near relation.
Օտարացուցիչ է ամենայն դժնդակաց, եւ մերձաւորիչ յուսոյ կենացն յաւիտենից. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
proximity, neighbourhood, contiguity;
approximation;
familiarity;
affinity, alliance by marriage;
relationship, kindred;
copulation.
ἁγχιστεία propinquitas. Մերձաւորն գո, եւ մերձաւորիլն. մօտաւորութիւն. ներկայութիւն. ընտանութիւն. կենակցութիւն. եւ Ազգակցութիւն. խնամութիւն.
cf. Մերձենամ.
Մերձի ի լերինս եւ ծխեսցին։ Մերձեա՛ց ի լերինս, եւ ծխեսցին։ Յայտնի է ամենեցուն՝ որ մերձին ի նա (կամ առ նա)։ Մերձեալ է արքայութիւն երկնից։ Գալուստն տեառն մերձեալ է.եւ այլն։
Եթէ ի թեւս նորա՞ մերձիմ, յորմէ օտարացայ։ Մերձիս ի պարիսպն, այսինքն յօրէնսն. (Նար. ՟Ի՟Դ. եւ Նար. երգ.։)
Դողային ձեռք մկրտչին, յորժամ յանարատ գագաթն քո մերձեցան. (Ժմ. յն.։)
our;
cf. Մերակերպ.
cf. Մեցոտ.
Մէցն՝ գիջութեան է անուն ... իսկ ամէսն թուի թէ իբրեւ յօդ իմն ըստ պատշաճի անուանցդ, որպէս յիմովսանն եւ յիւրեանցայոցն ... իսկ ուտիճն (որ եւ ցեց) կերիչ է եւ վատնիչ, թերեւս զգէճսն եւ զցամաքս, զոր կարծեմ միանգամայն խառնելով՝ ցեց մեցամէս կոչէ, յայտնելով զչոր եւ զդալար, որպէս թէ զոսկր եւ զմարմին։
to contrive, to form, to project;
to machinate, to plan, to plot, to intrigue, to cabal.
Բնութիւնս մեքենայեաց՝ կամօք մարդկանն, յորս ենն, անգիտանալ (զյարգ կուսութեան). (Նիւս. կուս.։)
furnished with machines;
mechanical;
full of contrivances;
industrious, dexterous, handy, adroit;
artful, sharp, sly, intriguing.
Հազարապետ մի յոյժ չարահնար եւ մեքենաւոր բարուք. (Ուռպ.։)
contrivance, invention, machination, artifice, cunning, wile, piece of cunning.
membrane, pellicle;
secundine, after-birth;
cf. Մզումն.
ὐμήν, ὐμένιον membrana, membranula, tunicula. Միզն. թաղանթ. մաշկ, եւ շապիկ սաղմին կամ տղայոց. արգանդ.
membranous;
choroides.
Ասեմք զջլացն՝ զմեցածն, եւ զմղզնաձեւացն. (Վանակ. յոբ.։)
mist, fog, haze;
թանձր —, dense fog, thick mist.
Մթացան երկինք միգօք. (Նար. յովէդ.։)
urine, water, piss;
stale;
մրուր միզոյ, urinary sediment.
Հոտ միզին։ Մրուր միզոյ. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Ա.։ Գաղիան.։)
one, only, sole;
alone;
only, solely;
— մի, each, every one, each one.
cf. Միջերկրեայ.
Ի մէջերկրայ տանէն յունաց՝ հայոց տուեալ պարգեւք փառաց. (Շար.) գրի եւ ՄԷՋԵՐԿՐԵԱՅ, ՄԻՋԵՐԿՐԵԱՅ։
obscure, dark, gloomy, dingy.
σκοτόεις, σκοτοειδής tenebricosus. Ուր կամ որ իցէ մութ յոյժ. կարի մթին. խաւարին. նսեմ. անլոյս.
to grow dark, gloomy, to be obscured or darkened, to darken;
— աչաց, to grow dim.
Հա՛յր, մեծամեծք են պատուիրանքն, եւ բազումք յոյժ. եւ մթագնին միտք իմ, եւ ոչ գիտեն զո՛րս առնիցեն, կամ զո՛րս թողցեն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
dark, dark coloured.
Փոքրն (լուսին) մթագոյն է յոյժ քան զարեգակն. (Եփր. ծն.։)
to darken, to grow dark, to become dusk;
to dim, to obscure;
to tarnish;
— օդոյ, to begin to lower;
— աստեղաց, to be eclipsed;
— մտաց, to grow dim.
Ընդէ՞ր մթացեալ հանդերձք քո. (Նար. յովէդ.։)
obscurity.
Լուսինն յոժամ ի մահիկեղջերն զնշան կարմրութեան, կամ մթարութիւն ունիցի. (Վեցօր. եւ Շիր.։)
to darken, to obscure, to cloud, to dim;
to blacken, to offuscate;
to eclipse;
— զտիւ ի գիշեր, to change day into night.
Ամպ յորժամ անցանէ ի ներքոյ ճառագայթից արեգական, ծածկէ եւ մթացուցանէ զնա սակաւիկ մի. (Եւս. պտմ. ՟Է. 22։)
Զմտացն ընծայութիւն երբեմն կասեցուցին (ի թարգմանելն), եւ երբեմն ամենեւին իսկ մթացուցին։ Մթացոյց զմիտսն, եւ այլ եւ այլ ետ իմանալ. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. թագ.։)
mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.
obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.
Օր մթին. (յոբ. ՟Ե. 23։ Եսթ. ՟Ժ՟Ա. 8։)
monk, friar, coenobite.
κοινόβιος vivens in communitate κοινόβιον coenobium, vitae communis societas. Ի մեզ վարի առաւել յոքնակի. այսինքն Որք միաբան կեան ի վանս. միաբանք. միաբանականք. եւ Վանք նոցա.
to agree, to cause to agree, to conciliate, to reconcile, to reunite, to match;
to compose, to unite, to join;
ի մի —, to reunite;
cf. Միաբանիմ.
Միաբանէ եւ վաղարշակ զօր բազում յատրպատականէ եւ ի հայոց. (Խոր. ՟Բ. 4։)
Լուծանի, յորժամ մեկնեսցի յըմբռնողէն եւ ի միաբանեցողէն. յն. շարունակօղ կամ պարունակօղ։
Յանուն աստուծոյ միաբանեցայ վանիցս, եւ ետու զծովատեղաց հողերն։ Միաբանեցաք սուրբ նշանիս, եւ շինեցաք զզանգակատունն։ Միաբանեցայ յուսովս սուրբ աստուածածնիս, եւ ետու արծաթի խաչ. (Յիշատ.։)
unanimity, agreement, concord, union, harmony, consent, good understanding;
conciliation, union;
harmony, consonance, concordance, homophony, symphony, concert;
conformity, fitness, suitableness;
commonalty, community, communion;
company, society, club, corporation, congregation;
copulation;
— թագաւորաց, alliance, confederation, league;
— ի չարիս, cabal, plot, conspiracy;
միաբանութեամբ, unanimously, with one accord;
միաբանութեամբ կեալ, to live on good terms;
քակտել զ—ս, to sow division in.
solely, singularly.
Որով (կամ յորում) ամենայն միաբարժողովի, եւ գերագոյն միանայ. (Դիոն. ածայ.։)
consubstantiality.
որպէս յն. ὀμοουσιότης consubstantialitas. Ունելն զմի եւ զնոյն բնութիւն. համագոյութիւն.
absolute prince;
commander, general in chief.
Արտաւազդայ մանդակունւոյ, որ միագլխապետ էր, եւ ամենայն հայոց զօրավար. (Խոր. ՟Գ. 6։)
one-headed, monocephalous.
Որպէս մարդն յորժամ ծնանի, միագլխի եւ վեցմատանի. (Ոսկիփոր.։)
having but one substance;
unique of its kind.
μονοούσιος solus, sive unicus in suo genere եւ ἑνούσιος substantialis vel innatus. Միաբուն գոյութեամբ կամ գոյացութեամբ. միաձոյլ. միատարր. միակ. միական.
unitarian, antitrinitarian;
conformist.
uniform, simple.
Զբազմանուն՝ զամենազօրն՝ զմիադիմի հաստատութիւնն. ((իմա՛ ըստ յն. զենթակայութիւնն հօր աստուծոյ) Կոչ. ՟Զ։)
paired, conjoined, matched, equal.
cf. Համագումար.
Ի մի վայր միաժողով են։ Միաժողով եղեն ամենայն ազգք եւ ազինք յոյժ. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 27. 38։)
Միաժողով կալեալ զնախարարսն հայոց. (Ասող. ՟Բ. 2։)
Ոչ իբրեւ ի գերութենէ ցիր եւ ցան վայրավատինք. այլ յարդարեալք միաժողով. (Ոսկ. ես. յորմէ եւ Գէ. ես.։)
cf. Միախորհուրդ.
Համաշունչ եւ միախորհուրդս զամենեսեան առնելով ի մի յոյս կոչմանն քրիստոսի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Վայելչաբար սիրով ի միասին միախորհուրդք զմիտս կառավարեալք։ Միաբանք եւ միախորհուրդք եւ հաւասարք առ միմեանս բնակէին իշխանք հայոց. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Գ. 1։)
Ճշմարտապէս միախորհուրդ է խուժադուժ ազգացն անզգայութիւնն. (Պտմ. աղեքս.։)
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
Համաշունչ եւ միախորհուրդս զամենեսեան առնելով ի մի յոյս կոչմանն քրիստոսի. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Վայելչաբար սիրով ի միասին միախորհուրդք զմիտս կառավարեալք։ Միաբանք եւ միախորհուրդք եւ հաւասարք առ միմեանս բնակէին իշխանք հայոց. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Գ. 1։)
Ճշմարտապէս միախորհուրդ է խուժադուժ ազգացն անզգայութիւնն. (Պտմ. աղեքս.։)
assembled, crowded;
in crowds, together, in a mass.
Ոչ միախուռն ի միասին բնակեալք, այլ ցանեւցիր։ Միախուռն յանդուգն յարձակմամբ դիմեցին։ Միախուռն յորդորմամբ ի քոյդ հաւաքելով գաւիթ. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Բ. 6։ Անան. եկեղ։)
unity, first number, one;
only one, alone, singular.
Միակն (յորդւոց) ըստ կարգի հետեւանայ ի թագաւորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 4։)
cf. Համակամ.
Միակամ ընդ հռւփսիմէ՝ վկայուհին գայիանէ. (Շ. տաղ.։)
cf. Համակամութիւն.
Միաբան եղբայրութեանս սէր եւ միակամութիւն. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
only, sole, singular.
Իսկ էութիւնն աստուածական՝ յառեալ բնութիւնըն նիւթական, անխակտելի է միական՝ յորովայնէն մինչ յաւիտեան. (Շ. խոստով.։)
living together;
cf. Միայնակեաց.
Զարքայութիւնն յարդարէ. (յորում միակեաց վայելչութիւն ամենայն արժանաւոր բանաւորաց. Ագաթ.։)
conjoined, equal, partaking of.
Զսուրբ երրորդութիւնն փառաւորելով ի նոյն տէրութին միակցորդ հաւասարութեան։ Ի յոտս տանողական կրողաց երկուց միակցորդ խորհրդականաց. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Խ՟Զ։)
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
Զոր իմանալ եւ գիտել նոցա պարտ էր, միանգամ եւ միահաղոյն յոգիս իւրեանց հաստատէին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
Միահաղոյն ածեալ լինէր քո զարքայութիւն քո. (Ագաթ.։)
cf. Հասակակից.
Զմիահասակ աղջկունսն եւ զայլ կանայսն ուսուցանէր. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։)
of the same religion, faith or belief.
Ոչ միաբանել ընդ յոյնս վասն միահաւատ լինելոյ նոցա. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Է.։)
monarchical, absolute, despotic;
— իշխան, absolute master, monarch;
— իշխանութիւն, absolute power, monarchy;
— ունել, to reign absolutely;
— առնել, to make universal.
with one voice, unanimously;
one-voweled.
one-handed.
Ամենեքեան միաձեռն եկայք ի վերայ իմ ի կռիւ. (Վանակ. յոբ.։)
with one horse.
Յաւելաւ եւ միաձին յովանակական (ընթացք յասպարիզի). (Եւս. քր. ՟Ա։)