Definitions containing the research լի : 10000 Results

Եղջերենի, նւոյ

s.

carob-tree;
carob-bean.

· Calfa

NBHL (1)

Կապեցին զերանելին ընդ ծառովն եղջիւրենի. (Հ. կիլիկ.։)


Եղջերու, աց

s.

stag;
hart;
բառաչէ —, the stag bells.

· Calfa

NBHL (2)

ἕλαφος cervus, cerva եբր. այալ, էլիմ. Արուն եղին, կամ նոյն ընդ Եղն. եղնիկ.

Ուր եղջերուք զեղջիւրս ընկենուն, արդարեւ վայր անապատագոյն է։ Ի մարտի երկիւղածութեան ո՛չ երբէք տարցի նապաստակ զերկրորդութիւն եղջերուի. (Փիլ. լիւս.։)


Եղջիւրաբոյս

adj.

horned, cornigerous.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ (զոհելի չորքոտանեաց) եղջիւրաբոյս է. (Փիլ. ել.։)


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (8)

Է, ԷՐ. իբր պարզ դիմազուրկ առընթեր աներեւութիւն՝ հանգէտ ձայնիցս, Գոյ, լինի, ի դէպ է, մարթ է. պա՛րտ է, պիտի, եւ այլն.

Զոր իմանալ է առ փարաւոն եւ առ սատանայ». այսինքն իմանալի՛ է. (Արշ.։)

Ըմբռնելով՝ ո՛չ իբրու ոչ ելոց, այլ իբրու մանաւանդ ելոց, եւ ոչ միով իւիք կասկածանս առտուելով՝ իբրու ոչ են. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։ (որ են հելլենաբանութիւնք զգուշալիք)։)

ԻՑԷՐ. իբր Էր, լինէր. դուն ուրեք գտանի. եւ այն անպէտ. որպէս, (Կիւրղ. գանձ.։ Վեցօր.։ Իսիւք.։ Սարկ. հանգ. եւ այլն։)

Է՛ ուրեք, զի փոքր է սոցա մաքրութիւն, եւ էր՝ զի զազգն ոչ կամեցաւ անբաժ լինել. (Փիլ. քհ. ՟ժա.) իմա՛, ըստ իմիք, եւ ըստ իմիք։ Նոյնպէս է եւ այն.

Ծառայեն մեզ. է՛՝ զի եւ սովորութիւն առնուն յանկչել յօրէնս մեր. իմա՛, գոյ եւ այս, կամ դէպ լինի, զի. եւ եւս. որպէս եւ (Նար. ՟ժ.)

ԻՑԷ՞ կամ ԻՑԷ ԱՐԴԵՕՔ. (բայ ըղձական). Լինիցի՞ երբեք. միթէ կամ արդեօք կամ ե՞րբ լինիցի.

Իցէ զի արհամարհել տայ, իցէ զի խրատէ եւ այլն. (Կլիմաք.։)


Ենթադրեմ, եցի

va.

to submit, to subdue, to subject;
to suppose, to presuppose.

· Calfa

NBHL (3)

Ենթադրեալ կործանեցին զբելիար։ Ձուլադրոշմն ձուլիւք ենթադրեալ (զբելիար՝) կորզէր։ (Շար.)

Զայն իսկ՝ հրոյ սկիզբն եւ այլոց ենթադրեսցուք մարմնոց։ Արդ ենթադրելի է նախ զմին եւ զմիւսն. եւ առ ի յետոյս ենթադրելովքն դարձեալ անցցուքլ։ (Պղատ. տիմ.)

ըստ փիլիսոփայից, Ի ներքոյ դնել նախ ինչ մի որպէս հիմն բանից եւ իրաց. Ὑποτίθημι substituo, substerno, suppono


Ենթադրութիւն, ութեան

s.

submission, subjectionjsupposition, assertion, demand;
hypothesis.

· Calfa

NBHL (2)

Յայնժամ առօղն եւ առեալն լինէին մի ենթադրութիւն եւ մի անձն. զի տեսակ մարդոյն կայանայր ի վերայ նախկին ենթադրութեանն, ոչ ինքեամբ. (Մխ. ապար.։)

ԵՆԹԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. ըստ փիլիսոփայից եւ եւ աստուածաբանից՝ իբր Ենթակայութիւն. կամ ենթադրեալն. ὐπόστασις hypostasis, suppositum


Ենթակայ, ից

s.

subject.

· Calfa

NBHL (3)

Գետող ասեն զանձն, իսկ գիտելի զենթակայ իրն։ Աստեղաբաշխութիւն ենթակայ ունի զերկնային մարմինն. (Սահմ. ՟Ա. եւ ՟Դ։)

Դիտեցեր զենթակայ առաքինութեան սանդուղքն. (Կլիմաք.։)

Պատահումն է, որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան. (Պորփ.։)


Ենթակայանամ, ացայ

vn.

to subsist;
to exist.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որպէս Ենթակայ լինել, ներքոյ անկանիլ.


Ենթակայութիւն, ութեան

s.

existence;
hypostasis.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ենթակայութիւն». որ է ուղիղ ըստ հասարակ առման իբր Անձնաւորութիւն. (այլ առ նախնիս յունաց Ենթակայութիւն կամ իբօսդասիս՝ է՛ր զի իբրեւ անձն, եւ է՛ր զի իբրեւ բնութիւն առեալ լինէր)։


Ենթամնայ, ի

s.

hyphen, mark of division of a word.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռագիր մատեանս դնի եւ ի վերայ տառիս ը, ի նշանակ սղելոյ, կամ որոշ հնչելոյ. որպէս թէ զօրութեամբ եւս լինի իմանալ զեդեալն ներգործութեամբ. զոր օրինակ հ՟ըզօր, հ՟ընարք, անն՟ըման։


Ենքեղէս

s.

eel.

· Calfa

NBHL (1)

Ենքեղեէս, որ ի սիկս գետոց եւ յատակս ծովակաց ի խոր տեղիս լինին. որ առաւել ցամաքային օձից նման են, եւ ոչ ջրային ձկանց. (Վեցօր. ՟Է։)


Եպերանք, անաց

s. pl. blame, contempt.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց խծբծի եւ եպերանաց գեղեցկապէս կեցեալք։ Պարսաւանս եւ եպերանս ունի. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Եպերեմ, եցի

va.

to blame, to despise.

· Calfa

NBHL (2)

Այնու յոյժ եպերելի է. (Եզնիկ.։)

Ապա եւ զսա (զսէր աստուծոյ եւ ընկեբին՝) կենաց ծառ ասել՝ ոչ եպերելի է. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Եպերումն, ման

s.

cf. Եպերանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զի ո՛չ այն ձեզ յեպերումն ինչ կամ յանարգանս լինելոց է. (Նանայ.։)


Եպիսկոպոսակից, կցի, կցաց

s.

suffragan, companion of a bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Եպիսկոպոսակցօք, եւ սարկաւագօք. (Փիլիպ. ՟Ա. 1։)


Եպիսկոպոսութիւն, ութեան

s.

episcopate, dignity of bishop, bishopric.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յաստիճան եպիսկոպոսութեանն լինէին արժանի կալոյ. (Ագաթ.։)


Եռաբաժին առնեմ

sv.

to trisect.

· Calfa

NBHL (1)

Եռաբաժին արարեալ նոյ զաշխարհ ամենայն՝ յարեւելից մինչեւ ի մուտս արեւու. (Եպիփ. ծն.։)


Եռակի

adv.

trebly.

· Calfa

NBHL (1)

Եռակի հաստատունն (ըստ երկրաչափից) բաժանելի է. (Մագ. ՟Հ՟Զ։)


Եռահրաշ

adj.

wonderful, astonishing, surprising.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երից գլխոց հրաշալի. երից հրաշալի կամ փառացի.


Եռամ, ացայ, ացի

vn.

to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.

· Calfa

NBHL (2)

Աշխատեցէ՛ք մանկունք, եռացէ՛ք յընթացս արթնութեամբ. (Կլիմաք.։)

Ծաղր առ մեզ ի դիւացն եռացեալ (գրգռեալ). (Կլիմաք.։)


Եռամասն

adj.

that consists of three parts;
tripartite.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Եռամասնեայ

cf. Եռամասն.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)


Եռամեայ

adj.

triennial.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամեան (կամ եռեմեան) զիւրաքանչիւր ոք զկենդանեացն հրամայէ առնուլ. (Փիլ. լին.։)


Եռամեան

adj.

cf. Եռամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Եռամեան (կամ եռեմեան) զիւրաքանչիւր ոք զկենդանեացն հրամայէ առնուլ. (Փիլ. լին.։)


Եռամեծ

adj.

supreme, very great;
trismegistus.

· Calfa

NBHL (2)

Հերմ եռամեծ յիւրում սքանչելի տախտակին այսպէս հատանելով. (Մագ. լ։) Եւ ի մեզ՝ սեպհական դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի.

τρισμέγιστος ter maximus Երիցս մեծ. կարի մեծ. մեծանուն. յն. ձայնիւ Տրիսմեգիստոս՝ սեպհականեալ հերմեսի եգիպտացի փիլիսոփայի.


Եռայարկ

adj. mar.

of three stories (house);
three-decker.

· Calfa

NBHL (1)

Ներքնատունս՝ կրկնայարկս եւ եռայարկս։ Եռայարկքն եւ կրկնայարկքն փորոտիք են. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7։)


Եռանդն, անդեան

s.

ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ օտարոտի համարել զեռանդն ինչ՝ որ ի փորձութիւն ձեզ լինիցի. (՟Ա. Պետ. ՟Դ. 19. յն. հրացումն։)


Եռանդնասէր

adj.

devout, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Եռանդնասէր խանդաղատանօք (յաղօթս) հեղուլ զարտասուս շնորհալիցս. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)


Եռանդումն, ման

s.

cf. Եռանդն.

· Calfa

NBHL (1)

Գթածութեամբ եռանդմամբ զքաւութիւն անջնջելի նոցա մեղացն ի գթածէն իւրմէ հայցէր տեառնէն. (Բրս. ի ստեփ.։)


Եռանդուն

cf. Եռանդնոտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ցուրտ յառաջն էր, այն եռանդուն լինի (ի հուր). (Կոչ. ՟Ժ՟Ե. 12։)


Եռանձնեայ

adj.

of three persons.

· Calfa

NBHL (1)

Զերիս տօնս յանդիման լինել երախարեօք եռանձնեայ տէրութեանն. (Նախ. ել.։)


Եռավանկ

adj.

trisyllabical;
triphthong.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ երկավանգի եռավանգ լիցի (աբրամն՝ աբրաամ)։ Եռավանգ աբրաամ թարգմանեալ է հայր ընտրեալ հնչման. (Փիլ. լին.։)


Եռացումն, ման

s. chem. boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.

· Calfa

NBHL (1)

Քրայս հալոցաց սաստիկ եռացմամբ անշիջանելի։ Իբր ցնցուղս հրոյ եռացման. (Նար. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Կ՟Ը։)


Ետեղակալ, աց

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

· Calfa

NBHL (1)

Թող, անդէն ետ ընդ ետ լինէր նմա որդի։ Ետ ընդ ետ իսկ ընդէ՞ր ոչ յղեաց. (Եզնիկ.։)


Երագափոփոխ

cf. Երագայեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Երագափոփոխք ի պատրանսն լինել։ Երագափոփոխ վազիւք. (Պիտ.։)


Երագեմ, եցի

vn. va. to make haste, to hasten;
to double the pace, to go quicker, to run, to trot;
to accelerate, to hasten, to press.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հաջել շան՝ յետս ընկրկեցան երագեալք. (Կլիմաք.։)


Երազահանութիւն, ութեան

s.

explanation of dreams

· Calfa


Երաժշտակ

s.

a. singer.

· Calfa

NBHL (1)

Երաժշտակք ամենազանն հաւուց, որ ի միասին հնչեն. (Փիլ. լիւս.։)


Երաժշտական, ի, աց

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

· Calfa

NBHL (2)

Հեթանոսք աղաղակեն, եւ լինին երաժշտական քարոզք (կամ քարոզութիւն) իմոյ աստուածութեանս. (Զքր. կթ.։)

Քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտականին։ Երաժշտականքն եւ քերթողքն վկայեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Երաժշտականութիւն, ութեան

s.

music.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երաժշտականութեան՝ եօթնաղի քնարն գրեթէ քան զամենայն գործիս լաւագոյն է։ Որ յերկնին է երաժշտականութիւն։ Ամենայարմար եւ արդարեւ երկնային երաժշտականութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Երախակալ

s.

haft, hilt.

· Calfa

NBHL (1)

λαβή ansa, manubrium Ըմբռնելի բերանն սուսերի. ըմբռնետղ որոյ, կոթ. բռնատեղ. թրի՝ դանակի կոթը.


Երախայրիք, րեաց

s.

earlyfruits, first-fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)


Երախանիմ, եցայ

vn.

to eat by companies.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Նստիլ յերախանս կոչնոց. ի միասին ուտել. սեղանակից լինել. συσσιτέω, una cibum capio.


Երախտագէտ, գիտաց

adj.

thankful, grateful;
— լինել, to be thankful, grateful.

· Calfa


Երախտագործ, աց

adj.

beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (1)

Երախտագործացն ապերախտ լինել՝ վերջին չարեաց է. (Երզն. մտթ.։)


Երախտամոռաց

cf. Երախտամոռ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ դու երախտամոռաց մի՛ լինիր. (Վրդն. առակ.։)


Երախտապարտ

adj.

obliged;
— լինել՝ գտանել ումեք, to be obliged, indebted, or to owe obligations to some one;
— առնել՝ կացուցանել զոք, to oblige a person highly.

· Calfa


Երախտաւոր, աց

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

· Calfa

NBHL (1)

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երակահատ, աց

s.

bleeder;
lancet.

· Calfa

NBHL (2)

Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)

Երակհատ դեղ է, որ փութապէս թօթափէ զժահահոտութիւնս անյայտս. (Կլիմաք.։)


Երամակից, կցի, կցաց

adj.

of the same flock, or company.

· Calfa