Ոչ արժան էր ըստ մարմնոյն եւեթէ վերակացութիւնս օրինաւորիլ սմա՝ առանց խնամոյ անձնականի (այսինքն հոգեկանի). (Սարկ. քհ.։)

τὴν ἁρχήν, ἁπ’ ἁρχῆς a principio, ab initio, primum, prius, ante ըստ յն. ոճոյ, իբր՝ Յառաջնումն (կարգի ժամանակին). ի սկզբան անդ. յառաջն. յառաջագոյն. նախ. առաջ, առաջուց, նախ եւ առաջ. ըստ եբր. ի գլխոյ. գլխէն.

մանաւանդ էն կամ էնն, էին, զէն, յէէն ὥν ens, qui est, deus Որ էն. Աստուած. ինքնագոյակ անեղ. Էակ ըստ ինքեան՝ առաջին եւ հարկաւոր, որոյ ելն եւ գոլն է նոյն. եբր. եհովահ. որ թարգմանի եւ Տէր, ընթերցեալ իբր Ատօնայի. Ադոնայի.

Քերթողն՝ Հոմերոս, բազմաց էից քերթողաց, ըստ առաւելազանցութեան ասի. իմա՛ ըստ յն. ոճոյ, ելոց, եղելոց, այսինքն մինչ են կամ գոն եւ այլ քերթողք։ Եւ յասել (Պղատ. տիմ. )

Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.

մանաւանդ էն կամ էնն, էին, զէն, յէէն ὥν ens, qui est, deus Որ էն. Աստուած. ինքնագոյակ անեղ. Էակ ըստ ինքեան՝ առաջին եւ հարկաւոր, որոյ ելն եւ գոլն է նոյն. եբր. եհովահ. որ թարգմանի եւ Տէր, ընթերցեալ իբր Ատօնայի. Ադոնայի.

Քերթողն՝ Հոմերոս, բազմաց էից քերթողաց, ըստ առաւելազանցութեան ասի. իմա՛ ըստ յն. ոճոյ, ելոց, եղելոց, այսինքն մինչ են կամ գոն եւ այլ քերթողք։ Եւ յասել (Պղատ. տիմ. )

Էրն եւ իցէն սմա ըստ ճշմարիտ բանին ոչ յարմարին, այլ միայն էնն. յն. τὸ ἕστι ly est իմա՛, է՛, որպէս երրորդ դէմն էական բայիս եմ, ես, է. իբր զի մշտնջենաւորին Աստուծոյ վայել է տիրապէս ներկայ ժամանակ. զի է անժամանակ եւ անփոփոխ եւ նոյն եւ նոյնպէս միշտ։ Է 2 մջ. Է՜. Ո՛վ. յէ՛. ա՛ ա՛. ա՛յ. հէ՛.

Է 3 Ձայնաւոր տառ՝ արձակ եւ անփակ ամենեւին ի հնչման, եւ երկար ըստ ամանակին. եւ անուն իւր ինքեամբ եւեթ հնչի է՛։ Ձայնիւ եւ ձեւով համեմատ է յունականին. Ε, ε այլ ի տառադարձութեան դնի փոխանակ (էտա) տառի յունաց. իսկ ε փոխի ի ե։ ա. Է. Լծորդ է ի մեզ ընդ ե, եւ ընդ ա. զորօրինակ էրէ, երէ. յէ՞ր. յե՞ր. ամէնօրհնեալ, ամենօրհնեալ. ալէկոծ, ալեկոծ. որդէգիր, որդեգիր. բազէ, բազա. աղաւնէվաճառ, աղաւնեվաճառ, աղաւնավաճառ. եւրոպէ, եւրոպա. եւ այլն. զի եւ ի յն. η , եւ α են լծորդ։ Է. է. Իբրեւ նշանակ թուոյ, նշանակէ Եօթն կամ եօթներորդ։ Է. Դրոշմեալ ի սկիզբն կոնդակաց եւ նամակաց, նշանակէ՝ Աստուած, Աստուծով, Յանուն Աստուծոյ. իբր համազօր եբրայականին, Եհովահ (այն է՝ Որ էն, կամ Էեւէ) անուանն Աստուծոյ, որ էր ասեն դրոշմեալ ի ճակատ խուրի, եւ ի մատանւոջ քահանայապետին. եւ զի սովին կնքեցաւ գերեզման տեառն, վասն որոյ ասի ի Շար.

ԸՆԴԴԷՄ. մ. որպէս Հակառակ. եւ Փոխանակ. ըստ յն. լտ. ի բարդութիւնս, կամ ի բաղադրութիւնս բայից. ἁντι- re- կամ հյ. դիմա". հակա". փոխա". զոր օրինակ ասի.

Զհետ երթեալ ի կարգի ընդելուզման՝ զվայելուչսն պատուիրեաց։ Ընդելուզումն եւ կարգ յարմարման։ Կազմութիւնն ըստ ընդելուզման դրապանակին ամենաբարիոք ասացեալ է. քանզի բանն առանց գործելոյ անկատար եւ կաղ է. (Փիլ.։)

Ոչ այլ ինչ գտաւ զելս իրացն, բայց թէ թողուլ զնաւն ըստ հողմոյն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

αὑτοκρατηρικός, αυτοκρατικός imperatorius, omnia superans. Սեպհական ինքնակալի՝ ըստ ամենայն առման. կայսերական եւ ինքնիշխանական, գերազանց, յաղթօղ.

ԻՐԱԶԵԿ ԼԻՆԻԼ κατηχέω, -ομαι edoceor. cf. ԻՐԱԶԳԱԾ, ԻՐԱԶԳԱՑ. ըստ որում տեղեկանալ կամ լսել ի զեկուցողաց. անկաճը հասնիլ, հասկընալ.

Շինէ ըստ պիտոյից ի միջոցաց քաղաքին լուանալիս (եւ կամ լուալիս). (Խոր. ՟Ա. 15։)

Ասաց ըստ ամենիշխան Աստուածութեանն. (Սեբեր. ՟Թ։)

ըստ Բժշկարանաց՝ ՅԱՄՊԱՐ, ՅԱՆՊԱՐ. Բոյս, եւ ծաղիկ նորա անուշահոտ յոյժ. ամպէր, անպէր, էպիր. ambra, ambarum Իսկ ՅԱՄՊԱՐ ՊՈՒ, կամ ՅԱՄՊԷՐ ՊՈՒՅ, (յորմէ ռմկ. ամպէր պօյ ծաղիկ), է բուրումն ամպարի, կամ ունօղ զհոտ նորա։ (Իսկ շահպօյ, որ է այլ ծաղիկ, ըստ Մենինսքեայ է նաեւ ամպէրն։)

Որ եւ ԱՅԼԳՈՒՆԱԿ. Այլագոյն՝ ըստ բ. նշ. διάφορος. differens, diversus, ἑναντίος. contrarius Տարբեր. այլազգ. այլազան. նորօրինակ. աննման. օտար. հակառակ. պէսպէս. պաշգա. պենզէմէզ. դիւրլիւ.

ἐτεροειδής. alterius vel diversae speciei Տեսակաւ այլ. զանազանեալ ըստ տեսակի. այլաբուն. եւ այլատարազ. ուրիշ կերպ. էնվայի մուխթելիֆէտէն.

Այլապէս այլում թուի, եւ այլգունակ այլում։ Լինի եւ այլգունակ ըստ ընտրութեան սրբոցն։ Այլազգ ձեզ, եւ այլգունակ այլոց քարոզէ. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. գղ.։)

cf. ԱՆԱՆՑ ըստ ա. նշ.

Եւ ըստ բ. նշ. ըստ յն. ἁνέκβατος այլ ի հյ. նոյնանայ ընդ ա. (իբր անհուն)

Իսկ ԱՆԳԵՂԵՑԻԿՆ. ըստ յն. ոճոյ՝ է անգեղեցկութիւն, եւ անտեղութիւն. τὸ ἁκαλλές.

cf. ԱՆԳՆԱԼԻ. ըստ ա նշ.

Մի՛ ինչ առնել ըստ գրգռութեան. իբր զի անընտանի է քրիստոնէին. (Բրս. հց.։)

cf. ԱՆՏԵՂԻ ըստ ՟Ա նշ.

ԱՆԽՈՒԼ որ եւ ԶԱՆԽՈՒԼ. Որպէս թէ նմանութեամբ խուլ բոլորովին. անլուր. հեռի յաղմկէ. առանձին. անյայտ. ծածուկ. գաղտնի. անմարդաձայն. բանուկ չեղած. կիզլի, սէնտասըզ. սազըր եէր. ըստ յն. նեղ, անգործ.

ՅԱՆԽՈՒԼՍ. Զանխլաբար. առանց իմանալոյ. ըստ դիպաց.

Զանծայր բարիսն այնպէս եդեալ են յերկբայութիւն. իմա՛ ըստ յն. գլխաւոր, կամ ծայրագոյն։

ԱՆՁՆԸՆՏԻՐ կամ ԱՆՁՆԸՆԴԻՐ ԼԻՆԵԼ, եւ ԱՌՆԵԼ Զանձին բարին եւեթ ընտրել. ըստ կամի զիրսն ընտրել. անձնդիւր լինել.

Ի հեծութիւնս անմռունչս. (Հռ. ՟Ը. 26.) իմա՛ ըստ ոմանց՝ անձայն, ըստ այլոց՝ անճառ. յն. անխօսական։

Անխնայաբար հպեցելոց ի նա ըստ իւրեանց անողորմութեանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։)

Փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայիցն հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 53։ Փարպ.։) (ուր ասորին, արաբ. եբր. պրս. առ ի չգոյէ ձայնաւորի՝ չեն անսայթաք ի փաղառութիւնս։)

cf. ԱՆՎՍՏԱՀ. ըստ ՟Ե նշ. (յն. օտար ի յուսոյ).

Անմեղս եւ անվրիպութիւնս (այսինքն անվրիպութեամբ) ըստ քրիստոսի հետոցն ընթանայ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Դոքա էին որդւոցն իսրայէլի՝ ըստ բանին բաղաամու՝ ապստամբեցուցիչք, եւ արհամարհիչք բանին տեառն ի բեղփեգովր. (Կիւրղ. թուոց.։)

Ձեռին նորա աջոյ. լինի եւ սեռական աջ ձայնիս՝ ըստ որում ա։

Յանձն առնուլ. ըստանձնել. ընդունել. վրան կամ անձը առնուլ.

λύω. solvo. cf. ԱՌԵՂԾԱՆԵԼ ըստ ( ՟Ա նշ.)

Շուն ձայն՝ բերի ըստ երից. այս ինքն երկրային, աստեղական, եւ ծովային. (Դամասկ.։)

Կուրին՝ ըստհաւատոց իւրոց աշտիճանեցաւ (կամ աստիճանեցաւ) բժշկութիւն նորա. (Եփր.։ եւ Շ. մտթ.։)

ἷρις iris, arcus coelestis Աղեղն յաստուածոյ. ռմկ. ծիրանի գօտի. ըստ հեթանոսաց՝ Գօտի արամազգայ.

Զգենու զգոյնս զանազանս, եւ ըստ երկնային գնդին երեւի ի տեսիլ կամարաձեւ. զոր եւ մարդիկք աստուածակամար կարդացին. (Շիր.։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱՐԱՐՈՒԹԻՒՆ. ἑκθειόσις relatio in deorumnumerum Աստոածացւցանելն հեթանոսաց զոք ըստ կամի. դասելն ընդ չԱստուծս.

cf. ԱՐԳԵԼԱԿԱՆ ըստ ՟Ա նշ.

Ճգնէր յեկեղեցւոջն Աստուծոյ՝ կալով միշտ ըստ օրինի արգելաւորաց. (ՃՃ.։)

cf. ԱՐԴԻՒՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ ըստ ՟Ա նշ.

Եւ ըստ ՟Բ նշ.

Մարգարէացաւ ի վերայ ձեր. զոր եւ այժմդ արդիւնաւոէք։ Ի միտ առեալլ ըստ օրինակին արդիւնաւորեսջիք առ միմեանս։ Ոչ որ վարդապետեցան՝ են երանելիք, այլ որք արդիւնաւորեցին զվարդապետեալսն. (նանայ։)

ԱՐԵԱՆԱՐԲՈՒ եւ ԱՐԵԱՆՀԵՂՈՒԹԻՒՆ. Լաստ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի. ըստ այլ ձ. որ ըստ միում օրինակի եդան ի մէնջ Արիւնարբու. Արիւնհեղեղութիւն։

ԱՐԵԱՆԱՐԲՈՒ եւ ԱՐԵԱՆՀԵՂՈՒԹԻՒՆ. Լաստ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի. ըստ այլ ձ. որ ըստ միում օրինակի եդան ի մէնջ Արիւնարբու. Արիւնհեղեղութիւն։

cf. ԱՒԵԼՈՒՔ. (ըստ այլ ձ. ) որ եւ ԱՒԵԼԱԾ.

Կարգել մի ըստ միոջէ զիրս եւ զգործս, զբազմայեղանակ դիպմունս Հայաստան աշխարհիս. (Փարպ.։)

Քերովբէք կոչին բազմաչեայք ըստ տեսանողին, որ է յաճախ գիտութիւն. (Շ. բարձր.։)

Արա՛ աթոռ քեզ երկնային, բազմեա՛ց յոգիս ըստ քրովբէին. (Յիսուս որդի.։)

Քերովբէք կոչին բազմաչեայք ըստ տեսանողին, որ է յաճախ գիտութիւն. (Շ. բարձր.։)

Արա՛ աթոռ քեզ երկնային, բազմեա՛ց յոգիս ըստ քրովբէին. (Յիսուս որդի.։)