not indigent, not in want.
· Calfa
Մերթ՝ ոչ կարօտեալ. ոչ հեռացեալ.
Խոնարհեալ ի վերուստ, անկապուտ մնալով փառացն աթոռոյ, եւ անկարօտ դիմացն ծնողին իւրոյ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
not compelled to move on the ground.
· Calfa
Անկարօտ ի ճեմս կամ ճեմելոյ յերկրի. խաղացեալ իբր ի թռիչս թեւոց. որպէս չորեքկերպեան կենդանիք, եւ անիւք Եզեկիէլի.
cf. Յանգաւոր.
· Calfa
ԱՆԿԱՒՈՐ գրի եւ ԱՆԳԱՒՈՐ. Անկ. յանկաւոր. դիպող. պատշաճեալ. արժանաւոր. տիւշէր, ճայիս, այըգ. միւնասիպ.
Զտուն հօր՝ կրսեր որդւոցն սովոր են տալ. բայց տեսցի անկաւորին լինել։ Ամենայն շնորհ իսկ բովանդակ յանկաւորսն երթիցէ։ Զի չվայելէ զսրբոյ եկեղեցւոյ ժառանգութիւնն յանկաւորացն հեռացուցանել, բայց եթէ անկաւորացն կամաւորութեամբ. (Մխ. դտ.։)
hospital.
· Calfa
Տուն եւ տեղի, ուր անկեալ դնին եւ դարմանին ակարք ձրի. հիւանդանոց. հասդալար. պիյմարխանէ.
Եւ էր շինեալ նորա անկելանոց աղքատաց եւ հիւանդաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.
· Calfa
Զպատմուճան մտաց եւ զգոգս բնութեան անշաղախ եւ անկեղծ պահեսցուք. լինի իմանալ եւ անկեղտ, կամ անեղծ։
lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
s. chem. azote.
· Calfa
Ի կենցաղումս ծփեալ իբրեւ զանկենդան կեամ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)
that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.
· Calfa
Եկեալ յանապատէ՝ անկերակուր, խարազն զգեստիւ. (Իգն.։)
Անկերակուրք եւ քաղցեալք գտին կերակուր զշնորհսն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
Զոմանս անկերակուր եւ անվարձ ծառայեցուցանելով. (Սարգ. յկ. ՟Ժ. (այս ինքն առանց տալոյ զկերակուր)։ Իսկ Փիլ. այլաբ.)
Յանապատ տեղւոջ կալով՝ յանկերակուր եւ յանջուր առապարի. (Տօնակ.։)
want of food;
hunger;
phthisis.
· Calfa
Հալել զմիտսդ անկերակրութեամբ. (ՃՃ.։)
Ի հողմոց՝ ոմանք դիւթացեալ առնեն զհպեալսն, եւ այլք անկերակրութիւն տան, եւ այլք ամենեւին սպանանեն. (Արիստ. աշխ.։)
shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.
· Calfa
ἅμορφος. informis, forma carens. որ եւ ԱՆԿԵՐՊԱՐԱՆ. Տակաւին չունօղ զկերպ եւ զկերպարան որոշեալ. անկազմ. անհարթ. անձեւ. անհեթեթ. անկարգ. պիչիմսիզ.
cf. Անկերպարանութիւն.
· Calfa
Ակնարկելով առ անկերպութիւն առաջիկայիցն (դիականց) ամենայն տաղտկութեամբ լցեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)
Ի բաց բառնալով յաշխարհէ զզարդն՝ ընդունել սպասել զայն՝ որ էրն բնական իւր անկերպութիւն։ Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Ցնդեալքն ի հող, եւ յանկերպութիւն նիւթոյ տարածեալք՝ յարուցեալ կանգնեսցին. (Երզն. մտթ.։)
unburnt;
incombustible.
· Calfa
որ եւ ԱՆԿԻԶԵԼԻ, ԱՆԲՈՑԱԿԷԶ. Ոչ կիզեալ. առանց կիզման. չէրած, առանց էրելու. եանմազ. դութուշատան.
Զնոյն հուր ընկալեալ՝ պահեցար անկէզ. (Անյաղթ բարձր.։)
Անկէզ մորենի։ Ի տոչորմանէ հրոյն զերիս մանկունսն անկէզ պահեալ. (Շար.։)
cf. Անկէզ.
· Calfa
ἁκατάφλεκτος, ἁκαταφλέκτως. incombustus, sine combustione. Անկէզ. անկիզական. եւ անկիզաբար, առանց այրեցեալ գոլոյ. եւ առանց այրելոյ.
without a point;
without pause, eternal.
· Calfa
Անկէտ երանութիւն, կամ լալումն։ Անկէտ խոստմանց։ Տեսին զանկէտն սկսեալ։ Ի սրբասնեալ միջոց քո ստեանց զանկէտն ի տաշխին ծրար թաքուցեր. (Նար.։)
unmarried.
· Calfa
ὀ ἅγαμος. caelebs եւ viduus. Չունօղ զկին. ոչ կապեալ ի կին. չեւ ամուսնացեալ, կամ հրաժարեալ կամ զրկեալ ի կնոջէ. ամուրի. անամուսին. կնիկ չունեցօղ, ազապ. էրկէն. էրմէլ.
Ամուրեացդ անկանայցդ, այս ինքն որ այրիք լեալ են արք եւ կանայք. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
not subject to passions;
impassive, incapable of suffering.
· Calfa
Որոյ ոչ գոն զգալի կիրք. որ չկրէ ինչ. անկարիք. անախտ. անչարչարելի.
uncultivated, uncivilised, unpolished;
indocile, untractable.
· Calfa
Որ չէ կիրթ. ոչ կրթեալ. անվարժ. անհմուտ. անփորձ. անմասն. չսորված. թալիմսիզ. ալըշմամըշ. աճամի. պեխապէր.
not united, separate;
not closed, not healed.
· Calfa
Ոչ կցեալ. ոչ միացեալ. չփակած, չկըպած, չգոցուած.
angulous, angular.
· Calfa
Ի նմանէ (յերրեակ թուոյ) յառաջ խաղացեալք բոլոր անկիւնաւորաց. (Մագ. ՟Ե։)
Յոհաննու քահանայի (Սարկաւագ վարդապետի) արարեալ զանկիւնաւոր թիւսդ ի փոխաբերութենէ յերկրաչափական թեւոց (իբր ուղղանկիւնի, եռանկիւնի, քառանկիւնի, եւ այլն). անկիւնաւորաց թուոցդ վախճան մինչեւ յեօթն է. բայց այլդ (եդաւ) վասն կրթութեան մանկանց. (Սարկ. տոմ.։)
to be dissolute.
· Calfa
Կերակրոց տենչանք, եւ օտար ընչից բաղձանք, եւ փառամոլութիւնք, որովք անկղիտանամք ի տրփանացն։ Յայսոսիկ անկղիտանամք մեք կրօնաւորքս։ Մի՛ երբէք ցանկութեամբք մարմնոյ անկղիտանալ. եւ այլն. (Սարգ. ստեպ։ Իսկ ի Հին բռ. գրի.)
(Անկղիտանալ. յիմարիլ ի տռփանս, կամ պշնունլ։)
not marked, unsealed;
not baptized.
· Calfa
Ոչ մկրտեալ. որ չունի զկնիքն քրիստոնէութեան. ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ սուրբ աւազանին. երախայ.
Շրջանակեալ (սուրն բոցեղէն) յորժամ տեսցէ զոք յանկնքիցն, ի բերան պատահէ. (Բրս. մկրտ.։)
Բազումք կան մնացեալ անկնիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
Առեալ մկրտել որպէս զանկնիք. (Կամրջ.։)
ἁσφράγιστος. non obsignatus. Որ չէ կնքեալ, չունօղ զկնիք կամ զդրոշմ եւ զնշան. տամզասըզ, մեօհիւրսիւզ. նիշանսըզ.
that cannot be weighed;
inestimable, incomparable.
· Calfa
Անկշիռ (կամ անկշեռ) վաճառեալ, եւ կամ կշռաւ. (Մխ. դտ.։)
cf. Անկշիռ.
· Calfa
Որքանութիւն անկշռելի։ Անկշռելի բերկրանօք։ Անկշռելիս ուխտազանցութիւնս։ Որ ինձ անկշռելին է, քումդ անճառութեան չափեալ է. (Նար.։)
untrodden, desert.
· Calfa
ԱՆԿՈԽ ԱՆԿՈԽԵԼԻ. ἅβατος, ἁνεπίβατος, ἁτριβής. invius, non tritus. Ոչ կոխեալ. ոչ կոխոտեալ. դժուարակոխ անապատ. մարդ չիկոխած. պասըլմամըշ. իզսիզ. գըր. եէպան.
Զանկոխն օձի զարքունի գնալ ճանապարհ. (Անան. ի պետր.։)
Անդաստան ընծայեալ Աստուծոյ՝ անկոխ. Ածաբ. կիպր. յորմէ եւ Խոր. հռիփս.։
Բարւոք գտեալ ի դրունս անկոխից. այս ինքն անմատոյց սրբութեանց. որպէս յն. ἅδυτον. (Դիոն. եկեղ.։)
that gives or engenders rain.
· Calfa
Ով ցօղոյն կենաց՝ հօրէն լուսոյ իջեալ, ամպ անձրեւաձիր՝ ծարաւելոցս յարբումն. (Տաղ.։)
to fall like rain.
· Calfa
դիմազ. ԱՆՁՐԵՒԱՆԱՅ. ὔεται, ὔιτο. pluit, ut pluvium fluit. Իբրեւ անձրեւ իջանէ. անձրեւէ. տեղայ. եւ գալ մանանայի, եաղմագ.
cf. Անձրեւաթիւք.
· Calfa
Որ հանէ զամպս, եւ արգելու զհողմս ... եւ գալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս, եւ ժողովէ զանձրեւաշիթս. (Ագաթ. ա՛յլ ձ. զանձրեւաթիւս։)
to rain, to shower, to pour down;
անձրեւէ, it rains.
· Calfa
ὔω. pluo, irrigo. Ածել զանձրեւ, կամ որպէս զանձրեւ տեղալ. ցօղել. ոռոգանել. եազտըրմագ.
Եթէ ոչ տեղասցէ, եւ ոչ անձրեւեսցէ զզգալին՝ Աստուած, եւ ոչ անձրեւեցելոյ ... եւ այլն. (Փիլ. այլաբ.։)
Անձրեւես երկաքանչիւրոցն։ Կաթուածոց աչաց ... եղիցի եւ յիս անձրեւեալ։ Ձրից՝ որ ի բարձրելոյն ինձ անձրեւեցաւ։ Կաթիլ մի կաթին քումդ կուսութեան յանձն իմ անձրեւեայ։ Իւղս այս անձրեւեալ. (Նար.։)
Յորժամ անձրեւէ, հարկ է իմաստնոյն՝ թէ արտաքոյ ուրեք շրջել, թանալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Մի՛ լիցի ինձ ամպել, եւ ոչ անձրեւել։ Անտի անձրեւաց հուրն Սոդոմայ։ Ի յամպոց մաքրոց անձրեւեալ. (Նար.։)
inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.
· Calfa
Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ։ Անճահ առասպելք. (Սեբեր. ՟Է։)
Իբր արբեալ՝ անճահ բարբառի. (Մխ. երեմ.։)
cf. Անշաւիղ.
· Calfa
ἅνοδος. invius. Ուր չիք ճանապարհ. անկոխ, անգնալի. եօլսուզ. իզսիզ.
Նմանութեամբ՝ անտեղի տալի.
Ամենայն ջրայնոց կառավարեալ՝ ընդ անճանապարհն հետաձգէր. այս ինքն ընդ ծով. (Ճ. ՟Ա.։)
Վրիպեալ՝ յանճանապարհ խոտորեսցիս։ Անուղղելի բարքն ընդ անճանապարհ վարին։ Ընդ անճանապարհս մոլորեալ։ Յանճանապարհս զարտուղեալք. (Փիլ.։)
adj. adv. that fasts, fasting;
without eating.
· Calfa
Անճաշակ լինելով՝ զճաշակաց պտղոյն քաւեալ զպարտիս։ Որ անճաշակ լինելով զբազմաժամակեայ աւուրբք. (Շար.։)
ineffable, unspeakable.
· Calfa
Լուաւ զբանս անճառս. անճառ եւ փառաւորեալ խնդութեամբն. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 4։ ՟Ա. Պետ. ՟Ա. 8։)
Շնորհաց անճառից։ Հնարիւք անճառիւք։ Գովեստս անճառս։ Անճա՛ռ է ասել։ Անճառ է քան զօրինակ։ Հոգւոյդ անճառի։ Անճառ ես բանից։ Անճառ ի սերովբէից։ Զանճառիցն իմոց իբր զճառելեաց գիտողին։ Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է։ Խորութիւնք անճառիցն կնքեցելոց։ Յանդիմանեսցին անճառք։ Սերք սերմանց անճառից. (Նար.։)
Սրբոյն Սարգսի անճառ պատմութեանն քննութիւն. իմա՛, որ անյայտ էր մնացեալ. (Շ. թղթ.։)
որպէս անարժան ի ճառել. անասելի. զոր չէ՛ օրէն ի բերան առնուլ. անլուր. ամօթալի. գարշ. ἅρρητος. nondicendus, infandus, nefandus. անըլմասը նալայըգ.
Հարկաւորէր ասել զանճառս հայրենիս. իսկ նա զլեզուն ծամեալ ի բաց եթուք. (Նոննոս.։)
Միաշուրթն լեզուաւ գումարեալ հակառակ բարձրելոյն զանճառն խորհէին խորհուրդ. (Անան. եկեղ։)
Սրբութեանցն անդ անճառից գերազանցեալ նոր սրբութիւն. (Նար. ՀԵ։)
without rays, without light.
· Calfa
Եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խստացեալ՝ անճառագայթ լինի, եւ աղօտանայ. (Եփր. աւետար.։)
Անճառագայթ է տեղին այն, եւ ստռուցեալ միշտ կայ մնայ։ Զանճառագայթաձեւն եւ զերկրայինն (մասն զմրխտոյ) յեսանաւն մաշելով. (Նիւս. երգ.։)
very wonderful, prodigious
· Calfa
Անճառ եւ հրաշալի. սքանչելի անճառութեամբ.
unskilful, incapable;
irreparable, irremediable.
· Calfa
Ի վերայ ցաւցած տեղացն անճար սպեղանի դի՛ր. (Մխ. բժիշկ.) իմա՛ հարկաւ, անվրէպ. եւ կամ յանհնարս մտեալ. ...
cf. Անճար.
· Calfa
Անճարակ գտեալ յելս հնարից։ Կիրք երկանց անճարակ ճեպոյ։ Անճարակ վիրացն. (Նար. ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Ղ՟Գ։)
ՅԱՆՃԱՐԿԻ ԿԱԼ. որպէս անճարանալ.
to be incapable;
to be without remedy, to despair.
· Calfa
Յանհնարս մտանել. ճարը հատնիլ, անճրկիլ. նաջար գալմագ.
Անճարացեալ հինգ ամիս ի տեղն դադարեցին. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)
to destroy the race of, to extirpate the posterity of.
· Calfa
Անճետ եւ անզաւակ առնել. ճէտտինի՝ զաթընը գալտըրմագ.
Զբազումս ազգատս արարեալ անճիտեաց. (Բուզ. ՟Դ. 19։)
inextricable.
· Calfa
ἅφευκτος, ἅφυκτος, ἁναπόδραστος. inevitabilis. Ուստի չէ՛ մարթ ճողոպրիլ. անզերծանելի. անփախչելի. անհրաժեշտ. ուր որ խալըսում չիկայ, որու ձեռքէն փախչիլ չըլլար. գաչընմազ. գուրթուլուզ եօգ.
Որպէս ի մէջ պատերազմի ըմբռնեալ՝ անճողոպրելի ամենայն ուստեք է տեսանել. (Ածաբ. Ժող.։)
Առ ի յապացոյց անճողոպրելեաց բանիցն, յորոց ոչ զօրէր ոք զերծանել, այլ ըմբռնեալ լինէր. (Նոննոս.։) (գրեալ էր, անճողոպրեաց։)
immortal.
· Calfa
Կոյսք ոչ մահացու ծննդոց, այլ անմահից բաղձացեալք. (Փիլ. տեսական.։)
Լայնաբար առեալ, կամ իբր անմահական.
immortal;
— ճաշակ, ambrosia.
· Calfa
Քերթողահայրն ասէ, մեռաւ անմահականն՝ տակաւին անմահ ի մեռելութեան մնալով. (Սանահն.։)
to be immortalized.
· Calfa
Եւ անվնասելի մնալ.
Անմահացեալ գարշապարացն Մովսեսի, ոչ երկնչէր յօձէն. (Արշ.։)
to immortalize, to eternize.
· Calfa
ἁθανατίζω. immortalem reddo. Անմահ առնել. տալ անմահանալ.
immortality.
· Calfa
ἁθανασία. immortalitas. Անմահ գոլ. մշտնջենաւոր կենդանութիւն, սեպհական Աստուծոյ, սեպհականեալ հոգւոց, եւ խոստացեալ մարմնոց ի յարութեան. եւ անկորուստ տեւողութիւն իրաց. եօլմէզլիք. (Տե՛ս Իմաստ. ՟Գ. 4։ ՟Դ. 1։ ՟Ը. 13. 17։ ՟Ժ՟Ե. 3։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 53. 54։ ՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 16։)
Մահ ոչ իմացեալ՝ մահ է, մահ իմացեալ՝ անմահութիւն է. (Եղիշ. ՟Բ։ Իսկ Շար.)
Երիզապինդ մեռեալն զգեցաւ զանմահութիւն. իմա՛, կենդանութիւն։
motherless.
· Calfa
Որպէս գոյացեալ յերկրի առանց մօր, զոր օրինակ եղեն Ադամ եւ Եւայ այլեւայլ օրինակաւ.
Անհայր՝ անմայր, չհամարեալ յազգս. (Եբր. ՟Է. 3։)
ասի նմանութեամբ՝ ԿՈյս անուանեալ թիւն եօթներորդ, որպէս եւ մին. եւս եւ իմաստութիւնն հոգեւոր որպէս ուսումն առանց վարդապետի, եւ բոյս ինքնածին առանց մշակելոյ.
ἁμήτωρ. matris expers, sine matre natus. Ոյր չիք մայր. որպէս ծնեալն ի հօրէ ըստ Աստուածութեան նախայաւիտեան Բանն.
without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.
· Calfa
(հանդերձ խնդրով). ἅμειρος, ἁμέτοχος. expers, carens, non particeps. Ոչ մասնակից. անկցորդ. անբաժ. հեռի. առանց. ազատ. անընդունակ. զրկեալ. լագասըզ. մահրում.