bob-tailed;
docked, tailless.
· Calfa
Որ չունի ագի, կամ որոյ հատեալ է ագին. պոչատ. Գույրուգսուզ։ Ոսկիփոր.։
farm, land, field;
country, village;
— տեղիք, rural or country places.
· Calfa
ἁγρός, ἕπαυλις ager, villa ըստ եբր. ակէլ։ Գետին բացօթեայ մշակեալ, ուր արտորայք են, եւ սակաւ բնակութիւն. որ եւ Անդաստան, Անդ. արտեր. չիքթլիփ.
Կալուած գետնոյ շուրջ զքաղաքօք եւ զգեղիւք. արփալըգ.
Հրամայէ զսահմանս գիւղից եւ ագարակաց որոշել։ Որում տուեալ զաւանն Տատեանս հանդերձ ագարակօք. (Խոր. ՟Բ. 53. 59։)
agrarian;
rural, rustic, country;
— օրէնք, agrarian law.
· Calfa
Պատշաճեալ ինչ ագարակի. չիքթլիյէ միւդալիգ.
to be deserted, unpeopled.
· Calfa
Որպէս զագարակ լինել, կամ անշէն մնալ։
Ագարակն քաղաքացեալ էր, եւ քաղաքն ագարակացեալ. (Մամբրէ ի ղզր.։)
pipe, tube, conduit, canal, aqueduct.
· Calfa
ἁγωγή, ἁγωγός , aquaeductus, ὁχετός, canalis, rivus (Ըստ յն. է ածումն, բերումն։) Խողովակ ի քարէ կամ ի թրծեալ կաւոյ եւ յայլոց իրաց՝ ընդ որ անցանէ ջուր կամ հիւթ ինչ. ագուգայ, փողրակ. արղ, օլուգ, փիւնկ.
to clothe, to dress;
to enchase, to set, to fit in;
to harbour, to lodge;
— կօշիկս, to put on the shoes of;
— մատանիս ումեք, to put a ring in a person's finger.
· Calfa
Περιτίνημι, νποδἑνω, ἐισάγω. Circumpono, calceo, induco, induo. Տալ ագանել հանդերձս կամ կօշիկ եւ այլն. հագցընել. կիյտիրմէք
Ագուցէ՛ք նմա (զպատմուճան)։ Ագուցի քեզ զերկնագոյն։ Զուլենիսն ագոյց ի բազուկս նորա։ Ադոյց զրահս։ Ագուցին նոցա կօշիկս։ Ագուցեալ գոտս. Ագուցեր ձիոյ զօրութիւն. (Ղկ։ Եզեկ։ Ծն. եւ այլն։)
Ξενίζω Hospitio accipio. Տալ ագանիլ՝ որպէս իջեւանել. օթեցուցանել. տալ օթեւանս. հիւրընկալել. գօնագ վէրմէք, ալը գօմագ.
Ողջագուրեալ զիս՝ ագոյց առ իւր զաւուրս. (Վրք հց. Ձ.)
enchased.
· Calfa
Ագուցեալ պնդապէս յայլ ինչ. խորամուխ մածեալ. ներս խոթած՝ մտած. կիյտիրմէ.
raven, crow;
cf. Կռնչեմ;
cf. Կռչեմ.
· Calfa
Արձակեաց զագռաւն։ Իբրեւ ագռաւ միայնացեալ։ Ձագուց ագռաւուց. (Ծն.։ Երեմ.։ Սղմ. եւ այլն։)
Ագռաւուց գնալն. (Եզնիկ.։)
Ագռաւ ընդ պիղծ թռչունս համարեալ ըստ օրինաց։ (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 15։)
Յառասպելս հեթանոսաց՝ երբեմն սիրելի ապողոնի վասն սպիտակն գոլոյ, այլ յետոյ փոխեալ ի սեւութիւն. եւ վասն յամելոյն ի բերել ջուր՝ փոխադրեալ յաստեղս ի ներքոյ աստեղատան Առիւծուն եւ Կուսին՝ դէպ յԸմպանակն, առ տտամբ Վիշապին։ (Շիր.։)
cf. Ադամանդեայ.
· Calfa
Իբրեւ զքար հատեալ յադամանդական վիմէ. (Տօնակ.։)
adamantine;
hard;
magnetic.
· Calfa
Ադամանդեայ կարծրութեամբ սպառազինեալ. (Պիտ.։)
Եւ եթէ անդամանտեայ էին, կակղեալ պարտ էր. (Մխ. երեմ.։)
Արժան էր ստանալ զգօնութիւն, թէեւ ադամանտեայ եւ վիմեղէն ոք ունէր հոգի. (Սարկ. հանգ.։)
Adonaï, the Lord God.
· Calfa
Զչորեքգրեանն (Եհուահ) յայլում վայրի գտաք ադովնայի իսկ գրեալ ... Ադովնայի եւ ահիւահ զԱստուծոյ անունն նշանակեն. (Ոսկ. ես. ՟Ժ՟Ա։)
to grow dry or lean, to fade, to wither.
· Calfa
ξηρόομαι, λεπτόομαι, aresco, macresco Ազազիլ. ազազուն լինել. չորանալ. ցամաքիլ. նուազիլ. չորանալ. գուրումագ.
to cause to fade, to tarnish, to dry.
· Calfa
Հալեաց զսառնն կռապաշտութեան, եւ ազազեաց զջրշեղջսն ուրացութեանն. (Ճառընտ. ՟Բ։)
dry, arid, dead;
lean, slender, wasted away.
· Calfa
Եօթն հասկք ապականեալք, ազազունք եւ խորշակահարք. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 23։)
freely;
nobly.
· Calfa
Ո՛չ ազատաբար արարեալ՝ թողէք զիւրաքանչիւր իշխանութիւնս. (Խոր. ՟Գ. 42։)
Ազատաբար զխաչն առնուլ եւ գալ զկնի քո. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)
to speak freely, frankly.
· Calfa
Ազատաբանեալ ասաց համառօտաբար. (Թէոդոր. ընդդէմ մայրագ.։)
plain-spoken, free-spoken, tongued, frank, bold. freely, boldly.
· Calfa
Ազատաբերան բարբառով յիւր լեզուն գործեալ. (Ոսկ. յհ.։)
the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.
· Calfa
Ժողովեալ առ նա միաբան ամենայն ազատագունդք աշխարհիս հայոց. (Փարպ.։)
Խմբեալն յազատաց կամ յազնուական զօրաց.
of noble birth, highborn, illustrious.
· Calfa
Ազատազարմ կուսակալաց. (Ուռպ. ՟Թ։)
s. adj. cf. Ազատագունդ.
· Calfa
Բառնալ զազատախումբ տոհմն յաշխարհէ հայոց հանդերձ նորին հեծելովք. (Ղեւոնդ. ՟Զ. ուր եւ ասի իբր ՟Գ.)
s. adj. cf. Ազատագունդ.
· Calfa
Բառնալ զազատախումբ տոհմն յաշխարհէ հայոց հանդերձ նորին հեծելովք. (Ղեւոնդ. ՟Զ. ուր եւ ասի իբր ՟Գ.)
liberty;
liberality;
generosity;
nobleness.
· Calfa
Կորուսեալ զազատականութիւն իւր անազատութեամբ չարութեանն. (Ճառընտ.։)
public free mill.
· Calfa
Ուր ազատութիւն է աղալ ամենեցուն. աղօրիք ի պէտս հասարակաց կարգեալ.
noble-minded, freehearted;
generous, liberal.
· Calfa
Մեծահոգողութեան եւ ազատամիտ առաքինութեան կա՛լ օրինակ զառաքեալսն սուրբս. (Ոսկ. գծ.։)
to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.
· Calfa
ἑλευθερόομαι, liberor Ազատ լինել. ելանել ի ծառայութենէ. ոչ մնալ ընդ տէրութեամբ.
Մինչ ծառայքն էիք մեղացն, ազատացեալ էիք յարդարութենէն. (Հռ. ՟Զ. 20։)
Անձնիշխան կամօքն ազատանալ ի բռնադատողական հարկաւորութենէ. (Պիտ.։)
Լիցուք ազատացեալք զճշմարտութիւն ազատութեանն. (Ոսկ. յհ.։)
Ազատանալ ի դառն պարտեաց գեհենին, կամ յամենայն զբօսանաց. (Յճխ. ՟Թ։ Ագաթ.։)
Ազատացեալ յամենայն կարեաց. (Եզնիկ.։)
Յառաջադիմութենէ՝ ազատացեալս (ասեն զնոսա), որպէս ընտանիք թագաւորաց. (Խոր. ՟Բ. 7։)
Ո՞ եթող զցիռ ազատացեալ. (Յոբ. ՟Լ՟Թ. 5։)
s. pl. the nobility, the aristocracy, the court.
· Calfa
Լուեալ արքային պարսից յազատանոյն. (Փարպ.։)
յոգն. εὑγενείς, nobiles, proceres յոքն. Ազատք, ազատորեար. իշխանք. աւագանի. պարոններ, աղալար, րիճալգիպար, ազատէկեան.
s. adj. cf. Ազատազարմ.
· Calfa
Ազատորեար. ազնուականք. ազատանի. սօյզատէլեր, աղալար
Պատանդս ազատատոհմէ տուեալ լինէր. (Յհ. կթ.։)
to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.
· Calfa
Ազատեա՛ զայնոսիկ՝ որ կան ի ծառայութիւն անարգելոց եւ պղծոց։ Ճշմարտութիւնն ազատեսցէ զձեզ։ Ազատեալք (կամ ազատացեալք) ի մեղաց՝ ծառայեցէ՛ք արդարութեանն։ Ազատեցին յօրինացն մեղաց եւ մահու։ Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան. եւ այլն։
Ազատեաց զնոսա իւր ժողովուրդ սեպհական. աւասիկ ուխտ Աստուծոյ ազատեալ է ի հարկաց անտի թագաւորաց. (Մծբ. ՟Ե։)
Բառնալ ի բաց. փարատել.
liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.
· Calfa
Ուր Հոգի Տեառն է, անդ ազատութիւն է։ Սպրդեցին մտանել դիտել զազատութիւնն մեր՝ զոր ունիմք ի Քրիստոս Յիսուս։ Զի դուք յազատութիւն կոչեցեալ էք եղբարք, միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ. եւ այլն։
Որ սեպհական ազատութեանն է պայազատութիւն։ Զոստանն անուանեալ կողմանցն այնոցիկ ազատութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2. 29։)
Հաստատեցին նմա ազատութիւնս։ Ազատութեան պսակաւ պատուեալ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 26։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 18։)
Ի յորսալն զմեզ ի զեղխութիւն՝ ասէ, թէ այս ազատութիւն է. (Լմբ. սղ.։)
Զարմացեալ ընդ քաջութիւնն եւ ընդ ազատութիւնն. (Բուզ. ՟Ե. 2։)
very close, serried.
· Calfa
Խմբեալ եւ խռկեալ իբրեւ զազբն. կուտակեալ. բազմախիտ.
weft, woof, warp.
· Calfa
Ազբամբ զնոյն յարմարեալ պատմուճան. (Լմբ. սղ. ՟Ճ՟Լ՟Ե։)
genealogist.
· Calfa
Յեսովայ եւ դատաւորացն եւ հռութայ գիրքն, եւ թագաւորութեանցն չորեքին, եւ մնացորդացն ... են անսխալ ազգաբանքն արդարոցն ազգի. (Ղեւոնդ.։)
to draw or write a genealogy, to number ancestors.
· Calfa
γενεαλογέω, genus recenseo Ճառեալ զազգն կամ զազգէն. ծննդաբանել. ճիւղագրել, որդոց որդի ազգը պատմել.
many nations, many people;
various, different, manifold.
· Calfa
Թէպէտ եւ բիւր եւ ազգի ազգի տանջիցէք զմեզ։ Զանազան հնարիւք, եւ ազգի ազգի ջանացեալ։ Ազգի ազգի պղծի. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Խոսր.։)
relation;
genealogy;
lineage.
· Calfa
Մտեալն ի թիւ եւ ի համար ազգի. ազգակից. ազգախառն.
relationship, consanguinity.
· Calfa
Ազգակցութիւն. ազգականութիւն. խըսըմլըգ, ագրապալըգ
Ոչ միայն աշակերտք (Գրիգորի), այլեւ ազգախառնութեամբ եմք հաղորդեալք. (Փարպ.։)
relationship, consanguinity, kin, cognation;
race, family;
likeness, analogy;
զօդք ազգականութեան, the ties of relationship.
· Calfa
Ազգականութեան անուամբ պատրեալ։ Որ ի քում հարազատութեան ազգականութենէ տանն Յուդայի։ Որք հարազատ առ ի յարենէցն ազգականութենէ էին մարդիկ. (Խոր. ՟Բ. 71։ Նար. ՟Ի։ Պիտ.։)
Իբրեւ ի թանձրացեալն, Ազգ. ցեղ. տոհմ.
Հրաժարեալք ի կնոջէ, եւ ի մանկանց, եւ ի մարմնական ազգականութենէ. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)
Միւռոն՝ ստուգաբանեալ մեկնապէս ըստ մեզ՝ մեռելութեան ազգականութիւն։ Տե՛ս եւ զտպաւոր ստուերին յօրինակին զազգականութիւնն առ ճշմարտութիւնս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։ Ոսկ. յհ.։)
parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.
· Calfa
Ազգակից մարմնովն որ ի մէնջ՝ տեսեալ զաստուածութիւնն, յարգեսցուք։ Ազգակցաւ մարմնոյդ առելոյ ի մէնջ. (Ագաթ.։ Նար. ՟Ղ՟Ե։)
Մարմնաւոր տեսլեամբ ի վերայ ազգակցին իւրոյ իջեալ։ Ազգակիցն քո՝ որդին։ Փչմամբ ազգակցին տպաւորեցաւ յառաքեալսն. (Յհ. իմ. պաւլիկ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Լ՟Դ։)
to make alliance by marriage.
· Calfa
cf. ԱԶԳԱԿՑԵՄ;
Ազգակից լինել, եւ խնամենալ.
Եղբայրութիւն սուրբ՝ ազդակցեալ եւ կապեալ ի սքանչելի տեսութիւն եւ ի գործս. (Կլիմաք.։)
consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.
· Calfa
Որ անկաւն՝ դարձեալ կանգնեցաւ, գալով բանին յազգակցութիւն հողեղինացս. (Համամ առակ.։)
census;
enumeration;
— առնել, to make the census of a nation or people.
· Calfa
Խնդրեալ զնոսա՝ ոչ գտին ըստ ազգահամարին։ Ազգահամար դրոց նոցա։ Զգիրսն ազգահամարին. (Ա. Եզր. ՟Բ. Եզր. ՟Գ. Եզր.։)
national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.
· Calfa
Յազգայնոց եւ ի դայեկաց թագաւորին։ Ազգայինք ընդ ազգայինս ընդվզեալ ի նախանձ։ Յազգայնոյն սպանաւ սաւուղ։ Բնաւին ազգայնովքն սրբասիրովք։ Սէր՝ որ առ մարմնաւոր ազգայինս է։ Ոչ ոք յազգայինս կամ ի կարեւոր բարեկամսն հայեցաւ. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)
chief, governor of a nation or family.
· Calfa
Իշխան եւ առաջնորդ ազգի. հրամանատար ժողովրդոց, ցեղապետ, եւ կուսակալ. ազգի գլուխ, կառավար.
charge or office of a governor of the people.
· Calfa
Յազգապետութիւն եւ յազգածութիւն վիճակաւորեալ։ Յաղագս քահանայապետութեան եւ ազգապետութեան վիճէին։ Եթէ յազգապետութիւն ոք ձեռնարկէր՝ ոչ հրամայեալ նմա ի թագաւորէ, իրաւամբք պատուհասէր. (Դիոն.։)
family, house, generation, progeny.
· Calfa
Ազգատոհմաւ ի յառաջադէմսն նկրտեալ. (Սարգ. ՟բ. յհ.։)
advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.
· Calfa
Քանզի ահա թուր ազդական, սուրըն սրեալ աստուածական. (Շ. եդես.։)
Հռչակաւոր եւ ազդական արարեալ զաստուածագործ յարութիւնն. (Ագաթ.։)
place where a public notice is proclaimed;
instrument with which notice is given, horn, trumpet.
· Calfa
Պօղոս ... բնակարան՝ ազդարան՝ եւ ընդունարան բանին Աստուծոյ։ Խոպանացեալ սիրտ, աղխեալ ազդարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Հ՟Գ։)
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
· Calfa
Զողբալին եւ զզուարճալին ազդեսցէ։ Մեծաւ բարբառով կենդանութիւն անմահութեան ի սմա ազդելով։ Ազդեալ հառաչմամբ զմշտանուէրն նուագ ձայնի։ Որ զողորմութեանցդ քո փողով բարբառոյ ազդէ. (Նար.։)
Հովուացն ազդեալ աւետէին, փառք ի բարձունս վերերգէին. (Յիսուս որդի.։)
որպէս զգալի լինել. զգացեալ լինել. տույուլմագ
Եւ որպէս զգալ.
Կամ զօրել. օգտել. ստնանել. բանի գալ. էարամագ, գէար էթմէք
Ազդող համարեալ բարեկամացն զայսպիսի խրատ։ Պիտոյ է ինձ գործի՝ առ ամուր արձանս ձեր ազդող։ Եկա՛յք կերա՛յք զհաց իմ ազդող. (Խոր. ՟Ա. 26։ Լմբ. ատ.։ Կրպտ.։)
Շարժել ի ներքուստ. շնչել. դրդել. տուն տալ. իլհամ էթմէք