cheer, shout of encouragement;
— առնում, to cheer up, to pluck up courage;
Օ՛ն առ, Օ՛ն առեալ, now! come! cheer up! courage! bravo! օ՛ն անդր, oh fie! for shame! pshaw! avaunt! back ! stand back ! off or away with you! օ՛ն անդր, իբաց կաց, be off! go away! begone! get you gone! օ՛ն արի, rise up! come! օ՜ն եկայք, come along ! օ՜ն եկայք եւ մեք, let us go too;
օ՜ն արիք, arise! get up! օ՜ն եւ օն, so, in this or that way, thus, such;
certainly, to be sure, assuredly;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ ոչ մահու մեռանիցիս, may God strike me if you die not ! օ՛ն եւ օն արասցեն դիք աստուածք եւ օ՛ն եւ օն յաւելցեն եթէ, the gods do so unto me, more also, if...;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ, may the gods load or afflict you withevery evil if ...;
օն իբաց թողցուք, oh too much! leave off ! have done !
· Calfa
Հպեալ մարդ առ աստուած ասի. մարմնով. ա՛ն անդր, ի բա՛ց տար։ Օ՛ն անդր, ի բաց կաց. ոտեր բնակել պանդխտութեամբ, մի՞ եւ դատաստան եւս դատել. (Փիլ. լին.։)
Տի՛ օ՛ն անդր թողէ՛ք զյիմարութեան զբարբաջմուսդ։ Օ՛ն անդր ի բաց թողցես զոր ինչ մարմնոյն է. (Խոսր.։)
Օ՛ն իսկ եւ ի ձեռն մարմնացելոյն առ ի նմանէ ի կուսէն՝ լինին ամենեքին նոքա որպէս ազգատոհմ յիսուսի քրիստոսի. (Եպիփ. թաղմ. ստէպ։)
would to God ! Please God ! God grant it !
· Calfa
Կամ զմարմինս իմ օշ օշ կոտորեսցես։ զամենայն անդամս քո օշ օշ արարից։ Ետ կոտորել կացնով օշ օշ զմարմին որդոյն իւրոյ. (ՃՃ.։ եւ Հ։)
cf. Յօշատեմ.
· Calfa
Զորդիսն օշատեն։ Այս ոք օշատեաց զայն ոմն։ Վայելուչ զանձեռնընդել չար գազանիդ օշատել մասուն. մարմնոյ. (Առ որս. ՟Ա։ Նոննոս.։ Պիտ.։)
place where strangers are lodged, guests house, residence for foreigners;
hospice for pilgrims or other travellers.
· Calfa
Ո՞չ տեսանես, ո՛րչափ օտարանոցք ընդ ամենայն տեղիս շինեալ են ի դարմանս հիւանդանաց. (Գէ. ես.։)
cf. Օտարաբար.
· Calfa
Ած ի վերուստ էջ ի մերսս անսովորաբար, եւ օտարապէս ծնունդ եղեւ ըստ մարմնոյ. (Պրպմ. ձ։)
fond of strangers, hospitable.
· Calfa
Օտարասէր, եւ դարմանիչ աղքատաց։ Մարդասէր եւ օտարասէր։ Արամազդայ օտարասիրին մեհեան շինէր. (Ղեւոնդ.։ Մագ. ՟Ժ՟Դ։ Եւս. քր. ՟Բ։)
of another kind, form or manner, diverse, different.
· Calfa
Են ղուղակք ի ծովու ... օտարատեսակ այլազան զարմից. (Նար. խչ.։)
condition of a strange;
alienation, estrangement, separation;
unlikeness, difference;
strangeness, extravagancy;
elimination, proscription;
absence, pilgrimage;
abroad, foreign lands.
· Calfa
ոչ որոշէ զնա՝ ո՛չ աշխարհն, եւ ո՛չ լեզուոյն օտարութիւնն։ Ունի յարմարութիւն ընդ առաջինսն, ունի եւ օտարութիւն։ Զի մի՛ կասկածանօք մնասցեն վասն օտարութեան ժամանակի գրողին. (Խոսր.։ Լմբ. իմ.։ Նախ. յոբ.։)
law;
precepts;
faith, religion;
constitution;
rule, regulation;
right;
principle, maxim;
usage, uses, custom;
institution;
condition, fashion, mode;
district, canton, province;
— աւետեաց, guerdon or gift to a bringer of good news;
—ք քահանայապետականք, decretals;
հմուտ քահանայապետական օրինաց, decretalist, canonist;
—ք կանանց, menses, menstrua, catamenia;
—ք, or Գիրք Բ. օրինաց, or Երկրորդումն օրինաց, Deuteronomy;
—ք ազգաց, the law of nations;
—ք մտաց, principles;
— պատուոյ, decoration, insignia, badge;
—ք անօրէնք, corrupt practice, abuses;
—ք հզօրադունին, the law of might, the good old rule;
հակառակ or ընդդէմ օրինաց, against all rule, illegally;
աստուածային՝ յաւիտենական՝ բնական՝ քաղաքական՝ զինուորական՝ հին՝ նոր՝ աւետարանական՝ գրաւոր օրէնք, divine, eternal, natural, ancient, new, evangelical, written, civil, military law;
according to law, legally, legitimately, lawfully;
duly, suitably, regularly, properly;
խնդրել —ս, to come to Communion;
տալ —ս, to administer the Sacraments, to communicate;
արժանի լինել օրինաց, to be worthy of receving the Sacrament;
—ս դնել, հաստատել cf. Օրինադրեմ;
—ս դնել, to dictate or lay down laws;
to give laws to, to prescribe laws;
—ս տալ, to give laws;
պահել զ—ս, to keep, to obey the laws;
ընդ օրէնս համարել, to lay down or state as a principle;
խոտորել յօրինաց, to swerve, to depart or deviate from the laws;
զանցանել օրինօք, to transgress, to violate the law;
բառնալ՝ ջնջել զօրէնս, to abolish, to repeal, to abrogate a law;
բազում օրինօք հակառակիլ, to resist or oppose in many ways;
լինել ի կանանց օրինի or ի կանանց —ս, to have the menses;
ի կանաց օրինաց պակասել, to cease to be after the manner of women;
եթէ — իցէ ասել, if it may be said;
— է, it may be, it is allowed, one may;
— էր նմա, he was allowed to;
— էր քեզ, you might;
օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ —, is it allowed to ? չէ —, it is not permitted to;
յետ օրինացն կցորդութեան, after the Holy Communion;
—ս իւր կալեալ էր, he holded as a maxim or principle;
—ս կարծեցին անձանց, they believed themselves permitted to.
· Calfa
Ամենայն օրէնդ աւանդութիւն գոլ քաղաքի։ Աւանդութիւն ասացաք գոլ քաղաքի զօրէնն։ Ո՛չ արդեօք յարմարի չար աւանդութիւնն օրէն գոլ. (Պղատ. մինովս.։)
ՕՐԷՆ մանաւանդ ՕՐԷՆՔ. (արմատ բառիցս, Տնօրէն, Զօրէն, Յօրինել, եւ այլն) νόμος lex. Կարգ եւ կանոն սահմանեա յաստուծոյ կամ ի մարդկանէ. կրօնք. հաւատք. դեն. աւանդութիւն. իրաւունք. պատուիրանք. արարողութիւնք եւ Մատեանք օրինաց.
example, model, exemplar, original;
transcript, copy;
idea, shadow, image;
drawing, design, plan, project, representation;
form, manner, way, sort, figure;
sample, pattern, specimen;
paradigm;
as, in imitation of, after the fashion of, by way of, like...;
զայս —, զայս ձեւ օրինակի, զ— զայս, ըստ սմին օրինակի, — զայս, պէս զայս —, in this manner or way, thus, so;
զայն —, զնոյն —, ըստ նմին օրինակի, in that way, in the same way, likewise;
զոր —, օրինակի աղագաւ, — իմն, for example, for instance;
— իմն, let us say, we will suppose;
ըստ —ի, after the manner of, according to the example of, in imitation of, like;
սովին օրինակաւ, like that, in that way;
աստուածահրաշ օրինակաւ, in a divine way;
որով օրինակալ եւ է or իցէ, in whatever way it may be;
բարի՝ չար՝ քնաղ՝ գեղեցիկ —, good, bad, rare, fine example;
— տալ, to give or set the example;
— առաջի ընծայել, to indicate as an example;
— առնուլ, to take for example or for model, to follow;
— զանձն ընծայեցուցանել, կացուցանել, to shew or set oneself an example of;
—աւ իւրով քաջալերել, to encourage by one's example;
— եկաց թագաւորաց, he was the model of kings.
· Calfa
Զհացն եւ զգինին պատարագեմք յօրինակ անարատ մարմնոյ եւ արեան քրիստոսի (զի պատարագաւ լինի եւ այիւն քրիստոսի ճշմարտապէս) (Կանոն.։) ըստ այսմ եւ հարք յունաց երբեմն ասացին, որ է տիպ եւ կնիք. այլ զգուշալի է առումն այդպիսի։
Եւ մի՛ ի մարմինսմահկանացուս աստուածակերպ օրինակ (այսինքն օրինակաւ) բարձրանալ. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 12։)
Վկայք լինելով յարմարութեանն միմեանց հանգիտաբար եւ ազգակցապէս։ Նմանաբար եւ ազգակցապէս ի ձեզ յարմարի. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. առաք.։)
Ոչխար ախտաժէտ։ Ախտաժէտ մարմին։ Ընդ ստեամբ ախտաժետիւ զմանկունս ունէի բանի. (Ճառընտ.։ Փիլ.։ Մխ. դտ.։)
Ի մարմնանալն զամենայն հիւանդութիւնս եւ ախտաժետութիւնս ելոյծ։ Իբրեւ ախտաժետութիւնք իմն հասարակաց։ Ցաւս անբժշկելիս, եւ պէսպէս ախտաժետութիւնս։ Խորշակասուն պտղովք մատուցանեն ախտաժետութիւն ճաշակողացն ... Բերեն ախտաժետութիւնս։ Զախտաժետութիւնս հոգւոյ եւ մարմնոյ։ Կշռով բաժանէ իւրաքանչիւրումն զօգտակարն, զառողջութիւն եւ զախտաժետութիւն. (Աստուած ազգ. ՟Ժ՟Գ։ Ածաբ. աղքատ.։ Մանդ. ՟Ի՟Ա։ Պիտ.։ Շ. թղթ.։)
Ակն ընդ ական։ Ոչ դարձցի ակն իմ ի տեսանել զբարին։ Եւ ական չէր տեսեալ զիս։ Խռովեցաւ ի սրտմտութենէ ակն իմ։ Պահեա՛ զիս որպէս բիբ ական։ Ակն իմ իջոյց արտասուս, կամ արտօսր։ Միով ակամբ քով։ Ճրագ մարմնոյ ակն է։ Զի՞ տեսանես զշիւղ յական եղբօր քոյ։ Զոր ակն ոչ ետես եւ այլն։
Յորժամ զակն ոգւոց ի Քրիստոսի մարմինն տան։ Որով ապա ակն տուեալ ի խաչն՝ խոցոտէր զսիրտն. (Լմբ. սղ.։ Բրսղ. մրկ.։)
Զոր միանգամ կարծես աջոյ կողման, զայսոսիկ նա կարծէ ահեկեայս։ Զո՞ր արդեօք կող. զահեկեա՞յն, թէ զաջոյն։ Զահեկեայ զարմունկնն ի դուրս կորզեալ. (Փիլ.։)
Ոչ երբէք զամբոխարար զմարմնոյն ախտակցութիւնս ընդունէր. (Բրս. գոհ.։)
Զամենայն ամբոխարարսն իւր զմարմնական ցանկութիւնս ի բաց հալածեսցէ. (Ոսկիփոր.։)
Ամենայն յօրինուածովք գեղեցիկ կազմեալ եւ յարդարեալ. հանդերձանօք յօրինեալ. եւ գեղեցկայարմար. շէնքով շնորհքով օրինած. փէք տիւզկիւն՝ տիւզէնլի.
Ճաշակ հեշտալի որոց հաղորդին՝ ջամբել պատրաստի ամենակազմ յարմարութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Ամենակատարութիւն տասնեկի թուոյն։ Կատարեցելումն ամենակատարութիւն ընծայեցուցանէ սուրբ տէրունեան բանն։ Ամենակատարութիւն հրամայէ ի մարմին գոլ եւ ի հոգիս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. քհ.։)
Վասն ամենամաքուր մարմնոյ եւ հրաշափառագոյն գրկաց Սրբուհւոյն, յորում գգուեցար. (Բենիկ.։)
Այլատեսակք են այսոքիկ (հոգի եւ մարմին), եւ միմեանց ոչ համագոյք. (Պրպմ.։ եւ Շ. թղթ.։)
Մարմնոցն հիւանդութեամբքն բժշկէ անգիտաբար զհոգւոյն հիւանդութիւնսն. (Շ. թղթ.։)
Ի յանմարմնոյ եւ ի մարմնոյ՝ անգիտաբար գոլ միացած. (Շ. խոստով.։)
Ծառայք անդամայաղթք, առողջք։ Յորժամ տեսանիցես եւ գլխաւորս քաղաքաց մարմնագեղս՝ անդամայաղթս. (Ոսկ. ես.։)
Չիք չարագոյն թշնամի քան զմեղս. որ երբ զօրանայ՝ անդամնաւորի եւ մարդանայ, եւ սատանայի դարմանիչք լինին. (Վրդն. ծն.։)
Պահք աղ են, որ անուշացուցանեն զեխութիւն հոգւոց եւ մարմնոց։ Անուշացուցանեն զնա պահք ի ճաշակս սրբութեան. (Յճխ. ՟Թ։)
Միտքն սիրէ զանստացուածութիւն, եւ մարմինն պահանջէ զպիտոյսն. (Լմբ. սղ. եւ այլն. Վրք. հց. ձ. ստէպ։)
Ի ժամ հրաժարմանն յանցաւոր կենցաղոյս, յորում առաւել հոգեխառնի եւ աստուածարէ հոգի. (Վրդն. ծն.։)
Բարձեալ ի վերայ աստուածարեալ բազկաց իւրեանց զմարմինն ամենասուրբ. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա։)
Ոչ միայն աստուածարեալ մարմնովն սքանչելագործէր. (Սարկ. հանգ.։)
Չի՛ք ինչ քան զշունս՝ բարեբա՛րս ի գազանս. ընդ որ եւ իմաստունք յունաց զարմանային։ Յօրինակ իմաստասիրութեան առնուին զբարս բարեբար անասնոյն. (Ոսկ. ես.։)
Կամ Յարմար. ընդունակ. արժանաւոր. արժանի. կարօղ տանել.
Պատրաստէ զմարմնականն բաւականաբար. (Լմբ. սղ.։)
Զտէրն մեր եւ զեղբայրն ըստ մարմնոյ բնութիւնակից եւ փրկիչ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Ը։)
Բոցեղէն սուր, կամ սրով։ Եւ գրեթէ բոցեղէն յեղանակեաց ի մարմնի հողեղինի (զտաճարն լուսազարդ). (Նար.։)
Թղթոցն գրչութեամբ իբրեւ բրչաւ զամենայն վնասակարս բրեալ արմատաքի խլեաց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։)
Մարմին՝ պատկանեալ ջղակապ յօգիւք, զի պատշաճ լիցի ի գործավարութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
Պատուիրեցի քեզ անտի եւեթ չուտել։ Այնու եւեթ նմանեսցուք նոցա։ Բայց զի ուտիք եւեթ անցից։ Եւ նա լուռ եւեթ կայր։ Երթիցն արք եւեթ։ Բայց զայս եւեթ բանս արասցես ինձ. (եւ այլն.) յորս երբեմն չդնի ինչ ի յն. վասն որոյ ի մեզ ստէպ վարի ի զարդ որպէս թարմատար։
Ոչ արժան էր ըստ մարմնոյն եւեթէ վերակացութիւնս օրինաւորիլ սմա՝ առանց խնամոյ անձնականի (այսինքն հոգեկանի). (Սարկ. քհ.։)
Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.