Definitions containing the research ալ : 10000 results

Ագատ, ի

adj.

bob-tailed;
docked, tailless.

· Calfa

NBHL (1)

Որ չունի ագի, կամ որոյ հատեալ է ագին. պոչատ. Գույրուգսուզ։ Ոսկիփոր.։


Ագարակ, աց

s.

farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.

· Calfa

NBHL (3)

ἁγρός, ἕπαυλις ager, villa ըստ եբր. ակէլ։ Գետին բացօթեայ մշակեալ, ուր արտորայք են, եւ սակաւ բնակութիւն. որ եւ Անդաստան, Անդ. արտեր. չիքթլիփ.

Կալուած գետնոյ շուրջ զքաղաքօք եւ զգեղիւք. արփալըգ.

Հրամայէ զսահմանս գիւղից եւ ագարակաց որոշել։ Որում տուեալ զաւանն Տատեանս հանդերձ ագարակօք. (Խոր. ՟Բ. 53. 59։)


Ագարակային, յնոյ, ոց

adj.

agrarian;
rural, rustic, country;
— օրէնք, agrarian law.

· Calfa

NBHL (1)

Պատշաճեալ ինչ ագարակի. չիքթլիյէ միւդալիգ.


Ագարականամ

vn.

to be deserted, unpeopled.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս զագարակ լինել, կամ անշէն մնալ։

Ագարակն քաղաքացեալ էր, եւ քաղաքն ագարակացեալ. (Մամբրէ ի ղզր.։)


Ագուգայք, ից

s.

pipe, tube, conduit, canal, aqueduct.

· Calfa

NBHL (1)

ἁγωγή, ἁγωγός , aquaeductus, ὁχετός, canalis, rivus (Ըստ յն. է ածումն, բերումն։) Խողովակ ի քարէ կամ ի թրծեալ կաւոյ եւ յայլոց իրաց՝ ընդ որ անցանէ ջուր կամ հիւթ ինչ. ագուգայ, փողրակ. արղ, օլուգ, փիւնկ.


Ագուցանեմ, ուցի

va.

to clothe, to dress;
to enchase, to set, to fit in;
to harbour, to lodge;
— կօշիկս, to put on the shoes of;
— մատանիս ումեք, to put a ring in a person's finger.

· Calfa

NBHL (4)

Περιτίνημι, νποδἑνω, ἐισάγω. Circumpono, calceo, induco, induo. Տալ ագանել հանդերձս կամ կօշիկ եւ այլն. հագցընել. կիյտիրմէք

Ագուցէ՛ք նմա (զպատմուճան)։ Ագուցի քեզ զերկնագոյն։ Զուլենիսն ագոյց ի բազուկս նորա։ Ադոյց զրահս։ Ագուցին նոցա կօշիկս։ Ագուցեալ գոտս. Ագուցեր ձիոյ զօրութիւն. (Ղկ։ Եզեկ։ Ծն. եւ այլն։)

Ξενίζω Hospitio accipio. Տալ ագանիլ՝ որպէս իջեւանել. օթեցուցանել. տալ օթեւանս. հիւրընկալել. գօնագ վէրմէք, ալը գօմագ.

Ողջագուրեալ զիս՝ ագոյց առ իւր զաւուրս. (Վրք հց. Ձ.)


Ագուցիկ

adj.

enchased.

· Calfa

NBHL (1)

Ագուցեալ պնդապէս յայլ ինչ. խորամուխ մածեալ. ներս խոթած՝ մտած. կիյտիրմէ.


Ագռաւ, ու

s.

raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.

· Calfa

NBHL (4)

Արձակեաց զագռաւն։ Իբրեւ ագռաւ միայնացեալ։ Ձագուց ագռաւուց. (Ծն.։ Երեմ.։ Սղմ. եւ այլն։)

Ագռաւուց գնալն. (Եզնիկ.։)

Ագռաւ ընդ պիղծ թռչունս համարեալ ըստ օրինաց։ (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 15։)

Յառասպելս հեթանոսաց՝ երբեմն սիրելի ապողոնի վասն սպիտակն գոլոյ, այլ յետոյ փոխեալ ի սեւութիւն. եւ վասն յամելոյն ի բերել ջուր՝ փոխադրեալ յաստեղս ի ներքոյ աստեղատան Առիւծուն եւ Կուսին՝ դէպ յԸմպանակն, առ տտամբ Վիշապին։ (Շիր.։)


Ադամանդական, ի, աց

adj.

cf. Ադամանդեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զքար հատեալ յադամանդական վիմէ. (Տօնակ.։)


Ադամանդեայ, դէի, դեայց

adj.

adamantine;
hard;
magnetic.

· Calfa

NBHL (3)

Ադամանդեայ կարծրութեամբ սպառազինեալ. (Պիտ.։)

Եւ եթէ անդամանտեայ էին, կակղեալ պարտ էր. (Մխ. երեմ.։)

Արժան էր ստանալ զգօնութիւն, թէեւ ադամանտեայ եւ վիմեղէն ոք ունէր հոգի. (Սարկ. հանգ.։)


Ադովնա, յի

s.

Adonaï, the Lord God.

· Calfa

NBHL (1)

Զչորեքգրեանն (Եհուահ) յայլում վայրի գտաք ադովնայի իսկ գրեալ ... Ադովնայի եւ ահիւահ զԱստուծոյ անունն նշանակեն. (Ոսկ. ես. ՟Ժ՟Ա։)


Ազազանամ, ացայ

vn.

to grow dry or lean, to fade, to wither.

· Calfa

NBHL (1)

ξηρόομαι, λεπτόομαι, aresco, macresco Ազազիլ. ազազուն լինել. չորանալ. ցամաքիլ. նուազիլ. չորանալ. գուրումագ.


Ազազեմ, եցի

va.

to cause to fade, to tarnish, to dry.

· Calfa

NBHL (1)

Հալեաց զսառնն կռապաշտութեան, եւ ազազեաց զջրշեղջսն ուրացութեանն. (Ճառընտ. ՟Բ։)


Ազազուն

adj.

dry, arid, dead;
lean, slender, wasted away.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն հասկք ապականեալք, ազազունք եւ խորշակահարք. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 23։)


Ազատաբար

adv.

freely;
nobly.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛չ ազատաբար արարեալ՝ թողէք զիւրաքանչիւր իշխանութիւնս. (Խոր. ՟Գ. 42։)

Ազատաբար զխաչն առնուլ եւ գալ զկնի քո. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Ազատաբանեմ, եցի

vn.

to speak freely, frankly.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատաբանեալ ասաց համառօտաբար. (Թէոդոր. ընդդէմ մայրագ.։)


Ազատաբերան

adj. adv.

plain-spoken, free-spoken, tongued, frank, bold. freely, boldly.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատաբերան բարբառով յիւր լեզուն գործեալ. (Ոսկ. յհ.։)


Ազատագունդ, գնդի

s. adj.

the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.

· Calfa

NBHL (2)

Ժողովեալ առ նա միաբան ամենայն ազատագունդք աշխարհիս հայոց. (Փարպ.։)

Խմբեալն յազատաց կամ յազնուական զօրաց.


Ազատազարմ, ի, ից

adj.

of noble birth, highborn, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատազարմ կուսակալաց. (Ուռպ. ՟Թ։)


Ազատաժողով

s. adj. cf. Ազատագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնալ զազատախումբ տոհմն յաշխարհէ հայոց հանդերձ նորին հեծելովք. (Ղեւոնդ. ՟Զ. ուր եւ ասի իբր ՟Գ.)


Ազատախումբ

s. adj. cf. Ազատագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնալ զազատախումբ տոհմն յաշխարհէ հայոց հանդերձ նորին հեծելովք. (Ղեւոնդ. ՟Զ. ուր եւ ասի իբր ՟Գ.)


Ազատականութիւն, ութեան

s.

liberty;
liberality;
generosity;
nobleness.

· Calfa

NBHL (1)

Կորուսեալ զազատականութիւն իւր անազատութեամբ չարութեանն. (Ճառընտ.։)


Ազատաղաց

s.

public free mill.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ազատութիւն է աղալ ամենեցուն. աղօրիք ի պէտս հասարակաց կարգեալ.


Ազատամիտ

adj.

noble-minded, freehearted;
generous, liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծահոգողութեան եւ ազատամիտ առաքինութեան կա՛լ օրինակ զառաքեալսն սուրբս. (Ոսկ. գծ.։)


Ազատանամ, ացայ

vn.

to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.

· Calfa

NBHL (8)

ἑλευθερόομαι, liberor Ազատ լինել. ելանել ի ծառայութենէ. ոչ մնալ ընդ տէրութեամբ.

Մինչ ծառայքն էիք մեղացն, ազատացեալ էիք յարդարութենէն. (Հռ. ՟Զ. 20։)

Անձնիշխան կամօքն ազատանալ ի բռնադատողական հարկաւորութենէ. (Պիտ.։)

Լիցուք ազատացեալք զճշմարտութիւն ազատութեանն. (Ոսկ. յհ.։)

Ազատանալ ի դառն պարտեաց գեհենին, կամ յամենայն զբօսանաց. (Յճխ. ՟Թ։ Ագաթ.։)

Ազատացեալ յամենայն կարեաց. (Եզնիկ.։)

Յառաջադիմութենէ՝ ազատացեալս (ասեն զնոսա), որպէս ընտանիք թագաւորաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Ո՞ եթող զցիռ ազատացեալ. (Յոբ. ՟Լ՟Թ. 5։)


Ազատանի, նւոյ

s. pl. the nobility, the aristocracy, the court.

· Calfa

NBHL (2)

Լուեալ արքային պարսից յազատանոյն. (Փարպ.։)

յոգն. εὑγενείς, nobiles, proceres յոքն. Ազատք, ազատորեար. իշխանք. աւագանի. պարոններ, աղալար, րիճալգիպար, ազատէկեան.


Ազատատոհմ, ի

s. adj. cf. Ազատազարմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ազատորեար. ազնուականք. ազատանի. սօյզատէլեր, աղալար

Պատանդս ազատատոհմէ տուեալ լինէր. (Յհ. կթ.։)


Ազատեմ, եցի

va.

to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.

· Calfa

NBHL (3)

Ազատեա՛ զայնոսիկ՝ որ կան ի ծառայութիւն անարգելոց եւ պղծոց։ Ճշմարտութիւնն ազատեսցէ զձեզ։ Ազատեալք (կամ ազատացեալք) ի մեղաց՝ ծառայեցէ՛ք արդարութեանն։ Ազատեցին յօրինացն մեղաց եւ մահու։ Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան. եւ այլն։

Ազատեաց զնոսա իւր ժողովուրդ սեպհական. աւասիկ ուխտ Աստուծոյ ազատեալ է ի հարկաց անտի թագաւորաց. (Մծբ. ՟Ե։)

Բառնալ ի բաց. փարատել.


Ազատեցուցիչ, չի, չաց

adj.

cf. Ազատարար.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհեալք ազատեցուցչիդ. (Նար. ՟Հ։)


Ազատութիւն, ութեան

s.

liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.

· Calfa

NBHL (5)

Ուր Հոգի Տեառն է, անդ ազատութիւն է։ Սպրդեցին մտանել դիտել զազատութիւնն մեր՝ զոր ունիմք ի Քրիստոս Յիսուս։ Զի դուք յազատութիւն կոչեցեալ էք եղբարք, միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ. եւ այլն։

Որ սեպհական ազատութեանն է պայազատութիւն։ Զոստանն անուանեալ կողմանցն այնոցիկ ազատութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2. 29։)

Հաստատեցին նմա ազատութիւնս։ Ազատութեան պսակաւ պատուեալ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 26։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 18։)

Ի յորսալն զմեզ ի զեղխութիւն՝ ասէ, թէ այս ազատութիւն է. (Լմբ. սղ.։)

Զարմացեալ ընդ քաջութիւնն եւ ընդ ազատութիւնն. (Բուզ. ՟Ե. 2։)


Ազբախումբ

adj.

very close, serried.

· Calfa

NBHL (1)

Խմբեալ եւ խռկեալ իբրեւ զազբն. կուտակեալ. բազմախիտ.


Ազբն, բին

s.

weft, woof, warp.

· Calfa

NBHL (1)

Ազբամբ զնոյն յարմարեալ պատմուճան. (Լմբ. սղ. ՟Ճ՟Լ՟Ե։)


Ազգաբան, ից

s.

genealogist.

· Calfa

NBHL (1)

Յեսովայ եւ դատաւորացն եւ հռութայ գիրքն, եւ թագաւորութեանցն չորեքին, եւ մնացորդացն ... են անսխալ ազգաբանքն արդարոցն ազգի. (Ղեւոնդ.։)


Ազգաբանեմ, եցի

va.

to draw or write a genealogy, to number ancestors.

· Calfa

NBHL (1)

γενεαλογέω, genus recenseo Ճառեալ զազգն կամ զազգէն. ծննդաբանել. ճիւղագրել, որդոց որդի ազգը պատմել.


Ազգի՞՞՞ազգի

adj. adv.

many nations, many people;
various, different, manifold.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ բիւր եւ ազգի ազգի տանջիցէք զմեզ։ Զանազան հնարիւք, եւ ազգի ազգի ջանացեալ։ Ազգի ազգի պղծի. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Խոսր.։)


Ազգաթիւ

s.

relation;
genealogy;
lineage.

· Calfa

NBHL (1)

Մտեալն ի թիւ եւ ի համար ազգի. ազգակից. ազգախառն.


Ազգախառնութիւն, ութեան

s.

relationship, consanguinity.

· Calfa

NBHL (2)

Ազգակցութիւն. ազգականութիւն. խըսըմլըգ, ագրապալըգ

Ոչ միայն աշակերտք (Գրիգորի), այլեւ ազգախառնութեամբ եմք հաղորդեալք. (Փարպ.։)


Ազգականութիւն, ութեան

s.

relationship, consanguinity, kin, cognation;
race, family;
likeness, analogy;
զօդք ազգականութեան, the ties of relationship.

· Calfa

NBHL (4)

Ազգականութեան անուամբ պատրեալ։ Որ ի քում հարազատութեան ազգականութենէ տանն Յուդայի։ Որք հարազատ առ ի յարենէցն ազգականութենէ էին մարդիկ. (Խոր. ՟Բ. 71։ Նար. ՟Ի։ Պիտ.։)

Իբրեւ ի թանձրացեալն, Ազգ. ցեղ. տոհմ.

Հրաժարեալք ի կնոջէ, եւ ի մանկանց, եւ ի մարմնական ազգականութենէ. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)

Միւռոն՝ ստուգաբանեալ մեկնապէս ըստ մեզ՝ մեռելութեան ազգականութիւն։ Տե՛ս եւ զտպաւոր ստուերին յօրինակին զազգականութիւնն առ ճշմարտութիւնս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։ Ոսկ. յհ.։)


Ազգակից, կցի, կցաց

s. adj.

parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.

· Calfa

NBHL (2)

Ազգակից մարմնովն որ ի մէնջ՝ տեսեալ զաստուածութիւնն, յարգեսցուք։ Ազգակցաւ մարմնոյդ առելոյ ի մէնջ. (Ագաթ.։ Նար. ՟Ղ՟Ե։)

Մարմնաւոր տեսլեամբ ի վերայ ազգակցին իւրոյ իջեալ։ Ազգակիցն քո՝ որդին։ Փչմամբ ազգակցին տպաւորեցաւ յառաքեալսն. (Յհ. իմ. պաւլիկ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Լ՟Դ։)


Ազգակցիմ, եցայ

vn.

to make alliance by marriage.

· Calfa

NBHL (2)

cf. ԱԶԳԱԿՑԵՄ;
Ազգակից լինել, եւ խնամենալ.

Եղբայրութիւն սուրբ՝ ազդակցեալ եւ կապեալ ի սքանչելի տեսութիւն եւ ի գործս. (Կլիմաք.։)


Ազգակցութիւն, ութեան

s.

consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.

· Calfa

NBHL (1)

Որ անկաւն՝ դարձեալ կանգնեցաւ, գալով բանին յազգակցութիւն հողեղինացս. (Համամ առակ.։)


Ազգահամար, աց

s.

census;
enumeration;
— առնել, to make the census of a nation or people.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեալ զնոսա՝ ոչ գտին ըստ ազգահամարին։ Ազգահամար դրոց նոցա։ Զգիրսն ազգահամարին. (Ա. Եզր. ՟Բ. Եզր. ՟Գ. Եզր.։)


Ազգային, յնոյ, ոց

adj. s.

national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.

· Calfa

NBHL (1)

Յազգայնոց եւ ի դայեկաց թագաւորին։ Ազգայինք ընդ ազգայինս ընդվզեալ ի նախանձ։ Յազգայնոյն սպանաւ սաւուղ։ Բնաւին ազգայնովքն սրբասիրովք։ Սէր՝ որ առ մարմնաւոր ազգայինս է։ Ոչ ոք յազգայինս կամ ի կարեւոր բարեկամսն հայեցաւ. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Ազգապետ, աց

s.

chief, governor of a nation or family.

· Calfa

NBHL (1)

Իշխան եւ առաջնորդ ազգի. հրամանատար ժողովրդոց, ցեղապետ, եւ կուսակալ. ազգի գլուխ, կառավար.


Ազգապետութիւն, ութեան

s.

charge or office of a governor of the people.

· Calfa

NBHL (1)

Յազգապետութիւն եւ յազգածութիւն վիճակաւորեալ։ Յաղագս քահանայապետութեան եւ ազգապետութեան վիճէին։ Եթէ յազգապետութիւն ոք ձեռնարկէր՝ ոչ հրամայեալ նմա ի թագաւորէ, իրաւամբք պատուհասէր. (Դիոն.։)


Ազգատոհմ, ից

s.

family, house, generation, progeny.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգատոհմաւ ի յառաջադէմսն նկրտեալ. (Սարգ. ՟բ. յհ.։)


Ազդական, ի, աց

adj.

advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.

· Calfa

NBHL (2)

Քանզի ահա թուր ազդական, սուրըն սրեալ աստուածական. (Շ. եդես.։)

Հռչակաւոր եւ ազդական արարեալ զաստուածագործ յարութիւնն. (Ագաթ.։)


Ազդարան

s.

place where a public notice is proclaimed;
instrument with which notice is given, horn, trumpet.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս ... բնակարան՝ ազդարան՝ եւ ընդունարան բանին Աստուծոյ։ Խոպանացեալ սիրտ, աղխեալ ազդարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Հ՟Գ։)


Ազդելի, լւոյ, լեաց

adj.

sensible;
sensitive.

· Calfa

NBHL (1)

Զգալի. երեւելի.


Ազդեմ, եցի

va.

to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.

· Calfa

NBHL (7)

Զողբալին եւ զզուարճալին ազդեսցէ։ Մեծաւ բարբառով կենդանութիւն անմահութեան ի սմա ազդելով։ Ազդեալ հառաչմամբ զմշտանուէրն նուագ ձայնի։ Որ զողորմութեանցդ քո փողով բարբառոյ ազդէ. (Նար.։)

Հովուացն ազդեալ աւետէին, փառք ի բարձունս վերերգէին. (Յիսուս որդի.։)

որպէս զգալի լինել. զգացեալ լինել. տույուլմագ

Եւ որպէս զգալ.

Կամ զօրել. օգտել. ստնանել. բանի գալ. էարամագ, գէար էթմէք

Ազդող համարեալ բարեկամացն զայսպիսի խրատ։ Պիտոյ է ինձ գործի՝ առ ամուր արձանս ձեր ազդող։ Եկա՛յք կերա՛յք զհաց իմ ազդող. (Խոր. ՟Ա. 26։ Լմբ. ատ.։ Կրպտ.։)

Շարժել ի ներքուստ. շնչել. դրդել. տուն տալ. իլհամ էթմէք