վարդապետութիւն. (Նար. ՟Ի՟Է. Երզն. մտթ. եւ Երզն. քեր.։ ՃՃ.։)
inspired by the Holy Spirit, holy, divine;
prophet.
· Calfa
Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար։ Ի տկար ամանս այս նիւթոյ հոգէկրի. (Նար. ՟Հ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)
spiritual, intellectual, immaterial;
angelic;
angel.
· Calfa
Զօրս հրեշտակաց հոգեղէնս։ Զօրք կամ հոյլք կամ դասք հոգեղինաց։ Հոգեղինացն զուգապատիւ. (Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պիտ.։)
written by inspiration of the Holy Ghost.
· Calfa
Զօրէն հոգեմատեան դիւանին զլեառն արարեալ՝ ուսուցանէր զորդիսն իսրայէլի. (Ագաթ.։)